Raadsvoorstel bijstelling financieel perspectief 2022-2026

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

18 november 2022 Dick Roodbeen 1036655 drs. J.G. Boerkamp Gemeenteraad Rhenen Openbaar Bijstelling financieel perspectief 2022-2026

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. kennis te nemen van de bijstelling financieel perspectief 2022-2026; 2. het resultaat van de financiële bijstellingen voor 2022 tot en met 2024 als volgt te bepalen: 2022: € 892.000 V, 2023: € 1.253.000 N, 2024: € 1.070.000 N, 2025: € 728.000 N en voor 2026 op € 18.000 V; 3. het resultaat van de financiële bijstellingen onder punt 2 te muteren op de post begrotingsresultaat; 4. voor de overschrijding van het krediet Zwarteweg 2e fase – overstortleiding een krediet beschikbaar te stellen van € 475.0000; 5. voor de overschrijding van het krediet Bantuinweg een krediet beschikbaar te stellen van € 25.000 (riolering en wegen); 6. de begroting 2022 en de begroting 2023 te wijzigen met de budgetbijstellingen uit het bijgestelde financieel perspectief 2022-2026 (peildatum oktober 2022); 7. in het kader van de bommenregeling in te stemmen met het aanvragen van een suppletieuitkering vanuit het gemeentefonds (kosten € 34.387,17); 8. de suppletie-uitkering te gebruiken om de kosten gedeeltelijk te compenseren, die bij het project Zwarteweg fase 2 zijn gemaakt voor het onderzoek naar explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Aanleiding/ korte voorgeschiedenis Hierbij bieden wij u het document bijstelling financieel perspectief 2022-2026 ter kennisname aan.

Hierin informeren wij u voor de laatste keer dit jaar over de meerjarige ontwikkeling van de financiën. Ook vorig jaar hebben wij u in de vorm van een addendum bij de Najaarsrapportage 2021 over de laatste financiële ontwikkelingen geïnformeerd. Deze keer wijkt de vorm waarin de financiële informatie is gepresenteerd af van voorgaande jaren. De belangrijkste reden hiervan is het overzichtelijker presenteren van de informatie waardoor het stuk voor u beter leesbaar is. De bijstelling van het financieel perspectief 2022-2026 vormt het derde document in het kalenderjaar waarop de budgetten opnieuw zijn beoordeeld (peildatum oktober 2022). In onderstaande tabel is het verloop van de geraamde resultaten voor de jaren 2022 tot en met 2026 weergegeven.

1

Het college is blij met de voordelige resultaten in 2022 tot en met 2025. Het tekort van € 782.000 in 2026 vraagt om maatregelen van het college. De tijd was nu te kort om u hierover al te kunnen informeren. Een maatregel waar het college aan denkt is het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. Hiervoor zijn ook middelen opgenomen in het concept bestuursprogramma. Over de andere maatregelen zal het college u informeren bij de Perspectiefnota 2024. Op dat moment zal het college ook een meerjarig financieel perspectief presenteren. Toelichting geraamde resultaten 2022-2026 In vergelijking met de geraamde resultaten uit de Najaarsrapportage 2022 en de Begroting 2023 2026 zijn de resultaten in de jaren 2023 tot en met 2026 sterk gedaald. Naast de wens van het college om de woonlasten in 2024 tot en met 2026 niet te laten stijgen zijn de belangrijkste oorzaken hieronder toegelicht. Toelichting budgetbeoordeling oktober 2022 De budgetbeoordeling in oktober laat voor 2022 de stijging zien van het voordelig geraamd resultaat met € 892.000. Het betreft vooral incidentele voordelen: a. Lagere personeelslasten door het niet of later ingevulde vacatures. Hierdoor hebben enkele projecten vertraging opgelopen. Ook is de extra formatieruimte (extra 3,8 FTE) later ingevuld dan de eerdere verwachtingen hierover. b.

