Informatienota Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026

Informatienota college/raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : : : : : :

20 januari 2023 Sten Horstman 1054689 Hans van der Pas Gemeenteraad Rhenen Openbaar Consultatiememo Integraal Veiligheidsplan (IVP) 20232026

Kennisnemen van: Het college besluit: - kennis te nemen van de consultatiememo over het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026. - de informatienota wordt behandeld in de raadscommissie van 20 februari 2023.

Aanleiding/korte voorgeschiedenis Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) vormt sinds 2019 het beleidsmatig fundament voor een structurele samenwerking tussen de vijf gemeenten, de politie en het Openbaar Ministerie (OM). Het huidige IVP eindigde afgelopen jaar. In deze consultatieronde heeft u als raad gelegenheid input te geven. Aan het eind van deze memo worden een aantal consulterende vragen gesteld waarop u in de raadscommissie van februari kunt reageren. Toelichting op de inhoud In voorliggende consultatiememo wordt beschreven welke voorgestelde, inhoudelijke richting we voor het nieuwe IVP voor ogen hebben. De basis, vaste taken & continue proces In het IVP maken we met politie, OM en buurgemeenten afspraken over onze focus en inzet de komende periode. We maken afspraken over hoe we met elkaar samenwerken en waaraan. Het gaat ook over het richten van capaciteit. Met name politiecapaciteit is beperkt en er moeten keuzes gemaakt worden. Dat doen we o.a. door basisteam-brede prioriteiten en lokaal maatwerk op te nemen in het IVP. De voorgenomen basisteam-brede prioriteiten en lokale focus zijn de onderwerpen die de komende periode meer aandacht verdienen of vragen. Op deze gebieden investeren we extra. Daarnaast vindt uiteraard reguliere inzet plaats en worden vaste taken uitgevoerd.

De uitdaging is om zo adequaat mogelijk in te spelen op (nieuwe) ontwikkelingen zonder aandacht te verliezen voor de structureel relevante vraagstukken, zoals bijv. het voorkomen van woninginbraken. Dit geldt ook voor de politie. De basis qua kerntaken en politiewerk wordt ingevuld. Denk daarbij aan noodhulp, de wijkinzet en service & intake. De resterende ruimte is beperkt. Het kader waarover we in het IVP afspraken maken zijn in de resterende ruimte leidend. Dat betekent bijvoorbeeld dus ook dat het voor kan komen dat diefstal van een fiets minder prioriteit krijgt. Pas wanneer excessen ontstaan en bijvoorbeeld sprake is van een uitzonderlijke piek kan gekozen worden meer nadrukkelijk inzet te plegen op een dergelijk onderwerp.

We zijn voornemens in het UVP (uitvoeringsprogramma) een concrete en kernachtige beschrijving van onze al bestaande activiteiten en werkzaamheden op te nemen. Hiermee geven we een completer beeld. Qua afbakening geldt dat in het IVP (en UVP) doelstellingen worden opgenomen over de openbare orde en het voorkomen of tegengaan en bestrijden van criminaliteit. Veiligheid is een breed thema en beweegt zich ook langs onderwerpen als leefbaarheid en verkeersveiligheid. Zo is toezicht op overlast en ergernissen die de leefbaarheid in de openbare ruimte aantasten een belangrijk element, maar geen onderwerp voor in het IVP. Gezamenlijke prioriteiten (basisteam-breed) Basisteam-breed zijn we voornemens te kiezen voor drie gezamenlijke prioriteiten: ondermijning, digitale veiligheid en maatschappelijke onrust. Deze thema’s pakken we in gezamenlijkheid op. Hieronder wordt de voorgestelde richting op hoofdlijnen geschetst. In het UVP benoemen we de concrete acties die we gezamenlijk gaan voorbereiden en/of ondernemen. Gezamenlijke prioriteit 1: Aanpak ondermijning Ondermijning is voor ons niet nieuw. De afgelopen vier jaar is een start gemaakt met een gezamenlijke aanpak binnen ons basisteam. Wij hebben inmiddels een werkwijze ontwikkeld die kan worden voortgezet. Tegelijkertijd zien wij dat het nodig is deze aanpak in de komende vier jaar verder uit te bouwen en te professionaliseren.

