Raadsvoorstel beleidsplan schulddienstverlening gemeente Rhenen 2024-2028

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

16 april 2024 Juliette Groenendijk 1162672 Dick Poortinga Gemeenteraad Openbaar Beleidsplan schulddienstverlening gemeente Rhenen 2024-2028

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. het beleidsplan schulddienstverlening Rhenen 2024-2028 vast te stellen met de daarin opgenomen doelen, beoogde resultaten en budget. 2. kennis te nemen van het advies van de Cliëntenraad (bijlage 2) en de wijze waarop het College dit advies heeft verwerkt in het voorliggende beleidsplan (bijlage 3) 3. de structurele Rijksmiddelen volgend uit “de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schuldenbasisdienstverlening schulden”, te weten € 27.000, structureel beschikbaar te stellen voor schulddienstverlening en dit te verwerken in de Begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. Aanleiding/ korte voorgeschiedenis De gemeenteraad moet, op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (specifiek artikel 2), elke vier jaar een plan vaststellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van zijn gemeente. Het huidige plan loopt, met reeds een verlenging van een jaar, tot en met 2023. Vanuit wettelijk oogpunt is het dus nodig om tot een nieuw plan te komen. Los van deze wettelijke plicht zijn er ook sterke inhoudelijke overwegingen om te komen tot een nieuw beleidsplan.

Ten eerste de recent vastgestelde visie op sociaal Rhenen (mei 2023); wat betekent deze visie voor de gemeentelijke doelstellingen voor schulddienstverlening? In het verlengde daarvan hebben we ook ingezet op het scherper formuleren van beoogde resultaten en indicatoren, zoals toegezegd tijdens de behandeling van de evaluatie van het beleidsplan uit 2018. Ten tweede de dynamiek in de samenleving en landelijk beleid op het thema schulden en schulddienstverlening. We zien dat onderzoeken steeds meer inzicht geven in het ontstaan en de gevolgen van schulden. En we zien dat er ook meer nieuwe ideeën en instrumenten beschikbaar komen om mensen met schulden te helpen. De Rijksoverheid heeft daarnaast ook expliciet een nieuwe doelgroep toegevoegd aan de gemeentelijke schulddienstverlening: ondernemers met schulden. Deze informatie dient een plek te krijgen in een nieuw beleidsplan. Ten derde, we hebben inmiddels afspraken met Veenendaal over de uitvoer van schulddienstverlening. Ten tijde van het opstellen van het beleidsplan 2018 was het voornemen nog om de schulddienstverlening zelf uit te voeren, dit bleek echter niet haalbaar. Dit beleidsplan is gebaseerd op de wijze waarop we nu schulddienstverlening bieden aan onze inwoners.

Schulddienstverlening versus schuldhulpverlening De gemeente Rhenen gebruikt, net als de gemeente Veenendaal de term schulddienstverlening in de plaats van de term schuldhulpverlening. We willen daarmee aangeven dat de dienstverlening breder is dan alleen het helpen bij problematische schulden. Zo is er ook aandacht voor informatie en advies om 1

schulden te voorkomen en nazorg, voor als de schulden zijn opgelost. Omdat de wet spreekt over integrale schuldhulpverlening ziet u deze term toch soms terugkomen in het beleidsplan. Kaders Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Beoogd effect Een beleidsplan schulddienstverlening dat richting geeft aan onze (uitvoerende) organisatie en partners; waar willen we naar toe bewegen en wat is onze focus bij het ondersteunen van inwoners en ondernemers met schulden? Argumenten 1.1.1 Daarmee hebben we een beleidsplan dat voortbouwt op de Visie op sociaal Rhenen In mei 2023 is de visie op Sociaal Rhenen vastgesteld. Deze visie biedt een kader voor alle beleidsontwikkelingen op het sociaal domein, dus ook schulddienstverlening. De visie bevat vijf pijlers en vijf Rhenense principes. Deze hebben een plek gekregen binnen het beleidsplan schulddienstverlening Rhenen 2024-2028. 1.1.2

Daarmee hebben we een beleidsplan waarin de nieuwste inzichten, instrumenten en nieuwe doelgroep een plek krijgen

