Raadsvoorstel Kadernota VRU 2026

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

11 maart 2025 Rob Sardemann 1191819 mr. drs. G. A. Kaai Gemeenteraad Rhenen Openbaar Kadernota VRU 2026

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1 2

een zienswijze (bijlage 4) over de Kadernota 2026 van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) kenbaar te maken; de gewijzigde gemeentelijke bijdrage aan de VRU bij te stellen (2025: € 128.000 voordeel, 2026: € 85.000 nadeel) en dit te verwerken in de voorjaarsrapportage 2025 en perspectiefnota 2026.

Inleiding Aan de hand van de kadernota 2026 VRU informeert de VRU de gemeenten over de financiële en beleidsmatige kaders voor de begroting 2026 die in het voorjaar van 2025 wordt opgesteld. In de kadernota ligt de nadruk op de ontwikkelingen die effect hebben op de hoogte van de gemeentelijke bijdrage. In overeenstemming met de gemeenschappelijke regeling VRU wordt de kadernota voor zienswijzen voorgelegd aan de gemeenteraden. De kadernota 2026 VRU bevat naast de reguliere bijstelling van het financiële kader een overzicht van ontwikkelingen en risico’s die op termijn mogelijk van invloed zijn op de ontwikkeling van de gemeentelijke bijdrage. In de voorliggende versie zijn de adviezen van respectievelijk de Adviescommissie Gemeentesecretarissen Veiligheid en de Bestuurlijke Adviescommissie Bedrijfsvoering en Financiën verwerkt. De kadernota VRU 2026 is op 2 december 2024 unaniem vastgesteld door het algemeen bestuur. Kaders In overeenstemming met de geldende procedure van de gemeenschappelijke regeling VRU worden gemeenten in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze te geven op de begrotingskaders, ten eerste bij de behandeling van de kaders voor de begroting VRU 2026 en ten tweede bij de behandeling van de Programmabegroting 2026 VRU, welke in het voorjaar van 2025 aan gemeenten wordt aangeboden.

Ook ten aanzien van begrotingswijzigingen worden gemeenten in de gelegenheid gesteld een eventuele zienswijze kenbaar te maken. Beoogd doel Realiseren van een gelijkwaardig kwaliteitsniveau van de crisisbeheersing, brandweerzorg en crises voor de Utrechtse gemeenten. Argumenten 1.1 Het kenbaar maken van een zienswijze over de Kadernota VRU 2026 is een bevoegdheid van de raad. De VRU heeft via de aanbiedingsbrief bij de Kadernota VRU 2026 de gemeenteraad verzocht om een zienswijze kenbaar te maken. Die bevoegdheid ligt bij de raad. De zienswijzen van alle gemeenten 1

worden besproken in de vergadering van het algemeen bestuur bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2025 van de VRU. 1.2 Toekomstscenario’s leiden nu nog niet tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage in de kadernota 2026, maar mogelijk wel in de ontwerpbegroting 2026 De centrale vraag voor toekomstscenario’s van de VRU is: “hoe kan de veiligheidsregio in de toekomst meegroeien met de toenemende risico’s en veranderende behoeften van onze gemeenten, en tegelijkertijd rekening houden met de financiële draagkracht van de gemeenten?” Op verzoek van gemeenten en het bestuur is gevraagd de benodigde investeringen en besparingsopties in kaart te brengen. Deze toekomstscenario’s zijn ambtelijk opgesteld en er heeft nog geen bestuurlijke besluitvorming over plaatsgevonden. In deze scenario’s wordt onderscheid gemaakt tussen een; • Scenario ‘op orde’: Investeringen om huidige taken te blijven uitvoeren; en een • Scenario ‘op koers’: Extra investeringen om de bestuursagenda 2024-2027 uit te voeren. Het algemeen bestuur VRU heeft besloten meer tijd te nemen voor de bespreking en onderbouwing van de voorliggende scenario’s en opdracht gegeven een extra scenario te ontwikkelen dat zich richt op een beperktere stijging van de gemeentelijke bijdrage, met als doel de nullijn de komende jaren zoveel mogelijk te handhaven.

