Raadsvoorstel - Kruising N233 Achterbergsestraatweg fietstunnel bijdrageverzoek aan gemeente Rhenen (1.6)

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

29 januari 2020 Ralph Backer 574782 drs. J.G. Boerkamp Gemeenteraad Rhenen Openbaar Kruising N233 Achterbergsestraatweg fietstunnel

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. In te stemmen met een bijdrage van € 1.800.000,- excl. BTW. (bij oplevering van de fietstunnel) aan de provincie Utrecht om een fietstunnel mogelijk te maken ter hoogte van de Achterbergsestraatweg onder de N233 door op basis van de volgende voorwaarden: a. de bijdrage van de gemeente betreft een vast bedrag en zal niet worden overschreden. De (financiële) projectrisico’s (en eventuele overschrijdingen) zijn en blijven de verantwoordelijkheid van de provincie Utrecht; b. de realisatie van de fietstunnel geen substantiële negatieve gevolgen (financieel) heeft voor de benodigde aanpassingen van de gemeentelijke aansluitingswegen (Bergweg en Achterbergsestraatweg). Negatieve gevolgen worden op dit moment op basis van het ontwerp niet verwacht; c. de Provincie Utrecht zorg draagt voor goede afstemming, communicatie en informatie met omwonenden en belanghebbenden; d. de Provincie Utrecht verantwoordelijk blijft voor de planvorming en benodigde procedures; e. uitgangspunt voor de bijdrage is de gekozen variant (tracé), zie bijlage 6; f. een veilige aansluiting en oversteek op de gemeentelijke wegen (aan zowel oost- als westzijde) wordt geborgd; g. de Provincie Utrecht zorg draagt voor aandacht voor de sociale veiligheid in de fietstunnel bij de planvorming.

Aanleiding / voorgeschiedenis • De Provincie Utrecht heeft mede op basis van een uitgebreid SWOV rapport uit 2016 (zie bijlage 1) in eerste instantie de koers gevaren om een plateau te realiseren op de kruising N233 Achterbergsestraatweg te Rhenen om de doorstroming en verkeersveiligheid te verbeteren. Mede door afstemming met en initiatieven vanuit inwoners uit Achterberg (o.a. ook projectgroep Wij Willen Veilig Oversteken) en een klankbordgroep heeft de Provincie Utrecht de mogelijkheden verkend voor een variant fietstunnel op deze kruising. • Mede op basis van deze afstemming en initiatief vanuit Achterberg heeft in december 2018 in de Provinciale Staten van Utrecht besluitvorming plaats gevonden omtrent het kruispunt (alsook de Rijnbrug, zie bijlage 2). Bij deze besluitvorming heeft de Provinciale Staten uiteindelijk de bijdrage vanuit gemeente Rhenen verlaagd van de eerder gevraagde 50% naar 30% van de investering om de fietstunnel mogelijk te maken. Daarbij is steeds uitgegaan van een kostenraming van € 10 MLN.

1

•

•

•

Op 1 april 2019 is de raad geïnformeerd middels een informatienota over de stand van zaken op dat moment rondom de Rijnbrug alsmede de N233 kruising bij Achterberg n.a.v. bestuurlijk en ambtelijk overleg (zie bijlage 3). Op 22 mei 2019 heeft toenmalig Gedeputeerde van de provincie Utrecht, de heer Dennis Straat, het verzoek voor de daadwerkelijke bijdrage per mail kenbaar gemaakt bij wethouder Hans Boerkamp op basis van een door hen in samenwerking met Prorail opgestelde kostenraming. (zie bijlage 4). Daarnaast heeft de provincie Utrecht de gemeenteraad tijdens een informatiebijeenkomst op 8 oktober 2019 geïnformeerd omtrent de kruising N233 Achterberg(sestraatweg) en de gevraagde bijdrage van € 1,8 MLN, zie de bijbehorende presentatie in bijlage 5. De gekozen variant en voorgestelde tracé uit deze presentatie is zichtbaar gemaakt in bijlage 6.

Dit raadsvoorstel is een gevolg op deze bijeenkomst en verzoek van de Gedeputeerde namens de Provincie Utrecht, waarin de provincie om een bijdrage vraagt van de gemeente(raad) Rhenen van € 1.800.000,- excl. BTW om een fietstunnel op de kruising N233 Achterbergsestraatweg mogelijk te maken. Kaders De Provincie Utrecht is als wegbeheerder verantwoordelijk voor de N233 inclusief de kruising Achterbergsestraatweg. Prorail is beheerder van het spoor. Aangezien de fietstunnel ook onder het spoor doorgaat zal Prorail namens en op verzoek van de provincie Utrecht zorg dragen voor de realisatie van de tunnel. Beoogd effect Met het instemmen van de bijdrage van de gemeente Rhenen kan de provincie Utrecht vorm geven aan de verdere planuitwerking voor zowel de fietstunnel als de gelijkvloerse aanpassingen op de kruising N233 Achterbergsestraatweg. Bij realisatie van de fietstunnel wordt zorg gedragen voor een ongelijkvloerse fietsverkeerstroom van Achterberg naar Rhenen (en andersom). Dit draagt bij aan de fietsverkeersveiligheid en fietsbereikbaarheid. De aanpassingen op de kruising zijn gericht op verbetering van de doorstroming.

