Bijlage TV VVD - 1149254 - Collegevoorstel Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied Arnhem-Nijmegen-Food Valley

Bestuurlijk voorstel college Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : : : : : :

30 oktober 2023 Eric Rongen 1149254 G.J. van Laar College Rhenen Openbaar Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied ArnhemNijmegen-Foodvalley

Voorstel Het college besluit: 1. bijgaande eerste versie van het NOVEX ontwikkelperspectief Arnhem-Nijmegen-Foodvalley “Meer landschap, meer stad” vast te stellen als bouwsteen voor een volgende, completere versie van dit ontwikkelperspectief, de gebiedsprogramma’s, de NOVEX uitvoeringsagenda Arnhem-NijmegenFoodvalley, de ruimtelijk voorstellen van de provincies Gelderland en Utrecht en ander omgevingsbeleid; 2. de in bijlage 3 benoemde aandachtspunten mee te geven aan de programmadirecteur Ruimte voor de volgende, meer complete versie van het NOVEX Ontwikkelperspectief. Aanleiding/ korte voorgeschiedenis In het gebied Arnhem-Nijmegen-Foodvalley komen een aantal grote nationale opgaven bij elkaar: de te realiseren schaalsprong in verstedelijking (wonen, economie, mobiliteit, leefomgeving en energietransitie), een forse herstelopgave van natuur- en watersystemen en de transitie van de landbouw. Deze opgaven concurreren met elkaar en hebben onderling effect op elkaar, dus is het belangrijk om deze integraal te bekijken en aan te pakken. Het Rijk heeft daarom het gebied aangemerkt als één van de NOVEX-gebieden in Nederland. In de NOVEX-gebieden werken Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten als partners nauw samen, gebieds- en opgavegericht.

Het doel is om samen in NOVEX-verband onze doelen te realiseren door het versnellen van besluitvorming over samenhangende ruimtelijke keuzes en de uitvoering van maatregelen. In het programma NOVEX is bepaald dat per NOVEX-gebied, Rijk en regio samen verantwoordelijk zijn voor het opstellen van een ‘Ontwikkelperspectief’. Dit ontwikkelperspectief is de basis voor de strategische besluiten en de uitvoeringsafspraken tussen alle overheidspartijen. Het ontwikkelperspectief is het gezamenlijke beeld voor 2040. Het geeft richting aan de ruimtelijke keuzes die daarvoor nodig zijn. Dit is nodig, om de ruimtelijke opgaven waar we voor staan in samenhang en toekomstgericht op te pakken. De keuzes die we voor de ene opgave maken, hebben direct invloed op de andere opgaven. Bijgaande eerste versie van het ontwikkelperspectief van de regio Arnhem-Nijmegen Foodvalley is gebaseerd op de verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley en de conceptregioarrangementen.

1

Deze versie van het ontwikkelperspectief vormt op haar beurt weer de basis voor een completere versie hiervan en voor de NOVEX uitvoeringsagenda met een bijbehorende regionale investeringsagenda, die betrokken partijen gezamenlijk opstellen. Daarnaast maakt deze versie van het NOVEX ontwikkelperspectief onderdeel uit van de ruimtelijke voorstellen die de provincies indienen bij het Rijk. Op basis van die ruimtelijke voorstellen, maken Rijk en provincie met elkaar afspraken in een ruimtelijk arrangement. Die ruimtelijke arrangementen zijn de onderlegger voor de Nota ruimte van het Rijk. Inhoud ontwikkelperspectief Het ontwikkelperspectief is opgebouwd langs drie hoofdopgaven 1. Realiseren van een schaalsprong in verstedelijking met oog voor leefomgeving 2. Realiseren van natuurherstel en een robuust watersysteem 3. Realiseren van een transitie in de landbouw Elke opgave wordt in het ontwikkelperspectief beschreven, met daarbij de kansen en schuurpunten en wat nodig is om de opgave een stap verder te brengen. Daarbij zijn de NOVI principes als uitgangspunt genomen en is het water- en bodemsysteem sturend voor de te maken keuzes, in balans met de andere opgaven. Tot slot wordt beschreven hoe verder uitvoering wordt gegeven aan het ontwikkelperspectief.

