Raadsvoorstel Huisvestingsverordening Rhenen 2024

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

30 oktober 2023 Karin Wortelboer 1149304 Gert van Laar Gemeenteraad Openbaar Huisvestingsverordening Rhenen 2024

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. de Huisvestingsverordening Rhenen 2024 vast te stellen.

Aanleiding / voorgeschiedenis Het doel van de Huisvestingswet 2014 is een evenwichtige en rechtvaardige verdeling van woonruimte in Nederland. Het uitgangspunt van de wet is vrijheid van vestiging. Iedereen die rechtmatig in Nederland verblijft, heeft het recht om zich vrijelijk te verplaatsen en te vestigen. Slechts als er aantoonbaar sprake is van schaarste die leidt tot onevenwichtige en onrechtvaardige effecten is het een gemeente toegestaan om door middel van het vaststellen van een huisvestingsverordening in te grijpen in de woonruimteverdeling. De Huisvestingswet 2014 schrijft voor dat een huisvestingsverordening een tijdelijk karakter heeft van maximaal vier jaar, waarna opnieuw schaarste en verdringing moet worden aangetoond. De Huisvestingverordening bevat regels over de toewijzing van sociale huurwoningen en over de toewijzing van standplaatsen voor woonwagens. Ook bevat de verordening een urgentieregeling voor de meest kwetsbare woningzoekenden. Met de gemeenten Ede en Veenendaal wordt bij de uitvoering van de urgentieregeling samengewerkt door middel van een gemeenschappelijke urgentiecommissie. De werking van de huidige Huisvestingsverordening Rhenen 2019 is met het oog op de voorbereiding van de nieuwe Huisvestingsverordening bij raadsbesluit van 4 juli 2023 verlengd tot en met 31 december 2023.

Kaders De Huisvestingswet 2014 en de Huisvestingsverordening Rhenen 2019 Beoogd effect Een transparante, rechtvaardige en met de regiogemeenten afgestemde woonruimteverdeling in de gemeente Rhenen. Argumenten 1.1 De Huisvestingsverordening Rhenen 2024 biedt transparantie, gelijke behandeling en een eenduidige uitvoering door verhuurders.

1

In opdracht van de Regio Foodvalley heeft een werkgroep van gemeentelijke beleidsadviseurs en een afvaardiging vanuit de in de regio actieve woningcorporaties onder leiding van RIGO de afgelopen periode gewerkt aan een nieuwe regionale model tekst voor de regio voor het onderdeel woonruimtebemiddeling. Aan de wethouders in de regio is commitment gevraagd om bij het opstellen van lokale huisvestingsverordening zoveel mogelijk de regionaal afgestemde lijn te volgen. Regionaal afgestemde woonruimte verdeelregels zijn met het oog op transparantie, gelijke behandeling van de woningzoekende en een eenduidige uitvoering door verhuurders van groot belang. 1.2 De Huisvestingsverordening Rhenen 2024 is ten opzichte van de Huisvestingsverordening Rhenen 2019 op diverse punten technisch en inhoudelijk gewijzigd. Bij de voorbereiding van de nieuwe regionale verordening is gebleken dat de verschillen tussen de acht gemeenten in de regio Foodvalley de afgelopen tijd op wezenlijke punten behoorlijk groot zijn geworden. De ene gemeente stuurt op de particuliere sociale huur, de ander niet; de ene gemeente stuurt op woonwagens, de ander niet; de inkomens- en vermogenseisen aan woningzoekenden verschillen per gemeente; vrijwel iedere gemeente stelt andere (bindings)eisen aan urgent woningzoekenden etc.

Doordat gezamenlijk is gekomen tot een nieuwe regionaal afgestemd versie is de verordening sterk gewijzigd en was het ondoenlijk om met een was-wordt lijst aan te geven wat de veranderingen precies zijn. Samengevat kan worden gesteld dat de meeste wijzigingen technisch van aard zijn en met name een juiste gelijkluidende formulering beogen. Daarnaast zijn er toch ook een aantal inhoudelijk gewenste wijzigingen aangebracht die tot stand zijn gekomen na uitvoerige besprekingen tussen de vertegenwoordigers van betrokken gemeenten, corporaties en bureau RIGO. Samengevat gaat het hierbij om: het uitbreiden van de mogelijkheden voor woningcorporaties om direct te bemiddelen; het inperken van de mogelijkheden om een urgentie te verkrijgen. Bijvoorbeeld door de voorwaarde dat woningzoekenden moeten aantonen dat zij twee jaar, in plaats van één jaar voorheen staan ingeschreven in de Basisregistratie Persoonsgegevens. Daartegenover staat ook de mogelijkheid dat kan worden voldaan aan het vereiste van een maatschappelijke binding. de toegevoegde voorwaarde bij relatiebeëindiging dat, als één van de partners geschikte huisvesting kan bieden voor kinderen, de andere partner niet in aanmerking komt voor urgentie (in plaats van de voorwaarde voorheen dat een urgentie kon worden verkregen als men het grootste deel van de tijd voor kinderen zorgt).

