bijlage bij beantwoording vragen SGP Nota Mantelzorgondersteuning

ONDERSTEUNING VOOR MANTELZORGERS NOTA MANTELZORGONDERSTEUNING & PLAN VAN AANPAK RUTGER VAN DEN ASSEM 29-10-2018

1

1. Inleiding In een samenleving zorgen mensen voor hun naasten. Als die zorg voor naasten nodig is vanwege chronische ziekte of handicap, dan wordt er gesproken over mantelzorg. Mantelzorg is relationeel en daarom iets zeer waardevols, maar ook persoonlijks en kwetsbaars. Het is de onderlinge verhouding tussen zorgvrager en mantelzorger die ten grondslag ligt aan de zorg. Zorg voor naasten is echter zo gewoon, dat mensen heel ver gaan in de zorg voor hun naasten. De belasting voor mantelzorger is vaak zwaar en bij een langdurige zorg of een progressief ziektebeeld neemt de belasting beetje bij beetje toe. Overbelasting ligt dan op de loer met als mogelijke gevolgen de uitval van mantelzorger(s). Al dan niet in combinatie met een crisissituatie en een toenemende vraag aan betaalde zorg. Ook kan de (over)belasting bij de mantelzorger in gezondheidsklachten en eenzaamheid van de mantelzorger resulteren. Met in het slechtste geval een mantelzorger die zelf ondersteuning en zorg nodig heeft. Waarom deze nota? Invulling geven aan passende en integrale ondersteuning van mantelzorgers in de gemeente Rhenen is het doel van deze nota. Wij doen dit vanuit de overtuiging dat pas wanneer mantelzorgers kunnen zorgen, op een manier die bij hun eigen leven past, ze het ook volhouden.

Hoe is deze nota tot stand gekomen? Met pilots, lopende activiteiten en in gesprekken binnen het netwerk ‘Waardevol zelfstandig thuis wonen’ is de afgelopen jaren de basis gelegd voor mantelzorgondersteuning. Een analyse van de doelgroep in het onderzoek van “Van ademnood naar adempauze” en de gesprekken die voor het onderzoek zijn gevoerd met wijkverpleegkundigen, huisartsen en andere professionals geven een lokaal beeld. Ook de evaluatie van de Huishoudelijke ondersteuning Mantelzorgers (HOM) draagt hier aan bij. Tot slot heeft voor de zomer een opiniërend gesprek met de adviesraad Sociaal domein plaatsgevonden. In oktober 2018 wordt de nota voorgelegd voor advies.

80% van de zorg in Nederland wordt door mantelzorgers verzorgd. (bron: Mezzo, de landelijke vereniging voor mantelzorgers)

Communicatie De nota is geschreven voor het opstellen en uitvoeren van beleidsdoelen. In de uitvoering van de in deze nota genoemde acties wordt de terminologie en hier en daar onvermijdelijke beleidstaal aangepast aan de doelgroep.

Doelgroep Het plan van aanpak is geschreven voor alle mantelzorgers in de gemeente Rhenen. Sommige acties en voorzieningen richten zich op een specifieke groep mantelzorgers.

2

2. Mantelzorg in Rhenen In 2017 was 25 % van de Rhenense bevolking 60 jaar of ouder. De verwachting is dat dit toeneemt tot 31 % in 20301. De toenemende vergrijzing en het feit dat mensen tegenwoordig minder snel in een instelling opgenomen worden, zorgt voor een groeiende behoefte aan ondersteuning bij het (langer) zelfstandig thuis wonen. Als gevolg van vergrijzing en individualisering zal ook het aantal vrijwilligers en mantelzorgers in de samenleving (op termijn) naar verwachting afnemen. De grootste groep vrijwilligers wordt namelijk gevormd door inwoners die zijn gestopt met werken en deze moeten langer doorwerken. Tegelijkertijd neemt door de vergrijzing de behoefte aan mantelzorg en mantelzorgers toe2. Als deze ontwikkelingen zich voortzetten, dan zal de druk op mantelzorgers toenemen. In de toekomst schuilt hierin ook een risico op een toenemende vraag naar (dure) maatwerk voorzieningen. De ontwikkeling van het belang van collectieve, preventieve voorzieningen, die veelal, ook in Rhenen, worden geboden door vrijwilligers, staat haaks op de ontwikkeling van de afname van vrijwilligers als gevolg van de vergrijzing.

Om te voorkomen dat, als gevolg van minder door vrijwilligers gerunde voorzieningen, (het groeiende aantal) hulpvragen van inwoners met maatwerk moeten worden opgelost, is het belangrijk om de kracht van de vitale samenleving – mantelzorgers en (zorg)vrijwilligers – te versterken en daarin te investeren. Dit kan als gemeente door mantelzorgers daar waar mogelijk te ondersteunen en faciliteren met en door kennisdeling, ontmoeting, expertise en ontlasten (respijtzorg). Visie op mantelzorg Waardevol langer zelfstandig thuis wonen vormt een van strategische doelen in het programma Sociaal Domein Rhenen 2016-2018. Het ondersteunen van mantelzorgers vormt daarbij een belangrijk speerpunt. Er zitten echter grenzen aan wat een mantelzorger kan en moet willen oppakken. “De verschuiving naar een participatiesamenleving is een cultuuromslag. Zorg en ondersteuning zullen steeds vaker onbetaald worden verleend door mensen uit het eigen netwerk of vrijwilligers, ook wel informele zorg en ondersteuning genoemd.”3 Bij mantelzorgers ligt het gevaar op de loer dat ze zichzelf wegcijferen om voor hun naasten te kunnen (blijven) zorgen. Minder sociale contacten, financiële zorgen, minder bewegen en bewegingsruimte zijn enkele van de effecten die bij belaste mantelzorgers worden waargenomen.

Het is de vraag waar het aanbieden van ondersteuning aan de mantelzorger over dient te gaan in de opschaling ondersteuning en zorg om de zorgvrager te helpen (en de mantelzorger te ontlasten). Onze visie op mantelzorgondersteuning is daarom dat: “Mantelzorgers kunnen mantelzorg verlenen op een manier die past in hun eigen leven, zodat ze het ook vol houden.” We streven daarbij naar het terugdringen van overbelasting, maar een eenzijdige focus op voorkomen van overbelasting is een te smalle benadering van mantelzorgondersteuning. We kiezen in Rhenen voor een positieve en waarderende aanpak, omdat veel mantelzorgers niet willen worden benaderd als iemand die alleen maar wordt belast. Mantelzorgers geven aan dat het (kunnen) zorgen voor naasten ook als iets moois en positiefs wordt ervaren. Zingeving, ervaren waardering, meer zelfvertrouwen, een betere relatie met de hulpbehoevende en nieuwe kennis en vaardigheden zijn enkele van de aspecten die in onderzoek naar voren komen4. Tot slot ondersteunen, organiseren en faciliteren we als gemeente waar nodig en op een laagdrempelige manier, want veel mantelzorgers zien zich zelf niet als mantelzorger. Het werkt beter om te werken vanuit de vraag ‘Zorgt u voor iemand?’ en vindbaar en zichtbaar te zijn op ‘zorgplekken’: de wachtkamer van de huisarts, apotheken, zorgcentra en ziekenhuizen.

