Collegevoorstel vaststellen projectopdracht ombuigingen - 11 februari 2025

Bestuurlijk Voorstel college Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

11 februari 2025 Jaap Lange 1194943 B. Fintelman College Rhenen Openbaar Vaststellen projectopdracht ombuigingen

Voorstel: Het college besluit: 1. De projectopdracht Ombuigingen vast te stellen; De belangrijkste projectdoelen zijn: Sluitend maken van de begroting 2026; Komen tot een solide basis voor de komende 5 jaar aan de hand van een kerntakendiscussie (KTD). 2. Kennis nemen van de consequenties van haar besluit om prioriteit te leggen bij het project Ombuigingen waardoor andere werkzaamheden niet uitgevoerd worden; 3. De projectopdracht Ombuigingen ter consultatie voor te leggen aan de cie B&F van 5 maart 2025

Inleiding Dit voorstel over de projectopdracht Ombuigingen, zie bijlage 1, is een vervolg op het traject dat voor de begroting 2025 is doorlopen. Dit traject resulteerde nog niet in een structureel sluitende begroting, waarmee een vervolg ook daadwerkelijk nodig werd. Beoogd doel Het beoogd doel is om de projectopdracht Ombuigingen en het proces dat doorlopen wordt, formeel vast te stellen. Het is belangrijk om hier vooraf een gedeeld beeld over te hebben zodat hier achteraf, wanneer de ombuigingen ter besluitvorming voorliggen, geen verschil van inzicht over ontstaat. Argumenten 1.1 De meerjarenbegroting van 2026 – 2029 is niet structureel sluitend Bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2025 – 2028 bleek dat deze niet sluitend was. Er is toen gekozen om de begroting van 2025 op pragmatische wijze sluitend te maken waarna een KTD het fundament zou vormen voor het structureel sluitend krijgen van de meerjarenbegroting 2026 – 2029. Doordat het proces om de begroting 2025 sluitend te krijgen meer intensief was dan verwacht en door (externe) andere omstandigheden is het proces om te komen tot een KTD niet gestart. Dit leidt tot de conclusie dat de meerjarenbegroting 2026 – 2029 niet sluit.

1

1.2 De beschikbare tijdspanne is beperkt waardoor het project Ombuigingen in de basis 2 hoofdoelen kent Gegeven de hoge prioriteit die aan het opleveren van een sluitende begroting 2026 hangt, worden in de basis 2 hoofddoelen onderscheiden. Het eerste hoofddoel richt zich expliciet op een sluitende begroting 2026. Dit houdt in dat bij het opleveren van de perspectiefnota 2026 de raad ook ombuigingen voorgelegd krijgt waarmee de begroting 2026 sluitend wordt. De perspectiefnota krijgt een afgeslankt karakter. Afgeslankt wil zeggen dat alles wat in deze nota opgenomen wordt, behoort tot: a) autonome ontwikkelingen (bv GR-en of loon- en prijsindex) of wettelijke taken (bv nieuw landelijke beleid of effecten van APPA). Deze zijn onvermijdelijk. Of b) bestaand Rhenens beleid dat reeds in gang is gezet en die exploitatie en balans raken, en die om duidelijk aanwijsbare redenen herijkt moet worden. Uitstel kan niet, waarmee deze in haar aard ook min of meer onvermijdelijk is. Er wordt géén nieuw Rhenens beleid opgenomen. Inzichtelijk is gemaakt welk beleid en uitvoering expliciet niet meegenomen is. De tweede hoofddoel richt zich op het komen tot een solide financiële basis voor de komende 5 jaar. De eerste weerslag hiervan is terug te vinden in de meerjarenbegroting 2027 – 2031. De basis hiervoor wordt gelegd met het voeren van een KTD.

1.3 Het samenbrengen van verschillende processen brengt inzicht en overzicht In het project Ombuigingen worden de volgende processen samengebracht: -

De realisatie van de taakstellingen in de begroting van 2025; Het opleveren van een sluitende begroting 2026; Het voeren van een KTD om tot een solide financiële basis voor de komende 5 jaar te komen; Het monitoren van de voortgang op de realisatie van de ombuigingen.

Deze processen haken op elkaar in waarmee het wenselijk is om deze processen in samenhang met elkaar te laten lopen. 2.1 Realisatie van alle doelen van het project Ombuigingen vraagt de nodige ambtelijke inzet Er is een inschatting gemaakt welke ambtelijke inzet dit project vraagt. Gemiddeld genomen is dit 300 tot 400 uur per lid van de projectgroep. Gegeven de prioriteit die het college geeft aan het project Ombuigingen, houdt dit in dat de bepaalde werkzaamheden de komende periode niet opgepakt of verder gebracht worden. Daarnaast vraagt het straks bij de nadere uitwerking van de ombuigingen zo’n 150 tot 200 uur per betrokken collega. Omdat nu nog niet bekend is welke collega’s dat zijn, is op dit moment nog geen uitspraak over eventuele consequenties van die inzet gedaan. Mochten die er te zijner tijd zijn, worden die consequenties, net zoals nu, aan het college voorgelegd. De gemaakte inschatting heeft geen betrekking op de inzet die een KTD vraagt. Die inschatting wordt gemaakt wanneer er meer zicht is op hoe dergelijk traject vorm krijgt. Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1 Kanttekeningen met betrekking tot het eerste hoofddoel een sluitende begroting 2026. In de projectopdracht zijn een aantal kanttekeningen die hier direct betrekking op hebben nader toegelicht.

