Ervaringen met de Cunerapas.pdf

Denktank “Arm, maar rijk aan ervaringen”, Rhenen

Onze ervaringen met de Cunerapas van de gemeente Rhenen Wie wij zijn Wij zijn inwoners van de gemeente Rhenen die ervaren wat armoede is. Wij weten hoe het is om te moeten leven met weinig geld en hoe dat uitwerkt op ons die erdoor getroffen worden. Wij hebben hiermee veel ervaring opgedaan. Wij lopen vaak aan tegen problemen, als we een beroep doen op regelingen van de gemeente Rhenen. Wij beseffen dat er veel mensen en organisaties in Rhenen zijn die meedenken en meedoen om armoede te bestrijden. Maar wij merken dat die onvoldoende weten van waar mensen met weinig geld in de praktijk mee te maken krijgen. Die kennis zit wel bij ons. Wij vinden het belangrijk die ervaringen naar buiten te brengen. Daarom hebben wij ons verbonden in deze denktank. Wij delen onze ervaringen met het leven met weinig geld met elkaar. Wij willen deze ervaringen actief gebruiken om ons en andere mensen in dezelfde situatie te helpen en de ondersteuning vanuit de gemeente te verbeteren, onder het motto van onze Denktank: “Arm, maar rijk aan ervaringen”.

Het doel van de overheid en de gemeente in het bijzonder De overheid onderkent de problemen van mensen met weinig geld. Zij schrijft zelf op haar website: “Iemand die in armoede leeft, kan moeilijk rondkomen. Diegene maakt zich zorgen of er wel genoeg geld is om te wonen, te eten, kleding te kopen en de verzekeringen te betalen…. Iemand die armoede leeft heeft vaker last van stress, problemen met de gezondheid, eenzaamheid en schaamte. Kinderen die in armoede opgroeien hebben minder kans op een goede toekomst….”. Daarom neemt de regering een aantal maatregelen met als doel: “Een voldoende en stabiel inkomen hebben, zodat iedereen mee kan doen en vooruit kan komen.” (teksten van de website: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/armoedebestrijding/armoede-verminderen). Zowel het rijk als de gemeenten doen hieraan mee. Hiermee komt Nederland tegemoet aan wat het met alle andere landen van de Verenigde Naties hebben beloofd in de Universele Rechten van de Mens.

In deze Universele Rechten van de Mens staat onder andere, dat: “Eenieder heeft als lid van de gemeenschap recht op maatschappelijke zekerheid en heeft er aanspraak op, dat door middel van nationale inspanning en internationale samenwerking, ….en de hulpbronnen van de betreffende Staat, de economische, sociale en culturele rechten, die onmisbaar zijn voor zijn waardigheid en voor de vrije ontplooiing van zijn persoonlijkheid, verwezenlijkt worden.” (artikel 22), met andere woorden: iedereen moet vrij kunnen beschikken over voldoende middelen voor een menswaardig bestaan. (zie: https://www.amnesty.nl/encyclopedie/universele-verklaring-van-de-rechten-van-de-mens-uvrm-volledige-tekst; ook andere artikelen van deze verklaring).

Het doel van de Cunerapas Veel gemeenten maken gebruik van een pasjessysteem. Daardoor hoeven de gebruikers geen geld voor te schieten. Zij hoeven de uitgaven ook niet te declareren. Ook de gemeente Rhenen maakt hiervan gebruik in de vorm van de Cunerapas. Wij hebben ervaren dat het werken met de Cunerapas voordelen biedt boven het oude systeem van declareren. Dat systeem was ingewikkeld voor ons. Het eiste toegang tot internet en ervaring met het werken met computersystemen. Ook de gebruikte taal was voor veel mensen niet gemakkelijk te begrijpen.

1

Denktank “Arm, maar rijk aan ervaringen”, Rhenen

Hoe de Cunerapas uitwerkt Ondanks deze goede bedoelingen ervaren wij - deels nieuwe – problemen bij het gebruik van de Cunerapas:

1. Ingewikkeld a. Veel verschillende regelingen naast elkaar Nog steeds moeten wij ons verdiepen in heel veel afzonderlijke regelingen, beschikbare budgetten voor onszelf en onze gezinsleden. Bij sommige regelingen wordt direct geld aan ons overgemaakt (bijvoorbeeld de energietoeslag). Bij andere moeten we terecht bij de aanbieders via de Cunerapas en bij weer andere moeten we ons richten op bijvoorbeeld het Jeugdfonds Sport en Cultuur. En dan kent de gemeente nog weer andere regelingen (zoals de Individuele Inkomenstoeslag, de Bijzondere bijstand, de Kwijtschelding gemeentelijke belastingen en de Collectieve Ziektekostenverzekering). b. Moeilijk te begrijpen taal en ingewikkelde website Wij vinden de taal op de website van de Cunerapas ingewikkeld en onvoldoende op ons toegesneden. Het is voor ons ook moeilijk om erachter te komen op welke budgetten wij aanspraak kunnen maken en hoeveel geld er voor ons beschikbaar is. Wij vinden het lastig de weg te vinden op de website van de Cunerapas en die van andere voorzieningen, zoals die van het Sport- en Cultuurfonds.