Daarnaast worden mantelzorgers bereikt op de plekken ‘in hun dagelijks leven’: het werk, wijkcentra, bibliotheken, scholen, sportverenigingen en kinderdagverblijven.

1 Woonvisie/cijfers provincie (2017). 2 Voor Elkaar: rapport Sociaal Cultureel Planbureau, December 2017). 3 Kruijswijk, W., Peters, A., Elferink, J., Scholten, C. & Bruijn, I. de (2013). Mantelzorgers en vrijwilligers in beeld. 4 Wat werkt bij mantelzorgondersteuning Movisie in opdracht van Ministerie van VWS (2017).

3

Uitgangspunten Op basis van het programma Sociaal domein Rhenen, genoemde wettelijke kaders en onze visie op mantelzorg komen we tot de volgende uitgangspunten voor mantelzorgondersteuning: ➢ Mantelzorgers verdienen erkenning, respect en begrip. Ze worden gewaardeerd; ➢ De keuze en keuzemogelijkheden van de mantelzorger (in relatie tot de zorgvrager) zijn leidend; ➢ Mantelzorg kan nooit verplicht worden door de gemeente; ➢ De ondersteuning aan mantelzorgers is erop gericht de eigen kracht van mensen te versterken. Dat geldt zowel voor de mantelzorger als degene voor wie wordt gezorgd; ➢ Ondersteuning is gericht op een balans realiseren in het leven van mantelzorgers (voorkomen van overbelasting); ➢ In het netwerk van betrokken organisaties zet de gemeente zich in om de samenhang en samenwerking te versterken; ➢ De gemeente werkt samen met maatschappelijke organisaties en inwoners bij het opstellen en uitvoeren van beleid op het gebied van mantelzorgondersteuning. Wie zijn er actief op dit terrein? Een breed netwerk van maatschappelijke en zorgorganisaties zijn direct en indirect actief op het gebied van mantelzorgondersteuning. Samen met deze actoren levert de gemeente een bijdrage aan de ondersteuning.

De belangrijkste partners op het gebied van mantelzorgondersteuning zijn WelzijnRivierstroom, huisartsen, wijkverpleging, dementieconsulenten, gecontracteerde zorgaanbieders en vrijwilligersorganisaties (zoals Zonnebloem, Humanitas en NPV). Aansluiting andere beleidsterrein Mantelzorg raakt aan alle aspecten van het leven en kan aan alle leefdomeinen van inwoners raken. De ondersteuning valt onder de Wmo, maar mantelzorgondersteuning sluit daarnaast aan op de volgende activiteiten en initiatieven: ➢ Netwerk waardevol zelfstandig thuis wonen / Woonbewust; ➢ Dementievriendelijke samenleving; ➢ Vrijwilligersondersteuning; ➢ Minimabeleid; ➢ Huiselijk geweld; ➢ Wonen; ➢ Jeugd preventief; ➢ Tegenprestatie. Wat werkt (in andere gemeenten)? Evaluaties en effectmetingen van wat werkt als ondersteuning van mantelzorgers door gemeenten sinds de decentralisatie in 2015 zijn (nog) niet beschikbaar. Wel zijn er voorbeelden van initiatieven waar mensen enthousiast over zijn.

Een analyse van werkzame elementen5 binnen deze initiatieven laat zien dat wat werkt bij het ondersteunen van mantelzorgers valt te verdelen in drie categorieën: ➢ het versterken van de competenties van de mantelzorger door te werken aan kennis, houding en vaardigheden; ➢ samenwerken en netwerk versterking door samen op te trekken bij het signaleren van (over)belaste mantelzorgers, zodat preventief tewerk gegaan en tijdig doorverwezen kan worden. Maar ook samenwerken binnen de eigen (gemeentelijke) organisatie, zodat inwoners weten waar ze terecht kunnen en het stimuleren van de inzet van methodieken en gebruik mantelzorgapps; ➢ terug kunnen vallen op anderen als je als mantelzorger een tijd voor jezelf wilt hebben in de vorm van respijtzorg (vervangende zorg).;

5 Kruijswijk, W. & Nanninga, K. (2017). Wat werkt bij mantelzorg. Movisie, in opdracht van Ministerie VWS.

4

3. Wettelijke kaders ‘Mantelzorg is zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt gegeven aan een hulpbehoevende door één of meerdere leden van diens directe omgeving, waarbij de zorgverlening direct voortvloeit uit de sociale relatie.’ Nationale Raad voor de Volksgezondheid Wat staat er in de wet? Mantelzorg is de hulp ten behoeve van zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen, opvang, jeugdhulp, het opvoeden en opgroeien van jeugdigen en zorg en overige diensten als bedoeld in de Zorgverzekeringswet, die rechtstreeks voortvloeit uit een tussen personen bestaande sociale relatie en die niet wordt verleend in het kader van een hulpverlenend beroep. (Wmo 2015) Verschil mantelzorg en vrijwilligerszorg Mantelzorg en vrijwilligerszorg worden vaak door elkaar gehaald. Toch zijn het verschillende dingen. Want mantelzorg overkomt je en voor vrijwilligerswerk kies je. Het overkomt mantelzorgers, omdat ze een emotionele band hebben met degene die zorg nodig heeft. Vrijwilligers kiezen er daarentegen voor om te zorgen en kunnen zelf bepalen wanneer ze stoppen. Is mantelzorg verplicht? Het geven van mantelzorg is wettelijk niet verplicht. Dat dat volgens sommige mensen wel zo lijkt, komt doordat bij de indicatiestelling het begrip gebruikelijke zorg wordt gehanteerd.

