Raadsvoorstel Geen vervolgonderzoek windenergie

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

8 april 2025 Inez Kerkhof en Sjoerd Doggen 1199244 C. Folmer Gemeenteraad Rhenen Openbaar Geen vervolgonderzoek windenergie

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. het ‘Windonderzoek gemeente Wageningen en Rhenen’ (Pondera april 2025, bijlage 1) voor kennisgeving aan te nemen: In gebied 5 (Blauwe Kamer) en 6 (Hooilanden) zijn veel belemmeringen (natuur). In gebied 2 (Binnenveld) lijken met mitigerende maatregelen mogelijkheden; 2. geen vervolgonderzoek (o.a. natuur) uit te laten voeren naar mogelijkheden om windturbines te plaatsen op Rhenens grondgebied. Hiermee geven we uitvoering aan de motie van 24 september 2024 (bijlage 2a), die stelt dat Rhenen niet wil meewerken aan de plaatsing van windturbines;

Inleiding In 2021 hebben alle gemeenteraden in de regio Foodvalley toegezegd zich in te zetten voor de Regionale Energie Strategie (RES Foodvalley 1.0). Met als doel het opwekken van duurzame energie, waaronder windenergie. In deze RES 1.0 zijn mogelijke gebieden voor windturbines aangewezen. Eén van de gebieden, het Binnenveld, ligt in het grensgebied van gemeente Rhenen en gemeente Wageningen. Daarom zijn samen stappen gezet om de mogelijkheden voor windenergie te verkennen. In Rhenen was het bij het opstellen van het RES bod niet reëel om voor 2030 een windturbine gerealiseerd te hebben. Daarom is geen bod gedaan voor windenergie. De eerdere technische verkenning van 2023 (bijlage 4) laat zien dat er beperkte mogelijkheden voor windenergie zijn. Het vervolgonderzoek (bijlage 1) geeft meer duidelijkheid over de impact op natuur, landschap, gezondheid en geluid. Dit zijn geen uitsluitende factoren en waren niet meegenomen in de technische verkenning. Toch spelen ze een belangrijke rol in het besluitvormingsproces voor windenergie. Er blijken mogelijkheden te zijn voor de ontwikkeling van windturbines. Wel zullen maatregelen genomen moeten worden om nadelige effecten te verminderen of het landschap te versterken.

Naar aanleiding van de motie op 24 september 2024 (zie kaders en bijlage 2a) hebben we de provincie Utrecht laten weten dat onze gemeenteraad niet wil meewerken aan de plaatsing van windturbines. Ook gaven we aan dat we met de verklaring van geen bedenkingen voor het Zonneveld Nude stappen zetten naar een concrete opweklocatie en daarmee op koers lopen ons bod uit de RES1.0 te realiseren.

1

Kaders RES 1.0 (Regio Foodvalley, 2021) Bestuursprogramma 2022-2026 Motie op 24 september 2024, verklaring van geen bedenkingen Zonneveld Nude: “Duidelijk te communiceren naar de Provincie dat de gemeenteraad van Rhenen geen medewerking zal verlenen aan de plaatsing van windturbines.” Amendement op 11 maart 2021, beleidskader zonnepanelen op land: “Het Binnenveld wordt uitgesloten voor zonnevelden en dat er een uitzondering wordt gemaakt op deze uitsluiting zodra er een combinatie met windenergie mogelijk is.” En “Buurt Binnenveld zo te wijzigen dat het gebied ten zuiden van de Lawickse Allee (NB: Lawickse Allee is het deel in Wageningen, in Rhenen heet het Nude) geen onderdeel uitmaakt van het Binnenveld.” Beoogd doel Kaders te scheppen voor een energieneutraal Rhenen in 2040. Argumenten 1.1 Bijgevoegd vervolgonderzoek naar mogelijkheden voor windenergie in Wageningen en Rhenen is vakkundig en in gezamenlijk ambtelijk overleg uitgevoerd. Uit dit onderzoek blijkt dat er verschillende mogelijkheden voor windturbines lijken te zijn. Wageningen wil alle mogelijke locaties in beeld brengen op basis van harde belemmeringen. (leefomgeving en externe veiligheid). Daardoor zijn er, buiten de zoekgebieden uit de RES 1.0, in Wageningen vier onderzoeksgebieden bijgekomen. Twee hiervan liggen deels op Rhenens grondgebied (gebied 5 en 6 in bijlage 1).