het uitbreiden van de mogelijkheden om urgentie te verkrijgen in het geval van een sociale en een financiële urgentie, omdat hierbij de voorwaarde is vervallen dat er sprake moet zijn van kinderen. het vervallen van de voorwaarde dat woningzoekenden moeten beschikken over legale zelfstandige woonruimte om in aanmerking te kunnen komen voor een urgentie. 1.3 Voor de gemeente Rhenen zijn een aantal keuzes gemaakt die afwijken van de regionale modelverordening. Deze afwijkingen, die in de tekst zijn gearceerd, zijn opgenomen omdat we deze aanpassingen gewenst vinden, vanwege de lokale situatie. Het gaat hierbij niet om grote inhoudelijke wijzigingen maar bijvoorbeeld om: • regels voor de verdeling van woonwagenstandplaatsen, • de vergoeding van kosten van huurderving als het gaat om zorggeschikte woningen (andere gemeenten hebben dit geregeld in convenanten) en • de interne wens om urgenties vanuit de vrouwenopvang ambtelijk af te kunnen doen, omdat voorleggen hiervan aan de urgentiecommissie geen toegevoegde waarde heeft. 1.4 Op grond van de verordening mag de gemeente ingrijpen in de woonruimteverdeling. In bijlage 1 is een memo met een actuele onderbouwing van de schaarste in het sociale segment in de gemeente Rhenen opgenomen.

Hiermee wordt voldaan aan het vereiste uit de Huisvestingswet om als gemeente in te mogen grijpen in de woonruimteverdeling door middel van een Huisvestingsverordening. 1.5 In de Huisvestingsverordening Rhenen 2024 zijn nog geen gevolgen van nieuwe wetgeving opgenomen.

2

Op het gebied van woonruimteverdeling is veel wetgeving in voorbereiding. O.a. door de val van het Kabinet is onzekerheid ontstaan over het van kracht worden van deze wetgeving en de daarbij behorende datum. Om die reden is de nieuwe wetgeving nog niet in de verordening opgenomen. In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van de mogelijk nieuwe wetgeving en de te voorziene consequenties van deze wetgeving voor de huisvestingsverordeningen in de regio. Op het moment dat de nieuwe wetgeving in werking is getreden zal worden bezien óf en op welke manier de Huisvestingsverordening 2024 moet worden aangepast. 1.6 De Huisvestingsverordening Rhenen 2024 is tot stand gekomen na een zorgvuldig proces met de betrokken partijen. De huurdersorganisaties in de regio Foodvalley zijn in een vroeg stadium geïnformeerd over het traject tijdens een bijeenkomst op 6 juni 2023 in Barneveld. Op 4 september 2023 heeft in Rhenen voor alle huurdersorganisaties een bijeenkomst plaatsgevonden. Hier werd de regionale versie door bureau RIGO en andere betrokkenen uit de werkgroep toegelicht. Zie bijlage 3 voor het verslag van deze bijeenkomst. Voor de totstandkoming van de lokale versie is er, zowel intern bij collega’s uit het sociaal en fysiek domein input gevraagd, als bij Rhenam Wonen. Deze wensen zijn zoveel mogelijk verwerkt in de voorliggende lokale versie.