Dit is de normale dagelijkse zorg van gezinsleden en huisgenoten voor elkaar, bijvoorbeeld de zorg voor het huishouden of de zorg voor kinderen. Gebruikelijke zorg is wel verplicht. Verder heeft de gemeente heeft in het kader van de Wmo 2015 de verplichting om bij een hulpvraag voor maatschappelijke ondersteuning samen met de inwoner te kijken wat iemand nodig heeft en welke mogelijkheden er zijn om met mantelzorg of hulp van andere personen uit het sociale netwerk tot een verbetering van de zelfredzaamheid of participatie te komen. De vraag of een taak kan worden opgevangen met mantelzorg zal dus wel worden gesteld. Als gemeente mantelzorg verplichten als oplossing mag niet. Welke taak heeft een gemeente richting de mantelzorger? De gemeente heeft de taak te onderzoeken of een mantelzorger een taak wel aan kan en misschien heeft de mantelzorger wel zélf hulp nodig, bijvoorbeeld om overbelasting te voorkomen. Ook dient de gemeente voorzieningen beschikbaar te hebben voor de ondersteuning van mantelzorgers. Mantelzorgondersteuning is de hulp en advies die wordt geboden om de ervaren belasting van de mantelzorger te verminderen en het versterken van wat er goed gaat. Dat laatste is belangrijk, omdat veel mantelzorgers niet benaderd willen worden als iemand die alleen maar belast wordt.

Het verlenen van mantelzorg kent namelijk ook veel positieve kanten en mantelzorgers willen juist ook aangesproken worden op wat zij kunnen en doen. Langdurig en intensief Voor het toekennen van voorzieningen (bijvoorbeeld plaatsen van mantelzorgwoning) wordt in sommige gevallen gewerkt met een mantelzorgindicatie. In het geval van een mantelzorgwoning is het bijv. noodzakelijk dat er langer dan 3 maanden (langdurig) en minimaal 8 uur per week mantelzorg wordt verleend (intensief). Ook in de gemeente Rhenen wordt bij mantelzorgwoningen met de richtlijn van langer dan drie maanden en minimaal 8 uur in de gewerkt. Woonplaats (woonplaatsbeginsel) Vaak woont een mantelzorger niet in de gemeente waar hun naaste woont. Voor het ondersteunen van mantelzorgers is in de Wmo afgesproken dat de woonplaats van de zorgvrager leidend en niet de woonplaats van de mantelzorger. In Rhenen volgen we deze landelijke afspraken over het woonplaatsbeginsel als het eventuele maatwerkvoorzieningen betreft. Welzijnsvoorzieningen zijn echter in de regel toegankelijk voor alle inwoners, dus ook voor inwoners die mantelzorg verlenen aan iemand in een andere gemeente.

5

Vervangende zorg (ook wel respijtzorg) Respijtzorg zorgt ervoor dat de mantelzorger even tijd voor zichzelf heeft. Daardoor kunnen zij de zorg beter volhouden. Er zijn veel vormen van respijtzorg. Bijvoorbeeld: dagopvang/dagbesteding, kortdurend verblijf in een zorginstelling voor de verzorgde, een logeergezin of logeerhuis voor een chronisch ziek kind of kind met een beperking, een vrijwilliger die bij iemand thuis de mantelzorgtaken overneemt, een ontmoetingscentrum dementie. Het kenmerk van respijtzorg is dat de mantelzorger(s) wordt/ worden ontlast zodat deze de zorg langer vol kan houden of dat de mantelzorger / het gezin even op adem kan komen.

6

4. Wensen en behoeften In Nederland verlenen 2,6 miljoen volwassenen meer dan acht uur per week en/of langer dan drie maanden mantelzorg. Dit kan voor een partner, ouder of kind zijn, maar ook een ander familielid, vriend of kennis. Schatting van het aantal mantelzorgers op basis van landelijke cijfers gaan in gemeente Rhenen, op basis van 19.5 duizend inwoners, uit van bijna 5.000 mantelzorgers in Rhenen. Inwoners aantal

Inwoners 15 jaar of ouder

19.597

14.968

Mantelzorgers 15 jaar of ouder 4.790

Mantelzorgers die langdurig zorgen 4.191

Mantelzorgers langdurig en intensief 823

Mantelzorgers zwaarbelast 412

Bron: Indicatie aantal mantelzorgers gemeente Rhenen op basis van inwoner aantal 01-01-2017 – Mezzo.

Niet alle mantelzorgers herkennen zich dan ook in de term mantelzorger. Ook zijn er veel mantelzorgers die zich prima zelf redden. Uit de cijfers van het SCP (2014) blijkt dat 23 procent van de werkende vrouwen en 15 procent van de werkende mannen (23 – 65 jaar) mantelzorg verleent. De meeste werkenden kunnen die mantelzorg goed naast hun werk en privéleven doen. Daar waar ondersteuning wordt gewenst weet een groep mantelzorgers de gemeente reeds te vinden, maar op basis van landelijke cijfers is het bereik beperkt (circa 10%). Momenteel zijn er 260 mantelzorgers in de gemeente Rhenen geregistreerd. Wie is de mantelzorger in Rhenen? In opdracht van de gemeente Rhenen is in 2016 een onderzoek onder mantelzorgers gehouden. Onder de titel “Van ademnood naar adempauze” is een enquête onder de doelgroep uitgevoerd en zijn op basis van voorbeelden en behoeften de eerste stappen naar een passend aanbod voor mantelzorgers uitgewerkt. Veel van de professionals die in Rhenen dagelijks contact hebben met de doelgroep zijn gesproken en hun signaal is als volgt samen te vatten: De mantelzorger bestaat niet. Biedt passende ondersteuning en waar noodzakelijk maatwerk. Verlaag de drempel door ondersteuning dichtbij en laagdrempelig te organiseren en er zijn vele vindplaatsen / toegangen waar professionals van allerlei organisaties actief zijn.

