Raadsvoorstel Herijking Minimabeleid

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

8 november 2023 Moniek Spoor 1131187 D. Poortinga Gemeenteraad Rhenen Openbaar Herijking Minimabeleid

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. de herijking van het minimabeleid vast te stellen. Dit houdt in: de kindregelingen (uitgezonderd de computer en fietsregeling) en Sport en Doe Mee budget voor volwassenen samen te voegen tot 1 budget; verruimen van mogelijkheden om budget in te zetten; budget pas na 3 jaar te laten vervallen, zodat daarmee de mogelijkheid om te sparen wordt gerealiseerd. Aanleiding/ korte voorgeschiedenis In December 2021 werd de Cunera Pas gelanceerd, die het minimabeleid in gemeente Rhenen een nieuwe vorm gaf. De overweging bij de overstap naar een passensysteem was dat inwoners niet meer hoefden voor te schieten. Iets dat bij een laag inkomen al snel een probleem vormt. In het afgelopen jaar werd uit gesprekken met inwoners duidelijk dat het inderdaad als positief wordt ervaren dat er niet meer hoeft te worden voorgeschoten. Tegelijkertijd bleek ook dat het minimabeleid als geheel niet goed aansluit op de behoeften van inwoners. Het grote aantal regelingen en vooral de tot in detail vastgelegde regels over wat er van de budgetten wel en niet gedaan mag worden, wordt als betuttelend ervaren. Voor een gemeente die wil werken vanuit vertrouwen, was het argument van de inwoners, past het beter om ook een minimabeleid te hebben dat de inwoners vertrouwen en eigen regie geeft. Dat zijn immers ook de principes van de Visie Sociaal Domein.

Waarom er niet is gekozen in dit voorstel om de inkomensgrens op te trekken naar 130% De opbrengst van de evaluatie (bijlage 2) laat zien dat het wenselijk zou zijn om de grens op te trekken naar 130%. Dat is ook het advies van de Clientenraad. Om dat te kunnen doen zijn er twee opties: -

Er moet extra budget komen (bovenop de al bestaande overschrijding) om dit te kunnen betalen, of; Er moet worden gesneden in de budgetten voor 0-120% om de groep 120% tot 130% budget te kunnen geven.

Met de laatste optie zouden we enorm veel vertrouwen van inwoners verspelen. We willen het minimabeleid beter afstemmen op hun leefwereld en behoeften, en gaan dan tegelijk de totale budgetten verlagen. Het maakt niet uit hoeveel we zouden proberen die keuze uit te leggen, inwoners

1

zullen zich bekocht voelen en de herijking, die is bedoelt om het beleid meer op hen aan te passen, zien als een verkapte bezuiniging. Bovendien is het niet zeker of we dat na 2026 nog steeds kunnen betalen, en als we na twee jaar weer terug moeten van 130% naar 120% zijn we ook het vertrouwen van die groep kwijt. Kaders Visie Sociaal Domein Rhenen Bestuursprogramma 5.6 en 1.8 Beoogd effect Inwoners hebben meer keus en meer mogelijkheden hun budget zo in te zetten dat het past bij hun wensen en situatie. Door betere aansluiting bij de leefwereld van de inwoners draagt het minimabeleid bij aan het tegengaan van armoede. Argumenten 1.1 Het samenvoegen van budgetten biedt inwoners meer mogelijkheden Doordat de budgetten nu zijn verdeelt over een groot aantal regelingen met eigen voorwaarden, hebben inwoners eigenlijk de beschikking over een groot aantal kleine ‘zakjes’ geld, waardoor zij voor duurdere dingen alsnog zelf moeten bijbetalen of het budget niet gebruiken kunnen. Voorbeeld hierbij is het Sportbudget, dat onvoldoende is om een lidmaatschap te betalen. 1.2 Het verbreden van de bestedingsmogelijkheden biedt inwoners meer eigen regie Op dit moment is in hoge mate van detail vastgelegd waar inwoners budgetten aan mogen besteden en waaraan niet. Dit past niet bij de Visie Sociaal Domein, waarin eigen regie één van de principes is.