Argumenten 1.1 De bijdrage van de gemeente maakt de planvorming voor de fietstunnel op de kruising mogelijk De provincie Utrecht heeft aangegeven de planuitwerking te starten zodra er duidelijkheid komt over de bijdrage van de gemeente Rhenen voor de fietstunnel. 1.2

Vergroten van de fietsverkeersveiligheid en -bereikbaarheid

Door het realiseren van een fietstunnel worden fietsverkeerstromen vanuit Achterberg naar Rhenen en andersom gescheiden van het autoverkeer op de N233. Dit draagt bij aan de fietsverkeersveiligheid en -bereikbaarheid.

2

1.3

Het voorstel past in het ingezet beleid

Een toekomstgerichte oplossing voor de kruising is benoemd in het bestuursprogramma. Het voorstel past in de bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley (zie bijlage 8) en het fietsveilig actieplan (bijlage 9) van de gemeente Rhenen vastgesteld in de raad van maart 2019. 1.4 Uitstel van het besluit leidt tot afstel van de fietstunnel, terugvaloptie is gelijkvloerse kruising met plateau’s. De provincie heeft aangegeven dat bij een negatief besluit van de gemeenteraad omtrent haar bijdrage de gelijkvloerse variant met plateau’s wordt gerealiseerd. Wanneer het besluit uitblijft vervalt op enig moment de cofinanciering vanuit de provincie Utrecht en wordt ook de gelijkvloerse variant gerealiseerd. Hiermee vervalt dan ook de mogelijkheid voor een fietstunnel. Hierbij is overigens geen termijn benoemd. Daarnaast laat ook een gelijkvloerse verbetering van de kruising ten behoeve van de doorstroming op zich wachten. De gekozen uitvoering is afhankelijk van al dan niet een keuze voor een fietstunnel. 1.5 Het besluit maakt start onderzoek naar verbetering verkeersveiligheid gemeentelijke aansluitingswegen mogelijk op basis van ontwerp(keuze) provincie Utrecht voor de kruising. Door het besluit van de gemeenteraad over de bijdrage start de provincie haar planvormingsproces en ontwerpuitwerking.

Op basis van dit ontwerp kan ook de gemeente haar onderzoek starten naar het mogelijk verbeteren van de gemeentelijke aansluitingswegen (Bergweg en Achterbergestraatweg) naar de kruising met de N233 toe. In 2016 heeft de gemeente Rhenen een (verkennende) verkeerstudie (zie bijlage 7) laten uitvoeren omtrent verbetering verkeersveiligheid Achterbergsestraatweg - Bergweg (gemeentelijke aansluitingswegen naar de kruising toe) uitgaande nog van de variant met plateau’s. Indien gekozen wordt voor de fietstunnel zal logischerwijs hernieuwd onderzoek benodigd zijn waar het beschikbare onderzoek de basis voor vormt. 1.6 De keuze voor een fietstunnel lijkt op voorhand geen extra negatieve gevolgen te hebben voor de aanpassing van de gemeentelijke aansluitingswegen Negatieve gevolgen/ extra financiële consequenties ten opzichte van het toepassen van plateau’s (gelijkvloers, geen fietstunnel) worden op dit moment op basis van het ontwerp niet verwacht. Bij beide varianten zijn er aanpassingen op het gemeentelijk wegennet noodzakelijk. Risico’s 1.1 Wordt de bijdrage van de gemeente Rhenen niet hoger bij kostenoverschrijdingen? Door het specifiek benoemen als voorwaarde dat de bijdrage van de gemeente een vast bedrag betreft wordt benadrukt dat de provincie Utrecht verantwoordelijk is en blijft voor het dragen van kostenoverschrijdingen in het project. 1.2

Is al een planning voor de realisatie fietstunnel bekend?

Aangezien de Provincie Utrecht haar planvorming pas start na het besluit van de gemeente omtrent de bijdrage en ook afhankelijk is van de afstemming met Prorail is nog geen planning bekend. Na het besluit zal de provincie Utrecht worden gevraagd een planning te delen met de gemeente Rhenen. 1.3

Heeft de keuze omtrent de kruising impact op het Rijnbrugproject?

De provincie Utrecht heeft aangegeven het project Rijnbrug duidelijk losgekoppeld te zien van de kruising N233 Achterbergsestraatweg. Dit maakt ook het ontwerp en de realisatie van de fietstunnel mogelijk los van en vooruitlopend op de Rijnbrug.

