brief lokaal eigenaarschap omwonenden geanonimiseerd

Geachte Commissieleden R&E, Na de commissievergadering van 15 februari jl. wil ik de commissie wijzen op de valkuil waar ze in dreigt te stappen. De juridische kaders zijn niet voor ieder helemaal helder en de uitleg van de wethouder was niet volledig. Een paar feiten op een rij: 1. Als er beleid is vastgesteld dat niet in overeenstemming is met vigerende wet- en regelgeving, dan zal de bestuursrechter besluiten genomen op basis van dit beleid vernietigen. 2. Lokaal eigendom is een instrument voor participatie. Participatie bij duurzame energieprojecten kent twee afdelingen: procesparticipatie en financiële participatie (zoals lokaal eigendom). 3. Het voorgestelde beleid ontbeert procesparticipatie, noodzakelijk voor medezeggenschap en/of inspraak. 4. Het is wettelijk niet mogelijk (ook niet in de nieuwe Omgevingswet) om een resultaatsverplichting (i.c. 51% lokaal eigendom) te eisen van een private initiatiefnemer. 5. Het is wel mogelijk inspanningsverplichting te verlangen als dat in beleid is vastgesteld (goed omschreven, met eventuele nadere eisen). Zo niet, dan geldt er geen inspanningsplicht, alleen een motiveringsplicht. 6. Het beleidsstuk zoals het er ligt klinkt goed (51% lokaal eigendom, wie kan daar tegen zijn), maar zal niet opleveren wat wordt beoogd omdat daar geen rechtsgrond voor is.

Ter informatie en onderbouwing stuur ik de factsheet van EZ mee die speciaal voor dit doeleinde is opgesteld en jammer genoeg niet bij de begeleidende documentatie zat (auteur RUG, okt 2020). Doel factsheet (pag.5) Deze factsheet heeft als doel om gemeenten, provincies en het Rijk handvatten te bieden om in hun rol als bevoegd gezag te sturen op procesparticipatie en financiële participatie bij de realisatie van projecten voor hernieuwbare energie. Participatie kent vele aspecten, de factsheet heeft specifiek een juridische invalshoek. Op basis van de huidige stand van het recht – met doorkijk naar de Omgevingswet (1 januari 2022) – geeft de factsheet inzicht in de mogelijkheden van overheden om eisen te stellen aan participatie. Ook wordt benoemd waar juridische grenzen en eventuele risico’s en onzekerheden liggen. De wethouder had in haar reactie op de vragen en opmerkingen gewoon het eerlijke en gehele verhaal moeten doen. Ze had moeten vertellen dat je geen resultaatsverplichting kunt afdwingen en dat de woorden ‘streven naar’ worden gebruikt om het eventueel als inspanningsverplichting te kunnen hanteren. Echter om inspanningsverplichtingen effectief in te zetten, zeker voor het beoogde doel (medezeggenschap), moet dat wel adequaat (juridisch onderbouwd) beschreven zijn. Dit beleidsstuk helpt commerciële marktpartijen die graag in een vrij speelveld opereren.

De belangen van de omgeving worden niet geborgd (is toch een zorgplicht van de gemeente!). Hoe de omgeving wordt betrokken, wanneer en waarbij, is geheel afhankelijk van de welwillendheid van de initiatiefnemers (lees Solarfields c.s.). Wij (naast ondergetekende ook de groep Eerlijk met Groen) verwachten dat de raad alleen instemt met beleid, als ze zich zelfstandig heeft vergewist dat het beleid zorgvuldig, effectief en volwaardig, maar vooral rechtsgeldig is opgesteld. Met vriendelijke groet,