Nota - Een inventarisatie van wat de gemeente Rhenen voor haar ouderen inwoners doet

NOTA INVENTARISATIE OUDEREN IN RHENEN EEN INVENTARISATIE VAN WAT DE GEMEENTE RHENEN VOOR HAAR OUDERE INWONERS DOET

EVELINE HENNEKE & PIETER VAN DER VEER FLEXTEAM 16-06-2020

INHOUDSOPGAVE INLEIDING.................................................................................................................... 2 WELZIJN ....................................................................................................................... 3 1.

75+ BEZOEKEN ..................................................................................................... 3

2.

ACTIVITEITEN VOOR OUDEREN IN GEMEENTELIJKE GEBOUWEN .................................... 3

3.

NETWERK MEEDOEN IN RHENEN & WAARDEVOL ZELFSTANDIG THUIS ............................ 4

4.

BUURTSPORTCOACHES SPORTSERVICE RHENEN ......................................................... 5

5.

VERVOER .............................................................................................................. 6

6.

VRIJWILLIGERSONDERSTEUNING ............................................................................. 8

7.

WELZIJNSCONSULENT ............................................................................................ 8

8.

JOBHULPMAATJE .................................................................................................... 9

9.

WOONBEWUST ...................................................................................................... 9

10.

LOKAAL POLITIE OVERLEG ...................................................................................... 9

ZORG .......................................................................................................................... 10 1.

WMO-VOORZIENINGEN ......................................................................................... 10

2.

MANTELZORG ...................................................................................................... 10

3.

DEMENTIEVRIENDELIJKE GEMEENTE ....................................................................... 12

4.

CONTACTEN MET ZORGVERLENERS......................................................................... 12

FYSIEK ....................................................................................................................... 13 1.

OPENBARE RUIMTE .............................................................................................. 13

2.

BURGERZAKEN .................................................................................................... 13

3.

GEHANDICAPTENPARKEERPLAATS EN -KAARTEN ....................................................... 14

4.

OPFRISCURCUS RIJVAARDIGHEID........................................................................... 14

COMMUNICATIE .......................................................................................................... 16 BIJLAGEN ................................................................................................................... 17 BIJLAGE I: VERJAARDAGSKAART ................................................................................... 17 BIJLAGE II: VRAGEN SENIORENBEZOEK.......................................................................... 18 BIJLAGE III: CONVENANT SAMEN DEMENTIEVRIENDELIJK IN RHENEN ................................. 20

1

INLEIDING Deze nota geeft inzicht in wat de gemeente Rhenen voor ouderen doet. In de nota hanteren we voor ouderen de volgende definitie: inwoners van de gemeente Rhenen van 55 jaar en ouder. We hebben in onze gemeente geen specifiek doelgroepenbeleid, dus ook niet voor ouderen. Dit betekent dat veel van wat er in deze nota staat, niet alleen voor ouderen wordt georganiseerd. We hebben gekozen om die zaken in beeld te brengen waarbij een groot deel van de gebruikers oudere is. Vooraf is het goed om te benadrukken dat al onze inwoners, jong en oud, voor alle vragen over zorg, hulp, begeleiding en hulpmiddelen terecht kunnen bij het Sociaal Team van de gemeente Rhenen. Deze nota gaat over wat de gemeente doet en ondersteunt. De activiteiten en hulp die door anderen worden georganiseerd, vallen buiten dit verhaal. Dit document bestaat uit vier hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk hebben we uitgewerkt wat gemeente Rhenen doet voor haar oudere inwoners met betrekking tot het thema Welzijn. Dit hebben we in hoofdstuk twee ook gedaan voor het thema Zorg en in hoofdstuk drie voor het thema Fysiek. In het vierde en laatste hoofdstuk laten we zien hoe, dat wat de gemeente Rhenen voor haar oudere inwoners doet, met de doelgroep kan communiceren.

2

WELZIJN 1. 75+ BEZOEKEN Begin 2018 is de gemeente Rhenen gestart met het project ‘Seniorenhuisbezoek 75+’. Welzijn Rivierstroom voert dit uit, namens de gemeente. Getrainde vrijwilligers bezoeken senioren van 75 jaar, in de periode na hun 75e verjaardag. Zij ontvangen een ‘verjaardagskaart’ waarmee zij kunnen opgeven wel of geen prijs te stellen op het bezoek (BIJLAGE I). Het doel van de gesprekken is om een beeld krijgen van de leefsituatie van de 75-plussers in de gemeente. Welke hindernissen staan in de weg bij het waardevol langer zelfstandig thuis blijven wonen? Wat draagt bij aan het prettig oud worden in Rhenen en hoe kan de gemeente daarin ondersteunen? Thema’s als welzijn, wonen, zorg en financiën passeren de revue. Een groep van elf vrijwilligers is opgeleid om aan huis de gesprekken te voeren. Ze lopen een vragenlijst langs. (BIJLAGE II). Zij hebben hiervoor een speciale gesprekstraining gevolgd. De vrijwilligers ontvingen een certificaat ‘seniorenbezoeker’. Het is de bedoeling dat vrijwilligers zich vooral toeleggen op het onderzoek en het informeren van senioren, maar niet het adviseren. Dit pakt bijvoorbeeld het sociaal team op. Bij niet-pluis signalen wordt het sociaal team, met toestemming van de bezochte persoon, ingeschakeld. Over het algemeen is de indruk dat senioren van 75 jaar in Rhenen prettig wonen en een goede kwaliteit van leven ervaren.

De verkregen informatie die door de vrijwilligers wordt verzameld tijdens een bezoek wordt geanonimiseerd verwerkt in een dashboard. Met deze gegevens krijgen wij als gemeente een beeld (statistieken) van de leefomstandigheden van de 75 + in onze gemeente en ook waar de eventuele knelpunten liggen. 2. ACTIVITEITEN VOOR OUDEREN IN GEMEENTELIJKE GEBOUWEN De meeste activiteiten voor ouderen worden niet door de gemeente zelf georganiseerd, maar vinden wel plaats in een gemeentelijk gebouw. De rol van de gemeente is in deze gevallen geen organisator, maar facilitator. Er worden op verschillende gemeentelijke gebouwen activiteiten voor ouderen georganiseerd. Het gaat om de volgende locaties: • Rhenen-Hoog: Buurthuiskamer; • Westpoort; • Dorpshuis Achterberg; • Bestegoed Elst; • Bibliotheek. Buurthuiskamer De Buurthuiskamer ligt aan de Valleiweg 16 te Rhenen. De Buurthuiskamer is geen gemeentelijk gebouw, maar wordt door de gemeente gehuurd. De activiteiten die hier (meestal wekelijks) plaatsvinden waar vaak ouderen aan deelnemen zijn: • koffiemiddag • taalles voor vrouwen; • koffieochtend en burenlunch. Westpoort De Westpoort ligt aan de Veerweg 1 te Rhenen.

