Raadsvoorstel aanstellen externe projectleider ombuigingen

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

9 februari 2024 Dick Roodbeen 1158308 drs. J.G. Boerkamp Gemeenteraad Rhenen Openbaar Projectleider ombuigingen

Voorstel: De gemeenteraad besluit: 1. vooruitlopend op toekomstige ombuigingen een externe projectleider aan te stellen; 2. gedurende een periode van 2 jaar hiervoor een budget beschikbaar te stellen van € 200.000; 3. het benodigde budget te dekken uit de algemene reserve; 4. de financiële gevolgen hiervan te verwerken in de voorjaarsrapportage 2024 en de perspectiefnota 2025. Financieel staat de gemeente Rhenen er op dit moment redelijk tot goed voor. Om ook op termijn financieel gezond te blijven moet de gemeente voorbereid zijn op mogelijke bezuinigingen vanaf 2026. Zoals het er nu naar uitziet ontvangt de gemeente vanaf dat jaar veel minder geld van het Rijk. Dat in de wetenschap dat gemeenten voor meer dan 60% afhankelijk zijn van de inkomsten van het Rijk. Naast de daling van de inkomsten van het Rijk wijzen ook andere signalen erop dat gemeenten aan de vooravond staan van ombuigingen: 1. De Studiegroep Begrotingsruimte adviseert in haar rapport “Bijsturen met het oog op de toekomst” om stevig om te buigen (circa 17 miljard) om de overheidsfinanciën op langere termijn houdbaar te maken. 2. De Statenbrief van de provincie Utrecht inzake financieel toezicht gemeenten. 3.

Publicatie van de Concept Macro Economische Verkenning 2024 (MEV) door Het Centraal Planbureau: “Het overheidstekort verslechtert sterk op middellange termijn door stijgende uitgaven aan rente, klimaat en zorg. Ook de overheidsschuld neemt toe”. 4. Gemeenten staan financieel steeds meer onder druk omdat de omvang van het gemeentefonds vanaf 2026 met € 3 miljard daalt. 5. Kosten jeugdzorg nemen de komende jaren naar verwachting toe met 10% per jaar. Hierover bent u geïnformeerd in de commissie Samenleving van 30 januari 2024. In de kadernota en de begroting 2024 hebben wij uw raad over de (financieel) onzekere tijden geïnformeerd. In beide stukken is aangegeven dat de komende periode nadrukkelijk de vinger aan de pols wordt houden. Dit met als doel om tijdig maatregelen te kunnen treffen om onze redelijk tot goede financiële positie te behouden. Gelet op de onder punt 1 tot en met 7 geschetste ontwikkelingen is afwachten geen optie meer. Daarom willen wij vooruitlopend op de perspectiefnota 2025 nu al starten met het ombuigingsproces. Dit betekent dat wij willen nadenken hoe we toekomstige ombuigingen kunnen opvangen. Waar kan de gemeente op besparen en welke zaken kunnen op een andere manier worden gedaan zodat ze minder geld kosten?

1

Bij de ombuigingen willen wij uw raad nadrukkelijk betrekken. Forse ombuigingen zullen ook gevolgen hebben voor onze investeringen in de samenleving. Daarom moet er ook ruimte zijn voor inbreng door maatschappelijke organisaties en inwoners. Zero Based Begroten In 2024 staat het Zero Based Begroten (ZBB) op de planning. Dit is een begrotingstechniek waarbij 'elke' uitgave vanaf nul wordt beoordeeld en waarvan de inzet wordt geëvalueerd. Een ZBB-traject biedt de mogelijkheid om de financiële control te optimaliseren en financiële ruimte op te sporen. Daarom zal het ZBB-traject worden geïntegreerd in de ombuigingsoperatie. Kaders De kaders worden gevormd door: a. Gemeentewet b. Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) c. Financiële verordening (art. 212) d. Bestuursprogramma Beoogd effect Een zorgvuldig afwegingsproces van toekomstige ombuigingsmaatregelen. Zorgen voor een sluitende (meerjaren)begroting 2025 - 2028 Argumenten 1.1. De capaciteit bij financiën is niet toereikend om een projectleider voor het ombuigingsproces te leveren. De werkzaamheden van het financiën richten zich in 2024 op: a. Opstellen van de reguliere planning en control documenten en advisering b. Integrale actualisatie van de financiële verordening c. Actualiseren nota Reserves en voorzieningen d. Bijdragen aan het ontwikkelplan jaarrekening e. Verbeteren financiële control 1.2.

Het gebruik maken van een externe projectleider met (inhoudelijke) deskundigheid en ervaring draagt bij aan een efficiënter en effectiever proces. 1.3.De projectleider start met het opstellen van de kaders voor de ombuigingen en de planning. In deze fase zal ook de behoefte over de betrokkenheid van de raad, maatschappelijke organisaties en inwoners worden geïnventariseerd. 2.1/4.1 Op grond van artikel 189 Gemeentewet heeft de raad het budgetrecht. De gemeenteraad stelt op grond van het budgetrecht financiële middelen beschikbaar en dient in te stemmen met de voorgestelde dekking. Risico’s en nadelen 1.1 Kunnen we niet wachten tot het financieel beeld in de perspectiefnota 2025? De signalen die tot ons komen (zie ook inleiding) zijn van dien aard dat we die niet kunnen negeren. Verder zijn ook andere gemeenten inmiddels met een ombuigingsproces zijn gestart. We verliezen ook kostbare tijd als we later starten met het ombuigingsproces. Dit kan ten koste gaan van een zorgvuldige afweging. Financiële toelichting In de (meerjaren) begroting 2024 – 2027 zijn geen middelen beschikbaar waaruit de kosten van de projectleider gedekt kunnen worden. Daarom vragen wij middels dit raadsvoorstel om een budget beschikbaar te stellen van € 200.000 en dit te dekken uit de algemene reserve.

Voorgesteld wordt om de financiële consequenties van dit voorstel te verwerken in de Voorjaarsrapportage 2024 en de Perspectiefnota 2025.

2

Personele gevolgen Dit project zal forse inzet van de ambtelijke organisatie. Hen zal gevraagd worden mee te denken over de ombuigingsmogeljjkheden. Of er ook personele gevolgen zijn vanwege de ombuigingen is nog niet te zeggen. Dit is afhankelijk van het soort ombuigingen dat gevonden gaat worden. Duurzaamheid Is afhankelijk van de wijze waarop de projectopdracht vorm gegeven zal worden. Participatie De gemeenteraad stelt de kaders vast waar binnen gezocht zal worden naar ombuigingen. Daarnaast zal de gemeenteraad nauw betrokken worden (b.v. raadswerkgroep bezuinigingen) bij de opzet, inrichting en voortgang van het proces. Forse ombuigingen raken ook de samenleving van Rhenen. Daarom moet er ook ruimte zijn voor inbreng door maatschappelijke organisaties en inwoners. Communicatie Bij de uitwerking van de kaders en het opstellen van het plan van aanpak zal een communicatieplan worden opgesteld. Vervolgprocedure Na de besluitvorming zal een projectleider worden aangesteld. En wordt een bestuursopdracht en een plan van aanpak opgesteld. Bijlagen: Bijlage 1: Statenbrief Provincie Utrecht inzake financieel toezicht gemeenten

3