De inkomsten bij ruimtelijke ontwikkelingen (anterieure overeenkomsten) vallen hoger uit. c. Voordelen uit de septembercirculaire 2022. Voor de jaren 2023 tot en met 2025 is sprake van aanzienlijke nadelen. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn: a. De structureel hogere energielasten vanaf 2023 van € 441.000 b. De structurele lasten van het bestuursprogramma (2023: € 795.000, 2024: € 675.000, 2025: € 363.000 en 2026: € 210.000). c. Bij de WMO zijn de kosten voor de individuele begeleiding met € 130.000 toegenomen. In 2026 is bij de budgetbeoordeling sprake van een voordelig effect van € 18.000. Dit hangt samen met de eenmalige tegemoetkoming bij de septembercirculaire 2022 voor het de sterke daling van het accres in de meicirculaire 2022. Daarnaast zijn de structurele lasten* van het bestuursprogramma aanzienlijk lager dan in de voorgaande jaren. *Voor de definitie van de structurele lasten is aangesloten bij financiële wet- en regelgeving. Dit betekent dat de aard van de lasten belangrijker is dan het gegeven of de lasten zich gedurende een korte of langere periode voordoen.

Septembercirculaire 2022 In de budgetrapportage zijn de forse financiële voordelen van de septembercirculaire verwerkt. In de Najaarsrapportage 2022 en de Begroting 2023 bent u op hoofdlijnen daarover geïnformeerd. Dit zorgt ervoor dat het financiële vertrekpunt in deze budgetrapportage afwijkt van het financieel perspectief zoals dat op pagina 161 van de Begroting 2023 is opgenomen. Bij de voordelen uit de circulaire is het goed om te realiseren dat ruim 50% van dit voordeel nodig is voor het opvangen van loon en prijsontwikkelingen. Verder is het Rijk gemeenten in de septembercirculaire tegemoet gekomen met een eenmalig bedrag voor de sterke daling van het accres bij de meicirculaire. Voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 878.000.

2

Oktoberbrief 2022: extra middelen energiearmoede Het Rijk heeft voor het jaar 2023 extra middelen voor de energietoeslag en gerichte hulp via bijzondere bijstand toegekend. In totaal gaat het om € 1,4 miljard. Voor onze gemeente gaat om een bedrag van € 921.800. Een deel van dit bedrag (€ 344.000) ontvangen gemeenten al in 2022. Het Rijk heeft gemeenten de mogelijkheid gegeven om al in 2022 huishoudens met een laag inkomen en specifieke doelgroep een bedrag van € 344.000 (van 500 euro per huishouden) uit te keren. Naar verwachting zal de uitkering aan de huishoudens in Rhenen in 2023 plaatsvinden. In de budgetrapportage is het bedrag daarom toegevoegd aan de reserve armoedebestrijding. Bestuursprogramma In de budgetrapportage zijn de incidentele en structurele gevolgen van het concept bestuursprogramma verwerkt. Voor de incidentele gevolgen is in deze budgetrapportage ten laste van het resultaat 2022 een bedrag van € 505.000 toegevoegd aan de reserve bestuurs/collegeprogramma. Hieruit worden de incidentele lasten in 2023 en 2024 gedekt. Ook de structurele lasten van het bestuursprogramma zijn in de budgetrapportage meegenomen. Voor een inhoudelijke toelichting op het bestuursprogramma en het bestuurlijk voorstel verwijzen wij u naar de stukken op de raadsagenda van december.

