Inspreeknotitie WMR bij commissiebehandeling Visie op Rhenen 27 maart

Inspraaknotitie WMR op 27 maart – commissie Ruimte & Economie Agendapunt : Visie op Rhenen 2035 De kerntaken en belangen van de Stichting Werkgroep Milieubeheer Rhenen (WMR) zijn: bescherming natuur, landschap, milieu en duurzaamheid.

Algemeen: De grote afwezigen in deze Visie met beleidskader tot 2035 zijn Natuur – Natuurbehoud – Natuurbeheer - Milieu. In deze Visie is paragraaf h) Natuur op blz 11 de allerkleinste en het is ook nog eens een tekst met abstracte niet uitgewerkte gemeenplaatsen. Natuur, landschap en milieu lijken in de andere paragrafen en de rest van de Visie ondergeschikt gemaakt te worden aan de functies recreatie, toerisme en verstedelijking. We stellen vast dat het bestemmingsplan Buitengebied, dat het grootste groene grondgebied besloeg, is vervallen. Gekozen is voor 21 Deelgebieden, waaronder 5 Randzones, als schil om alle 3 woonkernen en Remmerden. Waarschijnlijk zijn die Randzones tevens de Kernrandzones, die later behandeld worden? Hopelijk dan ook met plankaarten met hierop NNN en Natura 2000 gebieden en groene en rode contour? NNN en Natura 2000 hebben vaste landelijke basiskenmerken, terwijl bij de vaststelling van groene en rode contour de provincie een grote rol zal spelen. De provincie heeft inzicht in alle regionale ontwikkelingen en opgaven. Lettend op de kritische reactie van de provincie Utrecht over verstedelijkingsstrategie op regionaal niveau zal hierover een stevig gesprek gevoerd moeten worden.

De basiskenmerken voor NNN, Natura 2000 en rode en groene contour worden zeer gemist bij de reeks Kenmerken van alle 21 Deelgebieden, omdat ze heel belangrijk zijn voor de realisatie van doelen en functies in deze visie. Het zou daarom beter geweest zijn om eerst de Kernrandvisie te behandelen voordat deze Integrale Visie wordt vast gesteld. Het zijn nu alleen maar contouren van deelgebieden met onvolledige beschrijving van kenmerken. Een nog ontbrekend Gebiedsgericht Milieubeleidsplan op blz 15 wordt vreemd genoeg als uitgangspunt genoemd. Doel: “de milieukwaliteit in een gebied is passend voor de functie van dat gebied”. Wel worden alvast schot-voor-de-boeg opmerkingen gemaakt over hantering van bandbreedtes met strenge of minder strenge regels als het gaat om milieu-aspecten. Om achteraf, na vaststelling van deze Toekomst Visie cq Omgevingsvisie een Gebiedsgericht Milieubeleidsplan te gaan maken, is het paard achter de wagen spannen. Dat is de omgekeerde wereld: achteraf beleid maken om de Visie te kunnen realiseren. Maatwerk door aanpassing of versoepeling van regels hebben overigens in het verleden niet altijd goed uitgepakt. Een voorbeeld: als de norm voor luchtvervuiling ergens werd overschreden, dan paste de overheid gewoon de regels aan om te voorkomen dat een bedrijf moest sluiten en dat de economie schade zou lijden.

Zachte heelmeesters hebben gezorgd voor de huidige klimaatcrisis. Het is de vraag wat de realiteitswaarde is van deze veel te abstracte Toekomst Visie Rhenen 2035? Temeer omdat deze visie, na vaststelling door de gemeenteraad, dan ook nog de formele status krijgt van Omgevingsvisie in het kader van de Wet Ruimtelijke Ordening.

1

Voor de WMR zijn de volgende verbeterpunten belangrijk: 1. Ecologische Verbindingszones – status en bescherming – consistentie van beleid De keuze in dit beleidskader voor een nieuwe woonwijk met 2500 huizen tussen Rhenen en Veenendaal leidt ertoe dat het Binnenveld aan alle kanten ingesloten wordt. Dat geldt ook voor andere Natuurgebieden bij waarschijnlijke woningbouw in de 5 Randzones. Mede door de toename van recreatie- en verkeersdruk zullen grote Natuurgebieden eilanden worden. Eilanden natuur moet en kan worden voorkomen. Dat kan door de inrichting voor Ecologische Verbindingszones. Dat zijn ecologisch ingerichte groene corridors die de grote natuurgebieden onderling verbinden. In Rhenen zijn dat: Binnenveld, Blauwe Kamer, Palmerswaard en Heuvelrug. In de provincies zijn dat Nationaal park Utrechtse Heuvelrug (NNN gebied) en Nationaal park de Veluwe (Natura 2000). De WMR drong in haar reactie op de concept Visie sterk aan op aanwijzing en beschermde status van 3 belangrijke Ecologische Verbindingszones a. Langs de Rijnoever van Palmerswaard naar Blauwe Kamer b. Vanaf het Binnenveld via Nude naar de Rijnoever, en verder via Grebbeberg/Laarsenberg naar de Heuvelrug, (met gebruik van de dassentunnel die er al ligt onder het spoor) c.

