Raadsvoorstel beleidskader Zonnepanelen op land

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

10 december 2020 Jetteke Boekschoten-Reinders 747848 drs. J.M. de Heer-Verheij Gemeenteraad Rhenen Openbaar Beleidskader zonnepanelen op land

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. het beleidskader Zonnepanelen op land vast te stellen 2. het beleidskader Zonnepanelen op land na een jaar te evalueren

Aanleiding/ voorgeschiedenis De gemeente Rhenen wil in 2040 energie neutraal zijn. Dit betekent evenveel energie gebruiken als duurzaam opwekken. De weg die hiervoor nodig is, staat beschreven in de Routekaart Energietransitie. Deze routekaart is in februari 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. Naast energie besparen, is energie duurzaam opwekken een belangrijk onderdeel van de route om te komen tot een energie neutrale gemeente. De laatste jaren hebben we de focus gelegd op het opwekken van zonne-energie door middel van zonnepanelen op daken van woningen en bedrijven. Inwoners zijn gestimuleerd en gefaciliteerd om het dak van hun woning zoveel mogelijk te benutten. Via twee verschillende projecten proberen we tevens zoveel mogelijk grote bedrijfsdaken op Remmerden en in het agrarisch buitengebied gevuld te krijgen met zonnepanelen. Zonnepanelen op daken blijven ook na 2020 de voorkeur houden, maar uit de Routekaart Energietransitie blijkt dat we hiermee niet genoeg energie op kunnen wekken. Bovendien hebben we inmiddels ervaren dat er veel obstakels zijn waardoor lang niet alle daken nu kunnen worden vol gelegd met zonnepanelen. Om daadwerkelijk energie neutraal te worden, zullen we ook andere vormen van duurzame energie opwek moeten realiseren. Op korte termijn is het opwekken van energie door middel van wind of zon het meest haalbaar.

De gemeenteraad heeft het college in een motie verzocht om geen zonnepanelen toe te staan op landbouwgrond, totdat hier beleid voor is ontwikkeld. In het beleidskader zonnepanelen op land staat daarom beschreven onder welke voorwaarden we zonnepanelen op land toe kunnen staan. Kaders Het klimaatakkoord, de Routekaart Energietransitie (vastgesteld in februari 2020). Beoogd effect Op een gecontroleerde wijze zonnepanelen op land toe te staan en hierdoor bij te dragen aan de doelstelling om energieneutraal te zijn in 2040.

1

Argumenten 1.1 Het beleidskader Zonnepanelen op land bevat criteria om initiatieven op te toetsen. De zonneladder met treden geeft een voorkeursvolgorde aan. Naast enkele algemene uitgangspunten, worden per trede aanvullende uitgangspunten gesteld. Op basis van deze uitgangspunten kan op een objectieve manier getoetst worden of een initiatief kans van slagen heeft. 1.2 Door middel van het beleidskader Zonnepanelen op land houden we grip op de initiatieven die uitgewerkt en gerealiseerd kunnen worden. Door de uitgangspunten die staan beschreven in het beleidskader, geven we voorwaarden mee waar een initiatief aan moet voldoen. Bijvoorbeeld het betrekken van de lokale samenleving, het combineren van verschillende functies, het gebruik van beplanting, etc. Hiermee houden we als gemeente de regie over de nadere uitwerking van een zonneveldproject. 1.3 Het beleidskader Zonnepanelen op land maakt het mogelijk om via zonnevelden gedeeltelijk invulling te geven aan de opgave voor duurzame energie-opwek. Het beleidskader Zonnepanelen op land staat onder voorwaarden het realiseren van een veldopstelling met zonnepanelen op land toe. Hierdoor geeft het kader de ruimte om ook via deze meer grootschalige vorm van duurzame opwek invulling te geven aan de ambitie om energieneutraal te zijn in 2040 en aan de bijdrage die wij als gemeente leveren aan de Regionale Energie Strategie.

1.4 Het beleidskader Zonnepanelen op land geeft ons een lokaal uitgangspunt tijdens regionale onderhandelingen in het kader van de Regionale Energie Strategie (RES) In de concept RES is opgenomen dat elke gemeente lokaal beleid ontwikkelt voor het al dan niet plaatsen van zonnepanelen op land. Dit beleidskader vormt de basis om op regionaal niveau de mogelijkheden voor zonnevelden verder te onderzoeken. 2.1 De werkelijke toepasbaarheid van de uitgangspunten in het document zal inzichtelijk worden wanneer we ervaring opdoen met het toetsen van binnengekomen initiatieven. Bij het tot stand komen van het document zijn criteria die in andere (regionale) gemeenten worden gebruikt geanalyseerd en vertaald naar de Rhenense situatie. De verwachting is dat er tijdens het gebruiken van het beleidsdocument aanvullende praktijklessen worden geleerd, die het zinvol maken om het beleidsdocument te evalueren en op punten te herzien.