Vanwege ecologische belemmeringen lijken deze op voorhand minder haalbaar. Daarmee blijft op Rhenens grondgebied alleen het oorspronkelijk zoekgebied uit de RES staan. Elke locatie vereist een andere aanpak van maatregelen om deze ontwikkeling mogelijk te maken. 2.1 De gemeenteraad heeft in de bovengenoemde motie aangegeven geen medewerking te willen verlenen aan de plaatsing van windturbines. Op het moment dat deze motie werd aangenomen was voorliggend onderzoek al in gang. Deze onderzoekstap is nu afgerond. Hoewel nader onderzoek nodig is om de haalbaarheid verder in beeld te krijgen is er nu een keuzemoment om niet verder te gaan met nader onderzoek. Kanttekeningen (risico's en nadelen) 2.1 Door nu te stoppen met onderzoek ontneem je als gemeente je kans om invloed uit te oefenen op de ontwikkeling van windenergie. Er is op dit moment onvoldoende duidelijk welke locaties rendabel kunnen zijn en welke voor- en nadelen daarbij horen. Als we stoppen kunnen we geen invloed uitoefenen. Als de provincie Utrecht en de gemeente Wageningen doorgaan met de ontwikkeling van windenergie in het Binnenveld hebben wij geen enkele zeggenschap. Ook als de provincie Utrecht geen projectbesluit in Rhenen gaat nemen blijft bij de gemeente Wageningen de ambitie om windenergie op te wekken. Zij gaan door met onderzoek naar mogelijkheden in het Binnenveld, grenzend aan de gemeente Rhenen.

Dit betekent dat er mogelijk alsnog windturbines in het Wageningse deel van het Binnenveld komen, met invloed op het Rhenense deel van het Binnenveld. 2.2 Voor toekomstige ontwikkelingen en uitbreidingen (wonen, bedrijven) is vanwege netcongestie opwek van duurzame energie nodig. Gezien de netcongestie moet naar creatieve oplossingen worden gezocht om dergelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. Dit wordt bemoeilijkt door op het op voorhand uitsluiten van een van de mogelijke oplossingen. Niet alleen de energie-zekerheid van nieuwe ontwikkelingen staat op het spel, maar ook van onze huidige bedrijven en inwoners. 2.3 Met dit besluit en de motie (geen wind, bijlage 2a) en amendement (geen zon in Binnenveld, bijlage 2b) wordt het heel moeilijk om onze ambitie uit het bestuursakkoord om energieneutraal te zijn in 2040 waar te maken.

2

Met realisatie van ons bod in de RES zijn we nog lang niet energieneutraal. De verdere ambitie zou met grootschalige zonne-energie ingevuld moeten worden. Het aantal mogelijke locaties voor een zonneveld is met het uitsluiten van het Binnenveld (gemeente) en NNN-gebied (provincie) te beperkt voor onze opgave. Daarnaast is de ruimtelijke impact van zonne-energie groter dan van windenergie. 2.4 Door te stoppen met onderzoek naar windenergie komt de RES-ambitie van regio Foodvalley onder druk te staan. We hebben als regio Foodvalley een ambitie gesteld om duurzame energie op te wekken. In de doorontwikkeling van de RES staat het energiesysteem van de toekomst centraal. Hierin wordt een koppeling gemaakt tussen wat we nu en in de toekomst lokaal aan energie nodig hebben en wat we daarvoor moeten opwekken. Door een van de mogelijke oplossingen hiervoor uit te sluiten wordt het moeilijk de benodigde energie op te wekken. 2.5 Door nu te stoppen met vervolgonderzoek krijgen we geen duidelijkheid over het rendabel zijn van windenergie in Rhenen. Uit het vervolgonderzoek weten we meer over de haalbaarheid op de verschillende thema’s, maar zijn nog geen uitspraken te doen of er een reële kans is om op een rendabele manier windenergie op te wekken.