De Westpoort is een gemeentelijk gebouw en de activiteiten die hier (meestal wekelijks) plaatsvinden waar vaak ouderen aan deelnemen zijn: • Inloop participatiepunt in Rhenen is een laagdrempelige ontmoetingsplek voor alle inwoners van Rhenen. Hier kan men advies krijgen, informatie vergaren of met anderen samen praten en een kopje koffie / thee drinken. Vooral het samenbrengen van doelgroepen om de individuele zorg van mensen terug te brengen naar een collectieve zorgverlening;

3

• •

• •

WMO aanvragen: men kan op verschillende manieren een aanvraag doen voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning; de Formulierenbrigade is een initiatief van vrijwilligers om mensen die moeite hebben met het invullen of lezen van lastige documenten van de overheid te helpen en is een onderdeel van de Stichting Noodfonds Rhenen. Yogalessen Repair Cafe

Dorpshuis Achterberg Het Dorpshuis Achterberg ligt aan de Achterbergsestraatweg 184 te Achterberg. Het Dorpshuis Achterberg is een gemeentelijk gebouw en de activiteiten die hier (meestal wekelijks) plaatsvinden waar vaak ouderen aan deelnemen zijn: • bridgen; • gymnastiek voor dames; • bridge-instuif voor alle leeftijden; • maaltijdproject "Samen aan Tafel": Iedere maand eten we met een groep van ongeveer 60 mensen; • workshop Boetseren in Achterberg. Bestegoed Elst Het Bestegoed Elst ligt aan de Tabaksweg 22 te Elst. Het Bestegoed is een gemeentelijk gebouw en de activiteiten die hier (meestal wekelijks) plaatsvinden waar vaak ouderen aan deelnemen zijn: • Zoute inval; • elke dag kan koffie/thee en een drankje worden gedronken en de krant worden gelezen en elkaar zomaar te ontmoeten; • Creatief Cafe; • senioren biljarten; • Repair Cafe; • spreekuur Sociaal Team Bibliotheek De Bibliotheek ligt aan de Nieuwe Veenendaalseweg 75. De Bibliotheek bevindt zich in het Huis van de gemeente en de activiteiten die (meestal wekelijks) hier plaatsenvinden waar vaak ouderen aan deelnemen zijn: • computercurcus Klik & Tik; • computerlessen in samenwerking met Seniorweb; • digitale inloop: spreekuur voor vragen over ICT en telefonie.

3. NETWERK MEEDOEN IN RHENEN & WAARDEVOL ZELFSTANDIG THUIS Netwerk, verbinden van kennis en kracht voor een vitale samenleving Gemeente Rhenen streeft naar een vitale samenleving. De gemeente kan niet in haar eentje zorgen dat de samenleving vitaal wordt, is en blijft. Kennis en kracht zit juist ook bij onze inwoners, maatschappelijke organisaties en vrijwilligersorganisatie. Door netwerken te faciliteren brengt de gemeente kennis en kracht vanuit verschillende stukjes van de samenleving bij elkaar. In 2015 zijn twee netwerken tot stand gebracht. Het ene netwerk richt zich op “meedoen in Rhenen”, terwijl het andere netwerk zich richt op “waardevol zelfstandig thuis”. Maatschappelijke instellingen, vrijwilligersorganisaties en zorgaanbieders worden uitgenodigd om een aantal keer per jaar naar deze netwerkbijeenkomsten te komen. Aan het begin van elk jaar kijkt het netwerk wat ze gezamenlijk kunnen doen om inwoners waardevol zelfstandig thuis te laten wonen of inwoners zo goed mogelijk mee te kunnen laten doen in de samenleving.

4

De netwerken richten zich op alle inwoners van Rhenen. Vooral bij het netwerk “waardevol zelfstandig thuis” is het goed voor te stellen dat ouderen een belangrijk deel van de samenleving zijn dat profijt heeft van dit netwerk. De moderatoren die de bijeenkomsten begeleiden, werken volgens de methode van waarderend vernieuwen. Dit betekent dat ze ervoor zorgen dat de deelnemers op een positieve en onderzoekende manier met elkaar in gesprek zijn: “ Wat gaat er al goed binnen het thema waardevol zelfstandig thuis en meedoen, wat kan beter of wat is nog nodig, en welke plannen willen we hiervoor maken?” Er is openheid om zaken te delen. Hierdoor ontstaan er waardevolle verbindingen tussen verschillende deelnemers en werkt men er aan concrete projecten. Voorbeelden zijn: • Beweegaanbod voor kwetsbare groepen. Ontwikkeld door buurtsportcoach en voorzitter Chronisch zieken en gehandicapten ism Charim bij de Tollekamp en de Schutse. Vrijwilligers gaan met gaat met deze doelgroep fietsen op de tandem. Start zou 1 april 2020 zijn. • Maatjesproject. Mensen die een maatje zoeken kunnen zich melden om maatje te worden of iemand te helpen. Je helpt dan iemand om zijn sociaal netwerk uit te breiden of op te bouwen. • Technologie huisje.

Voorlichting voor ouderen waardoor zij het zelfstandig thuis wonen kunnen veraangenamen door eenvoudige technische hulpjes welke je gewoon bij de bouwmarkt aanschaffen (sensor nachtlamp onder je bed, video deurbel) • Project Samen dementievriendelijk. Allerlei initiatieven om dementerenden en hun omgeving te helpen. De bedoeling staat hierbij voorop: Welke projecten voegen echt waarde toe en maken het verschil voor de inwoners van gemeente Rhenen.