‘Meedoen’ is een breed begrip dat er voor iedereen anders uit kan zien. Voor de één betekent dat een keer gezellig met iemand koffie kunnen gaan drinken; voor de ander betekent het verf en behang kunnen kopen zodat het huis er netjes uitziet en men mensen thuis durft uit te nodigen. Door de bestedingsmogelijkheden te verbreden krijgen inwoners meer zeggenschap over hoe zij zelf ‘meedoen’ willen invullen. 1.3 Het niet laten vervallen van budget biedt inwoners de mogelijkheid te sparen voor duurdere uitgaven We zien op dit moment twee dingen: budget wordt niet gebruikt omdat het bedrag te laag is om er echt iets mee te doen, en budget wordt opgemaakt omdat het anders toch vervalt. Terwijl er wél een grote vraag is naar duurdere zaken, zoals bijvoorbeeld een smartphone. Een smartphone is nodig voor aanvragen van bijvoorbeeld de energietoeslag en DigiD-app; maar het huidige Doe Mee Budget is ontoereikend om een (tweedehands) toestel te kopen dat voldoende recent is om deze apps te draaien. Als budgetten zijn samengevoegd en niet direct vervallen, komt een dergelijke uitgave wel binnen bereik te liggen. Inwoners hebben een smartphone nodig omdat de aanvraagprocessen van veel (overheids)instanties daar volledig op zijn ingericht. Het aanbod voor kopen op afbetaling is groot, maar daarmee ook het risico op betalingsproblemen.

Wanneer het mogelijk wordt deze uitgave te doen vanuit de minimaregelingen werkt dat ook preventief. Risico’s en nadelen 1.1 Er is meer kans op uitputting van de budgetten De voorgestelde wijziging kan budgetneutraal worden uitgevoerd; het totale budget blijft hetzelfde, het is alleen verdeelt over een kleiner aantal regelingen. Het financiële risico zit in de kans dat de budgetten ook daadwerkelijk worden gebruikt wanneer het bedrag meer toereikend is en de mogelijkheden om het te besteden groter. Nu blijft er vaak geld ‘op de plank’ liggen vanwege bovengenoemde regelingen. Met de voorgestelde wijzigingen is de kans groter dat inwoners het volledige budget ook gaan gebruiken.

2

De minimaregelingen zijn bedoelt om het welzijn en mogelijkheden om mee te doen van inwoners met een laag inkomen te vergroten. Hoe meer zij ook inderdaad de mogelijkheid hebben hun budget voor dat doel in te zetten, hoe beter de minimaregelingen werken als instrument tegen armoede. 1.2 Het verbreden van de bestedingsmogelijkheden betekent minder controle waar inwoners hun budget aan besteden We werken vanuit vertrouwen. Daarmee mag dit geen argument zijn. Er is echter wel een (klein) risico dat het samenvoegen van de kindregelingen het voor ouders moeilijker maakt de uitgaven voor kleding en schoolspullen door het jaar heen goed te plannen. Er zijn in Rhenen diverse partijen – Formulierenbrigade, Budgetloket, Welzijn Rivierstroom en Mozaïek – die deze gezinnen hierbij behulpzaam kunnen zijn. Wanneer we zien dat inwoners hier tegenaan lopen, wijzen we actief door. Financiële toelichting Deze wijziging is budgetneutraal – het totale bedrag aan beschikbaar budget blijft hetzelfde. Zoals hierboven bij de risico’s genoemd kan het echter wel leiden tot grotere uitputting van budgetten. Personele gevolgen Geen Duurzaamheid Kringloopwinkels worden nadrukkelijk uitgenodigd zich aan te melden als aanbieder. Participatie Er zijn gesprekken geweest met de Denktank en andere inwoners in Rhenen om het minimabeleid te evalueren en te inventariseren wat de behoeften van de inwoners zijn.

Er is een soortgelijke bijeenkomst geweest in Veenendaal met inwoners uit Veenendaal en Rhenen. Er is een gesprek geweest met de Formulierenbrigade en Clientenraad de Vallei. Communicatie Na vaststelling door de gemeenteraad worden de inwoners en maatschappelijke partners geïnformeerd. Vervolgprocedure Bureau Minimaregelingen gaat inzetten op het zo snel mogelijk aansluiten van nieuwe aanbieders. De verordening wordt, als de gemeenteraad akkoord gaat met dit raadsvoorstel, aangepast en aan het college voorgelegd. Bijlagen: Bijlage 1:Evaluatie minimaregelingen Bijlage 2: Voorstel wijzigingen minimabeleid Bijlage 3: Aanvullend advies IBK (Clientenraad de Vallei) Bijlage 4: Toelichting op advies Clientenraad de Vallei Bijlage 5: Ervaringen met Cunerapas (Denktank ‘arm, maar rijk aan ervaring’)

3