Deze risico’s betreffen: onvoldoende ambtelijke capaciteit, taakstellingen die niet gehaald worden, nieuwe ambities en/of kosten, onvoldoende ombuigingen, geen sluitende begroting.

2

1.2 Kanttekeningen met betrekking tot het tweede hoofddoel een solide financiële basis voor de komende 5 jaar. De basis hiervoor wordt gelegd met het voeren van een KTD. Hoewel de KTD onderdeel van de opdracht is, gaat dit collegevoorstel niet over de precieze opdracht voor een KTD en niet over het budget dat voor die opdracht nodig is. Dit levert in ieder geval de volgende kanttekeningen op: -

De opdracht voor een KTD wordt in overleg met de raad opgesteld. De insteek die daarbij uiteindelijk gehanteerd wordt, bepaald de aard en omvang van de opdracht. Mogelijke insteken zijn: 1) er wordt alleen gekeken naar wat wettelijk en niet wettelijk is, 2) er wordt óók gekeken naar het aantal voorzieningen en de aard en omvang hiervan en 3) het vertrekpunt is de rolopvatting die voor de gemeente Rhenen dominant is. Is dat de presterende overheid, de samenwerkende overheid, de rechtmatige overheid of de responsieve overheid? Hier start het met de vraag: wat is wiens verantwoordelijkheid? Om vandaaruit te kijken wat wel en niet een kerntaak is.

-

Daarnaast zijn diverse aspecten van invloed op de complexiteit en duur van de uitvoering van deze opdracht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan of een gemeente nog veel taken zelf doet, de mate waarin participatie gewenst is, de urgentie die onder het traject ligt, de mate van politieke consensus en besluitvaardigheid, de beschikbare ambtelijke capaciteit en de beschikbaarheid en kwaliteit van benodigde data.

-

In de projectopdracht is een budget opgenomen welke past bij een regulier KTD. Op basis van de feitelijke opdracht en de aspecten die van invloed zijn op de realisatie wordt een bijpassende raming opgesteld. Hiervoor is in de begroting geen bestaande dekking beschikbaar. De Raad zal gevraagd worden in deze dekking te voorzien.

-

Tevens is een budget opgenomen voor de projectleider Ombuigingen voor het resterende deel van 2025. De verwachting is dat in 2026 deze inzet en de resultaten van de KTD meer samenkomen en integreren. Mogelijk wordt dan een andere keuze ten aanzien van deze inzet gemaakt. Ook hiervoor is in de begroting geen bestaande dekking beschikbaar. De Raad zal gevraagd worden in deze dekking te voorzien.

-

Wanneer de opdracht en het daarbij benodigde budgetten helder zijn, worden deze in een raadsvoorstel aan de raad voorgelegd. De raad wordt dan gevraag akkoord te geven op de opdracht voor een KTD en de bijbehorende dekking ter beschikking te stellen.

Aanvullende financiële notities Zie voor de financiële behoefte de projectopdracht en de kanttekeningen. Vervolg Vervolgstappen Voor het vervolg worden de volgende fases onderscheiden: 1) inrichten proces, 2) Inventarisatie ombuigingen, 3) nader uit te werken ombuigingen, 4) opstellen stukken en 5) besluit vorming. Monitoring of evaluatie Monitoring van de voortgang vindt plaats via diverse periodieke overleggen waaronder die met de smalle en brede stuurgroep. Tevens zal monitoring van de vastgestelde ombuigingen plaatsvinden via P&C-cyclus. Participatie Bij de in de projectopdracht geformuleerde doelen 1. concretiseren taakstellingen begroting 2025, 2. sluitend maken van de begroting 2026 en 4. monitoren van de voortgang realisatie ombuigingen is

3

geen sprake van inwonersparticipatie. Wel zullen bij doel 2 raad, college en ambtelijke organisatie participeren. Bij doel 3. kom tot een solide financiële basis voor de komende 5 jaar is afhankelijk van de aard en omvang van de KTD wel sprake van inwonersparticipatie. Communicatie Dit collegevoorstel zal ter consultatie worden voorgelegd aan de cie B&F van 5 maart 2025. Bijlagen Bijlage 1: de projectopdracht Ombuigingen Bijlage 2: het agendaverzoek voor consultatie van de cie Bestuur & Financiën

4