Zorg dat ze jouw ambassadeur(s) of verkenner(s) zijn die op de hoogte zijn van de mogelijkheden en de potentiele doelgroep kunnen vertellen waar ze terecht kunnen. Mensen herkennen zich vaak namelijk niet als mantelzorger en een voorzieningen als bijvoorbeeld respijtzorg zegt mensen vaak weinig. Mantelzorgers missen daarbij soms een luisterend oor van professionele zorgverleners, waaronder de thuiszorg. De enquête onder de doelgroep vormt de basis van de huidige activiteiten, behoeften en wensen (zie bijlage 1 voor een overzicht van resultaten). Het rapport vormt een belangrijk vertrekpunt om een ondersteuning in de vorm van voorzieningen en een netwerkstructuur uit te bouwen. Waarom is het zo lastig om mantelzorgers te bereiken met draaglast verminderende maatregelen? • • • • •

Veel mantelzorgers herkennen zich niet in de term mantelzorger of betrekken deze niet op de eigen situatie; Veel mantelzorgers kennen het ondersteuningsaanbod niet of weten niet hoe ze er een beroep op moeten doen; De zorg is vaak zo’n vanzelfsprekend onderdeel van het leven geworden, dat afstand nemen moeilijk is; Veel mantelzorgers willen graag ondersteuning ontvangen, bijvoorbeeld door respijtzorg, maar degene voor wie zij zorgen wil dit niet; Mantelzorgers zijn druk bezet en hebben geen tijd zich te verdiepen in bureaucratische rompslomp. Ook zijn ze soms beperkt in de eigen bewegingsvrijheid vanwege toezicht op de verzorgde.

Bron: factsheet “Mantelzorger bereiken” van Movisie. Wat wil de mantelzorger in Rhenen?

7

In oktober 2017 is de huishoudelijke ondersteuning voor mantelzorgers geëvalueerd (HOM). Tijdens de evaluatie is bij 40 van de 50 gebruikers ook behoeften aan andere vormen van ondersteuning opgehaald. De belangrijkste opgehaalde behoeften bestaan uit mantelzorg coaching en praktische ondersteuning, maar zijn bovenal divers. “Een luisterend oor, een wandeling samen maken, wat extra gezelschap of een helpende hand. Even de druk van de ketel.” Praktische ondersteuning wordt inmiddels geboden via het initiatief ‘SamenvoorRhenen’ en de welzijnsconsulent in het sociaal team. Hulpvragers (waaronder mantelzorgers) worden gekoppeld aan een vrijwilliger uit de buurt om individuele hulpvragen op te pakken. Er zijn reeds tientallen matches gerealiseerd. De ondersteuning kan worden gekoppeld aan informele dagbesteding en een dagbestedingscoach als vormen van respijtzorg In 2018 is tevens een pilot rond een mantelzorgcoachingstraject afgerond. Vier deelnemende echtparen en vier mantelzorgers hebben tegelijkertijd dagbestedingsactiviteiten (zorgvrager) en coaching op de rol als mantelzorger (mantelzorger) ontvangen. Uit de pilot blijkt dat het echt gaat om maatwerk om een dergelijk traject tot een succes te maken. Doelgroep, geloofsovertuiging, planning en intensiteit zijn allemaal van belang om een dergelijk activiteit collectief aan te bieden.

Ook blijkt uit de evaluatie dat deelnemers een vervolg van de coaching. Deze wordt inmiddels ontwikkeld. Tijdens het eerder genoemde onderzoek “Van ademnood naar adempauze” is tevens geïnventariseerd waar behoefte aan is: Indicatie

Aantal

%

Ik zou geholpen zijn met de volgende vorm van vervangende zorg: (n=34) −

Vervangende zorg aan huis

14

36%

−

Tijdelijk verblijf buitenshuis voor zorgbehoevende

7

18%

−

Gezamenlijke vakantie met zorg door professional

9

23%

Belangrijkste gewenste vormen van vervangende zorg: (n=34) −

Praktische thuishulp

10

23%

−

Begeleiding / verzorging thuis

7

16%

−

Logeer- en vakantiemogelijkheden

5

11%

−

Dagopvang of verzorging

−

4

9%

Kortdurend verblijf / zorghotel

−

Maatje / buddy

4

9%

3

7%

Gewenste regelmaat van vervangende zorg: (n=36) −

Incidenteel (op bestelling)

14

39%

−

Structureel (bijv. elke week of twee keer per maand)

13

36%

Wie zou de vervangende zorg moeten bieden: (n=32) −

Gespecialiseerde zorgaanbieder

16

44%

−

Vrijwilliger

13

36%

De behoeften en wensen van mantelzorgers zijn wisselend en divers. Aandachtspunt is het in contact komen met nog niet bekende mantelzorgers en juist ook hun behoeften en wensen op te halen. Aangeraden wordt om in te zetten op het vergroten van het de bekendheid van de gemeentelijke ondersteuning en mantelzorgers zelf laten kiezen welke ondersteuning bij ze past.

8

5. Aanpak De tijd van analyses en onderzoeken is voorbij. Dit hoofdstuk vormt de aanpak voor het laten groeien en bloeien van een integrale en passende ondersteuning voor alle mantelzorgers in de gemeente Rhenen. Vanuit een gedeelde visie en op basis van wat op andere plaatsen lijkt te werken stellen we kaders en bouwen we vanuit de praktijk verder aan lokale uitdagingen, versterken we wat goed gaat en creëren we gerichte oplossingen waar deze ontbreken. De ondersteuning aan mantelzorgers bestaat de komende jaren uit: I. II. III.

Verbinden - Mantelzorgknooppunt Versterken - Persoonlijke gesprekken Verlichten – Mantelzorgarrangementen

Per pijler zijn op de volgende pagina’s de aandachts- en actiepunten genoemd. I. Verbinden – opzetten mantelzorgknooppunt In de vorm van een mantelzorgknooppunt zetten we de komende jaren in op het verbinden van initiatieven, mantelzorgers, vrijwilligers en professionals. Mantelzorgerondersteuning blijvend onder de aandacht brengen bij netwerkpartners en het bereik onder mantelzorgers vergroten vormen prioritiet. Het netwerk vindbaar(der) en zichtbaar(der). De beschikbare capaciteit bij het welzijnswerk (0,5 fte) vormt de spil en karttrekker binnen het mantelzorgknooppunt. Een impuls is gewenst om de beschikbare ondersteuning beter bekend te maken. De invulling van de jaarlijkse mantelzorgwaardering kan hier aan bijdragen. Het knooppunt richt zich enerzijds op het faciliteren van activiteiten voor het informeren, ondersteunen en begeleiden van mantelzorgers (ontwikkeling vaardigheden en signaleringsplek). Anderzijds worden activiteiten voor het versterken van de samenwerking van organisaties (vrijwilligers en professionals) op het gebied van mantelzorg gecoördineerd. Hierbij kan gedacht worden aan uitwisseling van ervaringen, opzetten van nieuwe activiteiten en het signaleren van knelpunten. Een overzicht van welzijnsvoorzieningen voor het ondersteunen van mantelzorgers is als bijlage 2 aan dit document toegevoegd.

