Financieel perspectief 2024-2027 030224 nav vraag VVD

Financieel perspectief inclusief toekomstige ontwikkelingen 2.5.1 Inleiding Op 1 februari is via de griffie een vraag van de VVD binnengekomen over het opstellen van een globaal geactualiseerd financieel perspectief. Aanleiding voor het verzoek van de VVD zijn: a. besluitvorming die de komende periode voorligt over een aantal raadsvoorstellen met forse financiële consequenties; b. Presentatie monitoring jeugdzorg op 30 januari waarbij een stijging van de kosten jeugdzorg wordt voorzien van indicatief 10% per jaar. Aanvullend op het verzoek van de VVD is onderaan in deze memo een toelichting opgenomen over de keuze om in de raadsvoorstellen van de Stadshaven en flexwoningen het renteomslagpercentage te gebruiken.

Voorlopige conclusie financieel perspectief 2024-2027: Het financieel perspectief ontwikkelt zich tot en met 2026 voordeliger dan het gepresenteerde beeld in de rapportage ‘Bijstelling financieel perspectief 2023-2027’ (raad december 2023). Het perspectief in 2027 verandert niet. In het geactualiseerde financieel perspectief is de meerjarige ontwikkeling van de zorgkosten jeugd niet meegenomen. De ontwikkeling hiervan is met veel onzekerheden omgeven: a. Uitkomst maatregelen hervormingsagenda. Deze maatregelen moeten tot een verlaging van de zorgkosten leiden. b. Impact van de eigen maatregelen zoals die in de commissie op 31 januari zijn gepresenteerd c. Uitkomsten onderzoek Commissie van Wijzen in 2026 d. Onzekerheid maatregelen van een nieuw kabinet e. In- en uitstroom in de jeugdzorg en de zorgzwaarte Bekend is wel dat volgens het landelijk beeld de zorgkosten de komende jaren met 10% per jaar toenemen. De huidige omvang van de zorgkosten in Rhenen is ook een gegeven. In 2023 komen deze naar verwachting uit op € 6,4 miljoen. Het geschetste beeld vraagt op korte termijn een nadere analyse. Ombuigingen zijn op basis van dit beeld zeker niet uitgesloten. We moeten ervoor waken om in dit stadium een ad-hoc ombuigingsoperatie op te starten. Het huidige perspectief vraagt om een adequate en snelle analyse en het tijdig bepalen van een strategie voor mogelijke ombuigingen.

Financieel perspectief 2024 - 2027 Voor het perspectief in deze memo is het laatst bekende financieel perspectief gebruikt. Dit perspectief - staat op pagina 37 van de rapportage ‘Actualisatie financieel perspectief 2023-2027’. Daaraan toegevoegd of gewijzigd zijn de onderwerpen waarover in de periode t/m januari 2024 besluitvorming heeft plaatsgevonden. Denk bijvoorbeeld aan het voorstel over de vaststelling van de belastingverordeningen in de raad van december. Verder is het perspectief aangevuld met: 1. de gevolgen decembercirculaire 2023 2. de besluitvorming die de komende periode voorligt Door de vele onzekerheden zijn, zoals eerder gemeld, voor de zorgkosten geen budgetten opgenomen in het financieel perspectief. In het verlengde daarvan geldt dat ook voor: a. de investeringen in de voorliggende voorzieningen (is het alternatief voor dure inkoop van zorg). Deze investeringen kunnen leiden tot een beperking van de kostenstijging bij de jeugdzorg. b. de inzet van personeel c. de eventuele doorwerking naar de WMO. Tenslotte zijn de structurele gevolgen van de jaarstukken 2023 in het perspectief niet meegenomen. We zitten nog te vroeg in het proces om u daarover nu al een beeld te geven.

Nr.

Onderwerp

1.

Vertrekpunt (meerjaren)begroting 2024 – 2027 (A)

2024

2025

2026

2027

97 V

2.818 V

628 V

441 V

69 N

Besluitvorming bij begroting 2024 (raad november 2023) 2.

Claims bestuursprogramma categorie 2 (kadernota 2024)

462 N

737 N

727 N

3.

Aangepast voorstel woonlastendemping

326 N

9N

335 V

4.

Leenconstructie met algemene reserve tbv woonlastendemping

626 V

626 N

5.

Amendement: verlengen subsidieregeling evenementen Rhenen

75 N

5.a.

Dekking amendement ten laste van de algemene reserve

75 V

Besluitvorming in raad december 2023 6.

Bijstelling financieel perspectief 2023 – 2027

228 N

68 N

388 N

15 V

7.

Aanpassing legesopbrengsten bij de belasting en legesverordening 2024 (bedragen aangepast n.a.v. raadsbesluit in december 2023)

80 V

112 N

77 N

77 N

68 N

67 N

66 N

Voorgenomen besluitvorming raad februari 2024 8.

Vervangen natuurgrasveld door kunstgrasveld SV Candia ‘66

8.a.

Incidentele dekking uit algemene reserve

9.

Raadsvoorstel ten behoeve van de inkoop van 20 flexwoningen

67 V 20 N

47 N

44 N

40 N

Voorstellen waarover nog besluitvorming moet plaatsvinden 10.

Vaststellen integraal gebiedsplan uiterwaarden met inpassing Stadshaven (consulterend besproken in cie van 31 januari 2024)

61 N

61 N

61 N

10.a.

Dekking uit bruto-methode reserve

55 V

55 V

55 V

11.

Integraal huisvestingsplan onderwijs*

P.M.

P.M.

12.

Raadsvoorstel: ontwikkeling sportpark Candia*

P.M.

