Nieuwe versie - Raadsvoorstel 1e begrotingswijziging 2025 - financiële gevolgen aangenomen amendementen begroting 2025

Bestuurlijk voorstel gemeenteraad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : : : : : :

11 november 2024 W. Wiehemeijer 1188122 B. Fintelman Gemeenteraad Rhenen Openbaar 1e begrotingswijziging 2025

Voorstel De gemeenteraad besluit: 1. in te stemmen met het verwerken van de financiële gevolgen van de aangenomen amendementen bij de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028: a. waarbij het amendement inzake de besparing op de fte bepaald wordt op € 560.000; b. waarbij de ombuiging schrappen kapitaallasten investering ondergrondse containers ad € 65.000 niet kan worden uitgevoerd c. Als alternatief dekkingsvoorstel voor 1b: in 2025 het voordeel op de kapitaallasten in te zetten van investeringen die in 2024 niet (volledig) zijn gerealiseerd. De effecten vanaf 2026 mee te nemen in het meerjarig ombuigingsproces. 2. De begroting bij te stellen door het schrappen van 1 fte op het product afval: o Verlagen van de loonkosten afval ad € € 61.800 o Verlagen van de afvalstoffenheffing met € 102.800 door vervallen (€ 61.800) en de toegerekende overhead (€ 41.000) 3. Het krediet ondergrondse containers ad € 1.250.000 in te trekken 4. 2025 te dekken door een onttrekking uit de algemene reserve ter grootte van € 443.000 5. de gevolgen van dit besluit als 1 e begrotingswijziging 2025 te verwerken in de (meerjaren)begroting 2025-2028. Inleiding Op 5 november is de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 door de gemeenteraad vastgesteld. De programmabegroting geeft het college toestemming om de financiële middelen te besteden aan de afgesproken activiteiten en beleid.

Begrotingswijziging nodig door aangenomen amendementen De gemeenteraad heeft tijdens de besluitvorming amendementen aangenomen. Deze amendementen hebben invloed op het begrotingsresultaat, omdat er technische financiële wijzigingen uit voortvloeien. Deze wijzigingen zijn zowel incidenteel als structureel van aard. Om de begroting structureel en reëel sluitend te maken, is een begrotingswijziging nodig. Doen we dit niet, dan voldoen we niet aan de toezichteisen van de provincie en treden zij op.

Aanvullende voorstellen nodig om begroting structureel reëel sluiten te maken Om de begroting structureel en reëel sluitend te maken en te voldoen aan de toezicht eisen van de provincie, moeten de aangenomen amendementen verder uitgewerkt worden. Hier zijn aanvullende voorstellen nodig. Kaders Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Beoogd doel Met deze eerste begrotingswijziging 2025 worden de aangenomen amendementen correct verwerkt in de begroting. Hierdoor wordt de begroting 2025 structureel in evenwicht gebracht. De gemeente heeft hiermee, volgens de kaders van de BBV, een sluitende begroting die voldoet aan de toezichtseisen van de provincie. Argumenten 1.1 Met deze 1e technische begrotingswijziging worden meerdere doelen gerealiseerd. • Met deze wijziging worden de amendementen financieel technisch verwerkt in de begroting incl. meerjarenraming. • Er wordt invulling gegeven aan het bedrag, zijnde het gemiddelde van de loonschalen van medewerkers voor een bedrag van € 560.000. • De aangenomen amendementen worden hiermee verwerkt in de begroting. Ten aanzien van de uitvoering van amendement 13.A.2 met betrekking tot de taakstelling sociaal domein wijzen wij u op de mededeling die in de commissie samenleving is gedaan en de mededeling die we in de verzamelmail van vrijdag 6 december hebben opgenomen. Voor de verwerking van het amendement 13.A.1.

met betrekking tot de beperking van de woonlastenstijging tot 5% verwijzen wij naar het raadsvoorstel belastingverordeningen. 1.2

