Bijlage TV VVD - 964037 - Collegevoorstel opgavebeschrijvingen en stand van zaken Verstedelijkingsstrategie

Bestuurlijk voorstel college Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : : : : : :

22 februari 2022 Jelte Bloemzaad 964037 B. van Eeten College Rhenen Niet Openbaar Opgavebeschrijvingen en stand van zaken Verstedelijkingsstrategie

Voorstel Het college besluit: 1. om de ‘Onderzoeksagenda Gebiedsuitwerkingen’ te benutten bij het: a. opstellen van gebiedsuitwerkingen per deelgebied, die opgenomen worden in de definitieve verstedelijkingsstrategie; b. komen tot ruimtelijke en programmatische keuzes in de deelgebieden (samen met de partners gemeenten, provincies, rijk, waterschappen) die input vormen voor het verstedelijkingsakkoord; 2. de gemeenteraad op hoofdlijnen te informeren over stand van zaken en procesplanning (‘zie bijlage 4 Voortgang Verstedelijkingsstrategie’); 3. dit besluit (en bijlagen) tot 9 maart 2021 als uitgesteld openbaar te behandelen. Aanleiding/voorgeschiedenis In het najaar van 2021 is het 1e deel van de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley vastgesteld. Gemeenteraden in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en Regio Foodvalley stelden toen het zogenoemde verstedelijkingsconcept vast. Ook Provinciale Staten van Gelderland en Utrecht stemden in. Dit verstedelijkingsconcept bevat het perspectief voor de Groene Metropool (zoals we onze beide regio’s samen noemen) en de ontwerpprincipes voor de 4 bouwstenen leefomgeving, mobiliteit, economie en wonen. Ook is in overleg met het Rijk dit 1e deel vastgesteld als inhoudelijke basis voor verdere samenwerking in de Groene Metropool.

Werken met de op hoofdlijnen geformuleerde strategie en toewerken naar een verstedelijkingsakkoord vraagt om inzoomen. Dit concretiseren vindt plaats in gebiedsuitwerkingen in acht verschillende deelgebieden. De gemeente Rhenen valt onder het deelgebied Foodvalley Zuid. Als eerste stap in deze gebiedsuitwerkingen zijn nu opgavebeschrijvingen opgesteld. Dit zijn onderzoeksagenda’s per deelgebied. Kaders Er zijn geen wettelijke kaders Beoogd effect Met als motto ‘Meer landschap, meer stad’ beschrijft de verstedelijkingsstrategie welke voorwaarden en principes nodig zijn om de groei te accommoderen en tegelijkertijd de groene leefkwaliteit te versterken. Dit vergt nauwe samenwerking tussen alle overheden (regio(gemeenten), waterschappen, provincies en Rijk), maatschappelijke partners en het bedrijfsleven. 1

Argumenten 1.1 Opgavebeschrijvingen geven richting aan noodzakelijke concretisering De opgavebeschrijvingen beschrijven per deelgebied: positionering, integrale onderzoeksvraag en kernopgaven (gerelateerd aan de bouwstenen) met mogelijke onderzoeksagenda. De opgavebeschrijvingen kennen grotendeels eenzelfde opzet maar variëren vanwege verschillen tussen deelgebieden. De opgavebeschrijvingen bevatten de onderzoeksvragen die beantwoord moeten worden om te komen tot een definitieve gebiedsuitwerking. Bij de gebiedsuitwerkingen worden alle relevante partners betrokken. Uiteindelijk worden de gebiedsuitwerkingen eind dit jaar als ‘Deel II’ toegevoegd aan de Verstedelijkingsstrategie. 1.2 Kern uit opgavebeschrijvingen geeft basis voor gesprek met Rijk over Verstedelijkingsakkoord Naast de ambities in de individuele gebieden zijn er ook hoofdlijnen te onderscheiden. We noemen dit kernopgaven die voor (grote delen van) van de regio randvoorwaardelijk zijn om de benodigde groei te kunnen accommoderen (op de in het 1e deel van de Verstedelijkingsstrategie beschreven wijze). In de gebiedsuitwerkingen zal blijken op welke wijze deze opgaven randvoorwaardelijk zijn voor de benodigde groei en ontwikkeling.

