Raadsvoorstel bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

13 februari 2023 Eric Rongen 1060808 drs. J.G. Boerkamp Gemeenteraad Rhenen Openbaar Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. geen wensen en bedenkingen in te dienen ten aanzien van de Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026 Aanleiding/ korte voorgeschiedenis De Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026 omvat de bereikbaarheidsambitie voor 2030. In 2018 is ook de Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2018-2022 opgesteld. Die bevatte de bereikbaarheidsambitie voor 2030 en omvatte vier programmalijnen. Deze hebben de afgelopen jaren als richtinggevend kader gediend voor ons gezamenlijke mobiliteitsbeleid. In de raadsvergadering van 4 december 2018 is de bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2018-2022 vastgesteld door uw raad. In de Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026 zetten wij de nog lopende acties en projecten van de afgelopen periode voort en voegen nieuwe punten toe. Om te beginnen omdat Regio Foodvalley een grote verstedelijkingsopgave kent. Tot 2040 krijgen we er in de regio naar verwachting 40.000 nieuwe woningen bij. Dat betekent tienduizenden inwoners extra in de regio en heel wat meer bedrijvigheid. Dat zal er ook toe leiden dat het verplaatsingen in, van en naar de regio stijgt. Het realiseren van goede bereikbaarheid is een voorwaarde voor het behoud van de kwaliteit van leven in de regio. Hiermee is mobiliteit ook een randvoorwaarde voor verdere stedelijke ontwikkeling.

Maar ook op het gebied van het klimaat en ook stikstof liggen er grote opgaven voor mobiliteit. Het verkeer kan daar op drie manieren z’n bijdrage aan leveren: mobiliteit verminderen door nabijheid te creëren van voorzieningen en werk tot woningen; mobiliteit verschonen door in te zetten op het gebruik van schone brandstoffen; en mobiliteit veranderen door een modal shift te realiseren naar lopen en fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Om de gemeenteraden in de gelegenheid te stellen het bestuurlijk draagvlak van de bereikbaarheidsagenda aan het regiobestuur kenbaar te maken, worden de acht raden van de regio in de gelegenheid gesteld om hun wensen en bedenkingen te uiten. De raden wordt gevraagd om deze voor 10 mei aan het Regiobestuur ter kennis te brengen. Na het ontvangen van de wensen en bedenkingen worden raden schriftelijk geïnformeerd over geuite wensen en bedenkingen vanuit alle gemeenten voorzien van een reactie van het regiobestuur. Kaders Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2018-2022 Het doel van de bereikbaarheidsagenda uit 2018 was een slim, duurzaam en gezond bereikbare Regio Foodvalley. Hiervoor waren destijds vier programmalijnen opgesteld: 1) (inter)nationale bereikbaarheid, 2) interne bereikbaarheid, 3) duurzame en gezonde mobiliteit en 4) slim, innovatief

1

en veilig bereikbaar. Een evaluatie van deze bereikbaarheidsagenda (Bijlage 3) heeft opgeleverd dat het doel en de programmalijnen nog steeds actueel zijn. De derde en vierde programmalijn zijn alleen samengevoegd. De bereikbaarheidsagenda 2023-2026 is dus een verdere uitwerking van een eerder ingezette koers. Beoogd effect De Bereikbaarheidsagenda beoogt de acties die in regionaal verband worden uitgevoerd om de bereikbaarheid te vergroten, te structureren in een programmatische aanpak. Dit zorgt voor meer slagkracht, samenhang, effectiviteit en ook meer mogelijkheden voor cofinanciering bij de provincies Utrecht, Gelderland en het Rijk. Argumenten 1.1 Het realiseren van resultaten binnen drie programmalijnen vraagt een gezamenlijke, regionale aanpak De regio wil de komende jaren flink investeren in het verduurzamen en verbeteren van de bereikbaarheid. Een gezamenlijke aanpak voor de drie uitgewerkte programmalijnen zal ons verder brengen. De eerste programmalijn betreft de bereikbaarheid van de regio in Nederland (en daarbuiten): een goede aansluiting van de regio op de grote corridors A1, A12, A28, A30 en de zuidelijke ontsluiting (Rijnbrug). Voor specifiek het personenvervoer per spoor is het zaak dat stations als Ede-Wageningen, Veenendaal-De Klomp, Nijkerk en Barneveld-Noord goed bediend blijven worden en zich door kunnen ontwikkelen tot hoogwaardige multimodale knopen.

