Raadsvoorstel bijstelling financieel perspectief 2023-2027

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

8 november 2023 Dick Roodbeen 1150385 drs. J.G. Boerkamp Gemeenteraad Rhenen Openbaar Bijstelling financieel perspectief 2023-2027

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. kennis te nemen van de bijstelling financieel perspectief 2023-2027; 2. het resultaat van de financiële bijstellingen voor 2023 tot en met 2027 als volgt te bepalen: 2023: € 1.063.000 V, 2024: € 228.000 N, 2025: € 69.000 N, 2026: € 388.000 N en voor 2027 op € 15.000 V; 3. het resultaat van de financiële bijstellingen onder punt 2 te muteren op de post begrotingsresultaat; 4. de over- en onderschrijdingen van de investeringskredieten overeenkomstig pagina 41 bij te stellen met per saldo € 7.000 N; 5. de begroting 2023 en de (meerjaren)begroting 2024-2027 te wijzigen met de voorgestelde (meerjarige) financiële bijstellingen per programma (pagina 18 en 19); 6. de begroting 2023 bij te stellen met de voorgestelde aanpassingen van de investeringskredieten (pagina 41). 7. voor het verstrekken van duurzaamheidsleningen op grond van de Verordening Duurzaam Wonen 2020 een investeringskrediet beschikbaar te stellen van € 1.000.000 en dit bedrag toe te voegen aan de rekening-courant in beheer van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting gemeenten (zie ook bijlagen 2. en 2.a); 8. gelijktijdig met deze rapportage in te stemmen met het vertrekpunt van de budgetten 2023 stand tot en met zomerrapportage.

Aanleiding/ korte voorgeschiedenis Hierbij bieden wij u de rapportage bijstelling financieel perspectief 2023-2027 ter kennisname aan. Hierin informeren wij u voor de laatste keer dit jaar en integraal over de meerjarige ontwikkeling van de budgetten. Ook vorig jaar hebben wij u op eenzelfde wijze geïnformeerd. De bijstelling van het financieel perspectief 2023-2027 vormt het tweede document in het kalenderjaar waarop de budgetten opnieuw zijn beoordeeld (peildatum oktober 2023). Tenslotte is het belangrijk om te weten dat deze rapportage is opgesteld voordat de besluitvorming over de (meerjaren)begroting 2024 - 2027 heeft plaatsgevonden. Dit betekent dat de financiële gevolgen van de besluitvorming over: a. de beleidsvoornemens die samenhangen met het bestuursprogramma (categorie 2); b. de woonlastendemping; en het c. aangenomen amendement over de evenementen in de periode 2024 – 2027 niet zijn verwerkt in het vertrekput van deze rapportage omdat de afronding van deze rapportage en de besluitvorming over de begroting elkaar hebben gekruist. Mede daarom is op pagina 37 een financieel perspectief 2023-2027 opgenomen waarin de gevolgen van de

1

besluitvorming bij de begroting wel zijn meegenomen. In onderstaande tabel is het verloop van de geraamde resultaten voor de jaren 2023 tot en met 2027 weergegeven. Het vertrekpunt voor 2023 is de stand van de budgetten bij de zomerrapportage 2023 en voor 2024 – 2027 de (meerjaren)begroting 2024.

Het college is uiteraard blij met de forse verbetering van het resultaat 2023, maar is minder blij met de verslechtering van de resultaten in 2024 en 2026. Het beeld voor 2023 was bij de zomerrapportage een fors negatief saldo van ruim € 1 miljoen. In de rapportage is aangegeven dat het college niet gelijk redenen zag om aan de noodrem te trekken, maar negatieve saldo bleef wel staan. Een aantal van de aangekondigde voordelen in de zomerrapportage hebben zich ook daadwerkelijk voorgedaan waardoor het nadeel in 2023 in deze rapportage is teruggebracht naar € 29.000. Voorbeelden hiervan zijn: crisisopvang ontheemden uit Oekraïne, stelpost prijsinflatie en vrijval voorziening onderhoud wegen. Een aantal van de grootste bijstellingen uit de voorliggende rapportage zijn in hieronder tabel weergegeven:

Financieel perspectief inclusief (toekomstige) ontwikkelingen In deze rapportage is een financieel perspectief 2023-2027 opgenomen waarin ook rekening is gehouden met de onderwerpen waarover besluitvorming heeft plaatsgevonden in de afrondende fase van deze rapportage of in de toekomst nog moet plaatsvinden. De financiële gevolgen hiervan zijn daarom niet in deze budgetrapportage verwerkt. In het financieel perspectief op pagina 37 zijn deze onderwerpen wel meegenomen. Voorbeelden hiervan zijn: a. Besluitvorming bij de (meerjaren)begroting 2024-2027 (genoemd in de aanleiding van dit voorstel) b. Van een aantal verbonden partijen zijn recent de bijgestelde begrotingen 2024 en de kadernota’s 2025 ontvangen. De financiële consequenties daarvan zijn, met uitzondering van de loon en prijsbijstellingen, niet in deze rapportage verwerkt. Het college wil u echter een zo actueel mogelijk financieel perspectief 2023 – 2027 geven. Daarbij ontkomen wij er helaas niet aan om een aantal onderwerpen als P.M. aan te merken. Het betreft vooral onderwerpen waarvan het financiële kader nog niet volledig duidelijk is. Ook in situaties waarbij het de vraag is of een ontwikkeling als structureel moet worden aangemerkt is een PM post opgenomen. Een voorbeeld hiervan is de