Voor de bestuurlijke besluitvorming in dit traject wordt meer tijd genomen en zullen effecten van bestuurlijke keuzes ten aanzien van de gemeentelijke bijdrage zichtbaar worden bij de behandeling van de begroting VRU 2026. 2.1 Door de bijstelling van de ijkpuntscores wijzigt de bijdrage per gemeente De ijkpuntscores van het Gemeentefonds voor het onderdeel ‘Crisisbeheersing en Brandweer’ bepalen hoeveel middelen de gemeente ontvangt voor het uitvoeren van de taken voor crisisbeheersing en brandweer. Deze ijkpuntscores vormen ook de basis voor de verdeling van de bijdrage per gemeente voor het gezamenlijk basistakenpakket van de VRU. De ijkpuntscores van de septembercirculaire 2024 zijn toegepast op het verdeelmodel voor de gemeentelijke bijdragen. Deze herverdeling heeft geen invloed op de totale gemeentelijke bijdragen aan de VRU. 2.2 Effecten van loon en prijsaanpassing leiden in 2025 tot een verlaging en in 2026 tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage De belangrijkste financiële ontwikkeling in de Kadernota 2026 is de bijstelling van de loon- en prijsontwikkeling. Voor de loonontwikkeling wordt de algemene loonontwikkeling gevold. Voor de prijsontwikkeling is het Bruto Binnenlands Product het uitgangspunt. Tevens wordt voor de prijsontwikkeling jaarlijks een correctie gedaan op de geactualiseerde cijfers over de twee voorliggende jaren.

• De loonontwikkeling valt in 2025 lager uit: 2,8%. In de begroting 2025 was voor de loonontwikkeling rekening gehouden met een stelpost van 5,4%. In de huidige kadernota komt de loonontwikkeling op 2,8 % uit. Dit komt enerzijds door de bijstelling van de CPB raming in de septembercirculaire 2024 (4,8%) en anderzijds doordat de huidige CAO doorloopt tot 1 augustus 2025. Hierdoor wordt de stelpost loonontwikkeling pro rato afgeraamd naar 2,8%. Voor 2026 wordt rekening gehouden met en stijging van 3,4%. • De prijsontwikkeling valt in 2025 hoger uit: 2,1%. In de begroting 2025 was voor de prijsontwikkeling rekening gehouden met een stelpost van 2,8%. In de huidige kadernota komt de loonontwikkeling op 2,7% (-0.1%). Daarnaast wordt een herrekening gemaakt over de jaren 2023 (+1,5%) en 2024 (+0,7%). Voor 2026 wordt rekening gehouden met en stijging van 2,6%. 2.3 De BduR valt in 2025 hoger uit waardoor de gemeentelijke bijdrage daalt De hoogte van de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BduR) is € 402.000 hoger dan in de begroting 2025. De extra inkomst wordt in mindering gebracht op de bijdrage van de gemeenten. Kanttekeningen (risico's en nadelen) Effecten van toekomstscenario’s zijn nog niet bekend maar wel invloed op toekomstige gemeentelijke bijdragen

2

Het huidige op ‘op orde’ scenario leidt tot en met 2030 tot een structurele stijging van de gemeentelijke bijdrage met € 8,4 miljoen. Het ‘op koers’ scenario, inclusief het ‘op orde’ scenario, leidt tot een stijging van de gemeentelijke bijdrage van € 9,6 miljoen. Dit is inclusief fase 2 voor de voorziene uitbreiding van de brandweerzorg in Amersfoort van ruim € 2.4 miljoen. Voor de gemeente Rhenen betekent het ‘op orde’ inclusief het ‘op koers’ scenario een hogere bijdrage van € 119.000 in 2030. De stijging van de gemeentelijke bijdrage vanuit deze twee scenario’s bevatten niet de extra kosten die mogelijk gaan voortvloeien uit de toekomstbestendige huisvesting van kazernes die worden uitgewerkt op basis van het besluit van het AB op 6 november 2023 (p. 6 en 7 Toekomstscenario’s VRU). Meegroei bijdrage VRU met gemeentelijke inkomsten sub cluster crisisbeheersing en brandweer uit het gemeentefonds is niet vanzelfsprekend Het is niet vanzelfsprekend dat de bijdrage van de VRU één op één meegroeit met de inkomsten uit het gemeentefonds voor het sub cluster crisisbeheersing en brandweer. Naast de bijdrage aan de veiligheidsregio moeten gemeenten ook een deel van de lasten zelf dragen, bijvoorbeeld voor de huisvesting brandweer en de bluswatervoorziening.

