Collegevoorstel herontwikkeling van de Stadshaven RhenenStadshaven Rhenen

Informatienota college/raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : : : : : :

16 november 2022 Hugo Greeven 1036079 D. Poortinga College Rhenen Openbaar Stadshaven Rhenen

Kennisnemen van: Het college besluit: kennis te nemen van de stand van zaken met betrekking tot de planvorming ‘ herontwikkeling van de haven en omgeving’.

Aanleiding/korte voorgeschiedenis Op 1 juli 2020 presenteerde een groep van vijf bewoners in de raadscommissie Ruimte en Economie een Burgerinitiatief met het doel de bestaande passantenhaven te vernieuwen. De initiatiefgroep had inmiddels een eerste schetsontwerp opgesteld, inclusief een globale investeringsbegroting. Onderdeel van het voorstel was dat twee van de vijf initiatiefnemers bereid waren een donatie te doen ter (mede)financiering van de herontwikkeling van de haven. In een schrijven aan de burgemeester (d.d. 25-04-22) hebben deze financiers hun voorwaarden voor hun schenking vastgelegd, waaronder: a. De haven heeft 49 ligplekken; b. De haven heeft minimaal 10 camperplaatsen; c. De haven is zo aangelegd dat de boten geen last hebben van golfslag op de Rijn; d. De haven wordt aangelegd met een volledige infrastructuur, inclusief energie-, water en internetvoorziening; e. Het definitieve plan kent een sluitende exploitatie- en investeringsbegroting. Raadsbesluiten Het Burgerinitiatief leidde tot opeenvolgende raadsbesluiten: a. Op 7 juli 2020 nam de raad een motie (9.M.6) aan waarbij het college verzocht werd € 50.000 beschikbaar te stellen voor de planvorming. b. Op 3 juni ’21 stemde raad in met de financiële kaders ten behoeve van de verdere planvorming en realisatie van het plan: I. een extra bijdrage van € 50.000 voor plankosten; II.

€ 225.000 als bijdrage aan de investeringskosten van de vernieuwing van de haven (de zgn. bruidsschat); III. € 100.000 als bijdrage t.b.v. de herontwikkeling van het omliggende gebied, niet zijnde investeringen in de vernieuwing van de Passantenhaven zelf. Informatie naar de raad De initiatiefgroep heeft samen met de gemeentelijke projectleider op twee momenten tijdens besloten vergaderingen de raad geïnformeerd over de voortgang van de planfase, op 30 november ’21 en op 1 februari ’22. Tijdens de bijeenkomst in februari is de raad in meer detail geïnformeerd over de investerings- en exploitatiebegroting. Essentieel verschil met voorgaande presentaties was

dat een sluitende exploitatie van de haven, zeker in de eerste jaren, ruimte vraagt voor vaste of seizoen plaatsen. Deze wijziging kwam tot stand op basis van metingen van het aantal pleziervaartuigen dat Rhenen in het laag- en hoogseizoen passeert1. Op basis van de huidige aantallen is een duurzame exploitatie op basis van alleen passanten niet haalbaar. Na vernieuwing van de haven zal de aantrekkingskracht gaandeweg toenemen, zo is de verwachting van geconsulteerde experts. Traject Voorlopig Ontwerp Ten behoeve van de aanleiding merken we op dat de portefeuillehouder, dhr. Hans van der Pas, op 17 december ’21 de opdracht heeft verleend aan een extern bureau ten behoeve van de fase Voorlopig Ontwerp, waarbij het bureau zich committeert aan het volgende resultaat: “Na het doorlopen van dit traject heeft u een Voorlopig Ontwerp van de definitieve voorkeursvariant. De keuze voor deze voorkeursvariant is zorgvuldig afgewogen op basis van investerings- en exploitatiekosten, te doorlopen procedures, bevindingen van bevoegde gezagen en uitvoerbaarheid.