Tijdens de consultatie op 14 maart is gezegd dat zodra we hier meer over weten we de raad voorleggen of we veder gaan met onderzoek naar wind of niet. Dit besluit is door de brief (14 januari 2025) van de provincie naar voren gehaald. Door de motie is de opbrengst uit de consultatie in een ander daglicht komen te staan. Uit de ecologische bureaustudie en kennis van stakeholders uit het Binnenveld blijkt dat voor veel diersoorten jaarrond natuur onderzoek nodig is. Nader natuuronderzoek geeft meer inzicht in factoren die van grote invloed kunnen zijn op de financiële haalbaarheid van een windproject. Als tweede vervolg is in ieder geval een natuuronderzoek nodig waarbij voornamelijk vogels en vleermuizen worden gemonitord. De haalbaarheid van een windturbine hangt in grote mate af van de maatregelen die getroffen moeten worden om deze diersoorten te beschermen. Aanvullende financiële notities Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Vervolg De Provincie Utrecht, de gemeente Wageningen en regio Foodvalley laten weten dat wij de samenwerking voor verder onderzoek stopzetten (en geen ambtelijke capaciteit en geen geld beschikbaar stellen). We gaan het gesprek met de partners van de RES-regio aan over de realisatie van ons bod in de RES 1.0 om 31 GWh duurzame zonne-energie op te wekken.

Met een eventueel besluit een vergunning af te geven voor het zonneveld Nude komt realisatie van dit bod in beeld. De provincie Utrecht heeft aangegeven in hun brief van 14 januari 2025 (bijlage 3) na 15 mei met de regio te bekijken of een projectbesluit voor de realisatie van windturbines nodig is om het bod van de RES te realiseren. Inwoners, Windmolenzorg en natuurverenigingen die hebben bijgedragen aan het onderzoek informeren we over deze keuze te stoppen met verder onderzoek naar mogelijkheden voor windenergie. Via een bericht in het Gemeentenieuws worden ook inwoners geïnformeerd. Bijlagen Bijlage 1: Windonderzoek gemeente Wageningen en Rhenen (Pondera 7 april 2025) Bijlage 1.1: Resultaten akoestisch onderzoek Bijlage 1.2: Resultaten slagschaduwonderzoek Bijlage 1.3: Landschapsonderzoek: Wind in Wageningen en Rhenen, landschapskundige effectbeoordeling op hoofdlijnen. Bijlage 1.4: Literatuuronderzoek gezondheid Bijlage 1.5: ecologisch onderzoek: Bureaustudie zoekgebieden windmolens Wageningen en Rhenen (Antea Group)

3

Bijlage 2a: motie 24 september 2024, verklaring van geen bedenkingen Zonneveld Nude 16_M_1_+Motie+SGP+-+Verklaring+van+geen+bedenkingen+Zonneveld+Nude+v2 Bijlage 2b: amendement 11 maart 2021, raadsvoorstel Beleidskader zonnepanelen op land Microsoft Word - Amendement SGP, RB, VDD (V04) beleidskader zonnepanelen op land.docx Bijlage 3a: Brief RES regio Foodvalley Besluit keuze gebieden windenergie provincie Utrecht 14-012025 (verzamelmail 31 januari 2025) 1 Brief RES regio Foodvalley 20250114.pdf Bijlage 3b: Statenbrief Keuze gebieden projectbesluiten windenergie provincie Utrecht 14-01-2025 (verzamelmail 31 januari 2025) 1 Statenbrief Keuze gebieden projectbesluiten windenergie provincie Utrecht_jan 2025.pdf Bijlage 4: Technische Ruimtelijke verkenning windenergie Wageningen-Rhenen (Pondera 2023)

4