Sinds 2018 hebben zich veel ontwikkelingen voorgedaan die nu een plek krijgen in het beleidsplan. Daarbij kan gedacht worden aan de doelgroep ondernemers, maar bijvoorbeeld ook een nieuw instrument om problematische schulden op te lossen, te weten het saneringskrediet. 1.1.3

Daarmee voldoen we aan onze wettelijke plicht

Zoals gezegd in de inleiding: de gemeenteraad moet, op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (specifiek artikel 2), elke vier jaar een plan vaststellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van zijn gemeente. Het huidige plan loopt, met reeds een verlenging van een jaar, tot en met 2023. Vanuit wettelijk oogpunt is het dus nodig om tot een nieuw plan te komen. 2.1

Zodat de raadsleden weten welk advies is gegeven en hoe dat advies een plek heeft gekregen in het beleidsplan schulddienstverlening Rhenen 2024-2028

Op 4 april 2024 heeft de Cliëntenraad de Vallei advies uitgebracht over het beleidsplan Schulddienstverlening gemeente Rhenen. De Cliëntenraad staat positief ten opzichte van het beleidsplan, specifiek ook het meer inzetten van het saneringskrediet als instrument om problematische schulden op te lossen. De Cliëntenraad had wel graag gezien dat een indicator voor vroegsignalering scherper wordt gesteld. Wij begrijpen deze wens, maar hebben op dit moment onvoldoende basisinformatie om dit voor dit beleidsplan te realiseren. 3.1 Daarmee hebben we financiële middelen om goed uitvoer te kunnen geven aan schulddienstverlening en het beleid van de gemeente Rhenen 2024-2028 Deze middelen zijn nodig om de kwaliteit van schuldhulp aan ondernemers goed te kunnen borgen EN deze middelen zijn nodig voor inzet op het “voorkomen van schulden”. Waarborgen kwaliteit van dienstverlening aan ondernemers Gemeenten zijn sinds enige tijd verplicht om kosteloos schuldhulp te bieden aan ondernemers. Schuldhulp aan ondernemers is vaak complexer dan schuldhulp aan natuurlijker personen. Privé schulden en zakelijke schulden kunnen door elkaar lopen, er moet goed onderzocht worden of er geen sprake is van staatssteun bij het verlenen van schuldhulp aan ondernemers en de zakelijke schulden zijn vaak complexer dan privé-schulden.

Het kan dan nodig zijn om beroep te doen op externe expertise om daadwerkelijk goed te kunnen helpen. Op dit moment worden uitgaven op dit onderwerp met incidentele middelen opgelost. 2

Voorkomen van schulden “Voorkomen van schulden”: in het voorliggende beleidsplan reserveren we (pg 26) een bedrag van € 12.000 per jaar voor doelstelling 1, het voorkomen van (problematische) schulden door: a. Het laagdrempelig en toegankelijk bieden van informatie, advies en ondersteuning bij financiële vraagstukken b. Er op tijd bij te zijn als er geldproblemen ontstaan (vroegsignalering) Op welke wijze en waarvoor we deze middelen inzetten willen we graag samen bepalen met onze partners, inwoners en ondernemers. We hebben elkaar nodig om de inzet op dit doel zo effectief mogelijk te laten zijn. En we hebben dan ook middelen nodig om te kunnen handelen naar goede ideeën die in deze samenwerking ontstaan. Op 16 november 2023 heeft minister Schouten de tweede kamer een brief gestuurd over een verbeterplan voor de schulddienstverlening ten aanzien van het bereik en de kwaliteit en de wijze waarop begeleiding en nazorg wordt vormgegeven. In deze brief wordt aangegeven dat de € 40 miljoen vanaf 2024 structureel beschikbaar wordt gesteld via de algemene uitkering. Dit vertaald zich naar afgerond (naar beneden) structureel € 27.000 voor Rhenen. Risico’s en nadelen 1.1

Door de (landelijke en maatschappelijke) dynamiek op het thema schulden kan het beleidsplan schulden gedurende de looptijd inhoudelijk “achterhaald” worden.