Op basis van gevoerde gesprekken en eerder uitgevoerd onderzoek zijn een aantal mogelijke aanvullende welzijnsvoorzieningen benoemd. Ook deze staan in het overzicht en kunnen op basis van wensen en behoeften vanuit de doelgroep gezamenlijk worden opgepakt. Niet alle mantelzorgsituaties komen vanzelfsprekend bij het Sociaal Team terecht. Juist huisartsen, praktijkondersteuners, wijkverpleegkundigen, casemanagers dementie, zorgcoördinatoren op school, kappers, fysiotherapeuten, logopedisten, medische pedicures, seniorenbezoekers, kerken en vrijwilliger maatjes zullen veel signalen (vroegtijdig) kunnen oppikken en vormen vindplaatsen. Zij kunnen welzijnsvoorzieningen onder de aandacht brengen. Ook kunnen zij contact opnemen met het sociaal team met de vraag om een bezoek en een gesprek indien er problemen ontstaan in een mantelzorgsituatie.

9

Actiepunten mantelzorgknooppunt (verantwoordelijkheid welzijnspartner): • Het bereik van de ondersteuning een impuls geven via de bestaande mantelzorgnieuwsbrief, zodat er eerder en frequenter contact met mantelzorgers ontstaat; • Jaarlijkse informatiebijeenkomsten en/of scholingsbijeenkomsten voor professionals en vrijwilligers organiseren voor het versterken van het netwerken en de onderling kennismaken. Er staat bijvoorbeeld een (actueel) thema centraal, deelnemers leren elkaar kennen en wisselen knelpunten en nieuwe initiatieven uit. • Samenstellen van een informatiemap voor mantelzorgers om beschikbare ondersteuning en relevante contactgegevens in adviesgesprekken onder de aandacht te brengen. De bestaande map voor de 75+ huisbezoeken kan als uitgangspunt dienen; • Jaarlijks samenstellen van een activiteitenkalender. De deelname, waardering van deelnemers en maatschappelijke ontwikkelingen bepalen of een activiteit een eenmalig of terugkerend karakter krijgt. In bijlage 2 staan de bestaande voorzieningen en ideeën genoemd.

In gezamenlijkheid jaarlijks een keuze maken in oppakken en aanbieden van activiteiten; • Invulling geven aan nazorg (fase als iemand geen mantelzorger meer is, hoe bouw je je sociaal netwerk (weer) op, omgaan met verlies, dag nachtritme weer oppakken en zingeving zijn belangrijke thema’s; • Factsheet of folder opstellen met informatie over mantelzorgwoningen in de gemeente Rhenen. • In samenwerking tussen opbouwwerk en sociaal team: opzetten van informele dagbesteding, tevens vorm van informele respijtzorg, gerund door vrijwilligers, voor mensen met lichte regieproblemen en eenzaamheidsproblematiek. II. Versterken – voeren persoonlijke gesprekken (keukentafelgesprekken) Het sociaal team binnen de gemeente Rhenen vormt de centrale plek en het loket waar alle inwoners, dus ook mantelzorgers, een ondersteuningsvraag kunnen stellen. Afhankelijk van de vraag wordt informatie versterkt of een vraagverhelderingsgesprek (ook wel keukentafelgesprek genoemd) gevoerd. In de komende periode wordt de positie van mantelzorgers versterkt binnen de werkwijze van het sociaalteam. Er wordt reeds actief op aangestuurd dat mantelzorger(s) bij een vraagverhelderingsgesprek aanwezig zijn. In vraagverhelderingsgesprekken wordt reeds besproken wat het netwerk van een hulpvrager zelf kan oppakken met mantelzorg.

Nieuw is dat ook een mantelzorger die zich met een complexere vraag meldt bij het sociaal team, kan worden uitgenodigd voor een vraagverhelderingsgesprek, waarin de ondersteuningsbehoefte van de mantelzorger centraal staat. Niet bij iedere mantelzorgvraag zal direct een gesprek nodig zijn, maar wanneer wenselijk wordt een gesprek gevoerd en ondersteuningsplan specifiek voor de mantelzorger opgesteld. In dit mantelzorgondersteuningsplan kunnen welzijns- en maatwerkvoorzieningen voor de mantelzorger worden opgenomen. Ook wordt een korte vragenlijst voor de meting van de belasting van de mantelzorger uitgevoerd (Caregiver Strain Index (CSI) - zie bijlage 3). Incidenteel zijn deze werkzaamheden in de afgelopen periode, op basis van behoeften, opgepakt, maar om deze ondersteuning voor mantelzorg structureel uit te voeren is extra capaciteit nodig. In hoofdstuk zes wordt hier nader op ingegaan. Actiepunten persoonlijke gesprekken (verantwoordelijkheid sociaal team): • • •

•

Paragraaf mantelzorg in alle ondersteuningsplannen, mantelzorger wordt geregistreerd in ZorgNed en gekoppeld aan zorgvrager; Vraagverhelderingsgesprekken specifiek voor mantelzorgers en opstellen van ondersteuningsplan voor mantelzorgers in risicosituaties of bij overbelasting; Afnemen vragenlijst belasting (CSI) mantelzorger tijdens het vraagverhelderingsgesprek om ervaren (over)belasting van de mantelzorger in beeld te brengen. Bij verhoogd risico regelmatig contact houden vanuit sociaal team; Evaluatie en monitoring van het effect van de ondersteuning voor (over)belaste mantelzorgers.

10

III. Verlichten – Respijtzorg Door in te zetten op persoonlijke gesprek(ken) en ondersteuning van de mantelzorger kunnen ondersteuningsbehoeften van mantelzorgers gerichter worden achterhaald. Vervolgens is het zaak om dan de ondersteuning te kunnen bieden die daar op aansluiten. Deze ondersteuning (in de vorm van maatwerk voorzieningen) dienen dan beschikbaar te zijn, zodat consulenten deze op basis van de persoonlijke situatie kunnen toekennen. Momenteel zijn er vanuit de gemeente alleen huishoudelijke ondersteuning en respijtzorg (in de vorm van kortdurend verblijf) als algemene en maatwerkvoorzieningen beschikbaar. Op basis van de wensen en behoeften wordt hier het product ‘respijtzorg aan huis’ aan toegevoegd. Het product is bedoeld om zwaarbelaste en/of overbelaste mantelzorgers van ondersteuning te voorzien. Ondersteuning om de druk van de ketel te halen, een nieuwe balans tussen mantelzorg en eigen leven te zoeken of te werken aan het organiseren van duurzame zorg- en ondersteuning voor de zorgvrager vanuit WLZ. Zwaar belaste mantelzorgers die na een persoonlijk gesprek met een consulent voor deze ondersteuning in aanmerking komen krijgen een persoonlijke beschikking gekoppeld aan de zorgvrager waar ze mantelzorg voor verlenen.