Kaders Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley (Concept) Regioarrangement Regio Foodvalley Beoogd effect Het Ontwikkelperspectief NOVEX is één van de middelen om invloed uit te kunnen oefenen op de inhoud van de ruimtelijke voorstellen van de provincies Utrecht en Gelderland en daarmee op de nieuwe Nota Ruimte van het Rijk. Door nu (nogmaals) onze aandachtspunten mee te geven voor de verdere uitwerking van het Ontwikkelperspectief kunnen we er op blijven sturen dat onze aandachtspunten verder worden meegenomen. Dit in zowel het Ontwikkelperspectief als in de ruimtelijke voorstellen en de Nota Ruimte. Argumenten 1.1 Het Ontwikkelperspectief dient als bouwsteen voor verdere uitwerking op een later moment. Het voorstel is om dit Ontwikkelperspectief als bouwsteen te gebruiken voor een completer Ontwikkelperspectief, waarin (nieuwe) keuzes gemaakt worden. In het stuk dat nu voorligt worden nog geen nieuwe keuzes gemaakt en worden enkel de verstedelijkingsafspraken die eerder zijn gemaakt benoemd. Het maken van keuzes over het landelijk gebied is op dit moment nog lastig, omdat de Regio Foodvalley nog bezig is met haar RPLG en de provincies nog werken aan de UPLG en VLGG. De keuzes die uit deze, en andere, plannen komen worden uiteindelijk meegenomen in de nieuwe versie van het Ontwikkelperspectief. 1.2 Zo worden de ruimtelijke opgaven integraal opgepakt.

De NOVEX ontwikkelperspectieven en de daarbij horende uitvoeringsagenda’s moeten een integraal product opleveren, waarbinnen alle ruimtelijke opgaven samen komen. Zo hebben we eerder via het traject van de Verstedelijkingsstrategie verschillende verstedelijkingsafspraken gemaakt. De uitwerking hiervan werd vervolgens beschreven in het verstedelijkingsprogramma. Dit verstedelijkingsprogramma krijgt nu een plek in de NOVEX-uitvoeringsagenda. Hier krijgen uiteindelijk ook de afspraken rondom het landelijk gebied, etc. een plaats, maar bijvoorbeeld ook de verschillende gebiedsprogramma’s en gebiedsprocessen. Dit moet zorgen voor integraal overzicht van de ruimtelijke opgaven die spelen in de regio en hoe we deze opgaven willen aanpakken. 2.1 Algemene en gemeente-specifieke aandachtspunten.. In bijlage 3 staan enkele aandachtspunten die we willen meegeven voor de verdere uitwerking van het Ontwikkelperspectief. Het gaat hier aan de ene kant om enkele algemene aandachtspunten die 2

gericht zijn op proces of voornemens, zoals het betrekken van raden en het maken van keuzes. Daarnaast gaat het om aandachtspunten die specifiek betrekking hebben op de gemeente Rhenen, zoals de aandacht voor de zuidelijke ontsluiting van Foodvalley. Kanttekeningen 1.1 Er wordt ondertussen wel verder gewerkt aan de NOVEX-Uitvoeringsagenda. Eerder is aangegeven dat het goed is om dit Ontwikkelperspectief te gebruiken als bouwsteen voor verdere uitwerking, zodat eerst bepaalde keuzes gemaakt kunnen worden. Het is echter wel belangrijk om in de tussentijd al te kijken naar de uitvoering en hoe we bepaalde opgaven gaan oppakken. Hiervoor wordt momenteel al gewerkt aan de NOVEX-uitvoeringsagenda. Dit is een levend document dat voortdurend aangepast en geactualiseerd wordt. Belangrijk voor dit moment is dat er niet al zaken uitgevoerd worden die latere keuzes onmogelijk of moeilijk maken. 2.1 Enkele aandachtspunten komen al terug in Ontwikkelperspectief. De aandachtspunten die wij hebben benoemd komen in sommige gevallen al goed terug in het Ontwikkelperspectief. Zo maken zij goed inzichtelijk welke opgaven groot zijn in een regio en waar deze opgave minder speelt. Dit geldt bijvoorbeeld voor de transitie in het landelijk gebied. Echter willen we wel dat hier aandacht voor blijft en daarom geven we deze punten alsnog mee. 2.2 Aandachtspunten ook meegeven in andere trajecten.

