Document · PDF

PPN2023 digitaal definitief

Commissie Bestuur en Financiën 30 juni 2022, gemeente RhenenBij agendapunt: raadsvoorstel Beleidsarme perspectiefnota 202322.581 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Perspectiefnota 2023

PERSPECTIEFNOTA 2023-2026

Planning en Control cyclus 2023

BEGROTING 2023–2026

VOORJAARSRAPPORTAGE 2023

NAJAARSRAPPORTAGE 2023

JAARSTUKKEN 2023

De raad stelt in juli 2022 de kaders voor de begroting 2023 vast.

De raad stelt in november 2022 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2023 vast.

De raad wordt in het 2e kwartaal 2023 geïnformeerd over de voortgang van het bestuursprogramma en zal de aangepaste budgetten uit de begroting 2023 vaststellen.

De raad wordt in het 4e kwartaal 2023 geïnformeerd over de voortgang van het bestuursprogramma en zal de aangepaste budgetten uit de begroting 2023 vaststellen.

Het college legt in het 2e kwartaal van 2024 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2023.

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding4 1.0

Inleiding

1.1

De gemeente Rhenen in het kort

1.2

Bestuur van de gemeente Rhenen

1.3

Financieel beeld op hoofdlijnen

2. Beleidsbegroting 2.0

Inleiding

15 15

2.1

Overzicht van de wettelijke / onvermijdelijke beleidsvoornemens

2.2

Overstijgende thema's

2.3

Programma's

3. Financiële begroting

3.1

Uitgangspunten

3.2

Financieel beeld

3.3

Exploitatie

3.4

Geprognostiseerde balans 2022-2026

4. Ontwikkeling woonlasten 4.1

Woonlasten

5. Ontwikkelingen

H1 INLEIDING 4

Inleiding

INLEIDING EN DOEL Voor u ligt de perspectiefnota 2023 en een meerjarig financieel beeld. Het is een beleidsarme perspectiefnota, wat inhoudt dat alleen de wettelijke /onvermijdelijke beleidsvoornemens zijn gepresenteerd. In voorgaande jaren was u gewend om van het college ook een voorstel te krijgen over de afweging van andere beleidsvoornemens. Dit waren vooral voornemens die samenhingen met de uitvoering van het collegeprogramma. Omdat we in een bestuurlijke overgangsfase zitten, zijn de beleidsvoornemens niet meegenomen. Op basis van het nieuwe coalitieakkoord en collegeprogramma zal het nieuwe college hiervoor met een voorstel komen bij de behandeling van de begroting 2023 in november 2022. Voor nieuwe beleidsvoornemens is, naast het jaarlijks budget van € 50.000, aanzienlijke incidentele financiële ruimte beschikbaar. Dit hangt nadrukkelijk samen met de uitkomsten van de meicirculaire 2022. In de programma's zijn aanvullend op de beleidsvoornemens ook de ontwikkelingen in beeld gebracht die in de (nabije) toekomst mogelijk een beslag gaan leggen op de financiën.

1.1 DE GEMEENTE RHENEN IN HET KORT Algemeen Rhenen is een historische stad aan de Neder-Rijn, in de bosrijke omgeving van de Utrechtse Heuvelrug. Als u Rhenen vanuit de Betuwe binnenrijdt waant u zich een beetje in het buitenland door de hoogteverschillen in het landschap. ‘s Avonds in het donker geven de vele lichtjes tegen de heuvels en de verlichte Cuneratoren een prachtig schouwspel. In de historische benedenstad van Rhenen voelt u zich terug in de tijd. Hier vindt u, naast smalle pittoreske straatjes en pleintjes en restanten van de eeuwenoude stadswallen, de markante Cunerakerk met toren. Een laat-Gotische kerk, gebouwd tussen 1492 en 1531. Door velen beschouwd als de mooiste van Nederland. Rhenen is dus een stad en gemeente in de provincie Utrecht. De gemeente Rhenen telt naar verwachting op 1 januari 2023 20.411 inwoners (op 1-1-2021: 20.203). De gemeente heeft een oppervlakte van circa 43 km², waarvan circa 3 km² water. Rhenen ligt op de zuidoostpunt van de Utrechtse Heuvelrug. De oostelijk gelegen en tot de gemeente behorende

Grebbeberg is de laatste heuvel van deze stuwwal. De gemeente Rhenen bestaat uit de woonkernen Rhenen, Elst en Achterberg.

Gemeentewapen De elementen uit het wapen van Rhenen zijn zo oud als de toekenning van het stadsrecht door de bisschop van Utrecht. Het wapen is afgeleid van de oude stadszegels. Het oudst bekende stadszegel dateert uit 1258. Er is in de loop van de tijd wel wat aan veranderd en het huidige wapen gaat terug op het stadszegel van 1483. Het bestaat uit een zilveren achtergrond met daarop een rood kasteel. Je zou er ook de stad zelf in kunnen herkennen met haar muur en drie poorten. De torens / poorten hebben blauwe daken. Bovenin zweeft een sleutel, die kan worden opgevat als symbool voor het zelfbestuur van de stad maar ook als verwijzing naar de apostel Petrus als sleutelbewaarder. Net als in de stad Utrecht zou de oudste kerk van Rhenen gewijd zijn aan St. Pieter, hoewel dat twijfelachtig is. Het wapenschild wordt vastgehouden door twee gouden leeuwen en “bekroond” met een gouden kroon.

De wapens van Achterberg en Elst zijn van jongere datum en geen echte gemeentewapens. Het wapen van Achterberg maakt wel gebruik van twee oudere wapens, namelijk dat van de dijkgraaf en heemraadschap van de Rhenense Neude en Achterbergse Hooilanden. Het kasteel lijkt afkomstig van het wapen van Rhenen, maar kan ook staan voor het kasteel dat ooit in Achterberg stond: De Horst. Het scheepje in de onderste helft is afkomstig van het wapen van het Veenraadschap in Veenendaal, dat in 1563 werd opgericht. Het heemraadschap en het Veenraadschap dekken samen het bijna volledige dorpsgebied van Achterberg.

De gemeente Rhenen in het kort

H 1.1

daardoor vaak en vergaand verwoest. Het laatst in de jaren 1940-1945. Het monument bij de ingang van het oude gemeentehuis aan de Herenstraat is een herinnering aan deze verwoesting en aan de wederopbouw.

Het wapen van Elst is een ontwerp van Ad de Jong, geboren te Rhenen en actief in de historische vereniging van Rhenen. Hij maakte een “sprekend” wapen op grond van oude elementen en overwegingen, die al eeuwenlang worden gevolgd bij het ontwerpen van wapens. Boven is een uitgerukte elzenboom zichtbaar. De natuurlijke begroeiing van de omgeving van Elst bestond uit uitgestrekte elzenbossen, dat daaraan wellicht haar naam dankt. In de onderste helft komt de sleutel van St. Pieter terug en verder de lelie. Het Utrechtse kapittel van St. Pieter bezat omvangrijke landerijen rond Elst. Het westelijke deel van Elst viel tot de gemeentelijke herindeling van 2006 onder Amerongen. Het symbool van Amerongen is de lelie. Het wapen wordt nog gebruikt in officiële aktes, in een uittreksel van de burgerlijke stand en in de ambtsketen van de burgemeester.

Elst In Elst leefde men vroeger van de tabaksteelt. U vindt er ook nu nog tabaksschuren, die echter niet meer als zodanig dienst doen. Ook vinden we in Elst een Aardkundig Monument en wel het sneeuwsmeltwaterdal op de Plantage Willem III. Een Aardkundig Monument is een gebied waarin je de ontwikkeling van de aarde over honderden, duizenden of zelfs tienduizenden jaren met eigen ogen kunt zien.

bisschoppen getekend.

