Raadsvoorstel Bezuinigingsmaatregelen Afvalbrengstation Remmerden (003) gewijzigd dd 14 dec

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

4 november 2020 Lisette Rauwers 716436 P.C. de Rooij Gemeenteraad Rhenen Openbaar Afvalbrengstation Remmerden

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. in te stemmen met de voorgestelde bezuinigingsmaatregelen voor afvalbrengstation Remmerden. 2. de begroting 2021 aan te passen met het bedrag zoals vermeld in beslispunt 1 en de aanpassing te verwerken in de legesverordening 2021. Aanleiding / voorgeschiedenis In april 2019 heeft gemeente Utrechtse Heuvelrug de samenwerking opgezegd ten aanzien van het afvalbrengstation Remmerden, met in achtneming van de opzegtermijn. De opzegtermijn van het contract is twee jaar, wat betekent dat in mei 2021 de samenwerking wordt stopgezet. Daarnaast is er sprake van nog twee afbouwjaren waarin gemeente Utrechtse Heuvelrug contractueel is gebonden om – tot en met 30 april 2023 – jaarlijks bij te dragen aan de afschrijving van de oorspronkelijke investering voor het afvalbrengstation Remmerden. Vanaf 1 mei 2023 zijn er geen verplichtingen meer (zie ook informatienota 17 april 2019 zaaknummer 494238). De afbouw en het uiteindelijk wegvallen van de bijdrage van de Utrechtse Heuvelrug heeft financiële gevolgen voor Rhenen. Deze financiële gevolgen zijn in kaart gebracht (Tabel 1) en zijn gebaseerd op de najaarsnota 2020 en begroting 2021:

Tabel 1 Financiële gevolgen door opzegging contract Utrechtse Heuvelrug

1

Begroting

2021 Bezuinigingsopgave vertrek Utrechtse heuvelrug Bijdrage gemeente Utrechtse Heuvelrug afkoopsom Bezuinigingsopgave vertrek Utrechtse heuvelrug

2022

2023

2024

€ € €

131.000 -11.000 120.000

€ € €

165.000 -17.000 148.000

€ € €

165.000 -5.500 159.500

€ € €

165.000 165.000

€ €

-6.000 -7.000

€ €

-21.000 -7.000

€ €

-21.000 -7.000

€ €

-21.000 -7.000

€ € € €

-7.500 -24.000 -10.500 -6.300

€ € € €

-10.000 -32.000 -14.000 -8.400

€ € € €

-10.000 -32.000 -14.000 -8.400

€ € € €

-10.000 -32.000 -14.000 -8.400

7. Variabele kosten: grofvuil ophalen met de eigen dienst in plaats van een vergoeding voor de kringloopwinkel 8. Variabele kosten: asbest kostendekkend maken € 9. Variabele kosten: KCA kostendekkend maken € 10. Variabele kosten: afvalbrengstation dinsdagmiddag sluiten € Subtotaal bezuinigingen €

-5.700 -9.000 -9.750 -85.750

€ € € € €

-12.000 -7.600 -12.000 -13.000 -137.000

€ € € € €

-12.000 -7.600 -12.000 -13.000 -137.000

Structureel tekort €

34.250

€

11.000

€

22.500

Voorstel structurele bezuinigingen 1. Vaste kosten: flexibele schil (inhuur) 2. Vaste kosten: keuze niet-investeren 3. Varibele kosten: maximaliseren aantal keren storten op afvalbrengstation (gemiddeld 10% lagere kosten) 4. Variabele kosten: hout B kostendekkend maken 5. Variabele kosten: matrassen kostendekkend maken 6. Variabele kosten: halen is betalen voor grofvuil