4. BUURTSPORTCOACHES SPORTSERVICE RHENEN Rhenen Vitaal Rhenen Vitaal is een jaarlijks beweegprogramma voor 55+ers waarbij inwoners kennismaken met verschillende sporten. Tijdens het sporten en bewegen staat plezier en gezelligheid voorop, zowel individueel als in groepsverband. Het programma bestaat uit een wekelijks sportaanbod. Voorafgaand aan het beweegprogramma is er een gratis vitaliteitsdag met een fittest, waarbij onder andere de conditie wordt gemeten. 55+ers kunnen hier vrijblijvend aan deelnemen. Bij Rhenen Vitaal werken de 55+ers aan lenigheid, kracht, uithoudingsvermogen en coördinatie. Daarnaast komen er verschillende sporten aan bod, zoals badminton, bewegen op muziek, tennis en volleybal. De les wordt zo aangepast dat iedere deelnemer op zijn/haar eigen niveau en met plezier kan deelnemen. De kosten voor het programma van 10 lessen, inclusief een beweegadvies voorafgaand aan het programma, bedragen € 25,00. Na afloop van het programma kunnen inwoners doorstromen naar een sportaanbieder uit de gemeente Rhenen. 55+ers worden per brief uitgenodigd voor Rhenen Vitaal met als start de gratis vitaliteitsdag met een fittest. Sommige deelnemers kiezen ervoor om alleen de fittest te doen. Zij krijgen een fitadvies.

5

Fitadvies In samenwerking met ziekenhuis de Gelderse Vallei is het Fitadvies ontwikkeld. Iedereen, jong of oud, gezond of met gezondheidsklachten die actief willen blijven en meer wil bewegen, kan een fitadvies aanvragen. Doel van het fitadvies is om mensen te helpen bij het vinden van een manier van bewegen die bij ze past, waarbij rekening gehouden wordt met hun gezondheid, financiële situatie, praktische mogelijkheden zoals afstand en vervoer en persoonlijke wensen en voorkeuren. Als het nodig is, verwijzen de buurtsportcoaches door naar andere deskundigen, zoals een fysiotherapeut. In een kennismakingsgesprek kijken de deelnemer en buurtsportcoach naar wensen en mogelijkheden. Daarna gaat de buurtsportcoach op zoek naar passende beweegvormen en legt contact met verenigingen en sportgroepjes. Daarna, tijdens een vervolggesprek kijkt de buurtsportcoach welke beweegvorm bij de deelnemer past en tot slot wordt er een proefles aangevraagd. Eventueel kan de buurtsportcoach mee gaan naar de proefles. Fitadvies is gratis. Voor fitadvies is het niet noodzakelijk om een doorverwijzing van een arts te hebben. Wandeluitdaging Rhenen In samenwerking met huisartsenpraktijken in de gemeente Rhenen wordt de Wandeluitdaging georganiseerd in Rhenen. De deelnemers werken tijdens deze challenge aan een gezondere leefstijl.

Onder begeleiding van zorg- en sportprofessionals wordt met de groep twintig weken lang één keer per week gewandeld. Iedereen kan op eigen tempo meedoen vanwege de splitsing tussen een wat rustigere en een wat snellere groep. Daarnaast is gezelligheid erg belangrijk, er wordt lekker gekletst en gelachen tijdens de wandelingen! Door middel van deze wekelijkse wandelingen die stap voor stap worden opgebouwd, werken deelnemers samen aan een gezondere leefstijl. De wandelgroep is speciaal voor diabetici/mensen met hart- en vaatziekten/COPD omdat door middel van wandelen de kwaliteit van leven van deze doelgroep verbetert. Echter, iedereen die zijn/haar leefstijl wil verbeteren is welkom. De wandeluitdaging wordt georganiseerd in samenwerking met de Bas van de Goor Foundation onder de Nationale Diabetes Challenge.

5. VERVOER Op het gebied van vervoer is er veel geregeld in de gemeente Rhenen. Ook hier geldt dat de voorzieningen voor alle inwoners van Rhenen beschikbaar zijn. Ouderen zijn wel een groep die veel gebruik maakt van de vervoersvoorzieningen. Valleihopper Voor het gebruik van Valleihopper moeten inwoners een speciale indicatie hebben. De gemeente verstrekt deze indicatie. De Valleihopper is aanvullend openbaar vervoer, te gebruiken wanneer gewoon openbaar vervoer niet mogelijk is. De Valleihopper is voor inwoners van de gemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen. Mensen kunnen gebruik maken van de Valleihopper wanneer: • ze vanwege een beperking niet met ander openbaar vervoer kunt reizen, of • ze aangepast vervoer nodig hebben, of • ze openbaar vervoer nodig hebben maar er geen openbaar vervoer beschikbaar is.

6

De Valleihopper is ook beschikbaar voor mensen zonder Valleihopper pas; zij betalen een commercieel tarief. In Rhenen hebben 345 mensen1 een Wmo-indicatie voor vervoer, 272 mensen maken daadwerkelijk gebruik van de Valleihopperpas. Vrijwilligervervoer In Rhenen zijn er diverse mogelijkheden voor vervoer door vrijwilligers, denk aan Automobiel, het vervoer door kerken, de wekelijkse rit Rhenen-Hoog-Jumbo en de Rode Kruisbus. Automobiel wordt door de medewerkers van het sociaal team specifiek genoemd als zij bij een keukentafelgesprek over de vervoersbehoefte van inwoners praten. AutoMobiel is een organisatie die in gemeente Tiel gestart is. Zij werken met geselecteerde chauffeurs die zich vrijwillig ter beschikking stellen voor het verzorgen van ritten in de regio. AutoMobiel plant de ritten, beantwoord telefoontjes over ritaanvragen en matcht vervoersvraag- en aanbod. Als iemand hier gebruik van wil maken, kan deze persoon voor €15,00 per jaar lid worden van AutoMobiel en dan kosteloos vervoer aanvragen. Per rit betaalt een gebruiker een onkostenvergoeding van €0,30 per km aan de chauffeur.2 Deze manier van vervoer is fijn en voordelig voor de gebruiker. Zo komt de chauffeur op de afgesproken tijd (waar de Valleihopper een tijdsinterval aangeeft). Daarnaast kan de gebruiker nog 2 huisgenoten meenemen.

