Brief Veiligheid Herenstraat

Aan de Raad van de gemeente Rhenen Postbus 201 3910 AE Rhenen Rhenen, 30 december 2021 Beste leden van de raad, Op de valreep van wederom een bewogen jaar willen wij u op de hoogte brengen van zorgen die leven onder Rhenense burgers, aangaande de veiligheid (of het gebrek daaraan) op de Herenstraat, specifiek de onveilige situatie op de 500 meter Herenstraat tussen de rotonde onderaan de Nieuwe Veenendaalseweg en het viaduct. Wij vertegenwoordigen meerdere aanwonenden van het genoemde deel van de straat. De zorgen over verkeersveiligheid in Rhenen leven echter onder een groter deel van de inwoners, zo blijkt uit een recent panelonderzoek (bijlage 1). Middels deze brief vragen we uw aandacht voor de verkeersveiligheid, met name van de meest kwetsbare gebruikers van dit traject (fietsers en voetgangers, onder meer van en naar de om- en naastliggende scholen), en roepen we op tot politieke steun en actie voor een ingreep. De Herenstraat kent door de huidige inrichting veel knelpunten die leiden tot onveilige situaties. Verder wordt de straat veelvuldig gebruikt als sluiproute voor verkeer dat de drukte op de N233 wil omzeilen en nu de aanpak van de Rijnbrug op losse schroeven staat, zullen de verkeersdrukte én de daarmee samenhangende veiligheids- en leefbaarheidsissues de komende jaren naar verwachting toenemen.

Een veiliger inrichting van de straat wordt daarmee van nog groter belang. Graag zouden we deze 500 meter straat ingericht zien conform richtlijnen (CROW) en aansluitend bij adviezen uit wetenschappelijk onderzoek naar verkeersveiligheid (SWOV) en ambities van de Tweede Kamer (Verklaring van Stockholm). Hieronder lichten we de situatie toe en geven we aan welke processtappen reeds zijn gezet. In de zomer van 2020 hebben verschillende aanwonenden bij de gemeente melding gemaakt van gevaarlijke situaties op het betreffende deel van de straat. Samen met aanwonenden hebben wij de belangrijkste knelpunten en risico’s geïnventariseerd, waarmee wij gezamenlijk vrijwel dagelijks worden geconfronteerd. Deze inventarisatie (bijlage 2) hebben we eind januari 2021 gedeeld met een medewerker verkeer en met de wethouder. Uit de inventarisatie blijkt dat veel risico’s een direct gevolg zijn van de inrichting van de weg, die niet goed past bij de situatie en het diverse gebruik. Wanneer aan een ontsluitingsweg huizen staan met uitritten en het wegdek bovendien wordt gedeeld door bestuurders van motorvoertuigen en fietsers die zijn aangewezen op fietsstroken, wordt een inrichting als gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 30km/uur geadviseerd (GOW30).

Hoewel een snelheid van 50km/uur bij een dergelijke gecombineerde functie en divers gebruik al leidt tot onwenselijke risico’s, blijkt het bij de huidige inrichting zelfs mogelijk (veel) harder te rijden dan dat toch al hoge maximum: uit snelheidsmetingen die de gemeente op ons verzoek heeft laten uitvoeren, blijkt dat de maximumsnelheden liggen tussen 72 en 97km/u en uit dezelfde metingen blijken die pieken helaas geen uitzonderingen. We hebben de metingen bewust laten uitvoeren net na het punt waar fietsers, door de inrichting van de weg, van het vrij liggende fietspad naar de (smallere) fietsstrook worden gestuurd. We hebben de meetgegevens geanalyseerd en een adviesrapport (bijlage 3) geschreven op basis van de bevindingen. In slechts twee weken tijd reden op het betreffende punt alleen al in westelijke richting 16.000 bestuurders harder dan de maximumsnelheid, waarvan de helft 54km/u of (veel) harder. Uit de metingen blijkt verder dat overtredingen de hele dag door plaatsvinden, maar ook dat pieken juist waarneembaar zijn op de drukste momenten van de dag. Ook op de fietspaden zijn dat de drukste

momenten. We mogen van geluk spreken dat er zich nog geen ernstige ongelukken hebben voorgedaan en dat het tot op het moment van schrijven steeds bij bijna-ongelukken blijft. Geconcludeerd kan worden dat de inrichting van de weg onvoldoende passend is bij de situatie. Bij de gecombineerde functie van het betreffende wegdeel (gebiedsontsluitingsweg met fietsstroken en woonstraat) wordt een GOW30 inrichting geadviseerd, die dwingt tot passend en veilig weggedrag. Wij hebben aan de wethouder getoond dat er bij aanpassing naar een GOW30 vrijwel geen sprake zal zijn van doorstroomverliezen en aangegeven waarom er goede redenen zijn om aan te nemen dat deze aanpassing niet zal leiden tot (meer) sluipverkeer. Maar belangrijker: we hebben de wethouder hiermee laten zien welke risico’s er op dit moment zijn en op welke manier deze eenvoudig kunnen worden verkleind of zelfs volledig afgewend, teneinde de veiligheid in dit deel van de Herenstraat te herstellen. De wethouder geeft aan niet te beschikken over budget voor ‘grootschalige aanpassingen’. In de brief die we namens het college ontvingen (bijlage 4) geeft de wethouder aan in plaats daarvan te willen inzetten op politiecontroles. Wij hebben meermaals uitgelegd dat deze incidentele vorm van handhaving niet zal leiden tot een structurele verbetering, bijvoorbeeld in ons adviesrapport en mails.

