Raadsvoorstel Krediet aanpassen Bestegoed en directe omgeving ihkv leefbaarheid

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

20 januari 2023 Xander Bardie 995215 G.J. van Laar Gemeenteraad Rhenen Openbaar Leefbaarheidsplan Elst

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. in te stemmen met de uitgangspunten voor het leefbaarheidsplan Elst zoals verwoord in bijlage 1 van dit voorstel; 2. een bruto krediet van € 610.000 beschikbaar te stellen voor het realiseren van het deelplan “centrumplan Elst” (investeringen in wegen € 510.000 en riolering € 100.000); a. een bedrag van € 510.000 te dekken uit het jaarrekeningresultaat 2022. De lasten van het restant investeringskrediet van € 100.000 voor de riolering te dekken uit de rioleringsheffing. 3. een bedrag van € 80.000 beschikbaar te stellen voor de aanpassing van het Bestegoed in het kader van het deelplan “Bestegoed als huiskamer van Elst”; a. dit bedrag voor € 60.000 te dekken uit het verwachte positieve jaarrekeningresultaat 2022 en het restant van € 20.000 uit de cofinanciering van de provincie. 4. een bedrag van € 80.000 beschikbaar te stellen voor het realiseren van ontmoetingsmogelijkheden in Elst in het kader van het deelplan “Ontmoetingsmogelijkheden in Elst”; a. het bedrag van € 40.000 te dekken uit het verwachte positieve jaarrekeningresultaat 2022 en het restant te dekken uit de budgetoverheveling 2022. 5. de dekking van de onder punt 2. tot en met 4. genoemde onderdelen ten laste van het jaarrekeningresultaat 2022 ad. € 610.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve projecten. 6.

de financiële consequenties van dit voorstel te verwerken als wijziging van de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024 - 2026. Aanleiding/ korte voorgeschiedenis In maart 2021 werd uw Raad geïnformeerd over de leefbaarheid in Elst. In de commissie Samenleving presenteerde de VDE (inmiddels DVDE) zich als een vereniging die de belangen van Elst en de Elstenaren als voornaamste doel heeft. In de periode erna kwam Elst duidelijker in beeld, waarbij een tweetal ontwikkelingen de rode lijn vormden: Het centrumplan Elst waarbij de DVDE als trekker een upgrade van het gebied rond de AH aan de Schoolweg ambieerde. De zoektocht naar een plek waar jongeren van Elst zich thuis konden voelen. Met beide ontwikkelingen werd voortvarend aan de slag gegaan. Dat het een proces van pieken en dalen betrof werd ook duidelijk. Met name in de zoektocht naar een goede plek voor de jongeren werden naast hoogtepunten ook een aantal dieptepunten beleefd. Over de voortgang van beide ontwikkelingen werd u eerder geïnformeerd (zie onder kopje ‘kaders’).

1

Sinds mei 2022 worden beide ontwikkelingen door één ambtenaar begeleid. Hierdoor kwam meer focus te liggen op een integrale aanpak, waarbij ook andere ontwikkelingen in Elst werden betrokken. De meest in het oog springende resultaat hiervan was het raadsbezoek aan Elst van 7 september 2022, waarbij via een rondgang op de fiets uw Raad langs een aantal van de belangrijkste ontwikkelingen in Elst werd geleid. Hierbij werden de huidige ontwikkelingen gekoppeld aan ambities voor de toekomst. In de begeleidende raadsinformatiebrief van het raadsbezoek werd ingegaan op deze ontwikkelingen, waar ook het centrumplan en het realiseren van een ontmoetingsplek voor jongeren onderdeel van uit maakten. Tijdens het raadsbezoek werd het raadsvoorstel dat nu aan u voorligt al aangekondigd: we vragen uw raad de middelen die nodig zijn om de verdere ontwikkelingen binnen het leefbaarheidsplan vrij te geven. Concreet gaat het om het centrumplan Elst, aanpassingen Bestegoed (huiskamer van Elst) en ontmoetingsmogelijkheden in Elst. Deze stap is nodig om een stevige basis voor het leefbaarheidsplan Elst neer te zetten. In bijlage 1 “Uitgangspunten voor het leefbaarheidsplan Elst” treft u nadere informatie aan over het leefbaarheidsplan en de drie deelprojecten.