Uit de ervaringen blijkt dat de chauffeurs erg betrokken vrijwilligers zijn; ze blijven vaak langer dan ze hoeven wachten op de gebruiker of ondersteunen de gebruiker zelfs bij de reden van de reis (zoals een ziekenhuisbezoek of een korte boodschap). Ook voor de gemeente Rhenen is het een fijn alternatief. Het is fijn om de inwoners een alternatief te kunnen bieden voor de Valleihopper. De collega’s van WMO opperen het dan ook vaak als alternatief. Daarnaast kost het voor de gemeente Rhenen niks als inwoners gebruik maken van de diensten van AutoMobiel. Het nadeel voor de gebruiker is dat deze manier van vervoer relatief wat duurder is dan met de Valleihopper. Via AutoMobiel worden er chauffeurs ingezet die met hun eigen auto rijden. Daarnaast kan ook de Rode Kruis rolstoelbus ingezet worden. Automobiel regelt de ritaanname van de vrijwilligers en ook de inzet van de Rode Kruis bus. De Rode Kruis bus wordt ingezet voor 55+ vervoer. Eventueel kan ook vervoer als groep of als rolstoelgebruiker aangevraagd worden. Groepsvervoer heeft hierbij in principe voorrang op individueel vervoer. De chauffeurs van de Rode Kruis rolstoelbus zijn ook vrijwilligers. De gemeente Rhenen betaalt een bijdrage aan de Rode Kruisbus. Voor Automobiel biedt de gemeente ondersteuning bij het aantrekken van vrijwilligers.

De Bedoeling In Rhenen werken we vanuit de bedoeling en zoeken we op deze manier actief naar de mogelijkheden om aan de vraag en behoefte van inwoners en bedrijven tegemoet te komen.3 Er wordt goed gekeken naar de behoefte van de mensen die doelgroepenvervoer gebruiken. In Rhenen doen we niet moeilijk als er mensen bijvoorbeeld net buiten de zones/kilometers willen reizen. Vanuit de bedoeling wordt gewerkt om inwoners mee te laten doen in de samenleving. Zo wordt er vaak op individueel niveau maatwerk geleverd.

1

December 2019 Tenzij er gebruik gemaakt wordt van het vervoer door Rode Kruis rolstoelbus.. Hiervoor geldt een vaste ritprijs voor enkele reis, afhankelijk van plaats van bestemming. 3 Bestuursprogramma 2018 – 2022 gemeente Rhenen, p. 3. 2

7

6. VRIJWILLIGERSONDERSTEUNING Vrijwilliger Een vrijwilliger is iemand die uit vrije wil werkzaamheden verricht, buiten een vast dienstverband. In het algemeen zijn deze werkzaamheden onbetaald. Vrijwilligers kunnen uit alle lagen van de bevolking komen, maar uit de gesprekken met de betrokken medewerker blijkt dat een groot gedeelte van de vrijwilligers ouder is dan 55+. Dit blijkt ook uit een schatting die is gemaakt door de betrokken medewerkers, die aangeeft dat het aantal vrijwilligers, dat aanwezig is op de Dag van de vrijwilliger, ongeveer 80% van de deelnemers aan de Dag van de Vrijwilliger is ouder dan 60 jaar. Welzijn Rivierstroom Welzijn Rivierstroom versterkt de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van individuele inwoners en van groepen mensen in de samenleving. Daarnaast levert Welzijn Rivierstroom een bijdrage aan de opbouw en het onderhoud van sociale structuren die de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van (groepen) mensen en de lokale samenleving stimuleren. De gemeente Rhenen huurt de professionaliteit van Welzijn Rivierstroom in. Welzijn Rivierstroom coördineert onder andere het Vrijwilligersknooppunt: een netwerk van organisaties die met vrijwilligers werken. Het Vrijwilligersknooppunt biedt organisaties ondersteuning, bijvoorbeeld bij organisatievraagstukken, het vinden en binden van vrijwilligers en samenwerking met andere organisaties.

Vanuit de gemeente is hierbij ook een vrijwilliger ondersteuner bij betrokken. Vrijwilligersknooppunt De professionele ondersteuning van het Vrijwilligersknooppunt draagt bij aan goed functionerende vrijwilligersorganisaties, -netwerken en – initiatieven. Het Vrijwilligersknooppunt Rhenen onderneemt verschillende activiteiten, namelijk het geven van trainingen, het geven van advies bij organisatievraagstukken, het sturen van nieuwsbrieven, het organiseren van de Dag van de Vrijwilliger en deelnemen aan netwerken. Trainingen Vanuit het Vrijwilligersknooppunt biedt men verschillende trainingen aan. De training Goed omgaan met dementie is specifiek gericht op ouderen. Dag van de Vrijwilliger Ieder jaar op 7 december vindt de Dag van de Vrijwilliger plaats. Tijdens deze 'Nationale Vrijwilligersdag' worden landelijk vrijwilligers in het zonnetje gezet. Ook regionaal krijgen veel vrijwilligers extra aandacht. Gemeentes en organisaties zetten hun vrijwilligers in het zonnetje door ze te huldigen. In Rhenen wordt ook ieder jaar De Vrijwilliger van het Jaar gekozen en gelauwerd.

7. WELZIJNSCONSULENT De welzijnsconsulent is via Welzijn Rivierstroom werkzaam voor de gemeente Rhenen. De welzijnsconsulent is bekend met de voorzieningen, mensen en activiteiten in de gemeente. Daarnaast ondersteunt zij het Sociaal Team van de gemeente met vraagstukken over welzijn (zorg, wonen en financiën) en legt zij verbindingen naar het vrijwilligerswerk, mantelzorgondersteuning en het opbouwwerk in de gemeente. Ook kijkt zij welke hulpvragen gelijk zijn om vervolgens te zoeken naar een gezamenlijke oplossing. De welzijnsconsulent biedt onafhankelijke informatie, advies en ondersteuning aan iedereen die dat nodig heeft op het gebied van welzijn. Denk aan advies over voorzieningen op het gebied van welzijn, het uitbreiden van sociale contacten, het zoeken naar passende activiteiten, de inzet van uw eigen sociaal netwerk en het samen zoeken naar praktische oplossingen voor in en om het huis (zoals administratie, tuin, vervoer en wmoaanvraag).