Achterberg De kern Achterberg is vooral agrarisch getint met prachtige (monumentale) boerderijen. In de Middeleeuwen bezaten de landsheren, de bisschoppen van Utrecht, een slot in Achterberg, genaamd De Horst. Aan verschillende van deze vorsten zijn herinneringen bewaard gebleven. Zo bestaan er nog brieven en oorkonden die op De Horst geschreven zijn en door de

Rhenen Rhenen is van oorsprong een vestingstad. Bij herhaling fungeerde ze als voorpost: in vroeger eeuwen van het Sticht van Utrecht, tegen de dreiging uit het Gelderse hertogdom en in de recente geschiedenis van de Vesting Holland. Rhenen is

Veenendaal Elst

Neder-Rijn (Bedrijventerrein) Remmerden

Achterberg

Rhenen

H 1.1

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is een van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

RAADSGRIFFIE

COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE

COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER

COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN

COMMISSIE SAMENLEVING

CLUSTER FYSIEK

CLUSTER DIENSTVERLENING

CLUSTER SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

CLUSTER BEDRIJFSVOERING

INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM

H 1.2

Het bestuur van de gemeente Rhenen

1.2.1 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 1 mei 2022.

Burgemeester Hans van der Pas Portefeuille: openbare orde en veiligheid, Kabinetszaken, coördinatie bestuur en beleid, bedrijfsvoering (communicatie inclusief website, ICT, juridische zaken en P&O), handhaving, grondbeleid, recreatie & toerisme, regio Foodvalley (Eiwittransitie). Project: museumkwartier, Kwintelooijen, slag om de Grebbeberg, natuur/landschap/agrarische zaken.

Wethouder Barth van Eeten (Progressieve combinatie) Portefeuille: sociaal domein (WMO, welzijn), sport en cultuur, volksgezondheid/GGD, kerngericht werken, wonen, dienstverlening (inclusief Rhenense publieksbalie), ruimtelijke ordening, ruimtelijke projecten, vastgoedbeheer. Project: accommodatie- en vastgoedbeleid.

Wethouder Hans Boerkamp (D66) Portefeuille: financiën (inclusief belastingen), onderwijs en kinderopvang, mobiliteit en bereikbaarheid (inclusief weginrichting, openbaar vervoer, fietsveiligheid en parkeerbeleid), nutsbedrijven, basismobiliteit, cultuurhistorie (Grebbelinie, collectiebeheer museum, archeologie, monumentencommissie), openbare Werken (uitvoering), vergunningen, omgevingswet.

Wethouder Jolanda de Heer-Verheij (ChristenUnie) Portefeuille: sociaal domein (Jeugd, Participatiewet), duurzaamheid, economie, milieu, afvalverwerking, bedrijventerrein Remmerden.

Project: KC Bantuinweg, Rijnbrug. 10

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving. - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Marco Mulder

Gert Hovestad

Jan Bosch

Gert Jan van Leeuwen

Bart van der Tang

Richard Salari

Ingebrid Kiwiet

Leo Schenk

Geertje Wiesenekker

Willem Oorschot

Henry Pabstvan 't Slot

Gabriëlle Geerts

Caroline Folmer

Dineke Jansen

Bart Oosterhoff

Bert Fintelman

Eef Brouwer

De gemeenteraad van Rhenen is samengesteld uit 19 raadsleden. Op deze pagina staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 mei 2022.

Hans Hoksbergen

Justin Hermsen

H 1.3

Financieel beeld op hoofdlijnen

1.3 Financieel beeld op hoofdlijnen Economisch beeld Deze perspectiefnota verschijnt wederom in een tijd met veel onzekerheden. Nederland is aan het herstellen van de jaren waarin de coronapandemie ons leven beheerste. Op dit moment trekken de gevolgen van de oorlog in Oekraïne een wissel op onze economie. Door het open karakter ervan wordt Nederland naar verwachting harder geraakt dan de economie in landen om ons heen. Het grootste effect voor Nederland op dit moment is de oplopende inflatie door de stijgende (energie)prijzen, een stijgende rente en de beschikbaarheid van grondstoffen. Dit zorgt voor

een daling van het consumentenvertrouwen en voor onrust op de financiële markten. De geraamde werkloosheid daalt in 2022 verder tot 4,0 procent van de beroepsbevolking. De arbeidsmarkt blijft dus krap, wat een opwaarts effect heeft op de contractlonen. De economische ontwikkelingen blijven echter onzeker, mededoor de oorlog in Oekraïne en de hoge inflatie. Ramingen en realisaties die het Rijk hanteert kunnen daardoor sterk van elkaar verschillen (bron: Voorjaarsnota Rijk 2022). Hiermee zijn sterke fluctuaties in het gemeentefonds de komende jaren niet uit te sluiten. 12

Financieel beeld op hoofdlijnen

Financiële positie Een gezonde financiële huishouding op zowel de korte als de lange termijn is belangrijk om te kunnen blijven investeren in de samenleving. De gemeentelijke financiën moeten dus duurzaam op orde zijn. De afgelopen was dat ook het geval ondanks diverse ombuigingsoperaties die zijn doorgevoerd. De goede positie werd ook bevestigd door de provincie als toezichthouder en door de accountant. De financiële positie, zoals die voor de jaren 2023 - 2026 in deze nota wordt gepresenteerd is redelijk tot goed te noemen. Deze conclusie is de uitkomst van een analyse op basis van de financiële kengetallen. De voordelige geraamde resultaten liggen in de jaren 2023 - 2025 tussen de € 1,5 en € 2,7 miljoen. In 2026 slaat het resultaat om in een tekort van bijna € 150.00. Dit beeld zien we ook als we kijken naar de structurele resultaten. In 2023 tot en met 2025 is sprake van een voordelig structureel resultaat, in 2026 is het structureel resultaat nadelig. Het kengetal over het weerstandsvermogen is in deze nota niet geactualiseerd, maar was in de jaarstukken met een waarde van 7,2 meer dan uitstekend. Er is geen reden om aan te nemen dat het kengetal nu sterk is gedaald. Verder zijn er nauwelijks risico’s bij de actieve grondexploitaties, omdat we die nauwelijks hebben.

Tenslotte laat het kengetal over de belastingcapaciteit in vergelijking met de jaarstukken 2021 een verbetering zien van 15%. Tegenover dit positieve beeld staan de oplopende schuldquotes en een daling van de solvabiliteit. Deze vragen de komende jaren zeker aandacht. Belangrijk is echter dat we de rentelasten die met de schulden samenhangen kunnen betalen. Niet alleen nu, maar ook in de toekomst. N.B. Enige relativering bij de ontwikkeling van de schuldquotes en de solvabiliteit is op zijn plaats. Het gepresenteerde beeld is een momentopname. Verder vertegenwoordigt de balans van de gemeente geen volledig beeld van de vermogenspositie. Dit doet echter niets af aan de trend die we signaleren. Een verlaging van de schuldquote of een toename van de solvabiliteit kan worden bereikt door de eigen financieringsmiddelen te laten stijgen (eigen vermogen) of het investeringsprogramma naar beneden bij te stellen. Resultaten 2023 - 2026 De resultaten laten met uitzondering van het jaar 2026 voor alle jaren forse voordelen zien. De resultaten zijn vooral het gevolg van de uitkomsten uit de meicirculaire 2022. 2023: € 1.963 V 2024: € 1.506 V 2025: € 2.620 V 2026: € 147 N

H 1.3

De begrotingsresultaten zijn vooral structureel van aard. Dit is van belang bij het bepalen van het toezichtregiem door de provincie, onze toezichthouder. Ondanks het nadelige structurele resultaat in 2026 is de verwachting dat we ook in 2023 voor het gewenste repressief toezicht van de provincie in aanmerking komen. De hiervoor gepresenteerde resultaten hebben zich na de vaststelling van de begroting 2022 inclusief de meerjarenraming 2023 - 2025 als volgt ontwikkeld: Ontwikkeling resultaten 2023 - 2026 Meerjarenraming (x 1.000) 2023 - 2025

