Raadsvoorstel definitief vaststellen beleidsvisie erfgoed

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

14 juni 2023 Lea van Son 1033126 Dhr. D. Poortinga Gemeenteraad Rhenen Openbaar Beleidsvisie Erfgoed Rhenen

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. de Beleidsvisie Erfgoed Rhenen, inclusief uitvoeringsprogramma, vast te stellen (bijlage 1); 2. in te stemmen met een jaarlijkse structurele bijdrage aan de exploitatielasten van € 21.250 en een incidentele bijdrage van € 35.000 ten behoeve van de realisatie van het uitvoeringsprogramma Erfgoed zoals opgenomen in categorie 2 bij de kadernota.

Aanleiding / voorgeschiedenis In het bestuursprogramma 2018-2022 staat het belang van cultureel erfgoed. De meerwaarde van het behoud van erfgoed werd wel erkend maar is niet eerder in een beleidsvisie vastgelegd. Met de komst van een beleidsadviseur erfgoed kon uitvoering worden gegeven aan het tot stand brengen van een erfgoedvisie met een uitvoeringsprogramma. Op 21 september 2021 is de opzet van de voorliggende erfgoedvisie ter consultatie aangeboden aan de commissie Samenleving waar alle partijen het belang van behoud van cultureel erfgoed benadrukten. Op 17 mei 2023 is de concept Erfgoedvisie ter consultatie aangeboden aan de commissie Ruimte & Economie, waar deze enthousiast is ontvangen. De door de raadsleden gemaakte opmerkingen zijn verwerkt in de voorliggende definitieve versie. Kaders De Erfgoedverordening 2016, het beschermde stadsgezicht en de Instandhoudingsplicht rijksmonumenten 2016 en de Omgevingswet per 1 januari 2024. De Omgevingsverordening Provincie Utrecht 2022 beschermt de cultuurhistorische hoofdstructuur: historische buitenplaatsen, militair erfgoed, agrarisch cultuurlandschap, archeologische waardevolle zones en historische (water)wegen. Beoogd effect Versterking en instandhouding van (cultureel) erfgoed. Argumenten 1.1 Een beleidsvisie is nodig om het belang van erfgoed goed te borgen Het belang van erfgoed is groot.

Inwoners, de sector, ondernemers en de gemeente zien dat. We maken een erfgoedvisie om het belang van erfgoed te borgen bij gebiedsontwikkeling. En het erfgoed in stand te houden. Deze kaders zijn ook belangrijk voor invoering van de Omgevingswet. 1.2 Vergroten bewustzijn inwoners De erfgoedvisie en het uitvoeringsprogramma moeten erfgoed laten leven. Door erfgoed beleefbaar en tastbaar te maken, worden mensen enthousiast. In het uitvoeringsprogramma staat bijvoorbeeld een

1

(erfgoed)app (zie bijlage 1). Een toegankelijke manier om meer te leren over de stad. Door de erfgoedvisie en het uitvoeringsprogramma vast te stellen kunnen de acties worden uitgevoerd en dragen we bij aan het vergroten van het bewustzijn van erfgoed van inwoners. 1.3 De visie wordt gedragen door stakeholders De beleidsvisie is tot stand gekomen in nauwe interactie met vertegenwoordigers uit de sector, zoals de HVOR, het Cuneragilde, stichting de Greb, stichting Slag om de Grebbeberg, het Stadsmuseum en landgoedeigenaren. Er zijn (digitale) bijeenkomsten geweest en een afvaardiging van betrokken mensen heeft een bijdrage geleverd aan de inhoud van de visie. Ook hebben zij een belangrijke bijdrage geleverd aan het ontwikkelen van de erfgoedapp. Betrokkenheid is niet alleen van belang bij de totstandkoming van deze beleidsvisie, maar zal gecontinueerd worden. We kunnen alleen samen met de sector de gewenste resultaten bereiken. 1.4 Met deze beleidsvisie wordt een actiepunt uit het bestuursprogramma gerealiseerd In het coalitieakkoord is de afspraak opgenomen om een beleidsvisie Erfgoed op te stellen. In lijn met wens van uw gemeenteraad naar aanleiding de consultatie in september 2021 wordt de beleidsvisie gepresenteerd in combinatie met een uitvoeringsprogramma dat helderheid geeft over concrete maatregelen om de erfgoedsector te versterken.