8

8. JOBHULPMAATJE Jobhulpmaatje helpt mensen zonder baan, of mensen die van baan willen wisselen, bij het vinden van werk of passend vrijwilligerswerk. Het is voor hen die het lastig vinden om te solliciteren of niet precies weten welk werk het beste past bij ze past. In een JobGroup gaan ze gedurende zeven bijeenkomsten van twee uur samen met anderen stap voor stap ontdekken waar ze goed in zijn, welk type werk bij hun vaardigheden aansluit en hoe ze kunnen solliciteren. Uiteindelijk weten ze beter wat ze willen, wie ze zijn en hoe ze zichzelf moeten presenteren in een brief of in een gesprek. Als een deelnemer dit allemaal al van zichzelf weet of niet deel kan nemen aan de groep, dan kan een hij/zij na een gesprek met de coördinator aan een Jobhulpmaatje gekoppeld worden. Deze bespreekt met hem/haar de vragen en geeft steun op maat bij de aspecten van het zoeken van werk. Deelname is gratis, maar er wordt wel aan de deelnemers gevraagd om zich volledig in te zetten voor zichzelf en voor elkaar.

9. WOONBEWUST De campagne Woon Bewust, gericht op het verstrekken van informatie over hoe inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen, heeft de afgelopen jaren in Rhenen gelopen maar is niet meer actueel. De website gaat een dezer dagen uit de lucht en we beraden ons erop hoe we dit onderwerp het beste op een andere manier vorm kunnen geven. Komende periode wordt bekeken of we bij bestaande andere initiatieven kunnen aansluiten. Blijverslening Met de blijverslening maken inwoners hun woning levensloopbestendig bijvoorbeeld door een verbouwing of een voorziening waardoor ze langer zelfstandig in hun eigen huis kunnen blijven wonen.4 Bijvoorbeeld een slaapkamer of een badkamer op de begane grond. Mensen kunnen deze lening aanvragen als de zorgbehoefte toeneemt of als ze ouder worden. In Rhenen, maar ook landelijk, is de regeling niet succesvol. Op dit moment bereiden we een nieuwe lening Duurzaam Wonen voor waarbij de mogelijkheid bestaat een lening af te sluiten voor allerlei maatregelen om de eigen woning toekomstbestendig te maken. Het gaat dan naast duurzaamheidsmaatregelen ook om maatregelen om de woning levensloopgeschikt te maken. Door de combinatie van maatregelen maar ook de verruiming van de mogelijkheden verwachten we dat er meer gebruik zal worden gemaakt van de regeling.

10.

LOKAAL POLITIE OVERLEG

In het lokaal politie overleg met de burgemeester komen zaken rondom (verwarde) ouderen aan de orde. Vaak wordt er contact gelegd met ons Sociaal Team en zijn de wijkagenten betrokken.

4

https://www.svn.nl/gemeente/Rhenen

9

ZORG 1. WMO-VOORZIENINGEN De gemeente ondersteunt mensen die hulp nodig hebben om zelfstandig te blijven. Of iemand ondersteuning krijgt van de gemeente, verschilt per situatie. Wanneer iemand ondersteuning nodig heeft, komt hij/zij misschien in aanmerking voor een Wmo-voorziening. Zo kan iemand mee blijven doen aan de maatschappij. Een Wmo-voorziening kan een algemene voorziening of een maatwerkvoorziening zijn. Een algemene voorziening is voor iedereen. Denk bijvoorbeeld aan een boodschappendienst. Een maatwerkvoorziening is een speciale voorziening speciaal die op de situatie is afgestemd, bijvoorbeeld een aanpassing in de woning. Sommige voorzieningen zijn eenmalig. Andere voorzieningen zijn tijdelijk. Niet alleen ouderen kunnen aanspraak maken op een WMO-voorziening. Bij WMO-voorzieningen kan je denken aan: • aanbouw aan uw woning • rijlessen (alleen de extra kosten) • aanpassing van uw woning • verzekeringen • douchehulpmiddelen • gehandicaptenparkeerkaart en • toiletvoorzieningentoiletstoel parkeerplaats.

• traplift • kinderopvang • verhuis- en • voor- en naschoolse opvang inrichtingskostenvergoeding • maaltijddienst • vervoer per taxi of rolstoeltaxi • boodschappendienst • aanpassing van een eigen auto • hondenuitlaatdienst • een scootmobiel • Rolstoelen • bijzondere fietsen • Huishoudelijke ondersteuning • onderhoud en reparatie • Begeleiding • medisch noodzakelijke • Dagbesteding begeleiding • Maatschappelijk werk

2. MANTELZORG Mantelzorg is onbetaalde en vaak langdurige zorg voor zieke familieleden of vrienden. Dit kan verzorging zijn of hulp bij dagelijkse activiteiten. Mantelzorg is niet per definitie alleen ten behoeven van ouderen. De trend is dat ongeveer een kwart van de mantelzorgers 50+ is. Oudere mantelzorgers lopen wel (veel) meer risico’s op overbelasting door bijkomende gezondheidsproblemen en een kleiner netwerk. Daarom hebben ze in verhouding meer aandacht van het Mantelzorgknooppunt en de Welzijnsconsulent in het Sociaal Team. Welzijn Rivierstroom Welzijn Rivierstroom versterkt de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van individuele inwoners en van groepen mensen in de samenleving. Daarnaast levert Welzijn Rivierstroom een bijdrage aan de opbouw en het onderhoud van sociale structuren die de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van (groepen) mensen en de lokale samenleving stimuleren. De gemeente Rhenen huurt de professionaliteit van Welzijn Rivierstroom in. Welzijn Rivierstroom is coördinator van het Mantelzorgknooppunt, een netwerk van organisaties die mantelzorgers ondersteunen. Welzijn Rivierstroom ondersteunt en organiseert de collectieve mantelzorgondersteuning. Zij zetten in op groepen mantelzorgers met vergelijkbare problematiek.

