Raadsvoorstel Actualisatie Financiele verordening Rhenen 2023

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

7 november 2023 Robbert de Jong 1150384 drs. J.G. Boerkamp Gemeenteraad Rhenen Openbaar Actualisatie Financiele verordening Rhenen 2023

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. Het vaststellen van de Financiele verordening Rhenen 2023 per 1 januari 2023 2. De Financiële Verordening gemeente Rhenen 2020 per 1 januari 2023 in te trekken 3. Het Treasurystatuut 2015 per 1 januari 2023 in te trekken. De gemeenteraad neemt kennis van: 4. De notitie evaluatie Treasurystatuut 2015. 5. De uitvoeringsregels Treasury Gemeente Rhenen 2023.

Aanleiding / voorgeschiedenis Waarom een actualisatie financiële verordening? Door nieuwe wet- en regelgeving was het nodig om de financiële verordening aan te passen voor wat betreft de rechtmatigheid. Daarnaast heeft treasurybeleid een evaluatie gehad. De uitkomsten hiervan zijn meegenomen in de nieuwe financiële verordening. De belangrijkste aanpassing is een duidelijke scheiding tussen de verantwoordelijkheden van de raad en het college. In het huidige treasurystatuut is zowel het beleid als de uitvoering in een document vormgegeven. In de nieuwe opzet is het beleid en de uitvoering uit elkaar gehaald. Het beleidsmatig kader, waar de raad over gaat, is vastgelegd in de financiële verordening. De uitvoering van het treasurybeleid waar het college voor verantwoordelijk is staat in de uitvoeringsregels. Voor de aanpassing van de financiële verordening op deze twee onderdelen is gebruik gemaakt van de nieuwe modelverordening van de VNG. Een integrale beoordeling van de financiële verordening met de nieuwe modelverordening heeft nu niet plaatsgevonden. Die beoordeling vindt in 2024 plaats gelijktijdig met de aanpassing van de nota reserves en voorzieningen. Rechtsmatigheidsverantwoording Met het aannemen van het wetsvoorstel versterking decentrale rekenkamers in de Tweede Kamer wordt onder andere de rechtsmatigheidsverantwoording voor gemeenten gewijzigd.

Hierdoor zal ook de financiële verordening aangepast dienen te worden. Met deze wijziging leggen het college van burgemeester en wethouders bij een gemeente zelf verantwoording af over de financiële rechtmatigheid. Dit is in lijn met de systematiek die geldt bij het Rijk. Dit onderdeel treedt voor gemeenten in werking op 1 januari 2023 en zal het eerst voor het verslagjaar 2023 gelden.

1

Actualisatie treasurybeleid Daarnaast is het huidige Treasurystatuut 2015 geëvalueerd. Het treasurystatuut bevat beleidskaders, uitgangspunten, doelstellingen, taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden te behoeve van: “het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s”. Het huidig Treasurystatuut dateert van januari 2015. De uitkomsten van de evaluatie staat in de notitie evaluatie Treasurystatuut 2015. De belangrijkste aanbevelingen ziet toe op het vereenvoudiging van het statuut en het beter inrichten van het treasuryproces. Waarbij ook het onderscheid tussen de bevoegdheden van de gemeenteraad en het college duidelijker neergezet worden. Op 14 juni 2023 is er een presentatie gehouden over zowel de rechtmatigheidsverantwoording als de actualisatie van het treasurybeleid tijdens een bijeenkomst.

Kaders Bij het opstellen van de Financiele verordening is rekening gehouden met de volgende wet- en regelgeving: • Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen: • Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden en Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden (Ruddo); • Besluit leningsvoorwaarden decentrale overheden (Bldo); • Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden (Ufdo); • Regelgeving schatkistbankieren decentrale overheden (SkB); • Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof); • Gemeentewet (GW); • Algemene wet bestuursrecht (Awb); • Regelgeving betreffende staatssteun; • Wet- en regelgeving toezicht financiële ondernemingen; • Besluit Begroting en Verantwoording voor gemeente en provincies (BBV). In de Financiële verordening 2023 en de uitvoeringsregels Treasury 2023 zijn de wettelijke kaders niet expliciet genoemd aangezien Gemeente Rhenen hieraan ten alle tijden aan moet voldoen. Beoogd effect Een actuele Financiële verordening op het gebied van rechtmatigheidsverantwoording en treasury die voldoet aan de nieuwe wet- en regelgeving en actuele inzichten. Dit door middel aanpassingen in de financiële verordening en een separaat document voor de uitvoeringsregels wat betreft treasury.