€ -12.000 € -7.600 € -12.000 € -13.000 € -137.000 €

28.000

Tabel 2 Maatregelen voor kostenbesparing op het afvalbrengstation Remmerden In bovenstaande opzet is geen rekening gehouden met de doorgevoerde nieuwe overhead berekening omdat er separate afspraken zijn met Utrechtse Heuvelrug over het afrekenen van het afvalbrengstation. In de begroting 2021 is een te bezuinigen opgave van structureel € 165.000 opgenomen vanaf 2022. De afkoopsom door Utrechtse Heuvelrug is in de begroting 2021 niet meegenomen. De meerjarige bezuiniging op de afvalhoeveelheid n.a.v. vertrek Utrechtse Heuvelrug was al verwerkt vanaf de begroting 2020. De voorgestelde bezuinigingen worden hieronder verder toegelicht. In 2021 is rekening gehouden met dat de voorgestelde bezuinigingen pas ingang vinden per 1 mei 2021. De uiteindelijke meerkosten zijn nog niet meegenomen in de berekening bij de begroting 2021, maar worden evenals de uiteindelijke bezuinigingen verwerkt in de opzet voor de legesverordening 2021. Indien u geen bezuinigingen doorvoert, zal het uiteindelijke nadeel € 165.000 op jaarbasis zijn. Afbouwmogelijkheden Wij willen het vertrek van de Utrechtse Heuvelrug opvangen en hiermee het financiële nadeel van € 165.000 beperken. Er zijn diverse mogelijkheden voor afbouw; ‘knoppen’ waar aan kan worden gedraaid. Deze afbouwmogelijkheden zijn opgenomen in tabel 2.

Een deel van deze maatregelen sluiten aan op maatregelen uit het uitvoeringsprogramma van het afvalbeleidsplan. De aanstaande pensionering van medewerkers komende jaren, oftewel: het natuurlijk verloop, is al eerder meegenomen. Vaste en variabele kosten Voor wat betreft de vaste kosten gaat het om de flexibele schil: de inhuur. Voor het invoeren van maatregelen wordt in 2021 incidenteel een bedrag van € 15.000 gereserveerd. Dit betekent dat de structurele besparing van € 21.000 op de flexibele schil pas in 2022 kan worden gerealiseerd. Daarnaast is er de keuze voor niet-investeren (bijvoorbeeld wel/niet aanschaf van bepaalde containers), waardoor er bepaalde kosten niet gemaakt hoeven te worden. De variabele kosten betreffen de besparing op kosten voor de verschillende afvalstromen. De hoogte van deze kosten is onder meer afhankelijk van de hoeveelheid afval dat op het afvalbrengstation wordt gebracht, en de hoogte van de verwerkingsprijs om de afvalstroom te verwerken/ af te voeren. Als er geen van de in tabel 2 genoemde maatregelen wordt gekozen, betekent dit een structurele kostenpost van € 165.000. Als er wel voor alternatieve maatregelen wordt gekozen – zie tabel 2 met mogelijke maatregelen -, kan er tot maximaal € 137.000 worden bespaard.

2

Kaders Het afval- en grondstoffenbeleidsplan Gemeente Rhenen 2020 – 2030 ‘Samen op weg naar minder afval’. Op 29 september 2020 is het afval- en grondstoffenplan in de raad vastgesteld. Aan het afvalbeleidsplan is een uitvoeringsprogramma gekoppeld met maatregelen. In dit uitvoeringsprogramma staan maatregelen die bijdragen aan het verminderen van restafval binnen de gemeente Rhenen. Beoogd effect Het realiseren van kostenbesparing op het afvalbrengstation Remmerden wegens uittreding van gemeente Utrechtse Heuvelrug. Argumenten De argumenten ter ondersteuning van het raadsvoorstel Afvalbrengstation Remmerden zijn: 1.1

De kostenontwikkeling (het tekort) vloeit voort uit de beëindiging van de samenwerking met Utrechtse Heuvelrug per 1 mei 2021.

Het tekort van € 165.000 kan voor een groot gedeelte worden opgelost door maatregelen te nemen. Dan kan het tekort maximaal afnemen tot een resterend, structureel tekort van € 28.000 op jaarbasis vanaf 2024. 1.2 Het nemen van maatregelen zorgt voor een gezonde financiële toekomstbestendige basis van het afvalbrengstation Remmerden. Het vertrek van de Utrechtse Heuvelrug is een natuurlijk moment om noodzakelijke maatregelen door te voeren. De genoemde maatregelen dragen bij aan een gezonde financiële nieuwe basis van het afvalbrengstation met het oog op de toekomst. Op deze manier kan het afvalbrengstation onafhankelijk van de Utrechtse Heuvelrug verder gaan. 1.3 De te nemen maatregelen sluiten aan op het al eerder vastgestelde uitvoeringsprogramma afval- en grondstoffenplan. Het afval- en grondstoffenplan met het uitvoeringsprogramma is op 29 september 2020 unaniem vastgesteld door de raad. Maatregel 6 van het uitvoeringsprogramma fase 1 geeft aan dat inwoners maximaal 8 x per jaar gratis (m.u.v. restafval) kunnen storten op het afvalbrengstation. De te nemen maatregelen 4, 5, 6, 8 en 9 (tabel 2) in dit voorstel kunnen een aanvulling zijn op het maximaal 8 keer gratis wegbrengen van afval op het afvalbrengstation. Op deze manier is het voor inwoners mogelijk om na de maximale 8 keer gratis storten, tegen betaling bepaalde afvalstromen eventueel alsnog af te voeren.