Kaders In het ontwikkelen van dit voorstel is rekening gehouden met een aantal college- en raadsbesluiten: ✓ Collegebesluit ontmoetingsmogelijkheden in Elst (6 april 2021) ✓ Informatienota aansluiten op leefbaarheidsplan Elst (1 februari 2021) ✓ Informatienota hernieuwde strategische aanpak van de leefbaarheid in Elst (2 december 2021) ✓ Tussentijds verslag leefbaarheid Elst (2 februari 2022) ✓ Informatienota ten behoeve van het Raadsbezoek aan Elst van woensdag 7 september 2022 ✓ Raadsbesluit Ontwikkeling centrum Elst (1 februari 2022) Daarnaast wordt rekening gehouden met: Bestuursprogramma 2018 – 2022 Bestuursprogramma 2022 - 2026

5.2 “We stimuleren en faciliteren een stevige sociale basis in alle kernen.” 5.3 “We hebben extra aandacht voor wijken waar de leefbaarheid een grotere investering verdient.” 6.2 “We werken aan een veilige leefomgeving en een omgeving die uitnodigt om te ontmoeten en bewegen.” 8.10 “We zorgen voor een verdere uitvoering van het Centrumplan Elst.” Beoogd effect Door het toekennen van de middelen ten behoeve van het leefbaarheidsplan Elst, kan uitvoering gegeven worden aan de ambitie die uw Raad en de inwoners van Elst hebben geformuleerd om de leefbaarheid van het dorp te verbeteren. Leefbaarheidsplan Elst: Het leefbaarheidsplan wordt in samenwerking met (een zo breed mogelijke afvaardiging van) de inwoners van Elst opgesteld en beschrijft de wensen, ambities en acties om de verbetering van de leefbaarheid in Elst vorm te geven. De drie deelplannen maken integraal onderdeel uit van het op te stellen leefbaarheidsplan. Deelplan centrumplan: De effecten van dit plan zijn verwoord in het raadsbesluit van februari 2022 (bijlage 3) en ongewijzigd. Deelplan Bestegoed als huiskamer van Elst: De aanpassingen van het Bestegoed zorgen voor een aantrekkelijker uitstraling en een passender indeling voor het gebruik. 2

Deelplan Ontmoetingsmogelijkheden in Elst Het realiseren van ontmoetingsmogelijkheden op diverse plekken en op diverse manieren in Elst zorgt dat de inwoners van Elst elkaar op een laagdrempelige manier kunnen vinden en er een plek is voor alle inwonersgroepen (kinderen, jongeren, middelbare mensen en ouderen). Argumenten 1.1 Het leefbaarheidsplan is een belangrijk middel om meer vorm en inhoud aan participatie vanuit de samenleving handen en voeten te geven. Participatie en de daarmee beoogde grotere betrokkenheid van inwoners bij plannen die vanuit de overheid op hen afkomen, is een ontwikkeling die nodig is om te zorgen dat ambities ondanks steeds beperktere middelen (zoals financiële middelen en een krappe arbeidsmarkt) toch uitvoering kunnen krijgen. Elst is een dorp met betrokken inwoners. Daarom zijn er veel inwoners te vinden die zich voor de leefbaarheid willen inzetten. Dat maakt dat Elst bij uitstek een geschikte plek is om op deze manier te participeren. In het recente verleden zijn diverse toezeggingen gedaan en besluiten genomen die de leefbaarheid van het dorp dienen te vergroten. De plannen waarmee we dit uitwerken, zijn bijzonder geschikt om participatie in te zetten. 1.2 Het leefbaarheidsplan zorgt voor een verbetering van de leefbaarheid. Dat klinkt natuurlijk dubbelop: een leefbaarheidsplan dat de leefbaarheid niet verbetert is onzinnig.

