Raadsvoorstel Nota participatie onder de Omgevingswet en Wegwijzer participatie

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

7 november 2023 Hester Tack, Marleen Laverman, Shirley Halbesma 1148837 G.J. van Laar Gemeenteraad Rhenen Openbaar Nota participatie onder de Omgevingswet en Wegwijzer participatie

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. de ‘Nota participatie onder de Omgevingswet’, bijlage 1 bij dit voorstel, vast te stellen; 2. kennis te nemen van de ‘Wegwijzer participatie’, bijlage 2 bij dit voorstel; 3. dat het besluit genoemd onder 1 gelijktijdig met de invoering van de Omgevingswet in werking treedt. Aanleiding Op 1 januari 2024 gaat de Omgevingswet in. De Omgevingswet stimuleert vroegtijdige participatie bij een initiatief, plan of activiteit. Bij het aanvragen van een omgevingsvergunning is de aanvrager verantwoordelijk voor het naleven van de participatie bij zijn plan. Hij moet aangeven of, en zo ja hoe, hij de omgeving betrokken heeft bij zijn plan en wat de resultaten hiervan zijn. Het bevoegd gezag betrekt deze informatie bij de integrale belangenafweging. Verder kan de gemeenteraad bepaalde gevallen aanwijzen waarvoor participatie verplicht is. Hiervoor is een apart raadsvoorstel gemaakt. Nota participatie en de Omgevingswet Om aan te sluiten bij participatie onder de Omgevingswet leggen we deze ‘Nota participatie onder de Omgevingswet’ ter vaststelling aan de gemeenteraad voor. Met deze Nota participatie geven we aan hoe de gemeente Rhenen omgaat met participatie bij ruimtelijke ontwikkelingen en wat de gemeente Rhenen daarbij belangrijk vindt.

Het stimuleren van participatie met de Wegwijzer participatie We willen initiatiefnemers stimuleren om aan participatie te doen bij hun ruimtelijke ontwikkelingen. Daarom is gelijktijdig met de Nota participatie een Wegwijzer participatie voor initiatiefnemers gemaakt. Hierin staat hoe initiatiefnemers eenvoudig aan participatie kunnen doen. Deze wordt ter kennisgeving aan de gemeenteraad aangeboden. Kaders Het ‘aanvraagvereiste’ bij participatie bij het aanvragen van een omgevingsvergunning staat in artikel 7.4 van de Omgevingsregeling. En de mogelijkheid tot het vaststellen van een lijst waarvoor participatie verplicht is, staat in artikel 16:55 lid 7 van de Omgevingswet. Beoogd effect • Het onder de Omgevingswet vergroten van de betrokkenheid van inwoners bij ruimtelijke ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving.

1

• •

Zorgvuldige besluitvorming waarbij rekening wordt gehouden met de positie van de belanghebbenden. Initiatiefnemers stimuleren en faciliteren om aan participatie te doen, zodat plannen beter worden en goed landen in de omgeving.

Argumenten 1.1 Een Nota participatie laat zien dat Rhenen participatie belangrijk en vanzelfsprekend vindt. Door participatie wordt gebruik gemaakt van de kracht en kennis in de gemeente om zo tot betere plannen te komen voor de gemeente. De gemeente wil initiatiefnemers stimuleren en faciliteren zodat participatie vanzelfsprekend is en zij deze op een goede manier kunnen uitvoeren. 1.2 Betere plannen door participatie. Het doel van participatie is om de verschillende belangen die spelen zo compleet en transparant mogelijk in kaart te brengen. De initiatiefnemer kan hierdoor het plan kwalitatief verbeteren en beter laten landen in de omgeving. De gemeente neemt het proces en de uitkomst van de participatie mee om zo een afgewogen en gemotiveerd besluit te nemen. De Nota participatie is hier het kader voor. 1.3 Participatie op een waarderend vernieuwende manier. De gemeente Rhenen gebruikt de methode van waarderend vernieuwen als manier van werken en om participatie vorm te geven. De gemeente stimuleert initiatiefnemers om participatie zoveel mogelijk volgens waarderend vernieuwen vorm te geven. In de Wegwijzer participatie zijn de ideeën vanuit waarderend vernieuwen meegenomen. 1.4 De Nota participatie geeft richting aan de Rhenense manier van participatie. In de Omgevingswet staan geen eisen over hoe participatie plaatsvindt.