We verwijzen hiernaar in onze schriftelijke reactie (bijlage 5) op de ontvangen brief. De toegezegde inspanning om een flitskast te laten plaatsen is eveneens geen garantie dat de veiligheid wordt verbeterd. Immers, het is volgens de wethouder zelf niet waarschijnlijk dat de aanvraag voor plaatsing wordt gehonoreerd. In verband met die onzekerheid moeten er alternatieven worden uitgewerkt. Hoewel we blij zijn met de erkenning en de (toegezegde) inspanning zeer waarderen, kunnen we niet anders dan concluderen dat de toegezegde inzet niet zal leiden tot een permanente verbetering van dit structurele probleem. En daar is het de aanwonenden wel om te doen. Wij denken dat aanpassingen helemaal niet ‘grootschalig’ hoeven te zijn om effectief te zijn. We geven hieronder enkele opties: Optie 0: Niets doen. Dit is om talrijke, ook in eerdere correspondentie genoemde redenen niet verstandig en durven wij daarom een onverantwoorde keuze te noemen. Wij kunnen ons niet voorstellen dat dit als serieuze optie wordt overwogen, maar noemen hem voor de volledigheid wel. Optie 1: Bij handhaving van een GOW50 in combinatie met plaatsing van een flitskast zouden, om aan te sluiten bij geldende richtlijnen en adviezen, ook de fietsstroken moeten worden aangepast naar vrij liggende fietspaden.

Dit is een ingrijpende herinrichting, die bovendien alleen als alternatief kan worden toegepast bij een daadwerkelijk geplaatste flitskast. En hoewel de combinatie van zulke fietspaden en een flitskast lijkt te leiden tot een veilig alternatief voor de GOW30, is hiermee geen oplossing gevonden voor onderbrekingen veroorzaakt door in- en/of uitrijdende aanwonenden. Dat maakt 30km/uur nog steeds de wenselijke maximumsnelheid. Optie 2a: De GOW30 inrichting is eenvoudiger te verwezenlijken dan vrij liggende fietspaden en bovendien een veiliger alternatief. Hoewel dit een ingrijpende aanpassing lijkt, is dit relatief eenvoudig te realiseren, waarmee kosten relatief laag zullen uitvallen. Optie 2b: Het eenvoudigste alternatief is de plaatsing van meerdere extra drempels, gelijk aan de reeds geplaatste drempel: gecombineerd met zebrapad en plaatselijke adviessnelheid van 30km/uur. Bij

voldoende drempels bereik je feitelijk hetzelfde resultaat als met de volledige GOW30 inrichting, zonder heel veel andere noodzakelijke aanpassingen. Omdat wij denken dat er bij voldoende kennis van de situatie brede politieke steun vindbaar is, hebben we besloten u, leden van de raad, te informeren middels dit schrijven. Zoals uit recent panelonderzoek blijkt, deelt een groot deel van uw achterban onze zorg met betrekking tot verkeersveiligheid. De Herenstraat is van alle Rhenenaren en moet door alle Rhenenaren veilig te gebruiken zijn en blijven. We begrijpen dat er geen sprake is van urgentiebesef, omdat er nog geen ongevallen hebben plaatsgevonden en omdat er in informatie die aan u wordt verstrekt soms wordt geredeneerd vanuit gegevens en getallen die aantoonbaar onjuist zijn, of vanuit onjuiste interpretaties van die en andere informatie (zie bijlagen 3 en 5 voor meer informatie). Wij willen echter voorkomen dat we later in ‘Als het kalf verdronken is…’ scenario’s terecht komen en maken ons daarom hard voor een proactieve integrale benadering van (het verbeteren van) de veiligheid in de Herenstraat.

We hebben de afdeling verkeer en de wethouder uitgelegd dat een maximumsnelheid van 50km/uur te hoog is voor dit deel van de weg, vanwege de gecombineerde functie van gebiedsontsluitingsweg met fietsstroken en woonstraat, die bijvoorbeeld veel wordt gebruikt door schoolgaande jeugd. Daarbij hebben we aangetoond dat de inrichting van de weg overschrijdingen onvoldoende voorkomt en dat dit leidt tot grote aantallen (heel) hardrijders. We vragen u, leden van de raad, om zich te verdiepen in de situatie en de bijlagen. Voorts vragen we u veiligheid boven budget te stellen en de wethouder te steunen bij het vinden van budget om de betreffende 500 meter Herenstraat weer (blijvend) veilig te maken. U geeft daarmee tevens invulling aan de landelijke ambitie om van 30km/uur de standaard te maken binnen de bebouwde kom (bijlagen 6 en 7), naar aanleiding van de Verklaring van Stockholm en onderzoek van SWOV (bijlage 8, H10). Uiteraard zijn wij bereid de situatie verder toe te lichten en eventuele vragen te beantwoorden. Wij kijken uit naar uw reacties. Deze kunt u richten aan VeiligeHerenstraat@gmail.com. Wij wensen u een gezond en veilig 2022!

Met vriendelijke groet, mede namens de door ons vertegenwoordigde aanwonenden,

Bob Arends Matthijs Brinkhuis