Vastgestelde wijz. tot en met april

Wijzingen perspectiefnota

Geraamd Resultaat

2023

11 V

150 V

1.802 V

1.963 V

2024

53 V

136 V

1.317 V

1.506 V

2025

51 V

320 V

2.249 V

2.620 V

2026

51 V

320 V

518 N

147 N

* Vertrekpunt 2026 is gelijk aan 2025 Ramingen In de perspectiefnota stelt de raad uitgangspunten vast voor het opstellen van de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026. Voorbeelden hiervan zijn: loonstijging, prijsontwikkelingen en de rente op de kapitaalmarkt. De uitgangspunten in deze perspectiefnota zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het economisch beeld uit het Centraal Economisch Plan (CEP) van het Centraal Planbureau (maart 2022). In de financiële verordening heeft de raad besloten de uitgangspunten bij de perspectiefnota een op een over te nemen in de begroting. Omdat de economische ontwikkelingen onzeker zijn, zal het college de uitgangspunten bij het opstellen van de begroting opnieuw tegen het licht houden. Over de aanpassingen in de uitgangspunten zult u vanzelfsprekend worden geïnformeerd. . N.B. Het Rijk baseert de voorjaarsnota ook op het CEP van het Centraal Planbureau uit maart 2022. De ontwikkelingen die zich na maart voordoen, neemt het Rijk mee bij het opstellen van de Miljoenennota. De miljoenennota vormt de basis voor de uitkering uit het gemeentefonds die in de septembercirculaire wordt gepubliceerd. Op dat moment is de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 al afgerond. De gevolgen van de septembercirculaire worden daarom bij de actualisatie van het financieel perspectief in oktober meegenomen. 13

H2 BELEIDSBEGROTING De beleidsbegroting bestaat uit: 2.1 Overzicht van de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens; 2.2 Overstijdende thema's* 2.3 Programma’s

*De twee programma overstijgende thema’s gaan over duurzaamheid en de woningbouwopgave. Aan beide thema’s is door de landelijke overheid een hoge urgentie toegekend. Bij deze thema’s zijn de ontwikkelingen geschetst. Een uitwerking in concrete beleidsvoornemens heeft in deze nota niet plaatsgevonden 15

H 2.1

Overzicht van de wettelijke / onvermijdelijke beleidsvoornemens

2.1 Overzicht van de wettellijke / onvermijdelijke beleidsvoornemens

In onderstaand overzicht zijn de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens gepresenteerd. In de meeste gevallen gaat het daarbij over de uitvoering van nieuwe of aanpassingen van bestaande wettelijke taken. Deze zijn in de tabel als een P.M.-post opgenomen. Vooralsnog gaan we er vanuit dat het Rijk de kosten hiervan compenseert. Dit is ook een belangrijk punt dat bij de arbitragezaak Jeugd naar voren is gekomen. Ook als we de hoogte van de kosten onvoldoende kunnen inschatten, is een P.M.-post opgenomen. In de pro-

gramma's zijn de wettelijke / onvermijdelijke beleidsvoornemens inhoudelijk toegelicht en waar mogelijk voorzien van een indicatief budget. De gepresenteerde bedragen zijn niet meegenomen in de resultaten van de perspectiefnota. De onderwerpen kunnen betrokken worden bij het opstellen van het nieuwe bestuursakkoord of bij de afweging van de beleidsvoornemens bij de begroting. Dit geldt ook voor de (onvermijdelijke) ontwikkelingen die zijn geschetst in de programma's.

Wat willen we gaan doen in 2023-2026? (x € 1.000) Wettelijk/onvermijdelijke beleidsvoornemens

2023

2024

2025

2026

Programma 3 - Fysiek 3a

Telecomwet

3.1

P.M.

Omgevingswet

3.2

P.M.

Wet kwaliteitsborging

3.2

P.M.

Totaal Programma 4 - Sociaal Maatschappelijk 4a

Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal

4.0

P.M

Wet kinderopvang

4.1

P.M.

Uitbreiding formatie jeugteam

4.2

115 N

Wetswijziging Wet maatschappelijke ondersteuning

4.4

P.M.

Rechtmatigheid toezicht WMO

4.4

20 N

89 N

Integraal inclusiebeleid

4.4

89 N

99 N

Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

4.5

P.M

Wetswijziging Participatiewet - inkomen

4.6

P.M.

224 N

303 N

Totaal Totaal

224 N 303 N 303 N 303 N

Overstijgende thema's

H 2.2

2.2 Overstijgende thema’s A. Duurzaamheid blijft op alle fronten belangrijk In 2015 stemde Nederland in met het mondiale Parijsakkoord. Net als andere landen moet Nederland een flinke inspanning leveren om de opwarming van de aarde te beperken tot twee graden en liever nog: anderhalve graad. Hoe Nederland dit gaat doen is vastgelegd in het Nederlandse Klimaatakkoord. In dit akkoord staan afspraken voor verschillende sectoren: elektriciteit, gebouwde omgeving, industrie, mobiliteit en landbouw en landgebruik. Deze afspraken hebben als doel de CO2 uitstoot sterk te verminderen: in 2030 met de helft (49%) ten opzichte van 1990. Om zo de opwarming van de aarde tegen te gaan. We gaan onder andere elektrisch rijden, onze huizen verwarmen zonder aardgas, energie besparen en energie duurzaam opwekken. De nationale doelstellingen zijn de afgelopen jaren vertaald naar provinciale, regionale en lokale ambities. We hebben ons als gemeente samen met de overige Utrechtse en Gelderse gemeenten uit Regio Foodvalley aangesloten bij het Gelders energie akkoord (GEA). Regio Foodvalley heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn. De gemeente Rhenen heeft de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. Energieneutraal De energietransitie is een essentieel onderdeel van het Klimaatakkoord. Om als gemeente Rhenen in 2040 energieneutraal te zijn is de routekaart energietransitie opgesteld.

Door het besparen van energie, het duurzaam opwekken van energie en een zorgvuldig gebruik van grondstoffen willen we de opwarming van de aarde en klimaatverandering tegengaan. We werken hierbij vooral samen met de provincie Utrecht, de Regio Foodvalley en woningcorporatie Rhenam. In de routekaart zijn de drie pijlers energieneutraal, circulair en klimaatbestendig omschreven. Samen vormen zij de gemeentelijke

duurzaamheidsboom. Elke tak van de duurzaamheidsboom kent zijn eigen werkzaamheden die bijdragen aan het duurzamer maken van de gemeente Rhenen. De werkzaamheden worden integraal afgestemd en gemeentebreed uitgevoerd. Nadere informatie hierover kunt u terug vinden in de verschillende (deel)programma’s. Omdat (grootschalig) energie opwekken niet ophoudt bij de grens van de gemeenten, is Nederland onderverdeeld in 30 energieregio’s. Samen hebben zij de opgave gekregen om in 2030 tenminste 35 TWh (terrawattuur = 1 miljard kilowattuur) aan duurzame elektriciteit op land op te wekken met zonne- en windenergie. Elke energieregio werkt hier een aanpak voor uit in een regionale energiestrategie (RES). Rhenen werkt in de Regio Foodvalley aan de RES Foodvalley. In 2021 is de RES 1.0 vastgesteld. De strategie wordt elke twee jaar herijkt op grond van nieuwe inzichten, innovaties en ervaringen. Medio 2023 zal daarom de RES 2.0 verschijnen. Een ander onderdeel van de energietransitie is de warmtetransitie: de transitie naar aardgasvrije verwarming van de gebouwde omgeving. Elke gemeente heeft in 2021 een transitievisie warmte (TVW) vastgesteld. Hierin staat hoe de gemeente stap voor stap toewerkt naar een aardgasvrije gebouwde omgeving. De TVW maakt nog geen definitieve keuze voor een duurzaam warmtealternatief. Deze keuzes maken we in een intensief vervolgtraject samen met de wijk.

Dat leggen we vast in een wijkuitvoeringsplan. In 2022 beginnen we in de twee aangewezen startwijken. De route voor de energietransitie naar 2030 zit vol met uitdagingen,

waaronder netcongestie. Om toch stappen te kunnen maken verkennen we samen met ondernemers slimme oplossingen, die met name bedrijven kunnen toepassen om de verduurzamingslag toch te maken. Het is namelijk niet alleen nuttig voor het milieu, maar ook voor de stabiliteit van productie en uiteindelijk de portemonnee. De slimme-energie-oplossingen die we verkennen staan ook wel bekend als ‘Smart Micro Grids’ (SMGs). Deze worden gekenmerkt door een effectieve mix van energie consumptie, opwekking en opslag. Dit is met name interessant voor bedrijventerrein Remmerden, maar bijvoorbeeld ook voor de dierentuin. Als ‘duurzaamheidsmakelaar’ brengen we lokale verenigingen, bedrijven en instellingen met elkaar in contact voor een duurzame samenwerking. Bijvoorbeeld via de Energie Coöperatie Rhenen en een nieuw op te richten adviesraad duurzaamheid. Maar ook via werkgroep Fairtrade gemeenten en het Repair Café. Voor het stimuleren van elektrisch rijden werken we samen met de regio MRA Elektrisch (provincies Utrecht, Noord-Holland en Flevoland) aan een Regionale Aanpak Laadinfrastructuur.