In deze beschikking wordt voor een bepaalde periode een budget (maximaal €200,- per vier weken / €2.600 per jaar) toegekend in de vorm van zorg in natura. Dit bedrag moet worden gezien als tegemoetkoming en is bedoeld voor het ontlasten van de mantelzorger. Het bedrag is tot stand gekomen op basis van de maximale vergoedingen van zorgverzekeraars met ondersteuning voor mantelzorgers in aanvullende pakketten. Het product betreft een keuzemodel, een zogenaamd ‘cafetariamodel’. De respijtzorg aan huis kan dus verschillende vormen aannemen. Op basis van behoeften stellen de zorgvrager en mantelzorger samen een pakket aan ondersteuningsdiensten samen, de ‘respijtzorg aan huis’. De regie ligt bij de mantelzorger. Die kan samen met hun zorgvrager aangeven wat hun wensen zijn. Op basis daarvan selecteert de aanbieder de gewenste ondersteuning om de mantelzorger te verlichten. Het pakket kan bestaan uit de volgende nietmedische thuisservice diensten: • Praktische ondersteuning in en om huis; • Gezelschap aan huis of samen erop uit; • Even bellen. In bijlage 4 is de ondersteuning verder gespecificeerd en zijn enkele voorbeelden opgenomen. De beschikbare mantelzorg ondersteuning in het basispakket van de zorgverzekeraars is als uitgangspunt genomen bij het samenstellen van de diensten binnen het product ‘respijtzorg aan huis’.

Wanneer ondersteuning reeds in het basispakket vanuit de zorgverzekeringswet zit, dan is het niet opgenomen in de ‘respijtzorg aan huis’. Verder wordt in het persoonlijke gesprek meegenomen of mensen mogelijk vanuit een aanvullende zorgverzekering aanspraak kunnen maken op mantelzorgondersteuning. Deze mantelzorgondersteuning vanuit de zorgverzekeringswet is voorliggend (gaat voor) op de inzet van de maatwerk voorziening ‘respijtzorg aan huis’. Over het product wordt geen eigen bijdrage gevraagd, omdat het als tegemoetkoming wordt gezien en de mantelzorger de ondersteuning ontvang vanwege de belasting die is ontstaan door het verlenen van mantelzorger. Actiepunten respijtzorg (verantwoordelijkheid sociaal team): • • • •

Uitwerken ‘respijtzorg aan huis’ als maatwerkproduct (zie bijlage 4); Contracteren van tenminste twee aanbieders voor respijtzorg aan huis; Verlengen en uitvoeren regeling Huishoudelijke Ondersteuning Mantelzorgers; Evalueren van gebruik na twee jaar beschikbare algemene en maatwerk voorzieningen.

Naast de drie pijlers zijn er nog twee specifieke thema’s die aandacht verdienen: ✓ ✓

Financiële positie van mantelzorgers; Jonge mantelzorgers.

11

✓ Financiële positie mantelzorger Mantelzorgers gaan ver in het zorgen voor een ander. Vaak maken ze extra kosten en hebben ze tegelijkertijd minder inkomsten. Uit het Nationaal mantelzorgonderzoek (2015) blijkt dat 55% van de mantelzorgers aangeeft financieel krap te zitten of komt zelfs geld tekort. 15% heeft minder hulp gegeven dan gewenst vanwege de kosten. Mantelzorgers die samenwonen met degene voor wie zij zorgen worden daarnaast nog geconfronteerd met zorgkosten zoals eigen bijdrages in de zorg en de aanschaf van hulpmiddelen. Voor het financieel ondersteunen van mantelzorgers is het belangrijk om te zorgen dat de informatiepositie van inwoners wordt versterkt, zodat mensen kunnen krijgen waar ze voor in aanmerking komen. Hier spelen verschillende de Wet Langdurige Zorg (Wlz), Zorgverzekeringswet (Zvw) en Jeugdwet een rol, maar ook de effecten op inkomen, toeslagen en eigen bijdrages kunnen tot complexiteit en financieel nadelige effecten leiden. De gratis beschikbare professionele onafhankelijk cliëntondersteuning en voorzieningen als de formulierenbrigade kunnen inwoners hierin helpen. Ook willen we de informatievoorzieningen verbeteren door het maken van eerder genoemde informatiemap mantelzorgers. Specifieke aandacht vragen (financieel) kwetsbare inwoners.

In samenhang met het minimabeleid zetten we daarom in op het inzichtelijk maken van financiële tegemoetkoming binnen het minimabeleid voor mantelzorgers met lage inkomens. De bestaande regeling “financiële tegemoetkoming Wmo eigen risico” is daar een voorbeeld van. Actiepunten (verantwoordelijkheid team leefbaarheid): •

•

In beeld brengen wat zorgverzekeraars bieden op het gebied van mantelzorgondersteuning en deze informatie beschikbaar en deelbaar maken. De site van Mezzo vormt een belangrijk vertrekpunt; Uitwerken factsheet met financiële mogelijkheden voor mantelzorgers en cliënten met een laaginkomen op basis van het minimabeleid.

✓ Jonge mantelzorgers Op de totale populatie van mantelzorgers in Rhenen zijn het beperkte aantallen, maar hun wensen komen niet naar voren als er alleen de reeds geregistreerde groep mantelzorgers wordt bevraagd. De signalen die vanuit het sociaal team, zorgcoördinatoren op scholen, CJG en jongerenwerkers in individuele gesprekken worden opgehaald en het bieden van maatwerk(voorzieningen) voor deze specifieke situaties vormt de ondersteuning voor deze groep. Er wordt hier bewust ingezet op maatwerk, omdat de aantallen te gering blijken om collectieve voorzieningen voor in te zetten. De inzet van buurtgezinnen als preventieve voorziening Jeugd vormt in dit kader een belangrijke eerste ondersteuning. Dit is georganiseerde steun (informeel netwerk) van een vrijwillig steungezin aan een vraaggezin die hulp vraagt. Buurtgezinnen zorgt er, in opdracht van de gemeente Rhenen, voor dat ouders weer op adem kunnen komen en kinderen zich positief kunnen blijven ontwikkelen. Binnen het vraaggezin is sprake van mantelzorg (van ouders voor kinderen, van kinderen voor ouders, van kinderen voor broertjes/zusjes). Vaak zie je dat door het koppelen van zo’n vraaggezin aan een steungezin, zowel de ouders als ook de kinderen ontlast worden en beter zijn toegerust op het verlenen van mantelzorg. Actiepunten (verantwoordelijkheid team leefbaarheid): ✓ ✓

Nadere analyse over behoeften, wensen en aantallen met jongerenraad, buurtgezinnen, consulenten CJG en zorgcoördinatoren voor bewustwording; Ruimte voor casusgerichte mantelzorgoplossing(en) wanneer wetten en regels vanuit Wmo, Jeugd en Participatie elkaar op een negatieve manier beïnvloeden (samenhangende aanpak).