Argumenten 1.1 Door een wijziging in de Gemeentewet dient ook de financiële verordening op de rechtmatigheidsverantwoording ingericht te worden om te voldoen aan de wetgeving Het college is vanaf het verslagjaar 2023 verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en legt verantwoording af aan de gemeenteraad in de jaarstukken. Met deze wijziging leggen het college van burgemeester en wethouders bij een gemeente in de jaarstukken zelf verantwoording af over de financiële rechtmatigheid. De concrete wijzigingen zijn om de verantwoordings- en rapportagegrens van de rechtmatigheidsverantwoording, het voorwaardecriterium en het begrotingscriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruikcriterium (hoofdstuk 3 van de Financiele verordening 2023). De verantwoordings- en rapportagegrens zijn ongewijzigd ten opzichte van hetgeen tot nu toe gehanteerd is. Wel is anders dat alle afwijkingen meetellen bij de beoordeling van de rechtmatigheid. Tot nu toe ging het om een beoordeling van overschrijdingen van de lasten op programmaniveau of

2

investeringskredieten. Daarbij komen nu ook de onderschrijdingen van de lasten en de onder- of onderscheidingen van de baten op programmaniveau. 1.2 De afspraken tussen de gemeenteraad en het college zijn in de Financiele verordening 2023 vastgelegd. Eén van de belangrijkste aanbevelingen uit de notitie evaluatie Treasurystatuut 2015 is dat het geactualiseerde treasurybeleid wordt opgenomen in de financiële verordeningen. Hier wordt invulling aan gegeven door de uitgangspunten die de gemeenteraad meegeeft aan het college op te nemen in de financiële verordening 2023. De overige bevoegdheden worden opgenomen in de uitvoeringsregels. Hiermee komt het treasurystatuut te vervallen. 2.1 De Financiële Verordening gemeente Rhenen 2020 wordt overbodig na akkoord op beslispunten 1 en 4 dit voorstel. 3.1 Het treasurystatuut 2015 wordt overbodig na akkoord op besluitpunten 1 en 4 van dit voorstel. 4.1 Voorgestelde wijzigingen in de notitie evaluatie Treasurystatuut 2015 zijn opgenomen in het nieuwe treasurybeleid. Met de wijzigingen willen we beter aansluiten op de bestaande situatie binnen de gemeente alsmede bij het lage risicoprofiel dat met het treasurybeleid wordt beoogd. Verder zijn er een aantal proceswijzigingen doorgevoerd waarmee het treasuryproces doelmatiger kan worden ingericht. De belangrijkste aanbevelingen uit de notitie evaluatie treasurystatuut zijn: 1.

Het aanpassen/ vereenvoudigen van de treasurybeleidsregels tussen de raad en het college in de financiële verordening (ex. art. 212 GW). 2. In het treasurybeleid opnemen van eisen met betrekking tot maatschappelijk verantwoord en duurzaam aantrekken en beleggen van financiële middelen. Waarbij gestreefd wordt om zaken te doen met financiële instellingen die aantoonbaar maatschappelijk verantwoord en duurzaam bankieren. 3. Het verbeteren van het proces rondom liquiditeitsplanning. 4. Het uitwerken van beleid rondom het verstrekken van geldleningen en garantstellingen. 5. De uitwerking van de uitgangspunten administratieve organisatie en interne controle, de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden bij het college te houden (is nu met betrekking tot het Treasurystatuut bij de raad belegd). 6. Het actualiseren van de huidige procesbeschrijvingen aan de nieuwe werkwijze. 5.1 In de uitvoeringsregels Treasury heeft het college de concrete invulling gegeven aan de uitgangspunten uit de Financiele verordening 2023. 5.2 Door de splitsing van het treasurybeleid word het college flexibeler bij wijzigingen Het college is door de splitsing van het treasurybeleid (Financiele verordening en uitvoeringsregels Treasury) flexibeler om de uitvoeringsregels aan te passen bij wijzigingen in de organisatie.