H 2.2

Overstijgende thema's

Circulair De pijler circulaire economie wordt voornamelijk integraal aangepakt. Binnen verschillende werkvelden lopen ontwikkelingen die horen bij een circulaire economie. De gemeente heeft het convenant duurzaam beton ondertekend. Dit ter stimulering van hergebruik van beton, waardoor de CO² uitstoot wordt verminderd en er minder primaire (natuurlijke) grondstoffen nodig zijn. We werken samen met Regio Foodvalley om via de zogeheten Living Labs invulling te geven aan het begrip circulariteit. Via het inkoopbeleid - dat eind 2019 is vastgesteld – wordt het circulair inkopen aangemoedigd. Daarnaast worden bedrijven gestimuleerd hun bedrijfsvoering zoveel mogelijk circulair uit te voeren. We zijn al een aantal jaar een Fairtrade gemeente. In de Economische Agenda staat beschreven welke keuzes gemaakt kunnen worden voor een toekomstbestendig, duurzaam en circulair bedrijventerrein. Afhankelijk van het budget kunnen maatregelen worden uitgevoerd aan bestaande en nieuwe bedrijven en kan er mogelijk worden geïnvesteerd in een ambassadeur. Een belangrijk aspect in een circulaire samenleving is het scheiden en hergebruiken van grondstoffen. Als onderdeel hiervan gaan we samen op weg naar minder afval. We kijken hierbij toekomstgericht naar afval, waarbij afval wordt gezien als nieuwe grondstof. In 2021 is het nieuwe afval- en grondstoffenbeleid 2020-2030 ingegaan.

Bronscheidingspercentage en aantal kilo’s per inwoner per jaar: een terugblik Eind 2020 had de gemeente Rhenen een bronscheidingspercentage van 68% en 187 kilo restafval per inwoner per jaar. Vooral op het gebied van restafval stond er dus een grote uitdaging voor de gemeente Rhenen. In 2021 is het bronscheidingspercentage met 5,5% gestegen tot 73,5%. Hiermee komen we dichtbij de doelstelling van 75%. Het aantal kilo’s restafval per inwoner per jaar is gedaald tot 140, een daling van 47 kilo ten opzichte van 2020. We zijn tevreden met de resultaten die we samen met onze inwoners in het eerste jaar hebben behaald. We geven de komende periode verder uitvoering aan alle lopende projecten van het uitvoeringsprogramma fase 1. Het verbeteren van de voorzieningen bij hoogbouwlocaties vormt hierbij een prioriteit. Daarnaast zijn we sinds maart 2022 gestart met de separate inzameling van luiers- en incontinentiemateriaal. Klimaatbestendig De derde pijler is een klimaatbestendig Rhenen. In lijn met de landelijke doelstelling, verwoord in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, willen we in 2050 klimaatbestendig zijn. Het Deltaplan geeft aan om eerst te “weten” wat de gevolgen van weersextremen zijn, zodat vorm gegeven kan worden aan het “willen” (ruimtelijke adaptatie verankeren in beleid) en er

gewerkt (“werken”) kan worden aan een klimaatbestendige omgeving. Het resultaat van het “weten” is de klimaatanalyse Rhenen. Het resultaat van het “willen” is het ruimtelijke adaptatie beleidsplan (in januari 2022 vastgesteld door de raad), dat richting en handvatten geeft aan het “werken”. Zo wordt er gewerkt volgens het convenant duurzaam bouwen, integreren wij klimaataspecten in de reconstructieprojecten van de openbare ruimte en zetten wij erop in om inwoners te stimuleren en te motiveren om hun eigen omgeving te vergroenen. Een integrale samenwerking tussen de domeinen is essentieel om klimaatadaptatie succesvol te implementeren. Daarnaast wordt de samenwerking gezorgd met partijen zoals de waterschappen, provincie Utrecht, het Platform Water Vallei en Eem, GGD, VRU, Rhenam Wonen, NPUH en diverse anderen. Verwachte kosten: P.M. B. Ontwikkelingen rondom de woningbouwopgave Landelijk en regionaal In september 2020 heeft het Rijk de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) gepubliceerd. Hierin geeft het Rijk de langetermijnvisie op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Een dringende maatschappelijke opgave in de NOVI is de bouw van 1 miljoen nieuwe woningen tot 2050 om het woningtekort op te lossen. Daarnaast gaat het in de NOVI ook om dringende opgaven op het ge-

Overstijgende thema's

bied van klimaatverandering, energietransitie, bereikbaarheid, (circulaire) economie en een toekomstbestendig landelijk gebied. En het besef dat al deze ingewikkelde opgaven in samenhang moeten worden bekeken omdat er beperkte ruimte is in Nederland. In maart 2022 heeft het Rijk de Nationale Woon- en Bouwagenda gepubliceerd. In deze agenda worden de oorzaken van de wooncrisis, de doelstellingen en de programmatische aanpak voor de komende jaren geschetst. Het doel van deze agenda is het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod in Nederland. De Nationale Woon- en Bouwagenda bevat zes programma’s (woningbouw, een thuis voor iedereen, betaalbaar wonen, leefbaarheid en veiligheid, verduurzaming en wonen en ouderen) die de komende tijd worden uitgewerkt. Het Rijk neemt met deze agenda regie op de volkshuisvesting. Zo moeten er bijvoorbeeld tot 2030 versneld 900.000 woningen worden gebouwd, waarvan 2/3 betaalbare woningen. Ook moeten er meer flexwoningen en woningen door transformatie worden toegevoegd. Het Rijk wil afdwingbare prestatieafspraken en regionale woondeals maken met provincies, gemeenten, corporaties en marktpartijen over het opvoeren van het tempo, nieuwbouw en betaalbare woningen.

Dit is een grote uitdaging, omdat er op dit moment naast schaarse ruimte sprake is van stikstofproblematiek, krapte op de arbeidsmarkt en sterk stijgende bouwkosten.

Stedelijke netwerken In de regio’s Arnhem/Nijmegen en Foodvalley (ANF) wordt de komende periode op basis van de verstedelijkingsstrategie in acht deelgebieden samengewerkt aan gebiedsgerichte uitwerkingen. Voor de gemeente Rhenen betekent dit een verdere uitwerking van mogelijke woningbouw in het deelgebied “Foodvalley-zuid” samen met de gemeenten Ede, Veenendaal en Wageningen. Regio Foodvalley Binnen Regio Foodvalley wordt sinds 2014 via de regionale woonagenda samengewerkt op het gebied van wonen. De ambitie van de regio is om, in aansluiting op de bovengenoemde forse woningbouwopgave van 40.000 woningen, de komende jaren verder samen te werken via het Regionaal Actieprogramma Wonen. Binnen het thema betaalbare woningbouw wil de regio verdergaand samenwerken door het sluiten van een convenant met gemeenten, corporaties en marktpartijen om samen te werken aan de complexe opgaven. Naast het thema (betaalbare) woningbouw gaat het in dit programma ook om het thema verdere verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en om het thema wonen en zorg, zoals de regionale afstemming van de huisvesting van kwetsbare en bijzondere doelgroepen. Het bouwen van woningen in de Regio Foodvalley heeft ook grote gevolgen voor

H 2.2

de verkeersdruk. In 2022 wordt er door de regio gewerkt aan een Bereikbaarheidsagenda 2023-2026. Hierin worden de regionale uitdagingen op het gebied van verkeer vertaald naar concrete projecten waar de komende jaren aan gewerkt gaat worden. Daarbij wordt ook de verwachte toename van verkeer als gevolg van de verstedelijking meegenomen. Lokaal Woonvisie Rhenen In de hierboven genoemde Nationale Woon- en Bouwagenda wordt verdergaand ingezet op de ambities uit onze woonvisie. We zullen de komende periode onderzoeken hoe we als gemeente kunnen anticiperen op dit nieuwe Rijksbeleid. Mobiliteit Het bouwen van woningen betekent ook dat er extra verkeer te verwachten is. We moeten ons de komende jaren gaan voorbereiden op de komst van de extra woningen, waarbij ook de uitdaging is om bestaande problemen op te lossen. Daarbij kan niet altijd meer voor het faciliteren van alle vervoersmiddelen gekozen worden. We moeten meer ruimte creëren voor fiets en openbaar vervoer om de druk op de autowegen te verminderen. Daarmee verbeteren we de doorstroming én zetten we ons in om de klimaatdoelstellingen te halen, zoals vastgelegd in het Klimaatakkoord.