Mantelzorgknooppunt Het Mantelzorgknooppunt wil overbelasting voorkomen en richt zich daarom op preventie bij de brede doelgroep mantelzorgers: iedereen die zorgt voor een naaste met een ziekte, chronische aandoeningen of beperkingen. Het mantelzorgknooppunt Rhenen onderneemt verschillende activiteiten, namelijk het ondersteunen van contactgroepen, het organiseren van informatiebijeenkomsten, vier keer per jaar een magazine, het aanbieden van een

10

informatiemap voor mantelzorgers, het organiseren van de Dag van de Mantelzorg en deelnemen aan netwerken. Ondersteunen contactgroepen Contactgroepen zijn een vorm van zelfhulp. Mensen die zorgen voor een naaste ervaren echte steun van anderen die in een vergelijkbare situatie verkeren. Het meeleven met elkaar maakt ook het leren van elkaar mogelijk. Zo werken mantelzorgers ongemerkt niet alleen aan hun kennis en vaardigheden, maar versterken ze ook hun weerbaarheid en vergroten hun zelfinzicht door reflectie op de ervaringen van anderen. Er zijn verschillende contactgroepen, een aantal hiervan zijn specifiek gericht op ouderen, namelijk Dementie en Senioren met een bijzondere partner. Sociaal Team Ook het Sociaal Team is betrokken bij mantelzorgondersteuning. Het sociaal team levert op dit gebied maatwerk. Bij het Sociaal Team verstrekken we individuele voorzieningen aan onder andere ouderen en ondersteunt men ook de mantelzorgers van onder andere ouderen met maatwerk voor hun situatie. Dit in tegenstelling tot de collectieve mantelzorgondersteuning die wordt ondersteund door Welzijn Rivierstroom en soms ook wordt georganiseerd via het mantelzorgknooppunt. Een grote groep van de mantelzorgers is ouderen en zorgt ook voor een oudere. Sinds 2018 is er twee keer per jaar coaching voor overbelaste mantelzorgers.

Daarnaast is er sinds 2019 een specialist / consulent voor overbelaste mantelzorgers. Daarnaast was er ook een toelage voor huishoudelijke hulp vanuit het Rijk. Deze toelage kon worden ingezet voor overbelaste mantelzorgers in Rhenen. Deze toelage is ondertussen afgeschaft en aan gemeenten is de keuze gelaten hier mee door te gaan of niet. De gemeente Rhenen houdt deze toelage in stand en heeft zelf een regeling gemaakt, namelijk Huishoudelijk ondersteuning voor mantelzorgers (HOM). Vergunningvrij bouwerk mantelzorg Landelijk geldt het besluit omgevingsrecht met daarin regels voor het vergunning vrij kunnen gebruiken van woningen of bij de woning behorende bouwwerken ten behoeve van mantelzorg. Als er sprake is van mantelzorg dan kan er zonder vergunning gebruikt worden. Er moet dan aan de volgende vijf voorwaarden uit de definitie van mantelzorg voldaan worden: 1. intensieve zorg of ondersteuning (≥ 8 uur/week en ≥3 maanden); 2. die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden; 3. aan een hulpbehoevende, ten behoeve van zelfredzaamheid of participatie; 4. rechtstreeks voortvloeiend uit een tussen personen bestaande sociale relatie, die de gebruikelijke hulp van huisgenoten voor elkaar overstijgt 5. waarvan de behoefte met een verklaring van een huisarts, wijkverpleegkundige of andere door de gemeente aangewezen sociaal-medisch adviseur kan worden aangetoond.

Ook ontstaan extra bouwmogelijkheden wanneer het bouwwerk gebruikt wordt voor mantelzorg via de wet5 die stelt dat buiten de bebouwde kom een bouwwerk van 100 m2 mag worden gebouwd, indien het gebruikt wordt voor mantelzorg. Voorwaarde is dan wel dat het bouwwerk verdwijnt wanneer de mantelzorgbehoefte eindigt. Om deze reden moet het in geheel of delen verplaatsbaar zijn. In Rhenen krijgen we ongeveer elke twee a drie weken een vraag over de mogelijkheden voor een bouwwerk voor mantelzorg. In de meeste gevallen gaat het om mensen die vooruitlopend op een situatie die aan het ontstaan is informatie vragen.

5

artikel 7, lid 2 van bijlage II Besluit omgevingsrecht: https://wetten.overheid.nl/BWBR0027464/2020-0101#BijlageII

11

3. DEMENTIEVRIENDELIJKE GEMEENTE Samen met de Alzheimer Nederland heeft de gemeente Rhenen een convenant Samen dementievriendelijk in Rhenen afgesloten (Bijlage III). In dit convenant is afgesproken dat de gemeente Rhenen wil helpen om de beeldvorming rond dementie te veranderen en ervoor te zorgen dat mensen met dementie en hun mantelzorgers in onze gemeente een plaats vinden en mee kunnen blijven doen. De gemeente wil de kennis die over dementie beschikbaar is beter ontsluiten voor iedereen: zorgverleners, mantelzorgers, andere beroepsgroepen die er mee te maken en natuurlijk de mensen met dementie. Naar aanleiding van dit convenant is een voorlopige actielijst opgesteld: 1. Voorlichting over dementie 2. Trainingsaanbod voor verschillende doelgroepen 3. Ontmoetingsgroepen 4. Activiteiten voor dementerenden en hun mantelzorgers 5. Maatjesprojecten 6. Voorzieningen 7. Ketenzorg Daarnaast is ook het netwerk DementieNet Rhenen in 2015 van start gegaan. De netwerkverbinders hebben de huisartsenpraktijk, een casemanager dementie, een welzijnswerker en diverse thuiszorgorganisaties betrokken bij het verbeteren van de dementiezorg in Rhenen. Welzijn Rivierstroom neemt actief deel aan het netwerk, dat een samenhangend zorgpad heeft beschreven voor dementiezorg.