De opgave van 7 fte formatie reductie wordt vertaald (naar € 560.000) op basis van de gemiddelde loonsom In de oorspronkelijke versie van het amendement was een bezuiniging van € 700.000 gekoppeld aan de opgave om 7 volledige arbeidsplaatsen (fte) te schrappen. In de aangenomen versie is geen specifiek bedrag genoemd. Het oorspronkelijke bedrag was gekoppeld aan de formatie-uitbreiding in 2024. In het aangenomen amendement is de fte reductie organisatie breed geformuleerd. We hebben ervoor gekozen de gemiddelde loonsom van € 80.000 te koppelen aan de verlaging van de loonsom. Daarmee wordt het amendement financieel vertaald naar € 560.000. 1.3 De ombuiging leidt niet tot een verlaging van het begrotingstekort In het amendement is besloten de investering in ondergrondse afvalcontainers te schrappen, wat een besparing van € 65.000 zou opleveren. Tijdens de bespreking gaf de verantwoordelijke wethouder echter aan dat het schrappen van deze investering leidt tot een tekort in het budget voor de optimalisatie van afvalinzameling. Het probleem is enerzijds dat de kapitaallasten nu twee keer als dekking zijn ingezet, en anderzijds dat de kapitaallasten onderdeel uitmaken van de afvalbegroting waar een kostendekkend tarief tegenover staat. Dit betekent dat als de kosten dalen, ook het tarief omlaag moet.

Deze ombuiging zoals voorgesteld in het amendement leidt dus niet tot een lager begrotingstekort (zie ook de beantwoording van de technische vragen D66). Om, zoals de gemeenteraad met dit amendement heeft bedoeld, een ombuiging van € 65.000 te realiseren, stellen wij voor om een stelpost voor ombuigingen van € 65.000 op te nemen in de begroting. Deze stelpost kunnen we voor 2025 invullen met lagere kapitaallasten op voorgenomen investeringen. Een aantal investeringen voor 2024 wordt niet meer uitgevoerd, wat betekent dat de kapitaallasten in 2025 zullen vrijvallen en tot minimaal € 65.000 lagere kosten leiden. De structurele invulling wordt betrokken bij de ‘lange klap’ ombuigingsmaatregelen.

2.1 De formatie afval was niet goed geraamd in de begroting Tijdens de commissie Bestuur en Financiën zijn er vragen gesteld over de formatie afval en de aanschaf van de zijlader. Door deze huisvuilwagen is één chauffeur/belader minder nodig. De kapitaallasten van de zijlader zijn vanaf 2025 in de begroting opgenomen. We hebben geconstateerd dat de formatie niet is verlaagd met 1 FTE en dat deze kosten inclusief overhead zijn doorberekend in de afvalstoffenheffing. Dit moet worden hersteld door de formatiekosten van deelprogramma 3.1 met € 61.800,- te verlagen en de opbrengst afvalstoffenheffing met € 102.800,- te verlagen. Hierdoor wordt het tarief € 13 lager. Deze wijziging is ook verwerkt in het raadsvoorstel belastingverordeningen. Het verschil tussen de kosten en opbrengsten komt door het doorrekenen van overheadkosten in de afvalstoffenheffing. Door de verlaging van de afvalstoffenheffing neemt het structurele begrotingstekort toe met € 41.000. Wij stellen voor om deze wijzigingen op te nemen in deze eerste begrotingswijziging 2025. 3.1

Het niet uitvoeren van de investering in ondergrondse containers moet nog worden besloten. De raad heeft met het aannemen van amendement A.3.1 besloten om de investering in ondergrondse containers te schrappen. Dit besluit verlaagt, zoals in een vorig argument aangegeven, het begrotingstekort niet. De kapitaallasten zijn bij het raadsvoorstel voor het verminderen van restafval en de optimalisatie van het afvalbrengstation afgeraamd en ingezet voor het optimalisatiescenario. De raad heeft echter geen expliciet besluit genomen om de investering in ondergrondse containers niet uit te voeren. Dat besluit leggen wij u nu voor. 4.1