H 2.2

Overstijgende thema's

Meer ambtelijke capaciteit Het aangescherpte beleid vanuit de Rijksoverheid vraagt om meer ambtelijke capaciteit, zodat we de opgaven binnen de gemeente op kunnen pakken. De komende tijd gaan we onderzoeken of we gebruik kunnen maken van de middelen en ondersteuning die het Rijk en de provincie hiervoor beschikbaar stellen. Verwachte kosten: P.M.

Welke ontwikkeling zien we? Ruimte gezocht voor alle opgaven Er komen vanuit het Rijk een groot aantal opgaven op onze gemeente af. Denk bijvoorbeeld aan de opgave om meer woningen te bouwen, verduurzaming, extensivering van de landbouw, et cetera. Het is de vraag hoe we die vraagstukken zo kunnen oppakken dat ze de kwaliteit van onze leefomgeving helpen vergroten. Alle opgaven leggen een ruimtebeslag op ons grondgebied. En dit grondgebied is niet oneindig. We

hebben dan ook te maken met concurrentie op ruimte. Dit zorgt er voor dat we als gemeente de afweging moeten maken wat wij waar willen ontwikkelen. Uiteindelijk vereist dit een zoektocht naar welke samenhang van opgaven op welke locatie wenselijk is. En welke risico’s we beter kunnen vermijden. Een complicerende factor hierbij is dat veel van de opgaven niet eindigen bij de gemeentegrens. Het is dus zaak om binnen regionaal verband steeds de samenwerking te blijven zoeken.

e Alg

ne me

mi s g in ekk

le de

n erle v t ns Die

Bedrijfsvoering

ing

k Fysie

Veil ig

he i d

al m Socia & ha n dh

a v in

Eco

appe h c s t aa

lijk

e erism

& to nomie

2.3 Programma’s De zeven reguliere programma’s zijn een vast onderdeel van de producten uit de planning en control cyclus. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen te bereiken. In de deze nota zijn de volgende onderdelen in een programma opgenomen:

1. Maatschappelijk doel 2. Wat doen we nu? 3. Wat gaan we nog meer doen? 4. Welke ontwikkelingen zien we? 5. Wat kost het? 21

H 2.3

Programma's

2.3 Programma 1 Bedrijfsvoering Maatschappelijk doel Het ondersteunen van het bestuur en de organisatie bij het uitvoeren van de gemeentelijke taken voor inwoners, bedrijven en instellingen. Wat doen we nu? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer Bestuur De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer. En de toekomst- en omgevingsvisie en de bestuurlijke samenwerking. Organisatie Het ondersteunen van het bestuur door de medewerkers van de ondersteunende diensten personeel en organisatie, juridische zaken, communicatie, informatisering & automatisering, facilitaire zaken & documentaire informatievoorziening, financiën en receptie. Facilitair Beheer gemeentelijk vastgoed voor eigen gebruik en het beheer van de buiten gebruik gestelde gebouwen. Binnen dit deelprogramma vallen ook de materiële componenten van informatisering & automatisering, personeel (waaronder opleidingen en arbodienst) en dergelijke.

Wat gaan we nog meer doen? Op dit moment zijn er geen concrete beleidsvoornemens. Wel zien we ontwikkelingen, die in de toekomst financiële middelen zullen vragen. De ontwikkelingen zijn hieronder uitgewerkt. Welke ontwikkelingen zien we? Informatiesamenleving Digitale informatiehuishouding De gemeente Rhenen wil actief werk maken van de continu veranderende informatiehuishouding. Als gemeente zijn we ons bewust van onze unieke positie als het gaat om het genereren, bewerken, beheren en verstrekken van digitale informatie aan inwoners, bedrijven en medewerkers. De informatiehuishouding speelt een belangrijke rol in het realiseren van deze ambities. Hoe we omgaan met de ambities staat in ons informatiebeleidsplan. Toenemende behoefte aan digitale informatie We zien een toenemende behoefte aan het verstrekken van digitale informatie. Dit komt doordat inwoners en bedrijven digitaal werken en de overheid steeds meer informatie digitaal beschikbaar stelt. Bij het verstrekken van de informatie komen meer wettelijke eisen kijken en dient de digitale informatie dusdanig beveiligd te zijn dat deze niet in de verkeerde handen terecht komt.

Betere weerbaarheid en privacy Met het complexer worden van de digitale informatiehuishouding zien we een ontwikkeling dat onbevoegde personen onze data willen hebben. Aanvallen op ons netwerk worden verfijnder en daarnaast komen er hardere eisen op het gebied van gegevensbescherming en privacy. Werken met Data Een andere ontwikkeling is het werken met aanwezig data. We hebben veel data opgeslagen waar we meer mee kunnen en moeten doen dan dat we nu doen. Met de data kunnen we specifiek beleid maken, betere producten aanschaffen en gerichte informatie verstrekken aan inwoners en bedrijven. Het werken met data en het publiceren van data brengt eisen met zich mee, eisen die strakker worden door onder andere wetgeving zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming, de Wet Open Overheid en de Omgevingswet. Door de informatiebehoefte van onze inwoners en bedrijven en door technologische ontwikkelingen. Naast bovenstaande trends zijn er in de wereld van de informatiehuishouding nog veel meer mogelijkheden. De gemeente Rhenen volgt en implementeert deze ontwikkelingen waar mogelijk binnen het beschikbare budget en capaciteit van medewerkers ICT.

Programma's

Realisatie trends en ontwikkelingen Om de hiervoor genoemde trends en ontwikkelingen te realiseren zal er veel moeten gebeuren. De techniek om het mogelijk te maken passen we aan. Hierbij moet u denken aan de inzet van Cloud applicaties en Common Ground van de VNG gebruiken als een nieuwe manier van opslag van data. Daarnaast passen we nieuwe manieren van beveiliging toe om hackers buiten de deur te houden. Ook de medewerkers van de gemeente Rhenen zullen digitaal vaardiger moeten worden middels opleidingen. Privacy en beveiliging zijn noodzakelijk bij realisatie van bovenstaande onderdelen. We betrekken beide onderdelen bij de implementatie. We zoeken de samenwerking met andere gemeente om ons heen. Nu we onze samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Veenendaal op het gebied van ICT hebben opgezegd zijn we in staat om beter samen te werken met andere gemeenten. Verwachte kosten: De kosten van onze digitale informatiehuishouding nemen toe. Dit is voornamelijk toe te schrijven aan de verschuiving naar cloudapplicaties. Dit wordt mede afgedwongen door de grote softwareleveranciers zoals Centric, JCC en Nedgraphics.

2023: € 25.000 2024: € 27.500 2025: € 30.000 2026: € 32.500 Hoe blijven we een aantrekkelijke werkgever? De arbeidsmarkt is al geruime tijd sprake van krapte. Er is nu al een groot tekort aan medewerkers voor ICT en financiële functies. Gezien de steeds verder toenemende vergrijzing van de Nederlandse bevolking, zal deze gespannen arbeidsmarkt naar verwachting de komende 10 verder toenemen. Het medewerkersbestand van Rhenen vergrijst ook. De gemiddelde leeftijd is 47 jaar (peildatum 2021). We zullen goed moeten kijken hoe we aantrekkelijk blijven als werkgever zodat medewerkers bij ons willen blijven. Vragen die dan beantwoord moeten worden zijn, hoe kun je zo lang mogelijk duurzaam blijven werken en daarbij werk en privé goed in balans houden. Hoe blijven we, naast de verplichte taken die we als gemeente hebben, een aantrekkelijke werkgever voor onze huidige en toekomstige medewerkers. De wereld om ons heen digitaliseert meer en meer op alle vlakken. Dat heeft ook zijn impact op bestaande en nieuwe werkprocessen. Medewerkers zullen steeds meer digitaal vaardiger moeten zijn om mee te kunnen met deze digitalisering.