De Nota participatie voor ruimtelijke ontwikkelingen bevat enige regels en adviezen vanuit het Rhenense perspectief. Dit geeft houvast voor zowel de eigen organisatie als initiatiefnemers. In de Wegwijzer participatie is dit voor initiatiefnemers verder uitgewerkt. 2.1 De Wegwijzer participatie is laagdrempelig en eenvoudig te vinden. De Wegwijzer participatie is een uitwerking van de Nota participatie, met speciale aandacht voor aanvragers van een omgevingsvergunning. De Wegwijzer participatie is laagdrempelig geschreven en eenvoudig te vinden op onze website en bij de publieksbalie van de gemeente. 2.2 De Wegwijzer participatie kan eenvoudig worden aangepast. Het aanpassen van de Wegwijzer participatie kan eenvoudig door de eigen organisatie. Wanneer bijvoorbeeld blijkt dat er meer behoefte is aan concrete voorbeeldbrieven of teksten dan passen we de wegwijzer aan. Of we voegen een gereedschapskist met concrete handvatten voor het doen van participatie toe aan de wegwijzer. Risico’s en nadelen 1.1 Er mogen geen specifieke eisen aan de vorm van participatie worden gesteld. We kunnen als gemeente niet een specifieke vorm of werkwijze van participatie voorschrijven. Alleen het goede voorbeeld geven en verder stimuleren en ondersteunen is mogelijk. 1.2 Participatie is geen garantie voor draagvlak.

Het hebben van een Nota participatie en een Wegwijzer participatie is geen garantie voor draagvlak. Er kunnen altijd mensen zijn die het oneens zijn met het uiteindelijke besluit en zich onvoldoende gehoord voelen. Door participatie zo laagdrempelig mogelijk te houden willen we dit zo veel mogelijk voorkomen. 1.3 Participatie is geen doel op zich. De waarde van participatie valt of staat met het gericht inzetten hiervan. Participatie is geen doel op zich, maar wordt ingezet waar samenwerken leidt tot gezamenlijke doelen. Samen met de samenleving kijken wij waar er ruimte is voor participatie en welk maatwerk het vereist. Dat voorkomt "participatiemoeheid". Dit is wanneer inwoners niet meer bereid zijn mee te praten, omdat er "te veel", "niet doelgericht" of "zonder resultaat" wordt geparticipeerd. 2

2.1 Zelfs met een Wegwijzer participatie bereiken we niet iedereen. Ondanks de inzet van de gemeente, is het moeilijk om iedereen te bereiken. Voorlichting en informatieverstrekking op verschillende manieren blijft daarom belangrijk. Niet alleen via de website maar ook mensen van de publieksbalie blijven belangrijk. Financiële toelichting Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen. Personele gevolgen Dit voorstel heeft geen personele gevolgen. Duurzaamheid Dit voorstel heeft geen raakvlakken met het aspect duurzaamheid. Participatie Dit voorstel is tot stand gekomen in nauw overleg met moderatoren, de participatieadviseur en in overleg met de teams van Vergunningen, Projecten en Ruimtelijke Ontwikkeling. Via ‘Rhenen spreekt’ is in de zomer van 2023 een enquête over participatie uitgezet onder inwoners, projectontwikkelaars en raadsleden. Het onderwerp participatie is besproken in de raadswerkgroep Omgevingswet van 8 april 2021, daarna is de gemeenteraad op 15 juni 2021 geïnformeerd. Op 21 december 2021 was er een consultatiebijeenkomst voor de raadswerkgroep Omgevingswet over participatie. Op 11 oktober 2022 was er een workshop voor de gemeenteraad over participatie. De uitkomsten van ‘Rhenen Spreekt’ en de sessies met de raad(swerkgroep) hebben we gebruikt voor het opstellen van de Nota Participatie en de Wegwijzer participatie.

Communicatie Het raadsbesluit wordt gepubliceerd op https://www.officielebekendmakingen.nl en in Hét Gemeente Nieuws. Op de website van de gemeente Rhenen wordt een pagina ingericht voor participatie bij ruimtelijke projecten. Daar komen ook de Nota participatie en de Wegwijzer Participatie voor initiatiefnemers te staan. Daarnaast wordt het klantcontactcentrum van de gemeente geïnformeerd over het raadsbesluit. Vervolgprocedure Na inwerkingtreding van de Omgevingswet treedt het besluit in werking. Na een jaar volgt een evaluatie van de Nota participatie. Dit gebeurt gelijktijdig met de evaluatie van het besluit van de lijst met activiteiten waarvoor verplichte participatie geldt en met het besluit van de lijst waarvoor een bindend adviesrecht van de gemeenteraad geldt. Daarnaast wordt de Wegwijzer participatie steeds geëvalueerd. Het wordt aangevuld en indien nodig aangepast. Bijlagen: Bijlage 1: Nota participatie onder de Omgevingswet Bijlage 2: Wegwijzer participatie

3