Onttrekking aan de algemene reserve ad € 443.000 is ter dekking van het reëel structureel evenwicht van de begroting. De provincie heeft in de rol als toezichthouder op de gemeentelijke begroting de taak om de onderbouwing van de voorstellen te toetsen. Ook de amendementen worden betrokken in de beoordeling door de provincie. Met name de onderbouwing en “hardheid” van de aangegeven dekkingsmiddelen worden meegenomen in het beoordelingskader. Na de vaststelling door uw raad is er ambtelijk contact opgenomen door de provincie met vragen over de aangenomen amendementen op de begroting 2025. Bij dit overleg is aangegeven dat de provincie vooralsnog het standpunt inneemt dat een tweetal amendementen door de provincie niet worden meegenomen in de bepaling van het reëel structureel evenwicht voor het begrotingsjaar 2025, gelet op de geringe onderbouwing. Naar aanleiding van de commissie Bestuur en Financiën heeft de provincie op 5 december hierover een brief gestuurd. 4.2 Hiermee voorkomen we dat de gemeente onder preventief toezicht van de Provincie komt. Het niet meenemen van deze twee amendementen leidt ertoe dat een alternatieve dekking dient te worden aangedragen om de begroting 2025 te voorzien van een reëel structureel evenwicht. Dit is voorzien in een onttrekking aan de algemene reserve ter grootte van € 443.000.

Door de onttrekking ontstaat een positief saldo van de begroting van € 1.125.000. Na de voorlopige beoordeling van de provincie en de correctie van de in de amendementen opgenomen kostenverlagingen blijft er een reëel structureel evenwicht in de begroting. De door de provincie aangekondigde correctie van het structureel begrotingssaldo staat los van de opdracht die het college van de raad heeft gekregen. Het amendement van de raad is duidelijk: de kosten van het sociaal domein moeten met € 500.000 worden verlaagd en de formatie met 7 FTE, zodat de formatie in 2025 184 FTE bedraagt. Het gaat hierbij om het structureel verminderen van 7 formatieplaatsen. Hiervoor is het nodig om te beoordelen welke taken mogelijk geschrapt kunnen worden dan wel efficiënter kunnen worden uitgevoerd. Hiermee geven we ook invulling aan het amendement waarbij de raad het

college opdraagt om een ‘afweging te gaan maken tussen gewenste en noodzakelijke/projecten en de daarbij benodigde formatie/overhead’. De beoordeling moeten we ons inziens dan ook los zien van de huidige openstaande vacatures. Deze exercitie is echter niet al op 1 januari 2025 uitgevoerd. Om de loonsom in 2025 te verminderen, vullen wij vanaf 1 januari vacatures die niet beslist noodzakelijk zijn voor uitvoering van het vitale primaire proces (tenminste) drie maanden niet in. We beoordelen ook of vacatures echt structureel ingevuld moeten worden en kijken wat de gevolgen zijn als de taken bij de vacature niet meer uitgevoerd worden. Met deze maatregelen verwachten wij de loonsom in 2025 met € 560.000 te kunnen verminderen. Hierdoor zal het niet nodig om in 2025 voor dit doel geld uit de algemene reserve te halen. Zoals in de brief van de provincie staat, voldoet de invulling van het amendement zoals wij die hiervoor hebben beschreven niet aan de eis van de provincie om de taakstellingen concreet te onderbouwen. Het niet vaststellen van deze begrotingswijziging leidt volgens de brief van de provincie van 5 december tot preventief toezicht van de provincie. Preventief toezicht is een verscherpte vorm van toezicht op gemeenten (of gemeenschappelijke regelingen).