HH2.3 2

De burger die van de gemeentelijke dienstverlening gebruik maakt of advies wil, verwacht ook dat ze steeds meer via digitale kanalen de gemeente kan benaderen en de gemeente hen. We zullen bij werving en selectie van medewerkers nog slimmer gebruik moeten maken van bestaande digitale mogelijkheden bij de zoektocht naar goed personeel. Speerpunten om een aantrekkelijke werkgever te blijven Explorer Branding Wat is ons merk, wat stralen we uit als gemeente Rhenen richting potentiële (toekomstige) medewerkers. Actie: Opstellen van een herkenbaar gemeentelijk profiel gericht op het aantrekken van nieuwe medewerkers. Werkbeleving Hoe ervaren medewerkers werkbeleving en werkgeluk. Wat zijn interne doorgroeimogelijkheden. Actie: De nieuwe organisatie visie Slim samenspel biedt nog meer ruimte voor talent ontwikkeling. Dit krijgt vorm door in te zetten op vernieuwing teams die o.a. inzetten op werken leuker maken in Rhenen, waarbij Talent Management Analyse als ondersteunende tool wordt ingezet. Plaats en tijd onafhankelijk werken (hybride werken). Diverse acties zijn al gestart op dit terrein: We zijn al gestart met een nieuw huisvestingsconcept. Hierin

H 2.3

Programma's

huizen we de GGD en wordt een sociaal plein ingericht waar jeugd, sociaal team en consultatiebureau een plek krijgen. Inwoners van Rhenen kunnen op deze manier op 1 centrale plek terecht voor hun vragen. We maken beleid dat past bij tijd en plaats onafhankelijk werken. Medewerkers krijgen dit jaar een nieuwe laptop en de thuiswerkplek zal worden verwerkt in het huisvestingsconcept waarbij ook de financiële consequenties worden meegenomen.

Wat kost het? Overzicht baten en lasten (x € 1.000) Programma 1 - Bedrijfsvoering Beleidsvoornemens Totaal

2023

2024

2025

2026 Geraamd resultaat

Saldo van baten en lasten

Mutaties reserves

Geraamd resultaat

8.510 N

42 V

8.468 N

8.476 N

8.406 N

8.391 N

8.510 N

42 V

8.468 N

8.476 N

8.406 N

8.391 N

Werving & selectie beleid De huidige arbeidsmarkt vraagt om op een andere manier naar werving en selectie te kijken en naar het behoud van personeel. Acties: actualiseer het w&s beleid, maak het diverser en breng meer en focus aan op inzet van digitale kanalen. Doe onderzoek naar -bereik van doelgroepen. Zorg dat we als Rhenen in contact staan met toekomstige medewerkers, scholen, universiteiten. Zorg dat de werving- en selectieprocedures worden ingekort, zonder dat het ten koste gaat aan zorgvuldigheid. Bevorder structureel duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Creëer mentor functies voor oudere medewerkers die jongere medewerkers begeleiden. Zet in op strategische personeelsplanning. Maak de uitstroom inzichtelijk (wanneer gaan medewerkers met pensioen) en anticipeer daar tijdig op. Faciliteer voldoende in opleidingen, trainingen en andere zaken aan die het behoud van personeel stimuleren.

Verwachte kosten: Explorer Branding: € 20.000 Werkbeleving: P.M. Plaats- en tijdonafhankelijk werken: P.M. Werving & selectie beleid: P.M. Behoud van personeel: € 50.000

Programma's

HH2.3 2

2.3 Programma 2 Dienstverlening Maatschappelijk doel Doeltreffende en doelmatige dienstverlening aan inwoners, instellingen en bedrijven. Wat doen we nu? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: de Rhenense publieksbalie, burgerzaken (zoals burgerlijke stand, rijbewijzen, reisdocumenten) en verkiezingen. Wat gaan we nog meer doen? Op dit moment zijn er geen concrete beleidsvoornemens. Wel zien we ontwikkelingen, die in de toekomst financiële middelen zullen vragen. De ontwikkelingen zijn hieronder uitgewerkt. Welke ontwikkelingen zien we? Dienstverlening tot op het bot Mensen staan centraal in alle dienstverlening van de gemeente. Wij zijn de meest nabije overheid voor onze inwoners, ondernemers en instellingen (onze klant). Wat wij doen en besluiten, raakt hun fysieke omgeving en persoonlijke leven direct. De wereld verandert in een rap tempo. We raken gewend aan een bepaald niveau van dienstverlening bij

commerciële organisaties. Het is zaak dat overheidsorganisaties zich aanpassen aan deze veranderende omstandigheden, om te blijven voldoen aan de eisen en wensen van onze klant. Als gemeente moeten wij onze dienstverlening dus naar een hoger niveau tillen. Ontwikkelingen en trends Er zijn veel trends; zowel maatschappelijk als technologisch en wettelijk. In het kort kun je de voor ons belangrijkste trends bundelen tot de volgende ontwikkelingen: Digitaal 24/7 de mogelijkheid om zaken online te regelen, videobellen met een ambtenaar, vragen stellen via social media, digitale inclusie (voor iedereen toegankelijk) etc. Datagedreven Door digitalisering is er veel data beschikbaar. Het doel is deze data in te zetten om de dienstverlening en de klantervaring steeds te verbeteren. Het werkt twee kanten op: ook burgers verwachten steeds meer inzicht in data en hebben een grotere informatiebehoefte.

Dichtbij Klant bepaalt ons handelen: de werkwijze, welk kanaal (omnichannel; dus diverse kanalen die goed op elkaar afgestemd zijn) etc. Plaats- en tijdsonafhankelijk. Doortastend Deskundige medewerkers die snappen wat iemand nodig heeft. Niet van het kastje naar de muur, maar snel en goed geholpen worden. Ambitie Gezien deze ontwikkelingen, is het vanzelfsprekend dat we stappen zetten om de dienstverlening te verbeteren. Onze ambities voor de komende jaren zijn de volgende: Ontwikkelen visie op dienstverlening De visie moet helder zijn, een duidelijk doel formuleren en aangeven wat we anders gaan doen. Aan de hand van de inzichten uit de visie kunnen concrete acties bepaald worden op het gebied van mensen, middelen en cultuur (bijvoorbeeld: we gaan Whatsapp en een chatbot inzetten als extra contactkanaal).

H 2.3

Programma's

Gedragsverandering in de organisatie Iedere ambtenaar bij de gemeente heeft een dienstverlenende functie. Dit geldt voor alle domeinen. Of je nu direct in contact bent met inwoners of beleid maakt. Dit vraagt veranderbereidheid van alle medewerkers. Dit begint met leiderschap en voorbeeldgedrag.

Wat kost het? Overzicht baten en lasten (x € 1.000) Programma 2 - Dienstverlening Beleidsvoornemens

Behoeften bepalen van onze klant (en integraal klantbeeld creëren) Wat wil onze klant, wat is daarvoor nodig en hoe kunnen wij aan die behoeften voldoen? Om een gedegen integraal klantbeeld op te bouwen, is het van belang om vanuit verschillende invalshoeken naar de interactie tussen de klant en gemeente te kijken. Bijvoorbeeld: als een inwoner belt over een vergunning, zien we direct dat deze persoon in een monument woont (waar andere regels voor gelden) of dat zijn rijbewijs binnenkort verlengd moet worden.

Totaal

2023

2024

2025

2026 Geraamd resultaat

Saldo van baten en lasten

Mutaties reserves

Geraamd resultaat

675 N

671 N

681 N

678 N

675 N

671 N

681 N

678 N

Inwoners, ondernemers en instellingen krijgen weer vertrouwen in overheid Sinds de coronacrisis heeft het vertrouwen in de overheid een flinke deuk opgelopen, blijkt uit onderzoek. Social media kan een belangrijke rol spelen hierin, omdat je daarmee echt dichtbij komt. Hier kunnen we onderscheid maken in social listening en community management. Beide onderwerpen die onze aandacht vereisen en helpen om het vertrouwen terug te winnen. Verwachte kosten: P.M.

