Informatienota herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg pilot participatiestatuut

Informatienota college / raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : : : : : :

22 september 2021 Sandra Kensen/Geert van de Laak 912453 drs. J.G. Boerkamp College Rhenen Openbaar Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg - rotonde Herenstraat tot Paardenveld

Kennis nemen van: Het college besluit : Kennis te nemen van de participatie in het project “Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg”; de informatienota door te sturen aan de raad. Aanleiding/voorgeschiedenis De herinrichting van de Nieuwe Veenendaalseweg is één van de projecten waar het participatiestatuut voor de eerste keer in zijn geheel voor geldt. De bedoeling van het statuut is borgen dat in een participatieproces iedereen in zijn rol kan blijven en daarbij ook in zijn waarde. De bepalingen van het statuut geven aan wat daarvoor nodig is. Het participatiestatuut bepaalt dat het proces begint met een raadsvoorstel dat is voorzien van o heldere kaders die aangeven wat niet ter discussie staat en wat open is o een communicatie- en participatieparagraaf o een begroting met de kosten van de communicatie en participatie iedereen die dat wil, kan meedoen aan het participatieproces er meerdere communicatie- en participatievormen worden ingezet, zodat mensen weten dat zij kunnen meedoen en dat zij kunnen meedoen op de manier die hen schikt o in ieder geval is er een bijeenkomst en een digitale enquête o maar ook nieuwe vormen worden ontwikkeld raadsleden worden uitgenodigd voor alle bijeenkomsten, zodat zij uit eerste hand kunnen horen wat er leeft in de samenleving de voortgang van het project te volgen is voor raad en inwoners, onder andere via de gemeentewebsite in alle

communicatie de boodschap is ‘er is waardering voor ieders kennis, ervaring en inbreng; we ontwikkelen samen iets nieuws’. Aan al deze bepalingen kon worden voldaan bij het maken van een nieuw ontwerp van de Nieuwe Veenendaalseweg. In deze nota leest u hoe het participatieproces verliep en tot welke lessen en resultaten het leidde.

Toelichting op de inhoud Kadernota

Op 10 november 2020 stelde u de ‘Kadernota ONTWERP Herinrichting Nieuwe Veenendaalseweg’ vast. Met de nota startte het participatieproces om een nieuw ontwerp voor de weg te ontwikkelen. Dit nieuwe ontwerp wordt in september 2021 voorgelegd aan het bestuur. De kaders Het participatieproces was opgedeeld in kleine stappen. Op deze manier konden inwoners en gemeente oprecht samen een nieuw ontwerp ontwikkelen. Bij iedere uitnodiging en in ieder verslag werden de kaders genoemd. Dit gebeurde op toegankelijke wijze: De gemeente vindt het belangrijk dat fietsers en voetgangers zich veilig voelen op de Nieuwe Veenendaalseweg. Ook auto’s, scooters, de bus en vrachtauto’s moeten over de Nieuwe Veenendaalseweg kunnen blijven rijden. Het is belangrijk dat de woningen, winkels en voorzieningen, zoals de Tollekamp, goed bereikbaar blijven en bevoorraad kunnen worden. En verder is het belangrijk dat de weg groener wordt. Het klimaat verandert. Bij de inrichting van de weg moeten we daarom rekening houden met hevige regenbuien en hoge temperaturen. Deze uitgangspunten staan vast. Zij vormen de basis om samen te komen tot een betere inrichting van de Nieuwe Veenendaalseweg. De functie van kaders voor het participatieproces Met het stellen van kaders aan het begin van het participatieproces legt de raad vast waar het eindresultaat in ieder geval aan moet voldoen.

Zo is de invloed van de raad vanaf het begin geborgd. Bovendien helpen kaders het proces, omdat bepaalde mogelijkheden niet hoeven te worden verkend. In de bijeenkomsten met inwoners bleek dit bijvoorbeeld voor de vraag over éénrichtingsverkeer. Dat kan niet, omdat één van de vijf kaders stelt dat de weg voor al het verkeer, dus ook voor de bus, toegankelijk blijft. Hoewel de kaders duidelijkheid en richting geven, blijft er altijd ruimte voor interpretatieverschil. Bijvoorbeeld: als fietsers, voetgangers en het groen zo belangrijk zijn, moet de inrichting van de weg gemotoriseerd verkeer dan niet maximaal ontmoedigen? Hoe pakken de kaders uit in de praktijk? Tijdens het proces bleek dat veiligheid en groen op gespannen voet staan met elkaar. Op de vraag wat inwoners wilden bewaren, omdat het al goed is, werden vaak het groen en de bomen genoemd. Inwoners, jong en oud, wilden als verbetering dat fietsers meer ruimte zouden krijgen dan nu het geval is. In de praktijk betekent dit dat vanaf de Domineesbergweg tot aan de rotonde Herenstraat de weg breder moet worden dan deze nu is. Dit gaat gedeeltelijk ten koste van het groen. Conclusie over ‘kaders’ Kaders geven aan wat in principe niet ter discussie staat. In principe, omdat tijdens het proces kan blijken dat wat vooraf werd bedacht toch net iets anders uitpakt in de praktijk.