2.1 Om de basis op orde te krijgen is een structureel bedrag van € 12.000 nodig In het uitvoeringsprogramma (bijlage 1) wordt voorgesteld om twee keer per jaar een bijeenkomst te organiseren met monument- en landgoedeigenaren waarbij sprekers worden uitgenodigd en kennisdeling met betrekking tot verduurzaming plaatsvindt. Hiervoor wordt een bedrag van € 1.000 gevraagd. Voor het onderhoud van monumenten/gedenktekens is een post van € 1.000 opgenomen om te voorkomen dat deze verwaarlozen. De overige acties die genoemd zijn in hoofdstuk 4.1 van het Uitvoeringsprogramma kunnen worden gedekt uit de subsidie die de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) beschikbaar heeft gesteld. 2.2 Voor het benutten van wat er al is wordt een bedrag van € 2.000 gevraagd Jaarlijks zou een bedrag beschikbaar moeten komen voor kennisbevordering van diverse (vrijwilligers)organisaties zoals de VVV, hier is uitgegaan van een bedrag van € 2.000. 2.3 Het project Educatie Erfgoed rollen we uit naar alle basisscholen én het voorgezet onderwijs Een aantal basisscholen gebruikt het project Educatie Erfgoed. In de commissie Samenleving is het belang van erfgoededucatie onderstreept. Op deze manier kan het Project Educatie Erfgoed naar alle basisscholen en het voortgezet worden uitgerold. Het bedrag à €5.000 is onderbouwd in bijlage 1.

2.4 We nemen deel aan de Open Monumentendag en de Nationale Archeologiedagen Rhenen heeft zoveel moois te bieden. Dat willen we toegankelijk houden voor alle inwoners en bezoekers. Daarom blijven we jaarlijks aandacht schenken aan de Open Monumentendag. Ook willen we graag deelnemen aan de Nationale Archeologiedagen. Deze evenementen laten erfgoed leven. De kosten hiervoor zijn €1.250 (Open Monumentendag) en €1.000 (Nationale Archeologiedagen). 2.5 Voor onderzoeks- en advieskosten wordt een bedrag van € 10.000 gevraagd Om de erfgoedvisie goed uit te kunnen voeren en organiseren is jaarlijks €10.000 werkbudget nodig.

Risico’s 1.1 Er is voldoende ambtelijke inzet nodig om de acties uit te voeren Een risico bij de uitvoering van het programma kan zijn dat er te weinig ambtelijke capaciteit is.

2

Financiële gevolgen Budget € Structureel

Budget € incidenteel

Onderwerp

Thema

Hoofdstuk 4.1

Basis op orde Actiepunt 1 Actiepunt 2

5.760 7.000

Subsidie RCE Subsidie RCE

Actiepunt 3

2.500

Subsidie RCE

Actiepunt 10

2.500

Subsidie RCE

Waardestelling kerkinterieurs Waardestelling/redengeving monumenten Regionale informatiemarkt verduurzamen landgoederen Inventarisatie/waardebepaling Delftse School panden Halfjaarlijks overleg Landgoedeigenaren Inventarisatie en onderhoud Monumenten/gedenktekens Hoofstuk 4.2 Kennisbevordering o.a. VVV