Een gemeente valt altijd onder preventief toezicht als de begroting en de meerjarenraming niet structureel en reëel in evenwicht zijn, naar oordeel van de toezichthouder. Bij deze vorm van toezicht moet de provincie de begroting en eventuele wijzigingen hierop goedkeuren. Dit betekent dat de gemeente wordt beperkt bij het uitvoeren van de begroting. De provincie maakt afspraken over het al dan niet vragen van toestemming voor uitgaven en/of verplichtingen met de gemeente. Bij het niet vaststellen van de 1e begrotingswijziging zal de provincie in overleg treden met de gemeente over de vervolgstappen. Kanttekeningen (risico’s en nadelen) 1.1 Op het moment van schrijven is nog niet duidelijk hoe de kaders en invulling van het bedrag van amendement A2 eruit komen te zien. We komen nog met een voorstel naar uw raad om daarin keuzes te maken. De opbrengst uit de taakstelling zal voldoende moeten zijn om te onttrekking aan de algemene reserve te dekken. De maatschappelijke gevolgen hiervan zijn nu nog niet in beeld. We informeren uw raad hierover bij de gebruikelijke P&C-producten. Aanvullende financiële notities Met de onttrekking van € 443.000 aan de algemene reserve ontstaat er een positief begrotingsresultaat van € 1.125.000. Op basis van de voorlopige beoordeling door de provincie worden 2 posten gecorrigeerd.

Dit betreft de posten B1 en B2, taakstelling sociaal domein en verlaging loonsom met 7 FTE. Het gecorrigeerde structureel begrotingsresultaat is C = € 0 Cijfermatige opstelling is hiermee als volgt:

(x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Structureel begrotingsresultaat wijziging formatie zijlader Amendement 13-A-1 a. Uurtarief declarabel uren (civiele) projecten verhogen b. Stelpost ZBB laten vervallen c. Zorg: geen toewijzing met terugwerkende kracht d. Afval en riolering 100% kostendekkend maken e. Verhogen toeristenbelasting 20% f. Doorbelasting interne uren aan CDOKE middelen obv integraal uurtarief g. Tekort bijstand voor 2025 uit voorlopig budget h. Legestarieven verhogen met 30% i. De FTE formatie met 7 FTE te verminderen organisatiebreed j. Het extra inhuurbedrag ad € 400.000 voor 2025 en volgende jaren te verlagen met € 200.000 k. De investering in de ondergrondse containers te schrappen waardoor de kapitallasten ad € 65.000 vervallen l. Onderuitputting kapitaallasten 2024 l. Stelpost nader in te vullen ombuigingen Amendement 13-A-2 Taakstelling sociaal domein

1.810 N 41 N

4.404 N 41 N

4.506 N 41 N

4.029 N 41 N

91 V 50 V 65 V 190 V 35 V 70 V 481 V 226 V 560 V 200 V

91 V 50 V 65 V 190 V 35 V 70 V 481 V 226 V 560 V 200 V

91 V 50 V 65 V 190 V 35 V 70 V 481 V 226 V 560 V 200 V

91 V 50 V 65 V 190 V 35 V 70 V 481 V 226 V 560 V 200 V

0N

0N

0N

0N

65 V 0N

0N 65 V

0N 65 V

0N 65 V

500 V

500 V

500 V

500 V

Inzet algemene reserve A. Stuctureel begrotingsresultaat Voorlopige beoordeling provincie B1 Taakstelling sociaal domein onvoldoende onderbouwd B2 Taakstelling 7 FTE verminderen onvoldoende onderbouwd B3 stelpost nader te invullen ombuigingen* B. Correctie structureel begrotingsresultaat

443 V 1.125 V

1.912 N

2.014 N

1.537 N

500 N 560 N 65 N 1.125 N

A+B gecorrigeerd begrotingsresultaat beoordeling provincie 0N *Naast de twee taakstellingen uit het amendement zal de provincie ook de stelpost nader te invullen ombuigingen corrigeren omdat de stelpost nog geen structurele invulling heeft.

Vervolg Vervolgstappen Als de gemeenteraad akkoord gaat met het voorstel worden de wijzigingen verwerkt in de begroting 2025 en meerjarenraming 2026 – 2028.

Monitoring of evaluatie U wordt via de gebruikelijke P&C-stukken geïnformeerd. Communicatie Niet van toepassing Bijlagen Niet van toepassing