Programma's

HH2.3 2

2.3 Programma 3 Fysiek Maatschappelijk doel Het bevorderen en instandhouden van een gezond en duurzaam leefmilieu / openbare ruimte en in het bijzonder de zorg voor milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering en riolering.

3a. Telecomwet De nieuwe Telecomwet is per 1 maart 2022 van kracht geworden. Dit houdt in dat de gemeente in principe moet toestaan dat er zogenaamde Small-Cells geplaatst worden. De Small-Cells zijn vooral ter ondersteuning van het 5G netwerk. Op dit moment is nog niet te overzien in hoeverre Rhenen hiermee te maken gaat krijgen en in welke vorm dat zal zijn. Rond eind mei 2022 komt er een leidraad voor gemeenten. Daarnaast worden kennissessies aangeboden over de praktische invulling van de wet. Verwachte kosten: P.M.

Wat doen we nu? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer: Verkeer en openbare ruimte Inrichting, aanleg, onderhouden/schoonhouden van wegen, riolering en openbaar groen, de afvalinzameling, de lijkbezorging, het parkeren, de openbare verlichting, speelvoorzieningen en de wijkgebouwen in Rhenen en Elst. Ruimtelijke ontwikkeling Principeverzoeken, omgevingsvergunningen, bestemmingswijzigingen, bouwgrondexploitaties en faciliterende grondexploitaties, wonen en het woonwagenkamp. Duurzaamheid Energietransitie, klimaatbestendigheid en de circulaire economie. Wat gaan de nog meer doen? (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Programma 3 - Fysiek 3a

Telecomwet

3.2

P.M.

Omgevingswet

3.2

P.M.

Wet kwaliteitsborging

3.1

P.M.

Totaal

3b. Omgevingswet Wat gebeurt er nog in de tweede helft van 2022 De Eerste Kamer beslist eind juni 2022 of de Omgevingswet op 1 januari 2023 inwerking treedt. In de meicirculaire van 2022 staat welk bedrag Rhenen vanuit het Rijk ontvangt voor de invoering van de Omgevingswet. De inzet van de ambtelijke organisatie rond de Omgevingswet neemt de tweede helft van 2022 fors toe. De verwachting is dat het aantal aanvragen uitgebreide omgevingsvergunningen eind 2022 zal stijgen. De inzet voor reguliere werkzaamheden is hierdoor minder. De bestaande applicatie voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) voldoet niet aan de eisen. Het aanschaffen en inregelen van een nieuwe VTH-applicatie is in het vierde kwartaal 2022 gereed. Dit brengt enige risico met zich mee. Er is weinig tijd om te oefenen met het nieuwe VTH-systeem. Wat staat ons te wachten in 2023 Het jaar 2023 wordt het jaar waarin we in de praktijk verder leren. Dit geldt niet alleen voor gemeenten maar ook voor ontwikkelaars, inwoners en andere partijen. Het werken met de nieuwe VTH-applicatie én de nieuwe procedures vergt nog veel tijd. Daarnaast is er druk om de eind 2022 ingediende 27

H 2.3

Programma's

aanvragen van uitgebreide omgevingsvergunningen te verwerken. Dit zorgt voor een grotere werkdruk bij vergunningen, het kan zijn dat er extra capaciteit nodig is. Daarnaast starten we in 2023 met het omzetten van onze huidige bestemmingsplannen naar het Omgevingsplan nieuwe stijl. Dit vergt een extra investering die gelijk is aan wat normaliter voor de herziening van onze bestemmingsplannen benodigd was. De schatting is dat dit gaat om € 75.000 per jaar waarbij 1-1-2029 de einddatum is. Verwachte kosten: Vanaf 2023 tot en met 2028 € 75.000 per jaar. 3c. Wet kwaliteitsborging Op 1 januari 2023 treedt naar verwachting de eerste tranche Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Deze eerste tranche betreft de grondgebonden woningen en kleine bedrijfspanden. Dit betreft ruim 90% van onze vergunningaanvragen. De Wkb heeft ingrijpende gevolgen voor het proces van bouwen en vergunningverlening voor een groot deel van de huidige omgevingsvergunningen. Doordat een belangrijk deel van de werkzaamheden verschuift naar private kwaliteitsborgers, die toezicht houden op het bouwproces, zal een deel van de bouwleges niet meer aan deze bouwplannen kunnen worden doorgerekend. Bij het opstellen van de perspectiefnota 2022-

2025 is na een eerste globale analyse rekening gehouden met een bedrag van € 160.000 aan structurele legesderving. Voor de perspectiefnota 2023-2026 is deze geactualiseerd naar een structureel opbrengstenniveau van € 400.000. Als gevolg van de invoering van de Wkb komt er per 1 januari 2023 een aantal nieuwe taken/werkzaamheden naar de gemeente toe. Dit betreft met name de toets van het door de kwaliteitsborger op te stellen borgingsplan en het ‘vrijgeven’ van de woning na oplevering door de kwaliteitsborger. Het is op dit moment onduidelijk hoeveel tijd deze werkzaamheden zullen vragen. Na tranche 1 treden in de toekomst wellicht ook de tranches 2 en 3 in werking. Het gevolg hiervan is dat alle omgevingsvergunningen voor de activiteit bouwen onder de Wkb gaan vallen. Hoewel het op dit moment totaal niet zeker is of die tranches in werking treden en op welk moment, wordt gestreefd naar invoering in het jaar 2025. Onderzoek naar de financiële effecten en financiële compensatie In het voorjaar van 2021 is landelijk een zogenaamd ‘artikel-2 onderzoek’ uitgevoerd naar de financiële effecten van de invoering van de Wkb. Hieruit blijkt dat invoering van de Wkb niet financieel neutraal zal kunnen verlopen. Op basis van die uitkomsten heeft de VNG namens de gemeenten een claim neergelegd bij de Minister. Interbestuurlijk zijn compensa-

tie-afspraken gemaakt. De compensatie bedraagt: • incidenteel € 35 miljoen, ter dekking van de invoeringskosten. Daarvan is € 10 miljoen in de decembercirculaire 2021 beschikbaar gesteld aan gemeenten. De resterende € 25 miljoen verwachten wij in de meicirculaire 2022. • structureel € 10 miljoen per jaar, ter dekking van de uitvoeringskosten die nu niet meer door leges gedekt worden (bijvoorbeeld het afhandelen van de meldingen). Dit zal naar verwachting vanaf inwerkingtreding (1 januari 2023) beschikbaar komen. Een omissie in het rapport is dat men niet heeft kunnen achterhalen wat de impact van de stelselwijziging op toezichtsen handhavingsactiviteiten door gemeenten zal zijn. Dit is in het onderzoek een PM-post geworden en blijft dus voorlopig een blinde vlek. Bij de compensatieafspraken zijn de mogelijk te verwachten toenemende kosten voor toezicht en handhaving dan ook buiten beschouwing gelaten. Ook is de verdeelsleutel, waarmee de compensatie over de gemeenten wordt verdeeld, nog niet bekend. Monitoring We monitoren de ontwikkeling rondom de nieuwe Omgevingswet en Wkb nauwlettend en zullen bij ieder document uit de planning & control-cyclus de nieuwste inzichten verwerken. Verwachte kosten: P.M.

Programma's

Welke ontwikkelingen zien we? Duurzaamheid De ontwikkelingen rondom duurzaamheid zijn uitgewerkt in het programma overstijgende thema. In 2023 zal het accent liggen op de pijler energieneutraal (energie- en warmtetransitie). Er is nog geen indicatie te geven van de (extra) kosten die maatregelen met zich meebrengen. Verwachte kosten: P.M.