3

1.4 Heeft de keuze voor de fietstunnel impact voor de verbetering van de verkeersveiligheid Achterbergsestraatweg – Bergweg? Er heeft nog geen onderzoek plaats gevonden naar verbetering verkeersveiligheid Achterbergsestraatweg - Bergweg op basis van de fietstunnel variant. Dit zal plaats moeten vinden na duidelijkheid omtrent de fietstunnel. Op voorhand wordt ingeschat dat de fietstunnel een positieve bijdrage (en geen negatieve) bijdrage levert voor de aanpassingen aan de gemeentelijke aansluitingswegen naar de kruising voor verbetering toe ten opzichte van de plateauvariant. 1.5

Waarom wordt gekozen voor deze variant van de fietstunnel?

De provincie Utrecht heeft diverse varianten voor de fietstunnel onderzocht (zie ook bijlage 5). De gekozen variant kwam als beste variant naar voren, daarbij rekening houdend o.a. met het hoogteverschil, en nabijheid bij de kruising om ook oneigenlijk gebruik gelijkvloerse kruising te voorkomen. 1.6

Heeft de keuze voor een fietstunnel nog negatief effect op de doorstroming?

Het effect op de verkeersdoorstroming bij de keuze voor de fietstunnel ten opzichte van een plateau is nihil/verwaarloosbaar. 1.7

Waarom wordt realisatie van de fietstunnel door de Provincie Utrecht bij Prorail neergelegd?

Aangezien de fietstunnel ook onder het spoor doorloopt zijn er afspraken met de Provincie Utrecht dat Prorail zorg draagt voor uitvoering van dergelijke werken. Dit gelet op ook hun kennis en expertise in relatie tot het spoor met dergelijke projecten. Financiële gevolgen Voor dit project is in de begroting 2020 – 2023 een krediet beschikbaar van € 1,8 miljoen. De lasten hiervan zijn vanaf 2023 in de begroting opgenomen. De oplevering van de fietstunnel wordt niet eerder verwacht dan in 2022. Betaling van de bijdrage van € 1,8 miljoen excl. BTW vindt in basis plaats bij de oplevering van de fietstunnel (in 2022 of later). Voor de aanpassing van de gemeentelijke wegen kunnen de middelen worden ingezet die zijn gereserveerd bij het vaststellen van het fietsveilig actieplein. Uit onderzoek moet blijken wat aanvullend daarop nodig zal zijn. Personele gevolgen Het effect is minimaal op de inzet van de procesmanager en verkeerskundige in het Rijnbrugproject waar de kruising N233 Achterberg als deelproject wordt gezien. Voor de verbetering van de gemeentelijk aansluitingswegen is nog geen apart projectorganisatie ingericht. De verwachting is dat de impact minimaal zal zijn (verschil bij keuze voor fietstunnel of plateau’s. Duurzaamheid Het project wordt geleid door de Provincie Utrecht, die haar eigen beleid voert.

Algemeen kan worden gesteld dat het verbeteren van de fietsveiligheid en bereikbaarheid door het realiseren van een fietstunnel een bijdrage levert aan duurzame mobiliteit. Participatie Externe communicatie / afstemming De provincie Utrecht is als trekker van het project verantwoordelijk voor de projectcommunicatie. Interne communicatie / afstemming

4

Er heeft afstemming plaats gevonden met de betrokken interne adviseurs, betrokken collega’s in de lijn, afdeling financiën en communicatie. Het resultaat van deze afstemming is verwerkt in dit voorstel. Communicatie De provincie Utrecht is verantwoordelijk voor de projectcommunicatie en heeft een centraal emailadres voor vragen aan de provincie Utrecht omtrent het project N233 Rijnbrug en kruising Achterbergsestraatweg: • N233Rhenen@provincie-utrecht.nl

Vervolgprocedure Na het raadsbesluit omtrent de bijdrage wordt de provincie geïnformeerd over het besluit. Bij een positief besluit over de fietstunnel start de Provincie Utrecht het overleg met ProRail voor de realisatie en zal het de planvorming opstarten. Bijlagen: Bijlage 1 SWOV R-2016-04 Eindrapport Bijlage 2 Besluit Rijnbrug PS Utrecht PS2018MME24-02 10 december 2018 Bijlage 3 Informatienota N233 Rijnbrug stand van zaken 2019 Bijlage 4 Verzoek per mail bijdrage Gedeputeerde PU 22 mei 2019 Bijlage 5 Presentatie PU Kruising Achterberg Rhenen 8 oktober 2019 Bijlage 6 Gekozen variant fietstunnel provincie Utrecht Bijlage 7 memo Achterbergsestraatweg-N233-Bergweg Rhenen_Definitief Bijlage 8 190815_Bereikbaarheidsagenda_Regio_Foodvalley_2018-2022_DEF Bijlage 9 Fiets veilig actieplan Rhenen_45.pdf versie 5

5