Welzijn Rivierstroom organiseert twee maal de training ‘GOED omgaan met dementie’ (door Alzheimer Nederland), voor vrijwilligers van verenigingen en voor andere geïnteresseerden, zoals medewerkers van de middenstand. Verder ondersteunen ze het Alzheimer Trefpunt bij het vinden en binden van vrijwilligers, met als streven de frequentie van het trefpunt te verhogen naar eens per maand. Dit is mede omdat de lotgenotengroep halverwege 2020 stopt. Ook gaan ze in gesprek met Onky Donky voor een mogelijke samenwerking voor ouderen met dementie en hun mantelzorgers. De opzet is te komen tot vereenvoudigde rondleidingen voor deze groep in Ouwehands Dierenpark. Daarnaast faciliteren ze, samen met VEENS en de gemeente Veenendaal, de theatervoorstelling ‘De dementie van Harry en Jet’. Dit is een productie van bureau Ervarea. Ze vragen het Alzheimer Trefpunt om deze voorstelling op te nemen als onderdeel van hun programma dit jaar. Het Sociaal Team werkt samen met de casemanager dementie. Casemanagers dementie zijn professionals met jarenlange ervaring in de zorg. Zij zijn bijvoorbeeld verpleegkundige of maatschappelijk werker en bieden als casemanager ondersteuning aan mensen met dementie en hun omgeving. Verschillende zorgaanbieders hebben zo’n casemanager.

Er is pas een pilot met de casemanagers gestart voor mensen met dementie voor wie het een hoge drempel is om naar de dagbesteding te gaan. De casemanagers vragen informatie uit . Met deze informatie gaan de casemanagers naar het sociaal team en het sociaal team maakt vervolgens een beschikking . deze beschikking wordt dan voor een half jaar toegekend. Na een half jaar wordt er geëvalueerd met de cliënt.

4. CONTACTEN MET ZORGVERLENERS Vanuit het Sociaal Team is er contact met de zorgverleners. Ze hebben elk kwartaal een overleg met de huisartsenpraktijk in Elst en met één huisartsenpraktijk in Rhenen. Daar zijn ook de praktijkondersteuners van huisartsen, GGZ en een casemanager dementie bij aanwezig. In Elst schuift momenteel een medewerker van het Jeugdteam aan. Dit gaat ook in Rhenen gebeuren. Tijdens de overleggen met de huisartsen wordt er casuistiek besproken. Er zijn geen contacten/overleggen met ziekenhuizen. Hooguit met een transferverpleegkundige als iemand naar huis terug keert, maar dit is sporadisch. Daarnaast hebben ze contact met de crisisdienst. Dit is niet op regelmatige basis. Er is wel regelmatig contact met het FACT team in Veenendaal, met de casemanagers dementie en met de wijkverpleging.

12

FYSIEK 1. OPENBARE RUIMTE Bij de inrichting van de openbare ruimte wordt rekening gehouden met bereikbaarheid van iedereen, dus ook voor ouderen. Hier wordt bij elke inrichting op gelet, want dit is een deel van de ontwerpeisen. Er zijn landelijke richtlijnen, waarin voor een groot gedeelte rekening wordt gehouden met wat de mindervaliden willen. Richtlijnen die de gemeente Rhenen gebruikt voor de inrichting van de openbare ruimte zijn Voetpaden voor iedereen van Bouw Advies Toegankelijkheid en de publicatie Aanbevelingen voor verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom van CROW.6 Door deze landelijke richtlijnen te volgen, wordt rekening gehouden met ouderen. Een extra uitdaging waar Rhenen mee te maken krijgt als het gaat om de inrichting van de openbare ruimte, is het hoogteverschil.

2. BURGERZAKEN Balie Bij de Rhenense gemeentebalie kunnen inwoners terecht voor vragen en het aanvragen van een reisdocument, een rijbewijs of een identiteitsdocument. Onder de inwoners die aan de balie komen, bevinden zich ook (soms mindervalide) ouderen. Met hen is rekening gehouden door naast een hoge balie / receptie ook een zitbalie te hebben. Deze is toegankelijk voor zowel mindervaliden als voor ouderen, die het lastig vinden om langere tijd te staan. Daarnaast is deze ook gebruiksvriendelijk voor scootmobielen. De zitbalie is vanaf december 2016 in gebruik. De meeste aanvragen kunnen digitaal worden gedaan worden. Voor inwoners die niet zo digitaal vaardig zijn, is er de mogelijkheid om aan onze balie een afspraak te maken of schriftelijk zaken te regelen. Bezorgservice Voor sommigen inwoners is het lastig om naar het huis van de gemeente te komen om een paspoort of een ander soort document op te komen halen. Om er voor te zorgen dat deze mensen toch het document krijgen dat ze hebben aangevraagd, is de bezorgservice in het leven geroepen. Deze bezorgservice bezorgt paspoorten en identiteitskaarten bij mensen thuis. Rijbewijzen vallen hier niet onder. Het bezorgen van een paspoort of identiteitskaart kost de aanvrager geld. Het laten bezorgen van een paspoort of identiteitskaart bedraagt €15,-.

Een voordeel van de bezorgservice is dat je het document kan laten bezorgen op een moment dat het jou uitkomt. Trainingen De medewerkers achter de balie krijgen te maken met allerlei verschillende inwoners. Onder deze inwoners bevinden zich ook weleens ouderen die dementie hebben. Om deze mensen op de juiste manier te kunnen helpen, hebben alle baliemedewerkers de cursus hoe herken je dementie gevolgd. Door deze training herkennen de baliemedewerkers dementie en weten ze hoe ze vervolgens moeten handelen.

6

http://www.batutrecht.nl/download/Voetpaden%20voor%20iedereen.pdf, gedownload 23-3-2020.

13

Verkiezingen Niet alleen bij de gemeentebalie wordt rekening gehouden met inwoners die mindervaliden zijn en in een rolstoel zitten. Ook bij verkiezingen wordt rekening gehouden met deze doelgroep. Bij verkiezingen worden de stemhokjes zo ingericht, dat inwoners vanuit de rolstoel het juiste vakje in kunnen kleuren. Dit wordt gedaan door het stemhokje te verlagen. Daarnaast worden er ook vergrootglazen neergelegd. Contact Wooncentra Verder onderhouden de medewerkers van Burgerzaken goed contact met de wooncentra in Rhenen voor het geval er verhuizingen plaatsvinden of bewoners overlijden.