Risico’s en nadelen 1.1 In de Huisvestingsverordening Rhenen 2024 zijn suggesties van huurdersorganisatie REA niet meegenomen. De huurdersorganisatie REA heeft per mail een reactie gegeven op de lokale verordeningstekst (zie bijlage 4). De suggestie van de REA om de wettelijke toegestane voorrang van 25% van alle toewijzingen zoals geregeld in artikel 14 niet toe te passen op woningzoekenden met een kernbinding aan Elst of Achterberg maar aan woningzoekenden met een binding aan de gemeente Rhenen die een zwaarwegend belang hebben, hebben we niet opgenomen in de nieuwe verordening. De kernbinding is opgenomen vanwege het specifieke karakter van de kleine kernen Achterberg en Elst waar relatief weinig sociale huurwoningen zijn. Door deze voorrang wordt de kans vergroot om in de kern te kunnen blijven wonen wat bijdraagt aan de sociale cohesie. Daarbij is het voor woningzoekenden die mantelzorg bieden of nodig hebben al mogelijk om met toepassing van artikel 21 in aanmerking te komen voor een urgentie. Ook als er sprake is van medische omstandigheden is een urgentie mogelijk. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om via het team WMO een woning toe te wijzen als er zorggeschikte woningen vrijkomen op grond van artikel 4. Tot slot zien wij geen reden is om voorrang te verlenen aan woningzoekenden met een werkkring binnen de gemeente Rhenen.

Overigens biedt de Huisvestingsverordening Rhenen 2024 bij nieuwbouw wel de mogelijkheid om voorrang te verlenen aan lokale woningzoekenden op grond van artikel 13, lid 1 (echter ook tot het totale wettelijke maximum van 25% zoals bepaald in artikel 14). Ook is de Huurdersorganisatie van mening dat er geen urgentie moet worden verleend aan statushouders op grond van artikel 22. Dit vanwege het nog steeds oplopende tekort aan sociale huurwoningen en het feit dat er volgens hen geen draagvlak voor is in de samenleving. De REA is van mening dat statushouders net als alle andere woningzoekenden moeten wachten op hun beurt. Wij delen de mening van de REA dat er een groot tekort is aan sociale huurwoningen en dat we er alles aan moeten doen om de sociale woningvoorraad uit te breiden. Gezien de taakstelling die we krijgen vanuit het Rijk zien we ons echter genoodzaakt om huisvesting voor statushouders via een urgentie toe te wijzen omdat we als gemeente geen reële alternatieve oplossingen zien. Als we de taakstelling niet uitvoeren kan de provincie in het uiterste geval huisvesting regelen in onze gemeente op onze kosten. Financiële gevolgen Alleen de uitvoering van artikel 4, lid 2 kan financiële gevolgen hebben. Op grond van dit artikel kan er vanuit het sociaal team een zorggeschikte woning worden gereserveerd bij Rhenam Wonen.

De huurderving hiervan moet op grond van dit artikel worden vergoed aan Rhenam Wonen. De kosten hiervan schatten we jaarlijks op maximaal € 5880,- (gebaseerd op een huur van € 840,- x 7 maanden). We schatten in dat hiervan niet vaker dan één keer per jaar gebruik zal worden

3

gemaakt. De kosten kunnen vooralsnog worden gedekt uit de beschikbare middelen voor Wmowoningaanpassingen. De toepassing van dit artikel zal de komende drie jaar worden gemonitord, waarna we zullen beoordelen of hiervoor een specifiek budget beschikbaar moet worden gesteld. Personele gevolgen Er zitten geen personele gevolgen aan dit voorstel. Duurzaamheid Duurzaamheid is niet aan de orde bij dit voorstel. Participatie In dit traject heeft regionaal overleg plaatsgevonden met de gemeenten, woningcorporaties en de huurdersverenigingen in de regio Foodvalley. Intern is de verordening afgestemd met de collega’s uit het fysiek en sociaal domein. Communicatie Rhenam Wonen, Huurdersorganisatie REA en de regiogemeenten worden geïnformeerd over de vaststelling van de Huisvestingsverordening. Daarnaast zal de Huisvestingsverordening op de voor gemeente Rhenen gebruikelijke wijze worden bekendgemaakt. Vervolgprocedure Na vaststelling door de raad zal de verordening worden gepubliceerd. Bijlagen: Bijlage 1 De Huisvestingsverordening Rhenen 2024 Bijlage 2 Memo schaarste in de sociale huursector in de gemeente Rhenen. Bijlage 3 Overzicht mogelijke nieuwe wetgeving Bijlage 4 Verslag bijeenkomst met huurdersorganisaties uit de Regio Foodvalley Bijlage 5 Reactie van huurdersorganisatie REA

4