We zien veel dynamiek op het thema schulden, zowel in de landelijke politiek, als in de praktijk, al dan niet aangezwengeld door organisaties als het NVVK, Divosa, Stimulanz. Er wordt veel ontwikkeld en geëxperimenteerd. Dat alles met het doel om enerzijds problematische schulden te voorkomen en anderzijds om problematische schulden snel en goed op te lossen. Op zich is dat goed nieuws, maar het maakt ook dat inzichten die we nu hebben wellicht eerder aangepast moeten worden omdat er nieuwe inzichten ontstaan. Daarnaast zien we de afgelopen jaren, door Corona, de oorlog in de Oekraïne en de hoge inflatie, dat ontwikkelingen in de samenleving ineens een andere wending kunnen nemen dan gedacht. Om die reden hebben we ook expliciet een tussenevaluatie opgenomen halverwege de beleidsperiode. Het is goed om met een beleidsplan een richting aan te geven; het is ook goed om halverwege te toetsen wat we bereikt hebben en of er aanleiding is om de koers (iets) te wijzigen. Financiële toelichting Het huidige jaarlijks budget (peiljaar 2024) behorende bij dit beleidsplan is als volgt: Budgetloket Veenendaal: € 147.664 Specifiek inzet vroegsignalering: € 65.349 Subsidie schuldhulpmaatje: € 11.850 € 224.863

Totaal

Met het vaststellen van dit beleidsplan wordt voorgesteld de volgende posten toe te voegen. -

Specifieke inzet schuldhulp ondernemers Voorkomen schulden:

Totaal

€ €

15.000 12.000

€

27.000

Zie ook de toelichting onder argument 3.1. Als dekking willen we de middelen gebruiken die zijn toegezegd door het Rijk via een brief van minister Schouten aan de tweede kamer (16 november 2023). Het betreft een brief over een verbeterplan voor de schulddienstverlening ten aanzien van het bereik en de kwaliteit en de wijze waarop begeleiding en nazorg wordt vormgegeven. In deze brief wordt aangegeven dat de € 40 miljoen vanaf 2024 structureel beschikbaar worden gesteld via de algemene uitkering. Dit vertaald zich naar 27.000 euro voor Rhenen. 3

Personele gevolgen Dit voorstel heeft niet direct personele gevolgen. Het is wel goed om te realiseren dat er voor vroegsignalering inzet plaatsvindt vanuit de formatie van het sociaal team. Wijziging in formatie en/of opdracht voor het sociaal team kan van invloed zijn op hun inzet voor vroegsignalering. Participatie De visie op Sociaal Rhenen is tot stand gekomen door een uitgebreid participatietraject. Deze visie is een belangrijk kader geweest voor het voorliggende beleidsplan. Om dit beleidsplan goed aan te laten sluiten op wat er in de praktijk rondom schulden gebeurt zijn er diverse, informele, gesprekken gevoerd met het jeugdteam, het sociaal team, schuldhulpmaatje, de Denktank ‘arm, maar rijk aan ervaring, en de gemeente Veenendaal/budgetloket. Vervolgens is er advies gevraagd aan zowel de Adviesraad sociaal domein Rhenen als aan de Cliëntenraad de Vallei. Vlak na de adviesaanvraag aan de Adviesraad sociaal domein heeft deze te kennen gegeven zijn adviesfunctie op te schorten. Er is dus (helaas) geen advies uitgebracht door deze adviesraad. De Cliëntenraad de Vallei heeft wel advies uitgebracht, zie ook besluitpunt 2 en toelichting en bijlage 2 en 3. Communicatie Het vastgestelde beleidsplan wordt gecommuniceerd via de gemeentepagina en overige gemeentekanalen.

Daarnaast worden de volgende partijen actief geïnformeerd; gemeente Veenendaal, jeugdteam, sociaal team en (schuldhulp)maatje. Vervolgprocedure Het beleidsplan schulddienstverlening gemeente Rhenen 2024-2028 wordt halverwege de beleidsperiode geëvalueerd. Daarnaast wordt de gemeenteraad via de reguliere P&C-cyclus geïnformeerd over de voortgang. Bijlagen: Bijlage 1: Beleidsplan Schulddienstverlening gemeente Rhenen 2024-2028 Bijlage 2: Advies Cliëntenraad de Vallei Bijlage 3: Bestuurlijke reactie advies Cliëntenraad de Vallei

4