Op deze thema’s is Regio Foodvalley sterk afhankelijk van het beleid en de besluiten van de provincies, (buur)regio’s, NS/Prorail en het rijk. De regio heeft hier dus ook een belangrijke rol in de lobby. De tweede programmalijn betreft de bereikbaarheid binnen de regio. Het is duidelijk dat de ontsluiting van de steden, kleine kernen en buitengebieden én de nieuwbouwgebieden in onze regio gebaat is bij een gezamenlijke aanpak. Onder andere door samen te investeren in de fietsnetwerken: fietsroutes worden verbeterd, missing links worden ingevuld en nieuwsbouwlocaties ontsloten. Ook zal de regio zich er bij provincies en Rijk hard voor moeten maken dat de voorzieningen voor (hoogwaardig) openbaar vervoer (HOV) worden verbeterd en een netwerk van mobiliteitshubs uitgerold kan worden. De derde programmalijn gaat over de inzet om de mobiliteit in Foodvalley duurzaam, slim en veilig te maken. Met behulp van de werkgeversaanpak en afspraken met onderwijsinstellingen versterkt Foodvalley de modal shift (meer reizen per ov en fiets) nog meer. In 2030 zal de mobiliteit in Regio Foodvalley aanmerkelijk duurzamer zijn. 1.2 De verstedelijkingsopgave vraagt ook een gezamenlijke aanpak op het gebied van mobiliteit Tot 2040 bouwen we in de hele regio naar verwachting 40.000 nieuwe woningen, en 27.500 in Foodvalley Zuid.

Die woningen staan voor bijna honderdduizend extra inwoners en dat betekent ook meer bedrijvigheid (bedrijven, winkels, voorzieningen enzovoort). Dat zal er vanzelf toe leiden dat het aantal verplaatsingen in, van en naar de regio stijgt. Het realiseren van goede bereikbaarheid is een voorwaarde voor het behoud van de kwaliteit van leven in de regio, maar ook een grote uitdaging. Ook op het gebied van het klimaat en stikstof ligt er een grote overlappende opgave voor mobiliteit. Het verkeer kan daar op drie manieren aan bijdragen: mobiliteit voorkomen door nabijheid te creëren van voorzieningen en werk tot woningen; mobiliteit verschonen door in te zetten op emissieloos; en mobiliteit veranderen door een modal shift te realiseren naar lopen en fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Dit zijn grote uitdagingen waarbij het balanceren is tussen enerzijds files bestrijden (= de auto faciliteren) en anderzijds een modal shift bewerkstelligen (= mensen uit de auto krijgen). Dat lukt alleen als we de alternatieven voor de auto echt optimaal faciliteren. En dát lukt alleen met een gezamenlijk, evenwichtig en uitgebalanceerd pakket aan maatregelen en acties.

De regionale Bereikbaarheidsagenda 2023-2026 moet daarvoor zorgen: de programmalijnen zijn erop gericht om bestaande netwerken te versterken en beter te benutten, maar vooral ook om inwoners en bezoekers te stimuleren om duurzamer en slimmer te reizen.

2

1.3 De bereikbaarheidsagenda sluit aan op de laatste ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit Er is landelijk, regionaal en ook lokaal steeds meer aandacht voor duurzame mobiliteit. Dit is ook opgenomen in het klimaatakkoord en bijvoorbeeld het regionale mobiliteitsplan van de provincie Utrecht. Er is ook steeds meer aandacht voor het beter benutten en slimmer gebruik maken van bestaande verbindingen om bij te dragen aan de bereikbaarheid van een gebied. De bereikbaarheidsagenda speelt in op deze ontwikkelingen. 1.4 Belangrijke onderdelen voor Rhenen binnen de Bereikbaarheidsagenda Wij zijn zowel ambtelijk als bestuurlijk intensief betrokken geweest bij de totstandkoming van deze bereikbaarheidsagenda. De Bereikbaarheidsagenda bevat een groot aantal, voor Rhenen, belangrijke onderwerpen. In programmalijn 1 is bijvoorbeeld de verbreding van de Rijnbrug en een nieuw station bij de Nieuwe Meent opgenomen. Het nieuwe station is als optie opgenomen, omdat de Nieuwe Meent in de verstedelijkingsstrategie is opgenomen als een van de nieuwe woningbouwlocaties. In programmalijn 2 is onder andere het HOV rondje WERV, de OV-verbinding naar het ziekenhuis Gelderse Vallei en de fietsroutes in het Binnenveld opgenomen. Binnen programmalijn 3 is de aanpak van het sluipverkeer in het Binnenveld geborgd.