12

6. Middelen De activiteiten en inzet voor de uitvoering van de pijler verbinden (mantelzorgknooppunt) kunnen worden gefinancierd vanuit bestaande middelen. De uitvoering ligt primair bij de consulent vrijwilligers- en mantelzorgondersteuning met een beschikbare structurele inzet voor mantelzorgondersteuning van 0,5 fte en een jaarlijks mantelzorgbudget voor welzijnsvoorzieningen. De pijler versterken is gericht op het voeren van persoonlijke gesprekken en vraagt om extra inzet vanuit het sociaal team. Op basis van beschikbare gegevens gaat het wekelijks om 11 uur. Deze cijfers zijn gebaseerd op gegevens die nu hebben. De verwachting is dat wanneer we meer naar buiten communiceren over deze doelgroep en meer mogelijkheden hebben, dat dit een aanzuigende werking heeft. Daarom wordt ingeschat dat bovenstaande cijfers van 11 uur per week dienen te worden verdubbeld (+50%). Dit is circa 20uur per week en ongeveer 0,5 fte. De extra kosten bedragen daarom €37.000,- per jaar. In het eerste jaar wordt uitgegaan van 50%, omdat de extra ondersteuning aan bekendheid zal moeten winnen. Eenmalig is ook een investering in scholingskosten van de consulenten uit het sociaal team, CJG en welzijnswerk noodzakelijk. Dit kan worden gedekt uit bestaand scholingsbudget. De reeds beschikbare ondersteuning in de vorm van respijtzorg buitenshuis en de huishoudelijke ondersteuning wordt gecontinueerd.

Aanvullend wordt ook het product ‘respijtzorg aan huis’ (pijler verlichten) gecontracteerd. De extra aandacht en persoonlijke gesprekken zullen naar verwachting leiden tot extra inzet van maatwerkvoorzieningen. De dekking van dit product valt binnen het Wmo zorgbudget. De huishoudelijke ondersteuning wordt gedekt binnen het budget voor huishoudelijke ondersteuning waar €50.000,- is gereserveerd voor huishoudelijke ondersteuning voor mantelzorgers. De aanpak wordt in eerste instantie voor 3 jaar voorgesteld, waarbij wordt voorgesteld om na 2 jaar te evalueren en desgewenst kan worden aangepast. Kosten en maatschappelijke baten Zorg die als mantelzorg wordt verleend voorkomt de inzet van (duurdere) professionele zorg. Ook draagt mantelzorg er aan bij dat professionele zorg of ondersteuning later wordt ingezet. Het ondersteunen van mantelzorg, het voorkomen van overbelasting en de preventieve kosten die een gemeente daarvoor maakt vormen een fractie van de besparing die op zorgkosten word gerealiseerd. Economische waarde van mantelzorg In 2013 onderzocht het SCP de economische waarde in euro’s van de hulp die mantelzorgers geven. Uitgaande van een uurtarief van 9,52 euro kwamen de onderzoekers op een bedrag van 6,6 miljard per jaar. De onderzoekers gingen uit van 738.000 mantelzorgers die allen 950 uur per jaar mantelzorg verlenen.

Het tarief voor een professionele hulpverlener ligt trouwens een stuk hoger dan de 9,52 euro die de mantelzorgers zelf als redelijk zien voor hun geleverde diensten. Dat bedrag lag ten tijde van het onderzoek op 31,80 euro. Met dat bedrag komt de totale besparing op maar liefst 20,3 miljard euro per jaar. Vertaald naar de gemeente Rhenen zou mantelzorg een waarde hebben van ruim 7,5 miljoen euro per jaar.

13

Bijlage 1 – Overzicht resultaten onderzoek respijtzorg Variabele Leeftijd

Kenmerken ▪

De gemiddelde leeftijd van de respondenten (en daarmee het mantelzorgbestand van de gemeente) is hoog. De jongste mantelzorger is 40, terwijl 58% van de mantelzorgers ouder is dan 65.

Geslacht

▪

84% van de mantelzorgers is vrouw. Dat is een relatief hoog percentage afgezet tegen landelijke cijfers van het SCP uit 2015 (man/vrouw verdeling van 40%/60%)

Woonsituatie

▪

Het gaat in ruim 80% van de gevallen om mantelzorgers die samenwonend of

Dagbesteding

▪

Meer dan de helft van de mantelzorgers is gepensioneerd, terwijl ca. 24% een

gehuwd zijn, al dan niet met (inwonende) kinderen. parttime baan heeft. Gelet op de leeftijdsverdeling van de respons is het hoge percentage gepensioneerden verklaarbaar. Zorgrelatie

▪

Van de respondenten biedt 43% zorg aan een partner, 23% aan een kind of kinderen en 18% aan een ouder. In 66% van de gevallen woont de zorgvrager in huis bij de mantelzorger.

Zorgbehoefte

▪

De mantelzorg is met name gericht op het ondersteunen van naaste die kampen met ziekte of lichamelijke klachten en geriatrische aandoeningen (waaronder dementie en Alzheimer)

Intensiteit

▪

Het beroep dat op mantelzorgers wordt gedaan in tijd is fors: 68% geeft meer dan acht uur per week kwijt te zijn aan het bieden van hulp. Van de 70 mantelzorgers geven er zelfs 20 aan dat het gaat om continue zorg (24 uur per dag toezicht en ondersteuning).

▪

Een op de drie mantelzorgers verwacht dat de zorgvraag ongeveer constant zal blijven, terwijl iets minder dan de helft verwacht dat de zorgvraag zal gaan toenemen.

Netwerk

▪

Twee op de drie mantelzorgers geven aan een beroep te kunnen doen op andere mensen uit hun omgeving of netwerk om bij te springen als dat nodig is. Een op de drie mensen mantelzorgers staat er alleen voor.