Het argument onder 1.1 kan de suggestie wekken dat participatie het hoofddoel is. Dat is het niet: het gaat om het verbeteren van de leefbaarheid. Participatie is daarbij een belangrijk middel, maar niet het enige. De (deel)plannen – waarvoor in dit voorstel de middelen worden gevraagd, zorgen voor een betere aansluiting van de uitvoering van beleid bij de inwoners van het dorp Elst: niet de ‘ papieren’ werkelijkheid vanuit het gemeentehuis is leidend, maar de wensen en inzet van de inwoners van Elst zelf. 1.3 Het leefbaarheidsplan kan een opmaat zijn naar meer kerngericht werken Kerngericht werken (soms ook dorpsgericht of wijkgericht werken genoemd) is niet alleen een ambitie van het college, het is een trend die landelijk terug te zien is. Het opstellen en uitvoeren van het leefbaarheidsplan Elst kan een opmaat zijn om ook voor Achterberg en de diverse wijken en buurten in Rhenen meer kerngericht te gaan werken. 1.4 Het voorstel past in het ingezet beleid Zoals aangegeven bij de kaders en in de bijlage 1 is dit voorstel een uitvloeisel van het ingezette beleid. 3.1 Co-financiering vanuit Provincie en andere bronnen vergroot ruimte binnen deelplan “Bestegoed als huiskamer van Elst” We vragen uw Raad om € 60.000 vrij te maken (na verrekening co-financiering provincie). Dat bedrag is bedoeld om een impuls te geven aan de betrokkenheid van de te vormen werkgroep.

De bedoeling is om dat budget aan te vullen met andere subsidies (bijvoorbeeld Stichting Doen!, sponsoring of andere financieringsbronnen). Vanuit de provincie is cofinanciering mogelijk vanuit de regeling Leefbaarheid en Kleine Kernen. Na vaststelling van dit raadsvoorstel, kan daarom 20.000 euro vanuit die regeling worden aangevraagd. 4.1 Extra financiering geeft ruimte voor passende ontmoetingsmogelijkheden in Elst Om meerdere ontmoetingsmogelijkheden te realiseren is aanvullende financiering nodig: de opdracht voor een multicourt (hiervoor is eerder € 40.000 beschikbaar gesteld) is te specifiek om voor een algemene ontmoetingsplek in te zetten. Daarom wordt aanvullend op het bedrag voor het multicourt (een sportveldje geschikt voor meerdere sporten) een extra bedrag gevraagd van € 40.000. 2.1 t/m 6.1 Op grond van artikel 189 gemeentewet heeft de raad het budgetrecht. Dit betekent dat de raad de bevoegdheid heeft om financiële middelen beschikbaar te stellen en de begroting te wijzigen.

3

2.2 t/m 5.2 Op grond van artikel 5 lid 5 uit de financiële verordening (art. 212 GW) dienen investeringen die niet bij het vaststellen van de begroting zijn geautoriseerd voorafgaand aan het aangaan van de verplichtingen aan de raad te worden voorgelegd. Risico’s en nadelen 2.1 De kosten van het centrumplan zijn gebaseerd op een voorlopig schetsontwerp Daarom zijn de definitieve kosten nog niet vast te stellen. Naast de realisatie van het plan zelf, zijn nog een definitief ontwerp nodig voordat realisatie kan plaatsvinden. De kosten hiervan zijn meegenomen in de begroting voor het plan. 2.1 Risico: stijgende bouwkosten en hoge inflatie De begrotingen die voor de verschillende deelplannen zijn opgesteld op prijspeil 2022. In verband met stijgende bouwkosten en de hoge inflatie kan het zijn dat de vrijgekomen middelen niet meer voldoende zijn voor de uitvoering van het centrumplan met de huidige ambities. We houden daartoe de stijgende kosten in de gaten en passen waar nodig onze ambities aan. Mochten de kaders voor het plan in gevaar komen vanwege een gebrek aan middelen, dan informeren we uw Raad hierover. Financiële toelichting