2.1 De raad heeft op grond van artikel 189 GW het budgetrecht. 2.2 Op grond van artikel 191 en 192 GW dient de raad expliciet in te stemmen met een wijziging van de begroting. Risico’s 2.1

De hoogte van de bezuinigingsopgave vloeit voort uit de beëindiging van de samenwerking met Utrechtse Heuvelrug per 1 mei 2021.

3

Indien er wordt gekozen om geen maatregelen te nemen, blijft er een structurele kostenpost bestaan van maximaal € 165.000. 2.2

De tarieven voor verwerking van afvalstromen zijn fors gestegen afgelopen jaren.

De tarieven voor de verwerking van afvalstromen zijn gestegen de afgelopen jaren. Zoals het er op dit moment uitziet, zet deze ontwikkeling ook de komende jaren door. Een extreem voorbeeld is de afvalstroom B-hout, waarbij het tarief in een paar jaar tijd van € 30 per ton naar € 70 per ton is gegaan voor afvoer en verwerking. Het heffen van een tarief aan de poort voor B-hout dat kostendekkend is (zie maatregel 4 in tabel 2), kan dan een mogelijke maatregel zijn om deze afvalstroom qua kosten minder te laten drukken op de totale variabele kosten van het afvalbrengstation. Voor vergelijkbare maatregelen voor andere afvalstromen zie maatregelen 5 t/m 9 in tabel 2. 2.3

De taakstelling wordt niet gehaald

De mogelijkheid bestaat dat de voorgenomen bezuinigingen niet het gewenste resultaat opleveren.

Financiële gevolgen In de begroting 2021 is voor het jaar 2021 een stelpost opgenomen van € 131.000 en voor de jaren 2022 is een stelpost opgenomen van € 165.000. De voorgestelde bezuinigingen leiden tot een lager tekort zoals weergegeven tabel 2. De opgenomen afkoopsom is in de begroting nog niet meegenomen. Vanaf 2024 is het maximale tekort zichtbaar. De bezuiniging op de hoeveelheid afval n.a.v. de uittreding van Utrechtse Heuvelrug vindt plaats in twee stappen, namelijk een deel in 2021 en een deel in 2022. We kunnen op deze kosten nog meer bezuinigingen door bovenstaande maatregelen. Echter, de vaste kosten (personeel en overhead) zijn moelijker beïnvloedbaar en dat is de reden dat we denken niet het gehele bedrag te kunnen bezuinigen, zonder aan openingstijden en dergelijke te komen. Het tekort van € 25.000 in 2021 is verwerkt in de tarieven voor afvalstoffenheffing zoals opgenomen in de Verordening op de heffing en de invordering van afvalstoffenheffing 2021 welke onderdeel is van de Belastingverordeningen 2021. De begroting 2021 zal op grond van de vastgestelde Belastingverordeningen worden aangepast. Personele gevolgen Vooralsnog zijn er geen directe personele gevolgen. Duurzaamheid Samen op weg naar minder afval, dus ook op het afvalbrengstation, draagt bij aan duurzaamheid. Participatie In december 2019 heeft het inwonerspanel afval plaatsgevonden.

Over twee jaar, eind 2022 bij inwoners opnieuw terugkomen met enquête waar het afvalbrengstation Remmerden als onderdeel wederom aan bod komt. Communicatie Daar waar nodig, wordt er direct over gecommuniceerd aan inwoners. Vervolgprocedure

4

Bij een akkoord op dit voorstel wordt dit plan met maatregelen opgenomen in het uitvoeringsprogramma van het afval- en grondstoffenbeleidsplan. Vervolgens worden de maatregelen gefaseerd ingevoerd. Hiervoor zijn in 2021 incidentele kosten geraamd. Bijlagen Niet van toepassing

5