2. Duurder en daardoor minder In het oude systeem konden wij onze inkopen doen bij de voordeligste aanbieder. Veel van die aanbieders blijken niet bij de Cunerapas aangesloten te zijn. De aangesloten aanbieders zijn meestal duurder. Daardoor kunnen wij met het beschikbare budget minder aanschaffen dan in het oude systeem. Daarnaast bezorgt dit systeem ons het gevoel dat het ons de regie en vrije aanschafkeuze uit handen neemt.

3. Stigmatiserend Het komt vaak voor dat de aanbieders van de Cunerapas aan ons andere eisen stellen dan aan andere klanten. Zij staan ons als gebruikers van de Cunerapas bijvoorbeeld niet toe om artikelen te ruilen. Ook in andere opzichten discrimineren zij ons, bijv. bij de toelating van onze kinderen tot zwemlessen. Voor onze kinderen geldt dat zij pas vanaf 8 jaar zwemles kunnen krijgen. Kinderen van andere ouders zijn bij Optisport al welkom vanaf hun vierde jaar. Verder kunnen onze kinderen in sommige gevallen slechts gedurende korte tijd aan (sport)verenigingen deelnemen; daarna vervalt de vergoeding weer. Het openlijk moeten tonen van de Cunerapas in winkels roept schroom bij ons op; we hebben het gevoel dat we publiekelijk gebrandmerkt worden.

4. Verschil tussen behoefte en aanbod Het aanbod van de Cunerapas is ongetwijfeld goed bedoeld. Zo is het sympathiek dat de gemeente ons gunt om uit te kunnen eten door middel van een restaurantvergoeding. Maar tegelijkertijd hebben wij individuele behoeften, die voor ons heel belangrijk zijn, maar waarin de Cunerapas niet voorziet. Net als in het oude systeem geeft de Cunerapas ons niet de mogelijkheid om zelf te beslissen over wat wij nodig hebben en welke aanschaf prioriteit heeft. De behoefte verschilt van persoon tot persoon, van gezin tot gezin, van situatie tot situatie, en is moeilijk in algemene regelingen te vangen.

2

Denktank “Arm, maar rijk aan ervaringen”, Rhenen De Cunerapas is kortom een verbetering, als het gaat om het voorschieten van geld en het verminderen van het administratieve gedoe bij het declareren. Maar sommige problemen zijn gebleven, zoals de veelheid van ingewikkelde regelingen, het taalgebruik en het verschil tussen onze persoonlijke behoeften en het aanbod/budget. Door de Cunerapas zijn er nu andere problemen bij gekomen, bijvoorbeeld doordat wij minder kunnen aanschaffen voor hetzelfde geld. En ook door de stigmatiserende en discriminerende werkwijze van sommige aanbieders. Het systeem maakt dat het ons minder kansen geeft om volwaardig mee te doen in de samenleving en de regie over het eigen leven te kunnen voeren. En dat wringt met de bedoeling van de maatregelen die de overheid voor ogen stond. Wij realiseren ons ook dat de oude regeling met het declaratiesysteem en de nieuwe met de Cunerapas veel administratieve lasten van de gemeente (en dus kosten) vergt. In het oude systeem werden alle uitgaven stuk voor stuk aan de hand van bewijsstukken beoordeeld. Maar ook bij de Cunerapas zal de verwerking van de gegevens van de aanbieders veel werk voor de gemeente blijven inhouden.

Hoe het beter zou kunnen Wij begrijpen dat de gemeente wil weten of haar geld goed besteed wordt en daarover verantwoording moet afleggen. Dat daarvoor een bepaalde controle nodig is, begrijpen wij evenzeer. Toch willen wij behandeld worden als alle andere inwoners van de gemeente. Dat kan door vooraf goed na te gaan welke mensen voor financiële ondersteuning in aanmerking komen. Precies willen bepalen en nagaan welk bedrag wij waaraan besteden, ontneemt ons echter de regie en beperkt ons gevoel van eigenwaarde. De manier waarop de gemeente de eenmalige energietoeslag van € 1.300 heeft uitgekeerd, is in onze ogen een mooi voorbeeld. Daarmee houden wij de regie in eigen hand. Ook de korting van € 190 van de rijksoverheid op de energierekening van iedereen is een voorbeeld. Daarbij heeft het rijk overigens niet eens gekeken of iedereen wel meer aan energie moest betalen. Met andere woorden: in die situatie vond de overheid het klaarblijkelijk niet nodig om bij de burgers na te gaan waaraan elke betaalde euro besteed werd…. Wij pleiten daarom voor: a. minder regelingen; b. voor ons goed toegankelijke informatie over de overblijvende regeling(en); c. het voornamelijk vooraf controleren of wij in aanmerking komen voor financiële steun (en tot welk bedrag); d.

en het direct overmaken van deze steun in een geldbedrag dat wij naar eigen behoeften kunnen besteden zonder verdere verantwoording achteraf. Als de gemeente dat om de een of andere reden toch wenst, kan zij steekproefsgewijs achteraf nagaan hoe het geld besteed is.

3

Denktank “Arm, maar rijk aan ervaringen”, Rhenen

4