Bovendien zijn de inkomsten voor het sub cluster crisisbeheersing en brandweer uit het gemeentefonds niet-geoormerkte middelen in de algemene uitkering vanuit het Rijk en staat de algemene financiële positie van de gemeente Rhenen momenteel sterk onder druk. Er zit wel een algemene meegroei-relatie tussen hogere kosten brandweerzorg VRU (zoals in Amersfoort-Noord) als gevolg van groei van het aantal inwoners en toenemende inkomsten gemeenten vanuit het gemeentefonds als gevolg van groei van het aantal inwoners in de provincie Utrecht. Het weerstandsvermogen van de VRU is momenteel ontoereikend Uit de recente risico inventarisatie van de VRU blijkt dat de weerstandscapaciteit (2,6 miljoen) ontoereikend is. Dit wordt met name veroorzaakt door het risico van een korting van 10% op de Rijksbijdrage vanaf 2026. Om te voldoen aan de wettelijke kaders voor het weerstandsvermogen is een extra storting aan de algemene reserve van 1,2 miljoen noodzakelijk. Begin 2025 actualiseert de VRU deze risico analyse nogmaals en de uitkomsten hiervan worden betrokken bij de resultaatbestemming 2024. Aanvullende financiële notities De totale gemeentelijke bijdragen aan de VRU dalen in 2025 met € 2,6 miljoen en stijgen in 2026 met € 4,2 miljoen. Voor Rhenen is de bijdrage in 2025 in totaal € 1.293.000 en dat is € 128.000 lager dan begroot.

In 2026 is deze bijdrage in totaal € 1.379.000 en dat is € 85.000 hoger dan begroot. In tabelvorm ziet dit er als volgt uit.

Begroting 2025 Bijstelling ijkpuntscores Loon- en prijsbijstelling Bijstelling BDuR Kadernota 2025

VRU 105.214 -2.190 -402 102.622

2025 Bijdrage Rhenen 1.421 -95 -28 -5 1.293

VRU 105.214 4.827 -627 109.414

2026 Bijdrage Rhenen 1.421 -95 60 -8 1.378

Vervolg De zienswijzen worden besproken in de vergadering van het algemeen bestuur op 24 maart 2025 bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025 VRU. De ontwerpbegroting 2026 wordt voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden, waarna het algemeen bestuur de begroting 2026 op 7 juli 2025 vaststelt. In de gemeente Rhenen is het college gemandateerd een zienswijze te geven op de ontwerpbegroting. Participatie • In de voorliggende kaders voor de begroting 2026 zijn de adviezen van de Bestuurlijke Adviescommissie Bedrijfsvoering en Financiën van de VRU en de Adviescommissie Gemeentesecretarissen Veiligheid verwerkt;

3

• •

Op 25 november jl. heeft een bijeenkomst plaatsgevonden voor accounthouders VRU en ambtenaren financiën van de gemeenten, waarin de voorliggende kaders nader zijn toegelicht; Op 13 januari 2025 is door de VRU een webinar georganiseerd voor alle raadsleden van de 26 deelnemende gemeenten. In dit webinar is nader ingegaan op de Kadernota 2026, de toekomstscenario’s VRU en het programma veerkracht/weerbaarheid.

Communicatie De ontvangen zienswijzen worden besproken in aanloop naar de Programmabegroting VRU 2026 in de vergadering van het algemeen bestuur op 24 maart 2025. Bijlagen Bijlage 1: Aanbiedingsbrief Kadernota VRU 2026 Bijlage 2: Kadernota VRU 2026 Bijlage 3: Toekomstscenario’s VRU Bijlage 4: Concept Zienswijze Kadernota VRU 2026

4