In het Binnenveld van Grift/Hooilanden via Kampenlandschap naar de Heuvelrug In haar reactie verwijst de gemeente naar een groene corridor (deelgebied 15), maar feitelijk is dat een multifunctionele open, niet ecologische ingerichte, doodlopende groene strook waarvan de N233 een noodlottig eindstation is. Terwijl er op dit moment al een groene infrastructuur aanwezig is om hier een volwaardige Ecologische Verbindingszone van te maken: de ecoduct/faunapassage van Grebbeberg naar Laarsenberg en de ooit door NS aangelegde dassentunnel door het spoorwegtalud even ten noorden van de spoorovergang. Aanwijzing, status en bescherming van Ecologische Verbindingszones zou ook getuigen van consistent gemeentelijk beleid voor andere onderwerpen: a. in het gemeentelijke Groenbeleidsplan wordt het belang en bescherming van Ecologische Verbindingszones genoemd. b. De toegezegde afstemming op het lopende proces voor het Gebiedsproces Binnenveld. Tijdens dit proces werd de noodzaak voor diverse verbindingszones naar Veluwe, Heuvelrug en de Rijn met de Blauwe Kamer door verschillende organisaties specifiek aan de orde gesteld. Huidige praktijk en voorbeeld hoe het niet moet.

Bij de recente ontwikkeling van de woonwijk Achterberg-west heeft de WMR zelf via het participatietraject de projectontwikkelaar moeten wijzen op de aanwezigheid van een deel van een belangrijke Ecologische Verbindingszone en ook op een reeds aanwezige dassentunnel onder het NS spoor. Of de projectontwikkelaar zijn plannen gaat aanpassen? Dat is nog niet duidelijk. Deze route/pleidooien voor Ecologische Verbindingszones via allerlei participatie-trajecten is riskant en willekeurig, want realisatie blijft willekeurig en is afhankelijk van de welwillendheid van de projectontwikkelaar of bouwer. En als iemand weigert mee te werken? Een Ecologische Verbindingszone is zo sterk als de zwakste schakel. Daarom zijn status en bescherming nodig.

2

2. Energietransitie: grootschaligheid - landschap – NNN gebieden Met de keuze voor grootschalige zonneparken worden kenmerkende landschapsstructuren en natuurbestemmingen verstoord. Bijv. Deelgebied 13 Randzone Remmerden bestaat grotendeels uit NNN gebied. De beleidsdoelstelling is: ca 25 ha zonnepark op Remmerden en ca 25 ha aan de Nude (dat zijn 2 x 35 voetbalvelden). Met de keuze voor 2 grootschalige zonnevelden overschrijdt de gemeente ruimschoots de taakstelling van de RES. N.B. Vreemd genoeg worden zonnepanelen op daken van particulieren en bedrijven niet meegeteld bij de RES taakstelling!! Met de keuze voor grootschalige zonnevelden kiest het college ook impliciet voor privatisering en commerciële aanpak van energievoorziening. Privatisering met alle gevolgen van dien voor de salderingsregeling voor inwoners met zonnepanelen op particuliere daken (terug levering van stroom aan het stroomnet). Want grootleveranciers zullen, via inkoop van levering stroomhoeveelheid, voorrang krijgen bij netwerkbeheerders ten koste van de saldering van particulieren en bedrijven die geïnvesteerd hebben in zonnepanelen op hun daken. Notabene op aandringen van gemeentelijk beleid met het hanteren van een “zonneladder”, Een keuze voor kleinschalige zonnevelden van 1 tot 2 ha betekent: natuurlijke en landschappelijke inpassing en betere mogelijkheden voor dubbel ruimte gebruik.

Het is ook beter om niet de volledige RES taakstelling in te zetten op zonnevelden. Bijv. kleine windturbines? Ook in het Binnenveld mogelijk voor eigen gebruik van agrariërs. Wat betreft de beoogde locatie Remmerden sluit kleinschaligheid ook beter aan bij de wensen van aanwonenden. Het door beoogd exploitant Solarfield georganiseerde participatietraject heeft niet tot overeenstemming geleid. Er is nu een patstelling, waarbij het College straks een keuze moet maken: gaat het College mee met de commerciële belangen van Solarfield ? Of gaat het College luisteren naar de bezwaren van de aanwonenden? 3. Herijkingsbesluit iedere 4 jaar Een Toekomstvisie is een stip op de horizon, maar een Omgevingsvisie niet. Een Omgevingsvisie heeft een juridische status binnen de Wet Ruimtelijke Ordening. Bij te veel flexibiliteit wordt de rechtszekerheid van inwoners aantast, nl. dat er binnen een langere periode niet al te veel in hun woonomgeving zal veranderen (vgl. Visie Rhenen 2035). Zekerheid is van belang voor huizenkopers, bij principeverzoeken en ook voor makelaars en projectontwikkelaars. Bij het Besluit tot herijking dus de tekstuele toevoeging dat er geen onverwachte, grote en maatschappelijk omstreden woningbouwprojecten opgevoerd kunnen worden.

Daarnaast is er het risico van een flexibele Omgevingsvisie met herijking om de 4 jaar (= een raadsperiode) is dat een Omgevingsvisie een politiek instrument wordt. Iedere 4 jaar een kans voor nieuwe wensenlijstjes van politieke partijen bij collegeonderhandelingen. Praktijk voorbeeld van wensenlijstjes: de huidige lobby van eigenaar Zesruit van het MOB complex met paginagrote advertenties in de dorpskrant van Elst (en misschien ook elders?) over toekomstige woningbouw inclusief plankaart op het MOB complex. Met deze advertentielobby wordt de suggestie gewekt dat hier woningbouw mogelijk zou zijn. Een nieuwe woonwijk op het MOB complex, een enclave binnen Plantage Willem III), was jaren geleden en is nog steeds een heikel punt voor vele inwoners van Rhenen. 3