HH2.3 2

Wat kost het? Overzicht baten en lasten (x € 1.000)

2023

2024

2025

2026 Geraamd resultaat

Saldo van baten en lasten

Mutaties reserves

Geraamd resultaat

Programma 3 - Fysiek

3.526 N

93 V

3.432 N

3.452 N

3.432 N

3.447 N

Beleidsvoornemens

75 N

3.601 N

93 V

3.507 N

3.527 N

3.507 N

3.522 N

Totaal

Wonen De ontwikkelingen rondom wonen zijn uitgewerkt in het programma overstijgende thema. Het aangescherpte beleid vanuit de Rijksoverheid vraagt om meer ambtelijke capaciteit, zodat we de opgaven binnen de gemeente op kunnen pakken. De komende tijd gaan we onderzoeken of we gebruik kunnen maken van de middelen en ondersteuning die het Rijk en de provincie hiervoor beschikbaar stellen. Er is nog geen indicatie te geven van de (extra) kosten die dit met zich mee zal brengen. Verwachte kosten: P.M. Glasvezel in de gemeente In 2021 heeft Delta-Fiber in de kernen glasvezel aangelegd. Deze organisatie wil medio 2022 starten met de aanleg van glasvezel op Remmerden. KPN heeft het voornemen om in 2023 in de kernen te starten met de aanleg van glasvezel in de kernen; hiervoor is een convenant afgesloten. Verwachte kosten: P.M.

H 2.3

Programma's

2.3 Programma 4 Sociaal maatschappelijk Maatschappelijk doel Rhenen is een vitale gemeente met een effectieve maatwerkondersteuning voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte. Wat doen we nu? Tot de reguliere activiteiten behoren onder meer Jeugd preventief Onderwijshuisvesting, peuteropvang, onderwijsachterstandenbeleid, jeugd- en jongerenwerk.

Participatie preventief Vluchtelingenwerk, nieuwkomers en maatschappelijke begeleiding. Participatie maatwerk Sociale werkvoorziening (WSW-IW4), de gebundelde uitkering (BUIG: uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz2004 en loonkostensubsidie), het minimabeleid en de schuldhulpverlening. Wat gaan we nog meer doen?

Jeugd maatwerk Leerlingenvervoer, de jeugdhulp en jeugdveiligheid.

(x € 1.000) Wettelijk/onvermijdelijke beleidsvoornemens

Maatschappelijke ondersteuning preventief Maatschappelijke huisvesting (gezondheidscentra, sportaccommodaties en dorpshuizen, volksgezondheid), sport, bibliotheek, muziek, welzijn, vrijwilligers, mantelzorg en buurtsportcoaches.

Programma 4 - Sociaal Maatschappelijk

Maatschappelijke ondersteuning maatwerk Activiteiten op het gebied van gezondheid en de WMO.

2023

2024

2025

2026

Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal

4.0

P.M

Wet kinderopvang

4 .1

P.M.

Uitbreiding formatie jeugteam

4.2

115 N

Wetswijziging Wet maatschappelijke ondersteuning

4.4

P.M.

Rechtmatigheid toezicht WMO

4.4

20 N

89 N

Integraal inclusiebeleid

4.4

89 N

99 N

Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

4.5

P.M

Wetswijziging Participatiewet - inkomen

4.6

P.M.

224 N

303 N

Totaal

Programma's

4a. Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal domein (Wet WAMS) De wet WAMS is een nieuw wetsvoorstel dat dient als middel om efficiënter en effectiever meervoudige problematiek aan te pakken. De wet maakt het mogelijk om gegevens te mogen delen tussen de verschillende wetgebieden (Jeugdwet, WMO, Participatiewet, Wgs, etc.). Doel is het wegnemen van onduidelijkheid over de wettelijke grondslagen voor domein overstijgende gegevensverwerking in het sociaal domein. De oorspronkelijke invoering van de wet WAMS was gepland op 1 januari 2022. Het conceptwetsvoorstel is in juli 2021 aangeboden aan de Raad van State; het advies is uitgebracht, maar niet openbaar. Het wetsvoorstel is door de kabinetswisseling aangehouden. Met de Wet WAMS komt er een nieuwe wettelijke taak met als doel het beter ondersteunen van inwoners met complexe problematiek. Voor de Wet WAMS is het nodig dat er een meldpunt komt waar meervoudige casussen aangemeld kunnen worden. Het college moet een coördinator aanstellen om de casus te behandelen. Het verwachte budget hiervoor bedraagt € 70.000 in 2023 en vanaf 2024 € 24.000 structureel. Verwachte kosten: P.M. 4b. Wet Kinderopvang Het kabinet is van plan kinderopvang gratis te maken voor iedereen. De kinderopvangorganisaties voorzien grote problemen in verband met personeelskrapte.

De gemeentelijke taak blijft, maar het is nog onduidelijk wat hierin wijzigt en wat de financiële consequenties zijn. Verwachte kosten: P.M. 4c. Uitbreiding formatie jeugdteam Er komen meer taken naar het jeugdteam van de gemeenten. Vanwege de toenemende complexiteit en door de verbeteragenda jeugdbescherming. Om de taken blijvend te kunnen

vervullen is 1 FTE extra jeugdconsulent en 0,5 FTE extra ondersteuner nodig. Verwachte kosten: € 115.000 per jaar. 4d. Wetswijzigingen Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) Er zijn een aantal aanpassingen in de WMO aangekondigd. a. Wetsvoorstel Eerlijke eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp De inhoud van de wetswijziging is nog niet bekend, maar deze is erop gericht om de toename van de hulpvragen voor huishoudelijke hulp van meer vermogende inwoners te beperken. Dat heeft invloed op de eigen bijdrage die inwoners nu betalen en daarmee ook op de hoogte van eigen bijdrage die gemeente zal ontvangen. In 2022 is de eigen bijdrage maximaal € 19 per maand. De minister heeft toegezegd voor de zomer met een voorstel te komen. De financiële effecten van de aanpassing kunnen nu nog niet bepaald worden. Verwachte kosten: P.M. b. Wetsvoorstel woonplaatsbeginsel beschermd wonen De gemeente waar de inwoner zijn verblijf heeft is verantwoordelijk voor het bieden van beschermd wonen. Dit zal leiden tot andere verhoudingen met de centrumgemeente Ede. De gemeente Rhenen heeft geen locatie voor beschermd wonen. Met de centrumgemeente Ede en mogelijk met de gemeente Veenendaal moeten afspraken gemaakt worden over hoe te handelen als inwoners van de gemeente Rhenen gebruik maken van locaties in de andere gemeente.

De invoering van het woonplaatsbeginsel beschermd wonen stond gepland voor 1 januari 2023. Door de lange periode duur van de kabinetsformatie lijkt deze datum niet haalbaar. Een nieuwe datum is nog niet bekend. Er is beleidscapaciteit nodig om de afspraken te maken. Deze extra capaciteit wordt gecombineerd met de uitbreiding onder punt 4f, integraal inclusiebeleid. Verwachte kosten: zie 4f.

HH2.3 2

c. Wetsvoorstel maatschappelijk verantwoord inkopen WMO 2015 en Jeugdwet Het doel van deze wijziging is drieledig. Hoofddoel is het wegnemen van een belemmering, waardoor het voor gemeenten eenvoudiger wordt om overheidsopdrachten op het terrein van jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning te gunnen. Daarnaast bevat het wetsvoorstel twee delegatiebepalingen: één ten aanzien van reële prijzen en één ten aanzien van zorgvuldigheidseisen. Het wetsvoorstel is aangenomen door de Tweede Kamer. De wetswijziging heeft mogelijk invloed op de keuzes die de gemeente Rhenen maakt ten aanzien van inkopen en subsidiëren van dienstverlening in het sociaal domein. De gemeente Rhenen heeft voor zowel jeugd als WMO de reële prijzen al gerealiseerd. De financiële effecten van de aanpassing kunnen nu nog niet bepaald worden. Verwachte kosten: P.M. 4e. Rechtmatigheid toezicht WMO De gemeente Rhenen voldoet op onderdelen niet aan de wettelijke vereisten in het kader van toezicht en handhaving. De Minister wil het toezicht op de WMO versterken, ook naar aanleiding van het IGJ-rapport over het toezicht WMO. Het college heeft in 2022 besloten dat na de vaststelling van de visie op het sociaal domein een handhavingskader en structuur voor het rechtmatigheidstoezicht worden opgezet.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11620598/1