De keuze voor de voorkeursvariant wordt onderbouwd en om commentaar voorgelegd aan het Bevoegd Gezag waardoor de vervolgprocedures (vergunningaanvragen) makkelijker te doorlopen zijn, en er een indicatie is of zij van zins zijn de vergunningaanvraag ontvankelijk (= compleet) te verklaren als deze daadwerkelijk wordt ingediend.” Geïntegreerd gebiedsplan In het raadsbesluit (d.d. 03/06/’21) is gemeld dat de portefeuillehouder de vernieuwing van de haven ook wil aangrijpen om gewenste en noodzakelijke investeringen te doen in de nabije omgeving van de passantenhaven, waaronder de Loswal. Daartoe heeft de raad ingestemd met een investeringsbedrag á € 100.000. Ten behoeve van het ontwerpproces is in oktober ’21 een klankbordgroep ingesteld waar een groep van omwonenden, bestuur van de Stichting Uiterwaarden Rhenen en de winkeliersvereniging zich voor hebben aangemeld. Onder begeleiding van de projectleider en een landschapsarchitecte zijn er bijeenkomsten georganiseerd om tot een gedragen ontwerp, inclusief uitgangspunten, te komen voor de omgeving van de haven. Toelichting op de inhoud Zoals gezegd heeft de raad op 1 februari dit jaar een laatste update ontvangen over de voortgang. Deze Informatie nota is bedoeld om u te informeren over de laatste stand van zaken.

Voorkeursvariant stadshaven In oktober ’22 heeft het bureau de Boer en de Groot haar opdracht afgerond met als resultaat een voorkeursvariant. De uitvoering van de opdracht verliep in een periode van internationale spanning met onder andere als gevolg dat de grondstofprijzen op de wereldmarkt scherp zijn gestegen. Dit heeft gevolgen gehad voor de definitieve voorkeursvariant van het voorlopig ontwerp. De kenmerken zijn: a) De haven biedt plek aan 31 vaartuigen. Mocht blijken dat de aantrekkingskracht van de haven voor passanten in de toekomst groeit, dan kan de capaciteit modulair worden uitgebreid. b) De haven wordt aangelegd binnen het kribvak waar de geldende bestemming ‘jachthaven’ is. c) Er is gekozen voor een drijvende golfbreker, om prijstechnische redenen en vanwege het feit dat rekenmodellen hebben uitgewezen dat de reducerende werking van golfbreking bij de toepassing van een stalen damwand weliswaar enkele procenten groter is maar niet opwegen tegen de substantiële meerkosten van een damwand. Bovendien zijn aanvullende baggerwerkzaamheden bij toepassing van een drijvende steiger niet nodig. Een laatste voordeel van een drijvende steiger is dat grotere schepen (passagiersschepen) aan de rivierzijde kunnen aanleggen.

1

Tellingslijst is beschikbaar

d) Aan de kadezijde is plek ingeruimd voor 15 camperstaplaatsen, dit gedeelte wordt met 1.5 meter verlaagd aangelegd zodat de campers minder zichtbaar zijn vanaf de Utrechtseweg. Ten behoeve van de aanleg van de camperplaatsen is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk. e) In samenspraak met de initiatiefgroep zijn drie scenario’s uitgewerkt met een gevarieerde verhouding passantenplaatsen en vaste ligplaatsen, inclusief de gevolgen voor de exploitatieberekening. Naarmate het aandeel passantenplaatsen groeit komt de exploitatieberekening meer in de min (in de eerste jaren). f) Er komt een haven/sanitair gebouw, gelegen op het water, hetgeen binnen het huidige bestemmingsplan is toegestaan. g) De investering ten behoeve van de haven komt op basis van deze variant uit op € 970.000 (excl. Btw), inclusief uitvoering fase Definitief Ontwerp (ontwerp, planologische procedures en goedkeuringen), inrichting haven, aanleg 15 camperplaatsen, aanleg parkeerplaatsen, verlaging gebied parkeerplaatsen- camperplaatsen en aanleg stroom- en watervoorziening. Figuur 1

Eerste indruk inrichting haven (verlaging parkeerplaatsen niet verbeeld)

Figuur 2 a Indruk effect golfbreking drijvende steiger B Toepasselijk voorbeeld drijvende steiger

Positie externe financiers De voorkeursvariant was op enkele punten sterk gewijzigd ten opzichte van de schets die de initiatiefgroep aanvankelijk presenteerde. Vanwege o.a. kostenoverwegingen is het aantal ligplaatsen naar beneden bijgesteld en vanwege technische en financiële berekeningen is uiteindelijk gekozen voor een drijvende steiger en niet voor een taludwand of damwand. De

voorkeursvariant voldeed in bepaald opzicht niet aan de voorwaarden die de beide donateurs hadden gesteld en zijn tot de conclusie gekomen om zich terug te trekken als potentiële financiers. Inmiddels zijn we in gesprek met mogelijke nieuwe financiers die positief tegenover het plan staan.