Het gaat dan om bijvoorbeeld: • Versterken groen-blauw landschappelijk raamwerk (zoals natuurherstel en -ontwikkeling, uitloopgebieden en groene corridors, klimaatadaptieve maatregelen); • Verbeteren leefbaarheid en duurzaamheid van bestaande wijken (zoals groen in de bebouwde omgeving, betaalbare oplossingen energietransitie); • Doorontwikkelen grote corridors, zoals weg en spoor (A1, A12, A15, A50), stations en mobiliteitshubs); • Versnellen mobiliteitstransitie (zoals verbeteren OV, fiets stimuleren, verminderen autogebruik); • Versterken regionale werk- en leerlocaties (zoals campussen en intensiveren en transformeren van grootschalige werklocaties); • Versnellen transformatie naar circulaire economie (zoals circulaire woningbouw, transitie naar kringlooplandbouw, lokale/regionale energievoorzieningen); • Woningtekort inlopen met kwalitatieve en betaalbare woningbouw (zoals vergroten plancapaciteit, conceptueel bouwen); • Realiseren binnenstedelijke verdichting (zoals afdekken publieke onrendabele topwoningen, geconcentreerd in de drie sleutelgebieden). De ambities in de gebieden én bovenstaande kernopgaven zijn twee lijnen waarmee we voor de regio de komende maanden bouwen aan de gebiedsuitwerkingen en het Verstedelijkingsakkoord.

Voor een deel bevat dit akkoord naar verwachting concrete afspraken over te realiseren ontwikkelingen maar ook procesafspraken over wat verder moet worden uitgewerkt, de onderlinge samenwerking en de organisatie van de uitvoering. Het streven is om de hoofdlijnen met het Rijk af te spreken in juli 2022. Tijdens het BO-MIRT van november 2022 kunnen deze afspraken worden aangescherpt en aangevuld. 1.3 Verstedelijkingsstrategie helpt de regionale Omgevingsvisies: als input of bij uitvoering Als regio laten we zien hoe we bij kunnen dragen aan nationale doelen, in lijn met de propositie die we al eerder aan het Rijk hebben toegezonden als reactie op het ontwerp van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Tegelijkertijd helpt de verstedelijkingsstrategie bij het realiseren van eigen ambities. Door ons te concentreren op het schaalniveau van de gecombineerde regio en tegelijkertijd goed in- en uit te zoomen naar lokaal en (sub)regionaal niveau, komen we tot relevante input voor lokale ontwikkelingen. Zo kunnen we verbinding maken met bijvoorbeeld de omgevingsvisies in de regio en daarvoor een extra stimulans geven. Omdat onder andere woningmarkt, economie en mobiliteitsnetwerk (boven)regionaal zijn, biedt de strategie op dat schaalniveau input voor het opstellen van komende of te actualiseren Omgevingsvisies of draagt juist bij aan uitvoering van recent vastgestelde Omgevingsvisies.

2

1.4 De verstedelijkingsstrategie en gemeente Rhenen Voor deelgebied Foodvalley Zuid, waar de gemeente Rhenen onder valt, zijn een aantal opgaven relevant. Zo wordt op het gebied van mobiliteit het gebrek aan een hoogwaardig ov-netwerk tussen de gemeenten Wageningen, Ede, Veenendaal en Rhenen geadresseerd. Dit is zeer relevant aangezien er drie concessiehouders actief zijn in Foodvalley Zuid. Voor verschillende bestaande knelpunten zijn infrastructurele oplossingen (in onderzoek, voorbereiding, gepland) een absolute voorwaarde voor de bereikbaarheid van woningen en voorzieningen. Hierbij gaat het om bestaande woningen en voorzieningen, maar ook om nieuwe woningen/wijken, zoals bijvoorbeeld bij de Nieuwe Meent. Als gebied gaan we de noodzakelijke mobiliteitsoplossingen onderzoeken voor het wegennet. Een voorbeeld van zo’n wegennet is de N233, waar de Rijnbrug een onderdeel van is. De vier gemeenten van Foodvalley Zuid liggen om een groen-blauw hart: het Binnenveld. Dit is een gebied dat belangrijk is voor onder andere agrarische activiteiten, recreatie en natuur. De opgave is om dit gebied toekomstbestendig te maken, waarbij de verschillende functies van het Binnenveld behouden blijven. In de gebiedsvisie Binnenveld gaan we verder onderzoeken hoe we om zullen gaan met deze opgaven. Dit proces is inmiddels gestart, samen met agrariërs, natuurorganisaties en overheden.