Extra toelichting op de financien In bijlage 4 treft u een globaal overzicht van de kosten aan. In bijlage 5 treft u een overzicht van de afschrijvingen en exploitatielasten. Personele gevolgen Omdat de druk op team Openbare Werken groot is, is voor het realiseren van het centrumplan inhuur van externen nodig. De bedragen hiervoor zijn meegenomen in de raming (bijlage 4). De begeleiding van de werkgroepen wordt vanuit bestaande formatie gehaald. Hiervan zijn we mede afhankelijk van de beschikbaarheid van het flexteam, dat op het moment enkele vacatures open heeft staan. Het risico bestaat daardoor dat de ontwikkelingen minder snel gaan (maar niet dat er geen voortgang geboekt wordt). Duurzaamheid Duurzaamheid heeft voor alle (deel)plannen prioriteit. We houden ons aan te geldende wet- en regelgeving. Waar mogelijk kiezen we voor de meest duurzame oplossing en zoeken we naar

4

manieren om vervuilende en milieubelastende voorzieningen zoveel mogelijk te vervangen door alternatieven met een kleinere impact. Participatie Zie hiervoor bijlage 1 “Uitgangspunten voor het leefbaarheidsplan Elst” Communicatie Communicatie is een belangrijk onderdeel voor de uitvoering van de plannen. De DVDE (Dorpsraad Elst) is een belangrijke gesprekspartner. Daarnaast zoeken we zoveel mogelijk input vanuit de direct betrokkenen. Daarbij vragen we ondersteuning vanuit de afdeling Communicatie om hiervoor de meest effectieve manieren te vinden. Daarnaast willen we via berichtgeving in de Klamp zorgen voor een wijdverbreide informatievoorziening aan de inwoners van Elst. De werkgroepen voor de verschillende deelplannen wordt gevraagd om na te denken over het zo ruim mogelijk communiceren van de plannen richting alle inwoners van Elst. Vervolgprocedure Leefbaarheidsplan Elst Bij het opstellen van het plan worden expliciet evaluatiemomenten opgenomen. Het plan zelf leggen ter consultatie voor aan uw Raad, zodat u op de hoogte blijft van de manier waarop er met de leefbaarheid in Elst aan de slag is gegaan. Deelplan Centrumplan Elst Met de belanghebbenden wordt het schetsplan uitgewerkt tot een definitief ontwerp. Dit ontwerp wordt voorgelegd aan alle inwoners van Elst en daarna met de resultaten daarvan voor besluitvorming voorgelegd aan het college.

Deelplan Bestegoed als huiskamer van Elst In het gebruikersoverleg hebben de gebruikers die geïnteresseerd zijn in deelname aan het de werkgroep zich aangemeld. Met deze werkgroep gaan we in gesprek om de meest effectieve manier van het realiseren van de wensen te bespreken. Deelplan Ontmoetingsmogelijkheden in Elst We gaan met de inwoners van Elst in gesprek om te zoeken de beste oplossingen voor toekomstbestendige ontmoetingsmogelijkheden. Zie hiervoor ook bijlage 1. De snelheid van de realisatie van de ontmoetingsplekken is afhankelijk voor het soort plek waarvoor gekozen wordt. Let op! Het belangrijkste is dat we de ontmoetingsmogelijkheden in zorgvuldige dialoog realiseren. In het verleden is het mis gegaan op het communicatievlak. Daarom stellen we zorgvuldige communicatie en een breed gedragen oplossing voor een snelle realisatie. Mocht het dus meer tijd kosten om de verwachtingen helder te krijgen, dan doen we dat. Dit geldt voor trouwens voor alle plannen en deelplannen die in dit voorstel worden genoemd. Bijlagen: Bijlage 1: “Uitgangspunten voor het leefbaarheidsplan Elst” Bijlage 2: Schetsontwerp centrumplan Elst Bijlage 3: Raadsbesluit Ontwikkeling centrum Elst (februari 2022) Bijlage 4: Globale begroting Centrumplan Elst

5