Actiepunt 4

1.000

Actiepunt 7

1.000

Benutten Actiepunt 2

2.000

Doorontwikkeling Erfgoed app

Uitdragen Actiepunt 1

5.000

Verhogen subsidie Open Monumentendag Nationale Archeologiedagen

Actiepunt 4

1.250

Actiepunt 5

1.000

Hoofdstuk 4.4 Renovatie gevels

Organiseren Actiepunt 1

Advies- en onderzoekskosten

Actiepunt 6

Opgenomen in kadernota Opgenomen in kadernota

Opgenomen in kadernota Opgenomen in kadernota Opgenomen in kadernota

20.000 10.000 10.000 21.250

21.250

Geen dekking

Opgenomen in kadernota Opgenomen in kadernota

25.000

Hoofdstuk 4.3 Erfgoed educatie (PEER)

Actualisatie Cultuur Historische Waardenkaart Totaal Dekking provinciaal subsidie Dekking begroting Inbrengen bij PPN

Dekking

Begroting 2023-2025 Opgenomen in kadernota Opgenomen in kadernota

72.760 17.760 20.000 35.000

In mei 2021 heeft de provincie € 25.000 subsidie ter beschikking gesteld in het kader van het Programma Toekomst Religieus Erfgoed. Dit subsidie is vrij besteedbaar en is toegevoegd aan de reserve investeringen Sociaal Domein. Bij de Zomerrapportage zal het gereserveerde bedrag aan de reserve investeringen sociaal domein worden onttrokken en op het product erfgoed worden bijgeraamd. De middelen voor renovatie gevels zijn opgenomen in het bestuursprogramma en zullen in de Zomerrapportage op het betreffende product worden geraamd. De extra benodigde structurele (€ 21.250) en incidentele kosten (€ 35.000) zijn opgenomen in de Kadernota 2024 onder categorie 2 zeer wenselijk. In de Kadernota is aangegeven dat toekenning van deze middelen afhankelijk is van de ontwikkeling van de financiële positie. Bij vaststelling van de begroting 2024 zal dit worden bepaald

3

Personele gevolgen De uitvoering van het uitvoeringsprogramma valt onder verantwoordelijkheid van de beleidsadviseur Erfgoed en vraagt ondersteuning vanuit andere teams zoals Recreatie & Toerisme, Economie en Ruimtelijke Ordening. Er wordt niet voorzien in formatie-uitbreiding, de uitvoering van maatregelen moet dus in evenwicht zijn met de capaciteit van de organisatie. Duurzaamheid Door het organiseren van een informatiemarkt voor landgoed- en monumenteigenaren willen we de doelgroep wijzen op de mogelijkheden om hun pand te verduurzamen. Participatie De beleidsvisie is tot stand gekomen in nauwe samenspraak met zowel collega-ambtenaren als met de externe stakeholders, denk hierbij aan de sector en inwoners. In het verdere vervolg is de ambitie om deze betrokkenheid te borgen. Het succes van uitvoering van de maatregelen, en dus de versterking van de sector erfgoed, moet gestoeld zijn op samenwerking en evenredige verantwoordelijkheid van zowel gemeente als stakeholders om de gewenste resultaten uit het uitvoeringsprogramma te bereiken. Communicatie Na goedkeuring van het voorstel zal met betrokken collega’s worden overlegd over de verdere uitwerking van de uitvoeringsprogramma. Dat moet leiden tot een concrete en haalbare planning waarvan tweejaarlijks een beknopte evaluatie aan de gemeenteraad ter beschikking zal worden gesteld.

Via de communicatieadviseur zal een persbericht worden opgesteld met een link naar de website van de gemeente waar de online versie van de erfgoedvisie te vinden is. Vervolgprocedure Er worden fysieke exemplaren van deze beleidsvisie gedrukt. Deze zijn ook voor stakeholders beschikbaar. We zullen gezamenlijk optrekken bij de uitvoering van de in het uitvoeringsprogramma genoemde onderwerpen. De informatiemarkt ‘Verduurzamen’ maakt hier onderdeel van uit. Bijlagen Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3:

Beleidsvisie Erfgoed Rhenen Tabel beantwoording vragen consultatie 17.05.2023 Tabel beantwoording vragen consultatie 21.09.2021

4