Dit met het doel om de leefbaarheid in onze dorpen en wijken met de vele bedrijventerreinen en buitengebieden te bevorderen. Elke gemeente heeft hierin zijn eigen risicolocaties en kenmerken, maar onze aanpak is zoveel als redelijkerwijs mogelijk hetzelfde. We trekken in onze gezamenlijke aanpak één lijn om de bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid tegen ondermijning te vergroten. We werken aan een gezamenlijke informatiepositie, zodat we het malafide ondernemers zichtbaar moeilijker maken om criminele activiteiten te ontplooien. Daarnaast brengen we risicovolle plekken en branches binnen ons basisteam in beeld, zodat wij de beschikbare capaciteit op basis van een sterke informatiepositie probleemgericht kunnen inzetten. Een nadrukkelijke focus voor komende tijd is het voorkomen van ‘jonge aanwas’. Dit met het doel onze jongeren bewust te maken van de risico’s die gepaard gaan met het starten van een criminele carrière. De casuïstiek die voortvloeit uit ondermijning pakken we samen met het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC) op. Binnen het RIEC-convenant werken we integraal samen met o.a. de recherchetak van de politie, Belastingdienst, Nederlandse Arbeidsinspectie en het UWV. Gezamenlijke prioriteit 2: Digitale veiligheid Digitale vormen van criminaliteit doen zich steeds vaker voor, ontwikkelen zich razendsnel en vormen een permanente dreiging.

Het is steeds duidelijker dat digitale vormen van criminaliteit veel persoonlijk leed en in sommige gevallen zelfs maatschappij-ontwrichtende schade teweegbrengen. Daar waar het digitale domein zich constant opnieuw uitvindt en er nieuwe vormen van digitale onveiligheid komen, geldt dit niet altijd voor de mate van bewustwording, weerbaarheid en beveiliging tegen deze relatief nieuwe vormen van onveiligheid. Wij gaan ons nadrukkelijk richten op het vergroten van de weerbaarheid bij onze inwoners en ondernemers. Wij willen dit doen door hen handelingsperspectieven aan te bieden om slachtofferschap te voorkomen. Dit betekent dat we gaan inzetten op actieve communicatie om het urgentieniveau bij inwoners en ondernemers te verhogen. Daarnaast bieden we perspectief door informatie beschikbaar te stellen en kennis en vaardigheden aan te bieden die de kans op slachtofferschap verlagen. We hanteren een brede benadering waarin de doelgroepen (1) jongeren, (2) senioren en (3) ondernemers evenredig aandacht krijgt. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden om een repressieve dadergerichte aanpak te ontwikkelen.

Gezamenlijke prioriteit 3: Maatschappelijke onrust Maatschappelijke ontwikkelingen en impactvolle incidenten volgen elkaar in hoog tempo op, zijn steeds meer divers en nemen toe in complexiteit. Dit biedt een voedingsbodem voor collectieve emoties, maatschappelijke onrust en een groeiend wantrouwen in het handelen van de overheid. Onze overeenkomsten worden soms overschaduwt door het alsmaar uitvergroten van onze tegenstellingen en een steeds dieper geworteld maatschappelijk ongenoegen. Dit heeft effect en impact op het veiligheidsdomein. Maatschappelijke onrust heeft de potentie om te escaleren in blijvende gevoelens van onveiligheid en onvrede, demonstraties en openbare manifestaties, maar ook in impactvolle en gewelddadige verstoringen van de openbare orde. Het kan een voedingsbodem zijn voor en leiden tot polarisatie, radicalisering en extremisme. Voorkomen is beter dan genezen. Het doel is om te werken aan duurzaam contact met onze inwoners en gemeenschappen. Het met elkaar in gesprek gaan en naar elkaar luisteren helpt om onderlinge verschillen te verkleinen, maar ook meer begrip te krijgen voor elkaars zorgen, belevingswereld, standpunten en (on)mogelijkheden. Dat is vooral een lokale aangelegenheid en veel breder dan enkel het veiligheidsdomein.

Ondanks de focus op preventie kan het noodzakelijk zijn om repressief op te treden ter bescherming of herstel van de openbare orde. Dit zijn vrijwel altijd ad-hoc situaties met een hoge mate van urgentie en onzekerheid waar we ons toch ook op kunnen voorbereiden. We zorgen dat we constant blijven werken aan het vergroten van kennis en expertise en dat we ons prepareren op diverse vormen van maatschappelijke onrust. We zorgen voor een goede informatiepositie en helpen elkaar waar dat nodig is. Specifieke aandacht komende jaren hebben nieuwe digitale vormen van maatschappelijke onrust, en ons handelingsperspectief daarbij. Lokale focus Naast de gezamenlijke focus op bovenstaande thema’s heeft elke gemeente een eigen lokale aanpak en aanvullende lokale aandachtspunten voor de komende beleidsperiode in beeld. De grote lijn wordt opgenomen in het IVP. Een concrete uitwerking, beoogde resultaten en concrete acties worden opgenomen in het UVP. Daar waar ook in de lokale onderwerpen overlap zit en/of samenwerking mogelijk is, laten we dat natuurlijk niet onbenut. Hieronder volgt een beschrijving van de nu voorgenomen lokale focus op hoofdlijnen: Lokale prioriteit 1: Veilige woon- en leefomgeving Een veilige woon- en leefomgeving is een belangrijke voorwaarde om in de gemeente te willen wonen, verblijven, recreëren, ondernemen en/of werken.