2.2

Ook op het gebied van zonnepanelen blijft de markt zicht ontwikkelen

De ontwikkelingen in de energietransitie gaan snel. Om in te kunnen blijven spelen op de actualiteit, is het goed om na een jaar of misschien wel jaarlijks te beoordelen of nieuwe ontwikkelingen aanleiding geven het beleidskader Zonnepanelen op land te herzien. Risico’s 1.1

Het vaststellen van een beleidskader kan maatwerp belemmeren.

Overwegingen om ergens een zonneveld wel of niet toe te staan balanceren tussen objectieve regels en een locatie gebonden aanpak. Daarom is het van belang dat het beleidskader Zonnepanelen op land ruimte geeft om maatwerk beargumenteerd toe te staan. Net als bij andere beleidsdocumenten is het ook bij dit document mogelijk om een ander oordeel te hebben dan je op basis van het beleidsstuk zou verwachten.

2

1.2 Het vaststellen van het beleidskader kan voor een wildgroei van initiatieven voor het realiseren van een zonneveld zorgen. De afgelopen jaren hebben we vanwege de motie om geen zonnepanelen op land toe te staan totdat er beleid voor is ontwikkeld, diverse voorstellen van initiatiefnemers afgewezen. Het vaststellen van beleid kan ervoor zorgen dat deze initiatiefnemers alsnog een verzoek indienen bij de gemeente. Om te ondervangen dat er teveel projecten worden opgestart, wordt er bij de selectie rekening gehouden met het aantal initiatieven dat inmiddels bij de gemeente is ingediend (zie hoofdstuk 6 uit het beleidskader Zonnepanelen op land).

2.1 Uit een evaluatie kan blijken dat het beleidskader Zonnepanelen op land na een jaar al moet worden herzien. De ontwikkelingen gaan snel in de energietransitie. Ook op het gebied van zonnevelden. Techniek wordt beter, er zijn ontwikkelingen bij het uitschrijven van maatschappelijke tenders, steeds meer inzichten in de effecten van zonnevelden op de bodem, etc. Om op deze ontwikkelingen in te spelen, is het aanpassen en actualiseren van het beleidsstuk juist noodzakelijk. Financiële gevolgen Geen Personele gevolgen Na vaststelling van het beleidskader Zonnepanelen op land zullen met name medewerkers van het team Ruimtelijke Ordening met het beleidskader gaan werken. Duurzaamheid Het beleidskader Zonnepanelen op land geeft ruimte om zonnepanelen op land toe te staan en hiermee bij te dragen aan de opgave voor duurzaam opwekken van energie. Participatie Bij het schrijven van het beleidskader hebben we gebruik gemaakt van de ideeën die we in het eerste kwartaal van 2020 via een inwoners enquête en tijdens de inwonersbijeenkomsten voor de Regionale Energie Strategie hebben opgehaald. Voorafgaande aan het schrijven van het beleidskader hebben we tijdens een gesprek de standpunten van LTO en de Agrarische Natuurvereniging het Binnenveld opgehaald. Verder is het beleidskader integraal tot stand gekomen met hulp van medewerkers ruimtelijke ordening en vergunningen.

Een medewerker van juridische zaken heeft het kader juridisch getoetst. Op 9 december 2020 is het beleidskader consulterend voorgelegd aan de commissie Ruimte & Economie. Naar aanleiding van de reacties tijdens deze avond is het beleidskader op twee punten aangevuld: we leggen uit waarom zonnevelden in het Binnenveld zijn uitgesloten en gaan nader in op het efficiënt benutten van het net door het bundelen van de opwek van zonne- en windenergie. Communicatie Na de vaststelling van het beleidskader zal dit via diverse kanalen worden gecommuniceerd. Er zal ook aandacht komen voor interne communicatie richting de medewerkers die met het beleidskader gaan werken. Vervolgprocedure In aanloop naar de vaststelling van het beleidskader in 2021, leggen we het document voor aan onze contactpersonen van LTO en de Agrarische Natuurvereniging het Binnenveld. Over hun advies zullen we de raad apart informeren, zodat dit advies betrokken kan worden bij de overwegingen om het beleidskader vast te stellen. Na vaststelling zullen we het beleidskader zonnepanelen op land gebruiken als basis bij het beoordelen van binnengekomen initiatieven en tijdens het uitwerken van de Regionale Energie Strategie 1.0. Uiteindelijk zullen locaties voor het opwekken van zonne-energie worden geborgd in het 3

omgevingsplan. Om de energietransitie binnen de gemeente Rhenen verder vorm te geven, zullen we vervolgens een beleidskader voor windenergie opstellen.

Bijlagen: Bijlage 1: Beleidskader Zonnepanelen op land

4