P.M.

P.M.

P.M.

13.

Bijgestelde begroting 2024 en kadernota 2025 Odru: voorstel formatieuitbreiding

41 N

41 N

41 N

41 N

14.

Herijking tarieven jeugdzorg

160 N

160 N

160 N

160 N

15.

Opbrengst verkoop Kerkstraat

P.M.

16.

Verkoop locatie Dorpshuis Elst

P.M.

17.

Opvang vluchtelingen Oekraïne

580 V

96 V

18.

Gevolgen decembercirculaire 2023 (voordeel het gevolg van bijstelling maatstaf huishoudens laag inkomen met drempel).

229 V

203 V

141 V

156 V

2

19.

Object aankoop maatsteeg 20

P.M.

P.M.

P.M.

Totaal van de onderwerpen waarover nog besluitvorming nodig is (B)

278 V

1.575 N

967 N

288 N

Geactualiseerd financieel perspectief 2024 – 2027 (A-B)

375 V

1.243 V

339 N

153 V

Ontwikkeling jeugdzorg Uit landelijke onderzoek blijkt dat de kosten jeugdhulp gemiddeld met 10% per jaar gaan stijgen. Dit wordt veroorzaakt door meerdere factoren, waaronder de hoogte van de landelijk vastgestelde tarieven (loon-prijscompensatie) en de toename van zowel aantallen cliënten als complexiteit van de problematiek. De Covid-pandemie is een katalysator geweest voor de toename in de groei van aantallen en complexiteit. In de pandemie is veel zorg afgeschaald en veel mensen hielden hun zorgvraag bij zich. Dit leidde tot meer en zwaardere zorg na de pandemie. Tevens zorgt deze periode er voor dat trends richting de toekomst lastig te maken zijn, omdat de data in deze periode erg afwijkt van voor en na de pandemie. De verwachting is landelijk dat de aantallen en zorgzwaarte verder zal toenemen. Daarnaast dienen we de komende jaren uitvoering te geven aan de hervormingsagenda jeugd, welke op hoofdlijnen is vastgesteld, maar waar nog grote onzekerheid is over de exacte invulling en het daarmee gepaard gaande besparingspotentieel. Het rijk houdt rekening met een besparingspotentieel van 1 miljard euro, waarvan een aanzienlijk deel nog onzeker is qua haalbaarheid. Er is vanuit de hervormingsagenda een nadrukkelijke opdracht voor een stevig lokaal team, waarvan nog onduidelijk is wat dit betekent en of dit om een investering vraagt in de uitvoering.

Dit is om deze reden nog niet meegenomen. Niets doen is geen optie. We staan als gemeente aan de vooravond van een grote omslag in de Jeugdwet en daaruit voortvloeiende werkzaamheden. We moeten de groei in kosten zien af te remmen én kwaliteit in de (benodigde) zorg behouden. Daarbij het gegeven dat veel van de ontwikkelingen buiten de (directe) beïnvloedingssfeer van de gemeente liggen. Denk hierbij aan vastlopende (veiligheids)ketens, wachtlijsten door personeelskrapte binnen het zorglandschap, \indexatie, verwijzingen die via het medisch domein lopen en een toename van cliënten en complexiteit. Vanwege de onzekerheid en beperkte mate van beïnvloeding, kunnen we geen krimp realiseren, maar is onze ambitie om een dempend effect op de autonome groei te realiseren van jaarlijks 3 tot 7%. Dit is vooralsnog een grove inschatting, gebaseerd op maatregelen waarvan we verwachten dat deze een netto-rendement opleveren. Probleem is dat het effect van preventieve maatregelen moeilijk in te schatten is. In hoeverre we de autonome groei kunnen dempen hangt af van het werkelijk rendement van de te nemen maatregelen in combinatie met de effecten van de niet beïnvloedbare effecten. We blijven echter zoeken naar nieuwe (mogelijk) effectieve maatregelen en kijken hoe die geïmplementeerd kunnen worden. Er ligt nu een plan voor komend half jaar en daar vandaan bouwen we voort.

Overig: rentepercentages raadsvoorstellen flexwoningen en stadshaven In de afgelopen commissies is diverse keren opgemerkt dat het financieel beeld in de raadsvoorstellen over de flexwoningen, passantenhaven onjuist is ten aanzien van het gehanteerde rentepercentage. Daaruit zou de komende periode nog een fors financieel nadeel vloeien. De achterliggende reden van deze opmerkingen is dat het rente omslagrente lager ligt dan de marktrente van dit moment. Dat is een terechte constatering. Waarom is toch het renteomslag percentage gebruikt? In de begroting wordt jaarlijks een investeringsprogramma opgenomen. De afschrijvings- en rentelasten (kapitaallasten) daarvan zijn verwerkt in de lasten van de begroting. In het

3

begrotingsjaar blijkt het voorgenomen investeringsprogramma niet volledig te worden gehaald. Dat is al jarenlang een terugkerend beeld waarover u in de jaarstukken steeds bent geïnformeerd. Hierdoor is in het begrotingsjaar sprake van een voordeel bij de afschrijvings- en rentelasten. Dat voordelig effect kun je op voorhand in de begroting corrigeren door een zogenaamde stelpost onderuitputting kapitaallasten op te nemen. Je stelt daarmee de hoogte van de afschrijvings- en rentelasten naar beneden bij. Door de provincie is deze optie echter niet toegestaan. Daarom hanteren we voor ‘alle’ investeringen het lagere renteomslag percentage. In het begrotingsjaar reduceren we daarmee het voordeel van de kapitaallasten in de begroting.

5 februari 2024

4