Er lopen op dit moment verschillende trajecten op regionaal, provinciaal en landelijk niveau. Het gaat hier bijvoorbeeld om dit Ontwikkelperspectief, maar ook om de ruimtelijke voorstellen, verstedelijkingsstrategieën en de plannen rondom het landelijk gebied. Hierop kunnen wij als regio en gemeente input voor leveren. Wij leveren nu onze input voor het Ontwikkelperspectief door onze aandachtspunten mee te geven, maar dit betekent niet dat onze aandachtspunten ook worden meegenomen in de andere stukken. Om deze reden moeten we onze aandachtspunten blijven inbrengen. Financiële toelichting Dit voorstel brengt geen financiële consequenties met zich mee. Personele gevolgen Dit voorstel brengt geen personele gevolgen met zich mee. Duurzaamheid Natuur- en bodemherstel zijn sturend in het NOVEX-ontwikkelperspectief. Dit betekent dat er in eerste instantie gekeken wordt naar de kwaliteit van de natuur en de bodem voor er verder gekeken wordt naar wat er in het betreffende gebied gedaan kan worden. Daarnaast speelt de energietransitie ook een rol binnen het ontwikkelperspectief. Participatie Zowel ambtelijk als bestuurlijk is het Ontwikkelperspectief meerdere keren besproken en erop gereageerd. De mogelijkheid om aandachtspunten mee te geven voor de verdere uitwerking van het Ontwikkelperspectief zorgt ervoor dat we ook goed aangesloten kunnen blijven in het vervolg.

Communicatie In de vergadering van 27 oktober 2023 van het Algemeen Bestuur van de Regio Foodvalley is een raadsinformatiebrief vastgesteld waar wordt ingegaan op het proces rondom het Ontwikkelperspectief, maar ook dat van het regioarrangement Foodvalley. Er is afgesproken om deze raadsinformatiebrief gelijktijdig te verspreiden bij alle gemeenten binnen Foodvalley. Dit gebeurt op 7 november als alle gemeenten een besluit hebben genomen over het Ontwikkelperspectief. Vervolgprocedure De gemeenten uit de Regio Foodvalley is gevraagd om uiterlijk 7 november 2023 aan te geven of zij akkoord zijn met het gebruik van het Ontwikkelperspectief als bouwsteen voor verdere uitwerking. Als de verschillende gemeenten akkoord zijn, dan wordt de raadsinformatiebrief diezelfde dag gedeeld 3

met de raden. Vanuit het Bestuurlijk Overleg NOVEX ANF wordt uiterlijk 20 november een reactie verwacht met de mogelijke aandachtspunten. Na het, met inachtneming van de besluitvorming in de colleges, vaststellen van het NOVEX ontwikkelperspectief door het Bestuurlijk overleg NOVEX ANF (met vertegenwoordigers van Rijk, provincies, waterschappen, regio’s en gemeenten) in december, wordt gestart met het maken van een completere versie van het NOVEX ontwikkelperspectief. De NOVEX uitvoeringsagenda wordt ook steeds verder uitgewerkt tot een goed overzicht van wat nodig is om onze opgaven een stap verder te brengen. Dit als basis voor verdere afspraken over de uitvoering en de uitvoering zelf. Bijlagen Bijlage 1: Aanbiedingsmail Ontwikkelperspectief NOVEX Arnhem-Nijmegen-Foodvalley Bijlage 2: Concept Ontwikkelperspectief NOVEX Arnhem-Nijmegen-Foodvalley Bijlage 3: Aandachtspunten Gemeente Rhenen Bijlage 4: Raadsinformatiebrief NOVEX Ontwikkelperspectief en Regionaal Arrangement

4