Daarom blijven wij prioriteit geven aan het vergroten van de veiligheid en het veiligheidsgevoel. Of het nu gaat om zichtbare criminaliteit zoals woninginbraken of de minder zichtbare criminaliteit zoals drugshandel en ondermijning. Door op tijd in te grijpen voorkomen we zwaardere problematiek en overlast. Criminaliteit, drugsoverlast, woonoverlast en verloedering in de woonomgeving kunnen het woongenot bederven. Wij zetten daarom in om dit zo snel mogelijk aan te pakken, maar voornamelijk op voorhand al te voorkomen. We focussen op een snelle, effectieve en efficiënte aanpak. In de aanpak ligt nadrukkelijk ook de relatie met de andere prioriteiten in dit Integraal Veiligheidsplan (ondermijning, maatschappelijke onrust en digitale veiligheid) waarin we streven naar een: • Verdere afname van de criminaliteit • Verhoging van het veiligheidsgevoel • Vermindering van de woonoverlast • Zichtbaarheid vergroten boa’s en politie Lokale prioriteit 2: Zorg & Veiligheid Bij zorg- en veiligheidsproblemen gaat het bijvoorbeeld om huiselijk geweld, kindermishandeling en problemen veroorzaakt door personen met verward gedrag

Bij zorg- en veiligheidsproblemen gaat het bijvoorbeeld om huiselijk geweld, kindermishandeling en problemen veroorzaakt door personen met verward gedrag. Vaak speelt het gebruik van middelen als alcohol en drugs daarbij een rol. In het veiligheidsdomein en zorgdomein hebben zich de afgelopen jaren omvangrijke veranderingen voorgedaan. De gemeente heeft taken gekregen die eerder door het rijk werden uitgevoerd. Daardoor is de gemeentelijke verantwoordelijkheid op het gebied van zorg en veiligheid groter geworden. Met het oog op goede ondersteuning en zorg en in het belang van veiligheid en leefbaarheid is het van belang dat zorgprofessionals goed samenwerken met hun veiligheidspartners. Een domein overstijgende benadering van de problematiek, met een goed evenwicht tussen preventie en repressie en tussen zorg en straf, doet recht aan de situatie van het individu, zijn of haar omgeving en de belangen van onze samenleving. Wanneer er op het juiste moment ondersteuning en zorg wordt ingezet, is dat niet alleen belangrijk voor de desbetreffende persoon, maar ook voor zijn of haar naasten en omgeving.

Op die manier kunnen maatschappelijke onrust, overlast, recidive en maatschappelijke kosten zo veel als mogelijk worden voorkomen Lokale prioriteit 3: Jeugd & Veiligheid De komende vier jaar is de jeugd een belangrijke doelgroep om onveiligheid te voorkomen en de weerbaarheid te vergroten. Het verdient door alle thema’s heen aandacht in te zetten op het voorkomen van ‘jonge aanwas’. We willen jeugd weerbaar maken en behoeden voor eerste stappen richting een criminele carrière. We zetten ook in op het helpen ombuigen van situaties waarin jongeren toch al in aanraking komen met criminaliteit (of onveiligheid). Daarbij hebben we ook oog voor zorg en de link met het sociale domein. Ten grondslag aan de aanpak op het gebied van jeugd ligt een integrale samenwerking binnen de jeugdketen (politie, boa’s, jongerenwerk, halt, etc.) waar we regie op voeren en die we verder door ontwikkelen. Binnen die jeugdketen is ook aandacht voor jeugdoverlast en de groepsaanpak. Samen behalen wij het gewenste resultaat Dit alles hangt samen met dat veilig Rhenen niet iets is van ons alleen. We zijn afhankelijk van inzet en welwillendheid van onze inwoners, ondernemers en partners. Daar waar mogelijk creëren we betrokkenheid om de effectiviteit van onze inspanningen te vergroten. Inwoners en ondernemers kunnen veel zelf doen. Daarvoor bieden wij handreikingen aan en faciliteren wij.

Onze inzet richt zich op de inwoners en ondernemers in de wijken. Dichtbij en samen met hen en onze maatschappelijke partners zoals de scholen of verenigingen, werken we aan het vergroten van veiligheid. In het UVP wordt komende weken de hier voorgestelde hoofdlijn verder geconcretiseerd en vertaald naar doelen, beoogd resultaat en voorgenomen acties. Consulterende vragen Deze consultatieronde heeft u als raad gelegenheid op bovenstaande inhoud te reageren en aan de hand van de hieronder genoemde consultatievragen uw input te geven: 1. Zijn de drie voorgestelde basisteam-brede prioriteiten herkenbaar en kunt u zich vinden in dit kader voor de komende beleidsperiode (2023-2026)? 2. Kunt u zich daarnaast vinden in de beschreven ‘lokale focus’? 3. Wilt u accenten meegeven op beschreven thema’s of een suggestie doen die nog niet benoemd is? Vervolgprocedure Op de consulterende vragen kunt u in de raadscommissie van februari reageren. De informatienota wordt behandeld in de raadscommissie van 20 februari 2023.