3. GEHANDICAPTENPARKEERPLAATS EN -KAARTEN Voorzieningen voor gehandicapten zijn voor alle inwoners (en bezoekers) van de gemeente Rhenen beschikbaar. In de praktijk is ca 75% van de gebruikers van gehandicaptenparkeerplaatsen en – kaarten ouderen. Algemene gehandicaptenparkeerplaatsen Een gehandicaptenparkeerplaats is te herkennen aan een blauw bord met een witte P en een wit rolstoelsymbool en soms een groot wit kruis op de bestrating. Op algemene gehandicaptenparkeerplaatsen mag iedereen met een gehandicaptenparkeerkaart parkeren. Gehandicaptenparkeerkaart Parkeren op een gehandicaptenparkeerplaats mag alleen als in de geparkeerde auto goed zichtbaar een gehandicaptenparkeerkaart ligt. Er zijn drie soorten gehandicaptenparkeerkaarten: ▪ bestuurderskaart ▪ passagierskaart ▪ instellingskaart Voor wie voor het eerst een gehandicaptenparkeerkaart aanvraagt is een medische keuring verplicht. Deze wordt door de gemeente geregeld en wordt door de aanvrager betaald. Er worden jaarlijks tussen de 60 en 70 gehandicaptenparkeerkaarten uitgegeven. Gehandicaptenparkeerplaats op kenteken Op een gehandicaptenparkeerplaats op kenteken mag alleen de auto staan met het kenteken dat ook op het witte bord onder het blauwe bord met de witte P vermeld staat. De gemeente beoordeelt ter plekke of het noodzakelijk is om op de gewenste plek (meestal voor de woning) een parkeerplaats te reserveren.

Als er voldoende parkeerruimte is, hoeft dit niet.

4. OPFRISCURCUS RIJVAARDIGHEID Op initiatief van VVN Afdeling Rhenen kunnen inwoners van 65+uit de gemeente Rhenen jaarlijks hun verkeerskennis opfrissen. Onder leiding van een deskundige voorlichter van Veilig Verkeer Nederland wordt men in 2 sessies bijgepraat over de huidige verkeersregels. Na afloop van de eerste sessie bestaat de mogelijkheid om een individuele praktijkles met een rijschoolinstructeur aan te vragen. Ook kan men zijn/haarreactietijd laten meten en een ogentest laten afnemen. Deze cursus is bedoeld voor senioren en is mede mogelijk gemaakt door de Provincie Utrecht en de gemeente Rhenen. De gemeente Rhenen faciliteert. De bijeenkomst heeft een informatief karakter

14

en het is dus géén examen. Deelname aan de theoriecursus is gratis, wel wordt verwacht dat u beide dagdelen komt. (E-)bikedag voor 60+ Fietsen is gezond en is goed voor het milieu en de portemonnee. Oudere fietsers lopen meer risico in het verkeer dan de gemiddelde fietser. Op de informatiedag krijgen ouderen praktische tips en oefeningen, zodat zij zich zekerder en veiliger op de fiets door het verkeer kunnen bewegen. Steeds meer mensen kiezen voor een E-bike. De gemeente Rhenen, de provincie Utrecht en de Fietsersbond bieden 60-plussers de mogelijkheid om gratis deel te nemen aan de eendaagse training: de E-bikedag. Mensen komen op uw eigen fiets of e-bike naar de training. Behalve theorie is er ook aandacht voor praktijkoefeningen en veiligheidsaspecten van de E-bike.

15

COMMUNICATIE Over de activiteiten, voorzieningen, zorg en hulp die in deze inventarisatie genoemd zijn, wordt door de gemeente, soms in samenwerking met anderen, gecommuniceerd. In de communicatie herhalen we dezelfde boodschap over diverse kanalen. Zo komt de informatie via verschillende middelen bij de verschillende doelgroepen. Een boodschap moet gemiddeld zo’n 2,5 keer bij iemand binnenkomen voordat de boodschap blijft hangen. Traditionele communicatie Ouderen bereiken we ten eerste via onze traditionele communicatiemiddelen. • Via briefpost vertellen we inwoners persoonlijk wat voor hen van belang is. • In folders is de meeste informatie rondom WMO en zorg beschikbaar. • Veel ouderen lezen de regionale krant waarin we wekelijks een pagina voor nieuws over zorg en welzijn reserveren. • Vier keer per jaar krijgen geadresseerden het Mantelzorgmagazine. • De corona hulp flyer met veel praktische informatie is huis aan huis verspreid en is ook digitaal beschikbaar. Website & social media Daarnaast zijn onze diverse websites en social mediakanalen beschikbaar om ouderen, direct en indirect, te bereiken. Op onze website is informatie over de meeste in deze inventarisatie genoemde activiteiten, voorzieningen, zorg en hulp te vinden. Hier staat beschreven wat er beschikbaar is en hoe mensen in aanmerking kunnen komen voor de diverse voorzieningen en zorg.

De website www.hulpwijzerrhenen.nl geeft antwoord op vragen over wonen, werken, zorg en jeugd en helpt de juiste organisatie te vinden. Op de website www.samen.rhenen.nl kunnen inwoners zien welke activiteiten en vrijwilligersorganisaties er zijn in de gemeente Rhenen. De gemeente verzorgt het beheer van de kaart. Steeds meer ouderen gebruiken sociale netwerken7. We gebruiken Facebook, Twitter, Instagram en LinkedIn voor onze communicatie. Hiermee bereiken we niet alleen de groep ouderen die gebruik maakt van deze netwerken maar ook mensen in hun omgeving. Zij kunnen door hun kennis te delen ervoor zorgen dat de informatie bij hun oudere familie, vrienden, kennissen en cliënten terecht komt. Video Een pilot van het project dementienet waarbij we video willen inzetten is door corona verschoven. We onderzoeken of video, naast de al bestaande communicatie, van toegevoegde waarde kan zijn.

7

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2020/04/steeds-meer-ouderen-maken-gebruik-van-sociale-media gedownload 19 mei 2020

16

BIJLAGEN BIJLAGE I: VERJAARDAGSKAART

17

BIJLAGE II: VRAGEN SENIORENBEZOEK

18

19

BIJLAGE III: CONVENANT SAMEN DEMENTIEVRIENDELIJK IN RHENEN

20

21