Positie bevoegd gezagen: Rijkswaterstaat en Provincie De hierboven gepresenteerde variant is mede tot stand gekomen op basis van de uitkomsten van de gesprekken met ambtelijke vertegenwoordigers van Rijkswaterstaat en de provincie Utrecht. Conclusies uit gesprekken met Rijkswaterstaat: • Vigerend bestemmingsplan is geldig en de voorkeursvariant valt binnen dat kader. • Rijkswaterstaat staat positief tegenover maaiveldverlaging ten behoeve van camper- en parkeerplaatsen aan de kadezijde van de haven. • Ingrepen mogen niet leiden tot hogere waterstanden. • Trailerhelling bij de veerstoep is niet vergund. Conclusies uit gesprekken met provincie: • Provincie verwacht uiteindelijk een integraal gebiedsplan, waar de herontwikkeling van de haven onderdeel van is. • De aanleg van de camperplaatsen vraagt een bestemmingsplanwijziging, eventuele instemming vraagt concrete maatregelen die de ruimtelijke kwaliteit versterken, daar er in principe een verstedelijkingsverbod geldt voor dit landelijk gebied. • De uitgangspunten van minder verkeersbewegingen in het gebied, vermindering van parkeerplaatsen, conform vigerend bestemmingsplan, en meer vergroening van het gebied worden positief ontvangen. • Het totaalplan mag geen verslechtering opleveren voor het aanliggende N2000 en NNN gebied, in principe zou het plan natuurwaarde toe moeten voegen.

Bovenstaande uitkomsten nemen we mee in de uitwerking van het integraal gebiedsplan, daarbij zijn we onderzoeken gestart naar de opties in het gebied inzake parkeren, mobiliteit en natuurontwikkeling. Voortgang ontwerp Omliggend gebied Het plangebied is als volgt gekaderd: Figuur 3

Plangebied herinrichting

Er hebben diverse bijeenkomsten plaatsgehad met de klankbordgroep. Tijdens de laatste bijeenkomst op 3 oktober jl konden de deelnemers zich naar tevredenheid vinden in de uitgangspunten van het plan en de voorlopige ontwerpschets. Momenteel worden de uitkomsten verwerkt tot een voorlopig ontwerp. De belangrijkste uitgangspunten zijn: 1) De infrastructuur in het gebied wordt zo ingericht dat het hoofdgebruik is afgestemd op voetgangers en fietsers;

2) Verminderen van autoverkeersbewegingen in het gebied, waarbij er nog onderzoek gaande is naar systemen om het autoverkeer in het gebied te vertragen en te verminderen; 3) Verlagen parkeerdruk rond de haven, in lijn met het huidige bestemmingsplan, en het concentreren van het parkeren bij de Paardenmarkt, overeenkomstig de toegewezen capaciteit, inclusief een veiliger inrichting van dat parkeergebied; 4) Terugdringen van oppervlakte verharding in het plangebied en waar mogelijk vergroenen; 5) Aanleg van een voetgangerspromenade tussen de Loswal en de haven; 6) Uitvoering geven aan het uitgangspunt vanuit het plan opgesteld door Grondmij, waarbij de natuurontwikkeling zich oostelijk doorzet richting voet van de Grebbeberg; 7) Doorzetten van het aantrekkelijk voetgangersklimaat richting havengebied. Bovenstaande uitgangspunten, inclusief de uitkomsten uit de onderzoeken rond parkeren, mobiliteit en natuurontwikkeling worden verwerkt tot een concreet gebiedsplan. U wordt geïnformeerd zodra er een conceptplan ligt. Communicatie Op korte termijn volgen er gesprekken met: 1) Een ambtelijke vertegenwoordiging van de provincie; 2) Potentiële nieuwe externe financiers; 3) Directie van Meyer Beheer, het moederbedrijf van Moeke; 4) De initiatiefgroep i.v.m. hun rol in het vervolgtraject.

Daarnaast wordt gewerkt aan een Projectplan met het oog op een volgende fase, inclusief een nieuwe structuur voor de interne projectorganisatie en een raming van benodigde interne inzet ten behoeve van de nieuwe fase. Vervolgprocedure In overleg met portefeuillehouder worden de bestuurlijke vervolgstappen vastgelegd. Voorstel is om het besluit voor de vervolgfase richting Definitief Ontwerp eerst voor te leggen aan college en raad op basis van de huidige stand van zaken.