2

toename van kosten jeugdzorg. De hogere kosten daarvan zijn in het huidige financieel perspectief tot en met 2024 begroot Kaders - Gemeentewet art. 189 - Financiële verordening 2020 gemeente Rhenen

Beoogd effect a. Kennisnemen van het geactualiseerde financiële perspectief voor 2023 - 2027. b. Zorgen voor een geactualiseerd budgettair kader voor het college Argumenten 1.1 Op basis van artikel 5 lid 3 en artikel 6 lid 1 van de financiële verordening 2020 gemeente Rhenen informeert het college de gemeenteraad over de realisatie van de begroting. Bij de behandeling van de tussentijdse rapportages in de raad, doet het college voorstellen voor het wijzigen van de geautoriseerde baten en lasten en voor investeringskredieten. Overeenkomstig artikel 5 lid 1 van de financiële verordening autoriseert de raad de baten en lasten op programmaniveau. 2.1 t/m 7.1 Op grond van art. 189 GW over het budgetrecht van de raad dient de raad in te stemmen met het resultaat, de bestemming van het resultaat, het wijzigen van de begroting op programmaniveau en het beschikbaar stellen van investeringskredieten. 4.1 t/m 8.1 Om de rechtmatigheid te waarborgen is het van belang dat de bijstellingen uit de financiële rapportage 2023-2027 inclusief de (nieuwe) investeringskredieten door de raad worden goedgekeurd. Risico’s 4.1 t/m 8.1 Als de raad de financiële bijstellingen niet autoriseert dan loopt de uitvoering mogelijk vertraging op 5.1 t/m 8.1 Als de raad hiermee niet instemt handelt het college voor het deel van de niet geaccordeerde budgetbijstellingen onrechtmatig.

De budgetafwijkingen die bij de jaarrekening 2023 naar voren komen door de niet geaccordeerde budgetbijstellingen (uit zomerrapportage 2023 en financieel perspectief 2023-2027) komen terecht in de rechtmatigheidsverantwoording van het college. Afhankelijk van het aantal geconstateerde onrechtmatigheden kan daarmee een beeld worden opgeroepen dat de gemeente financieel niet in control is. Dat doet iets met het beeld van onze gemeente bij de provincie, accountant en mogelijk bij de inwoners en andere (maatschappelijke) partijen. Gedurende het jaar wijzigen er een groot aantal budgetten waaronder budgetten die buiten de invloedssfeer van het college en/of gemeenteraad liggen. Voorbeelden zijn: de gevolgen van de junien septembercirculaire, de toekenning van SPUK-uitkeringen; afspraken vanuit cao-onderhandelingen; regelingen energiearmoede; uitkeringen ivm opvang Oekraïners/vluchtelingen, etc). Overeenkomstig de afspraken in de financiële verordening worden deze door het college gemeld aan de gemeenteraad en de daaruit volgende budgetwijzigingen ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. En wordt de uitvoering daarvan opgepakt. Het niet (volledig) instemmen met alle voorgestelde begrotingswijzigingen is ongebruikelijk bij gemeenten. Dat gebeurt meestal op een of meerdere specifieke overschrijding(en), waarbij de gemeenteraad gebruik maakt van haar budgetrecht.

Bij de zomernota heeft de raad wel ingestemd met het totale effect op de begroting, maar niet de individuele bijstellingen die hiertoe optellen. Het betekent dat ook door de raad gewenste uitgaven onrechtmatig worden. De gemeenteraad geeft in dat geval geen sturing Financiële gevolgen De financiële bijstellingen van de budgetten uit de (deel)programma’s zijn meegenomen de ‘Bijstelling financieel perspectief 2023-2027’. Personele gevolgen Niet van toepassing 3

Duurzaamheid Niet van toepassing Participatie Niet van toepassing Communicatie Niet van toepassing Vervolgprocedure Als de raad heeft ingestemd met de beslispunten uit dit bestuurlijk voorstel dan zullen de budgetten uit de begroting 2023 en de (meerjaren)begroting 2024-2027 worden aangepast. Bijlagen: Bijlage 1: Bijstelling financieel perspectief 2023-2027 Bijlage 2: Memo bij beslispunt 7 duurzaamheidsleningen Bijlage 2a: Collegevoorstel lening Duurzaam Wonen

4