Met deze nuancering zijn kaders functioneel voor het proces. Belangrijkste doel: een goed gesprek mogelijk maken Tijdens het proces bleek dat het inrichten van een weg niet eenvoudig is. Om een goed gesprek over de inrichting te kunnen voeren, is kennis hierover bij alle deelnemers gewenst. De projectgroep zette zich in om deze kennis en informatie op een begrijpelijke en toegankelijke wijze te presenteren. Inwoners konden zo op ieder moment meedoen als zij dit wilden. Ongeveer 30 inwoners deden aan iedere stap van het proces mee. De rol van de raad gedurende het proces De raad ontving dezelfde uitnodigingen en informatie als inwoners. Bovendien is met de raad de voortgang gedeeld in vergaderingen, rapportages en collegebesluiten. Een raadslid en twee fractievolgers zijn ook ingegaan op de uitnodiging voor een bijeenkomst. In het participatiestatuut is geregeld dat raadsleden zich beperken tot toehoren en vragen stellen. Echter, het bleek prettig

en gepast om als raadslid/fractievolger soms ook – maar expliciet als inwoner - te vertellen uit eigen ervaring.

Het participatieproces in coronatijd De grondgedachte van het participatiestatuut is dat iedereen die wil meedoen dit ook kan. Het gaat erom dat mensen een keuze hebben om samen met de gemeente op te trekken om tot betekenisvolle resultaten voor de samenleving te komen. Het aan anderen overlaten, mag ook. Bij participatie gaat het om de kwaliteit van het gesprek. De basis hiervoor is een oprechte interesse in elkaars ervaringen, zodat steeds opnieuw werkelijk contact, wederkerigheid en daarmee vertrouwen kunnen ontstaan. De coronamaatregelen veranderen hier niets aan. Er was maar één aanpassing nodig: nog creatiever zijn met het vinden van de goede vorm om het goede gesprek met elkaar te kunnen voeren. Afhankelijk van het soort gesprek werd bepaald met hoeveel mensen dit op goede wijze kon. Bij een online uitwisseling van ervaringen was 9 inwoners het maximum. Om iedereen de kans te geven, werden er 2 bijeenkomsten georganiseerd: dezelfde opzet, andere mensen. Een onlinegesprek wordt beter wanneer deelnemers zich vooraf kunnen voorbereiden door middel van bijvoorbeeld tekst- en/of beeldmateriaal. Hier is voor gezorgd door de projectgroep. En wie niet digitaal wilde of kon deelnemen, kon aangeven om met een ambtenaar langs de Nieuwe Veenendaalseweg te wandelen op 1,5 meter afstand. Van deze mogelijkheid is ook gebruik gemaakt.

Onder invloed van de coronapandemie: hogere kosten en langere doorlooptijd Aan de zorgvuldigheid in de communicatie - ruimte voor iedereen die dat wil om inbreng te leveren – hebben de coronamaatregelen niets afgedaan. De voorbereiding en uitvoering van de participatie namen hierdoor wel meer tijd dan eerder gedacht. Zo kon twee keer een digitale enquête worden ingevuld. Het kostte veel tijd om de gedeeltelijk technische informatie kort en duidelijk te verwoorden voor de enquêtes. Deze extra tijd vertaalt zich in hogere kosten en een langere doorlooptijd. Ongeveer €40.000 is nu besteed aan de participatie en communicatie. Dit lijkt in eerste opzicht veel, maar is slechts 2 % van het geschatte budget voor de realisatie. Desondanks kan dit jaar een besluit over het ontwerp worden genomen en is de planning dat de eerste werkzaamheden daarna kunnen starten. Inmiddels is wel duidelijk dat corona ook effect heeft op de levering van materiaal. Door gebrek aan grondstoffen lopen de termijnen op. Dit is van invloed op het moment en de omvang van de start van de werkzaamheden. Inbreng van de inwoners in grote lijn Het ontwerp ontstaat stap voor stap. In de eerste stap deelden inwoners hun ervaringen met de weg. Zij wilden ook het een en ander bewaren. Dit is het groen, de bankjes, de ventweg, de pleintjes en de snelheidslimiet van 30 km per uur.

Ook zien ze de bomen graag terug in het ontwerp (al mogen ze ook verplaatst of vervangen worden). In de tweede stap noemden inwoners drie grote wensen: • van de weg meer één geheel maken • fietsers en voetgangers meer ruimte geven dan nu het geval is. • het moet gemakkelijker worden voor fietsers en automobilisten om linksaf te slaan en voor voetgangers om over te steken. Als tussenstap is aan de inwoners een tweede enquête voorgelegd om te komen tot de uitgangspunten voor snelheid, wegindeling, breedte van de weg en oversteekplaatsen. Mede op basis van de resultaten van deze laatste enquête zijn de keuzes gemaakt over de indeling van de weg, de kruispunten en oversteekplekken. Vervolgens is het ontwerp nader uitgewerkt met het groen, maatregelen en parkeren. Dit was de derde stap. Op 6 september zijn de tekeningen van het ontwerp gepresenteerd in het Huis van de gemeente. En vanaf 7 september op de website van de gemeente. Op basis van de reacties zijn nog laatste wijzigingen aangebracht. Het resultaat van dit proces is een ontwerp dat via een separaat voorstel wordt voorgelegd voor besluitvorming.

Vervolgprocedure Op dit moment is de planning dat het voorlopig ontwerp voor besluitvorming wordt voorgelegd aan de raad in haar vergadering van november. Vervolgens kan het uitgewerkt worden tot een definitief ontwerp. Hoe snel de realisatie verloopt, is afhankelijk van de noodzakelijke onderzoeken. (Is archeologisch onderzoek nodig? Moeten er leidingen worden verlegd?) en de fasering waarbij de voorzieningen langs de weg bereikbaar blijven. Bijlage Bijlage 1 Overzicht van de communicatiemiddelen, de participatiemogelijkheden en deelname aan het proces