Buiten deze concrete onderwerpen zijn er ook nog enkele onderwerpen die dit jaar regionaal opgepakt gaan worden, zoals de ontwikkeling van een regionaal verkeersmodel en gezamenlijke aanpak voor deelmobiliteit. Bij de uitwerking van deze onderwerpen zijn wij ook actief betrokken. De bovenstaande onderwerpen zijn van belang voor Rhenen, maar zijn ook onderwerpen die we niet alleen kunnen oppakken. Bij deze onderwerpen is samenwerking dus ook essentieel. 1.5 Gezamenlijk programma van belang voor samenwerking provincies In het vorige argument wordt benadrukt dat de regionale samenwerking van belang is om dergelijke onderwerpen op te pakken. De samenwerking, en het opstellen van een gezamenlijk programma, is ook van belang om het gesprek te kunnen voeren met de provincies Gelderland en Utrecht. Als alleenstaande gemeente kan je dit gesprek niet voeren met de provincies. De regionale samenwerking en een gezamenlijk programma is daarom ook van belang om de samenwerking met de provincies aan te gaan en daarmee ook in aanmerking te komen voor financiële bijdrages vanuit de provincies. Risico’s en nadelen 1.1 Bereikbaarheidsagenda is een richtinggevend kader, geen concrete uitwerking van acties

De Bereikbaarheidsagenda schetst de contouren van het programma mobiliteit en de opgaven die daar onder vallen van 2023 tot 2026. Het is een richtinggevend kader voor de komende 4 jaar, maar bevat geen concrete uitwerking van acties (onderzoeken, projecten, lobby-trajecten, communicatie, pilots). Deze uitwerking zal volgen in jaarprogramma’s waarvoor de bestaande afspraken voor de betrokkenheid van de raden geldt. Financiële toelichting

De kosten voor de bereikbaarheidsagenda zijn reeds opgenomen in de begroting van Regio Foodvalley. De financiën voor de complete periode (4 jaar) zijn begroot op iets meer dan € 600.000, oftewel zo’n € 150.000 per jaar. Dit bestaat uit een jaarlijks deel van € 90.000 voor het programmabudget en van €60.000 voor de kosten van het programmamanagement. De acht Foodvalley-gemeenten beheren ook een gezamenlijk mobiliteitsfonds. De gelden uit dit fonds worden ingezet voor gezamenlijke dossiers uit de bereikbaarheidsagenda. Personele gevolgen We proberen de activiteiten uit de bereikbaarheidsagenda en ons bestuursprogramma zoveel mogelijk met elkaar in lijn te brengen. Op deze manier kunnen we het meest efficiënt werken. Dit vraagt soms aanpassingen in lokale prioriteiten, omdat de onderwerpen uit de bereikbaarheidsagenda ook ambtelijke inzet gaan vragen. Aan de andere kant levert de samenwerking ons ook capaciteit en expertise op waar we anders geen gebruik van zouden kunnen maken.

3

Duurzaamheid In de bereikbaarheidsagenda zijn een aantal punten opgenomen over op welke wijze we de mobiliteit in de regio kunnen verduurzamen. Dit kan onder andere op de volgende manieren: mobiliteit verminderen door nabijheid te creëren van voorzieningen en werk tot woningen; mobiliteit verschonen door in te zetten op het gebruik van schone brandstoffen; en mobiliteit veranderen door een modal shift te realiseren naar lopen en fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Participatie Zowel bestuurlijk als ambtelijk zijn we betrokken geweest bij de totstandkoming van deze bereikbaarheidsagenda. Door deze wensen en bedenkingenprocedure heeft uw raad ook nog de mogelijkheid om invloed te hebben op de inhoud van de bereikbaarheidsagenda. Communicatie Na het vaststellen van de Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023 - 2026 wordt hierover via de gebruikelijke kanalen van de Regio en de gemeente gecommuniceerd. Vervolgprocedure De raden wordt gevraagd om eventuele wensen en bedenkingen voor 10 mei aan het Regiobestuur door te geven. Na het ontvangen van de wensen en bedenkingen worden raden schriftelijk geïnformeerd over geuite wensen en bedenkingen vanuit alle gemeenten voorzien van een reactie van het regiobestuur.

Bijlagen: Bijlage 1: Aanbiedingsbrief Bereikbaarheidsagenda RFV 2023-2026 Bijlage 2: Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2023-2026 Bijlage 3: Evaluatie Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2018-2022

4