Dit zonder afbreuk te doen aan de uitgangspunten zoals genoemd in de Financiele verordening 2023. Risico’s 1.1 Bij het niet aannemen van de Financiële verordening 2023 voldoen we niet aan de nieuwe wetgeving die vanaf verslaggevingsjaar 2023 geldt. Mocht dit het geval zijn zit er een verschil tussen de financiële verordening en de wetgeving waardoor we niet beide wet- en regelgevingen uit kunnen voeren. 1.2+2.1+3.1 De Financiële verordening 2023 (en daarmee de intrekking van de financiële verordening 2020 en het treasurystatuut 2015) treedt met terugwerkende kracht per 1 januari 2023 in werking Door het met terugwerkende kracht in laten gaan van de Financiele verordening 2023 kan het zo zijn dat de verordening op sommige punten niet gevolgd is qua treasurybeleid. Dit risico is klein aangezien er in 2023 geen leningen verstrekt of aangetrokken zijn en de nieuwe Financiele verordening 2023 niet veel afwijkt ten opzichte van de 2015 versie.

3

1.3 Gevolgen van de wijzigingen in de notitie voor de uitvoering van het treasurybeleid De gewijzigde opzet kent een aantal inperkingen ten aanzien van mogelijke financieringsproducten en het gebruik maken van bepaalde banken/ kredietverstrekkers. Financieringsproducten zoals financiële derivaten Hoewel financieringsproducten als financiële derivaten momenteel niet als relevant worden beschouwd vanwege hun complexiteit en risicoprofiel, kan het uitsluiten van deze mogelijkheden als een nadeel worden beschouwd als achteraf gezien toch gebruik van gemaakt wil gaan worden. Banken/ kredietverstrekkers Het uitsluiten van banken/ kredietverstrekkers die geen duurzaamheidsbeleid voeren kan nadelig uitvallen. Mogelijk krijg je als gemeente niet de laagste rente(lasten) en, of hoogste (rente)baten. Financiële gevolgen Aan dit voorstel zijn geen financiële gevolgen verbonden Personele gevolgen Aan dit voorstel zijn geen personele gevolgen verbonden. Duurzaamheid Om Rhenen voor de toekomstige generaties leefbaar te houden werken we met z’n alle hard aan een duurzame stad. Duurzaamheid is dan ook een belangrijk thema binnen de gemeente. In het de uitvoeringsregels Treasury is in artikel 2.1.4 opgenomen wat voor beleid we hanteren met betrekking tot duurzaamheid voor wat betreft het aangaan van relaties met banken en/of financiële instellingen.

Participatie Exilo, de partner op het gebied van de Verbijzonderde Interne Controle vanaf 2023, heeft meegedacht over de invulling van de rechtmatigheidsverantwoording. Communicatie Zie vervolgprocedure. Vervolgprocedure •

•

De Financiele verordening 2023 wordt gepubliceerd op Overheid.nl. en treedt met terugwerkende kracht per 1 januari 2023. Gelijktijdig worden ook de Financiele Verordening 2020 en het Treasurystatuut 2015 ingetrokken. Gelijktijdig treden op 1 januari 2023 de uitvoeringsregels Treasury 2023 in werking.

Bijlagen: Bijlage 1- Notitie evaluatie treasurystatuut 2015 Bijlage 2- Financiele Verordening 2023 Bijlage 3- Uitvoeringsregels Treasury 2023 Bijlage 4- Wijzigingen Treasury 2023 t.o.v. 2015

4