Bommenregeling In de gemeente Rhenen is, zoals bekend, tijdens de Tweede Wereldoorlog behoorlijk gevochten. In de bodem is ook munitie achtergebleven die niet tot ontploffing is gekomen. Om deze reden onderzoeken we bij grondroerende werkzaamheden of het aannemelijk is dat ‘niet gesprongen explosieven’ (NGE) nog aanwezig zijn. Als nodig volgt na bureauonderzoek detectieonderzoek. Voor een project heeft de gemeente Rhenen kosten gemaakt ten aanzien van NGE. Het betreft: • Zwarteweg fase 2 (aanpassen riolering Cuneralaan, Zwarteweg, Lijnweg). Vanuit het Rijk bestaat een suppletie-uitkering uit het gemeentefonds. Gemeenten die kosten maken om niet gesprongen explosieven op te sporen (en te ruimen) kunnen circa 68% van de gemaakte kosten terugkrijgen. Dit is de zogenaamde ‘Bommenregeling’. Een aanvraag voor suppletie van de gemaakte kosten kan alleen door middel van een raadsbesluit bij het ministerie van BZK worden ingediend. De kosten die zijn gemaakt voor het onderzoeken en opsporen van niet gesprongen explosieven zijn € 34.384,17, wat een suppletie-uitkering van € 24.548 betekent. Kaders - Gemeentewet art. 189 - Financiële verordening 2020 gemeente Rhenen - Bommenregeling van het Rijk

Beoogd effect a. Kennisnemen van het geactualiseerde financiële perspectief voor 2022 - 2026. b. Het (gedeeltelijk) vergoed krijgen van de gemaakte kosten in het kader van de bommenregeling. Argumenten 1.1 Op basis van artikel 5 lid 3 en artikel 6 lid 1 van de financiële verordening 2020 gemeente Rhenen informeert het college de gemeenteraad over de realisatie van de begroting. Bij de behandeling van de tussentijdse rapportages in de raad, doet het college voorstellen voor het wijzigen van de geautoriseerde baten en lasten en voor investeringskredieten. Overeenkomstig artikel 5 lid 1 van de financiële verordening autoriseert de raad de baten en lasten op programmaniveau. 2.1 t/m 6.1 Op grond van art. 189 GW over het budgetrecht van de raad dient de raad in te stemmen met het resultaat, de bestemming van het resultaat, het wijzigen van de begroting op programmaniveau en het beschikbaar stellen van investeringskredieten. Toelichting krediet Zwarteweg 2e fase – overstortleiding Voor de toelichting van de overschrijding verwijzen wij u naar de bijlage 2. 3

Toelichting krediet Bantuinweg: De kosten van het meerwerk komen door het aanbrengen van verticale infiltratie en opzoeken van leidingen die niet op tekening stonden. 7.1 Door gebruik te maken van de suppletie uitwerking worden de gemaakte kosten gedeeltelijk vergoed. Risico’s 4.1 t/m 6.1 Als de raad de financiële bijstellingen niet autoriseert dan loopt de uitvoering mogelijk vertraging op. 4.2 t/m 6.2 Om de rechtmatigheid te waarborgen is het van belang dat de bijstellingen uit de financiële rapportage 2022 inclusief de investeringskredieten door de raad worden goedgekeurd. Financiële gevolgen De financiële bijstellingen van de budgetten uit de (deel)programma’s zijn meegenomen de ‘Bijstelling financieel perspectief 2022-2026’. Personele gevolgen Niet van toepassing Duurzaamheid Niet van toepassing Participatie Niet van toepassing Communicatie Niet van toepassing Vervolgprocedure Na behandeling van het document ‘Bijstelling financieel perspectief 2022-2026’ in het college zal de rapportage worden doorgestuurd naar de raadsleden en fractievolgers. De bestuurlijke behandeling ziet er verder als volgt uit: 12 december : Cie. Bestuur en Financiën 20 december : Raadsvergadering Bijlagen: Bijlage 1: Bijstelling financieel perspectief 2022-2026 Bijlage 2: Collegevoorstel overschrijding krediet Zwarteweg 2e fase – overstortleiding inclusief bijlage Raadsbesluit.

Bijlage 3: Financiële toelichting Zwarteweg 2e fase overstortleiding meerwerk 2022.

4