2.1 Vervolgproces versterkt betrokkenheid raad/staten in kader stellende rol Naar aanleiding van het extra Bestuurlijk Overleg van 10 februari 2022 is besloten het collegebesluit met betrekking tot de opgavebeschrijvingen regionaal te bekrachtigen in het PHO van 17 maart 2022. De raad/staten is/zijn vanaf oktober 2020 eerder al op de hoogte gebracht met de Contourennotitie (oktober 2020) én twee Webinars in april 2021 over de Verstedelijkingsstrategie. Medio 2021 heeft consulatie van de raden/staten plaatsgevonden over perspectief en ontwerpprincipes. In het najaar stelden zij het Verstedelijkingsconcept vast (‘Deel I’). Gezien de kader stellende rol van raden/staten is het van groot belang hen intensief te blijven betrekken zodat bijvoorbeeld ook de link met een Omgevingsvisie blijvend goed gemaakt kan worden. De voortgang tot nu toe en de hoofdlijnenplanning voor het vervolg, is/wordt in een folder nu ook gedeeld met de raad raad/staten. Zie ook ‘Vervolg’. 3.1 Uitgesteld openbaar geeft partners mogelijkheid tot zorgvuldige communicatie. Vanwege het belang om stakeholders in beide regio’s als eerste en eenduidig te informeren, is dit collegebesluit vanaf 9 maart 2022 openbaar. Op deze manier hebben de partners in dit traject de kans om afgestemd op elkaar eenduidig stakeholders te informeren, o.a. dan via een persbericht (zie communicatie onder ‘Vervolg’).

Risico’s 1.1 Een verstedelijkingsstrategie is geen verstedelijkingsvisie De Verstedelijkingsstrategie schetst een zogenaamd ‘adaptief ontwikkelpad’. We bedoelen daarmee dat de strategie ook inzicht geeft in welke keuzes op een later moment worden genomen. We gaan een langjarige samenwerking aan en voor veel mogelijke oplossingsrichtingen of maatregelen is nog nader onderzoek nodig. Daarmee staat nog niet alles vast en is er nog flexibiliteit. Als kader hanteren we daarbij perspectief en ontwerpprincipes uit het Verstedelijkings-concept (‘Deel I’). Op deze manier geven we een langjarige samenwerking met het Rijk vorm. Financiële gevolgen Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Als uit de Verstedelijkingsstrategie financiële consequenties volgen, vindt hierover aparte besluitvorming plaats Personele gevolgen Na vaststelling van de verstedelijkingsstrategie zal de uitvoering hiervan ambtelijke inzet vergen. Hoeveel dit precies is, wordt pas duidelijk wanneer de afspraken zijn gemaakt met het Rijk.

3

Duurzaamheid Door een samenwerking aan te gaan met een visie tot en met 2040 zorgen we voor maatregelen die toekomstbestendig zijn. Participatie In mei/juni 2022 worden colleges en raden/staten met een consulterende ronde betrokken bij de gebiedsuitwerking voor het betreffende deelgebied Communicatie De voortgang tot nu toe en de hoofdlijnenplanning voor het vervolg, is wordt nu met een Raadsinformatiebrief gedeeld met de raden/staten. Overige stakeholders worden geïnformeerd via een persbericht op 9 maart 2022. Vervolgprocedure Het vervolgproces van de Verstedelijkingsstrategie kent twee (onderling verbonden) onderdelen: 1. Concretiseren van de gebiedsuitwerkingen 2. Komen tot een Verstedelijkingsakkoord met het Rijk. De komende periode worden bestuurders in drie opeenvolgende fasen bij het proces en de besluitvorming betrokken: • De voortgang tot nu toe en de hoofdlijnenplanning voor het vervolg, is wordt nu met een raadsinformatiebrief gedeeld met de raden/staten. Overige stakeholders worden ge:infomeerd via een persbericht op 9 maart 2022. • In mei/juni 2022 worden colleges en raden/staten met een consulterende ronde betrokken bij de gebiedsuitwerking voor het betreffende deelgebied. Het resultaat daarvan is de basis van de Uitvoerings- en Investeringsagenda (UIA) en wordt verbonden met het verstedelijkingsakkoord.

• Uiteindelijk wordt dit alles toegevoegd aan het Verstedelijkingsconcept (‘Deel I’) en wordt als ‘Deel 2’ een integraal onderdeel van de definitieve verstedelijkingsstrategie. Hierin worden de opmerkingen van raden en staten bij de raadsbehandeling bij vaststelling van deel I meegenomen. Zo geven we datgene vorm wat is nodig om ambities waar te maken. Bijlagen Bijlage 1: Opgavebeschrijvingen Onderzoeksagenda Gebiedsuitwerkingen; Bijlage 2: Processchema en -beschrijving Verstedelijkingsstrategie ANFV (December 2021); Bijlage 3: Conceptbeantwoording Moties Amendementen Verstedelijkingsconcept Regio Foodvalley Bijlage 4: Raadsinformatiebrief ‘Voortgang verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley’

4