Ervaren belasting

▪

Iets minder dan de helft van de mantelzorgers geeft aan het bieden van mantelzorg niet als belastend te ervaren of zich te redden. Iets meer dan de helft vindt het bieden van mantelzorg pittig tot zwaar

▪

Er lijkt een verband te zijn tussen de groep mantelzorgers die het bieden van zorg

▪

Het zorgen voor een generatiegenoot – in de regel de partner – wordt als meer pittig

zwaar valt en die een toename van de zorgintensiteit verwacht. ervaren. Dat beeld komt ook naar voren uit de toelichtingen van de respondenten, die vaak aangeven dat partners constant aandacht behoeven, bijvoorbeeld bij dementieklachten of ernstige ziekte. ▪

Mantelzorgers van 65 jaar en ouders geven verhoudingsgewijs vaker aan dat het bieden van zorg pittig is.

14

Bijlage 2 – Overzicht Algemene/welzijns- en maatwerkvoorzieningen Algemene/Welzijns voorzieningen Beschikbaar: • • • • • • •

Lotengenoten contact (tenminste 2 actieve groepen) Workshops / bijeenkomst (tenminste 4 per jaar) Dag van de mantelzorger / mantelzorgwaardering (tenminste 1 per jaar) Activiteiten voor jonge mantelzorgers (op basis van behoeften) Nieuwsbrieven (tenminste 4x per jaar) Huisbezoeken 75+ Wandelgroep mantelzorgers

• •

•

•

Huishoudelijke ondersteuning Mantelzorgers (HOM)* SamenVoorRhenen (praktische ondersteuning van vrijwilligers) AutoMobiel

•

Formulierenbrigade

• • •

Onafhankelijke Clientondersteuning Maatjes traject via Humanitas Cursus / lotgenotencontact “Omgaan met verlies” / “Alleen verder na verlies” Tegemoetkoming eigen risico Wmo. Hulpwijzerhrenen.nl

•

Mantelzorg coaching (Curea Do) • Tegemoetkoming chronisch zieken en • gehandicapten * de HOM-regeling is in specifieke gevallen ook beschikbaar als maatwerk voorziening. Mogelijke aanvullingen: • • • • • • •

Informatiemap voor Mantelzorgers Spreekpunt of trefpunt (laagdrempelig informatievoorziening) Uitjes, activiteiten en reizen voor mantelzorger en zorgvrager Mantelzorgmakelaar Nazorg voor mantelzorger Handen in huis Informatievoorziening Vakantie- en logeermogelijkheden

Nb. In bovenstaande overzicht zijn voorzieningen specifiek voor mantelzorgers en voorzieningen niet specifiek voor mantelzorgers op genomen. Alle voorzieningen kunnen echter een bijdrage leveren aan het verlichten van mantelzorgers. Maatwerk voorzieningen Beschikbaar: 1. Kortdurend verblijf (verblijfscomponent inclusief activiteiten) Doel: ontlasten mantelzorger door middel van respijtzorg en tijdelijke spoedzorg. De tijdelijke overname van de zorg van een mantelzorger met het doel om de mantelzorger te ontlasten. De tijdelijke spoedzorg in de tussenliggende periode voordat andere zorg is geregeld welke voorliggend is. Deze zorg bestaat uit de verblijfscomponent + 2 dagdelen dagbesteding + 1 uur begeleiding per etmaal. Indien deze zorg in individuele situaties niet toereikend is, is er voor maatwerk altijd nader overleg mogelijk tussen zorgaanbieder en gemeente. 2. Begeleiding dagbesteding respijtzorg Doelen: het ontwikkelen en onderhouden van sociale contacten, ondersteuning in zelfredzaamheid, bieden van structuur, behoud van vaardigheden, toezicht, ontlasting van mantelzorgers, bieden van een zinvolle daginvulling. Voor de groep inwoners met een psychiatrische aandoening, verstandelijke of zintuiglijke beperking of Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) kan daaraan nog toegevoegd worden: aanleren van nieuwe vaardigheden.

We stimuleren een sterke sturing op ontwikkeling en waar mogelijk uitstroom: dagbesteding vindt altijd plaats in een externe setting. Er is de mogelijkheid om als dagbesteding (Zorgboerderij) een gecombineerd aanbod te bieden.

15

Bijlage 3 – Meetinstrument belasting mantelzorger (Caregiver Strain Index)

Rood: 11-13 keer “ja”. Deze mantelzorger is zeer zwaar belast. Oranje: 7-10 keer “ja”. Deze mantelzorger is overbelast. Groen: 0 tot en met 6 keer “ja”. Deze mantelzorger is (nog) niet overbelast.

16

Bijlage 4 – productomschrijving ‘Respijtzorg aan huis’ Respijtzorg aan huis Doel: ontlasten mantelzorger door middel van vervangende zorg en/of ondersteuning aan huis. Een tijdelijke aanvulling op of overname van ondersteuning of zorg van een mantelzorger met het doel om de mantelzorger te ontlasten. De ondersteuning kan bestaan uit verschillende diensten: •

•

•

Praktische ondersteuning in en om huis - € 31,20 tot € 32,50 per uur (minimaal 2 uur per bezoek); o Samen (een deel van) de dag doorbrengen; o Begeleiding en vervoer naar afspraken; o Organiseren en herinneren aan afspraken; o Een luisterend oor bieden; o Samen bewegen; o Samen bereiden van maaltijden. Gezelschap aan huis of samen erop uit - € 31,20 tot € 32,50 per uur (minimaal 2 uur per bezoek); o Samen boodschappen doen; o Samen tuinieren; o Hulp bij administratie. Even bellen - €16,25 per half uur (minimaal 15 minuten).

Per dienst is met de aanbieders een (uur)tarief vastgesteld. Op basis van de wensen van de mantelzorger en het maximaal beschikbare budget wordt een pakket aan ondersteuning samengesteld en ingepland. De aanbieders werken zoveel mogelijk flexibel en met vaste gezichten. Alle genoemde tarieven zijn exclusief btw. Voor weekend- en feestdagen kan een aangepast (hogere) tarief worden gehanteerd. Nb. Slaap- en waakdiensten en ondersteuning in de persoonlijke verzorging maken geen onderdeel uit van de beschikbare producten. In dien deze ondersteuning noodzakelijke is kan deze vanuit de Wet Langdurige zorg (WLZ) of Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) voor de zorgvrager worden aangevraagd. Voorbeelden – Wat kan het product ‘respijtzorg aan huis’ inhouden? A - een mantelzorger is zo opgegaan in de zorg voor zijn vrouw dat hij niet is toegekomen aan de administratie toen het plotsklaps slechter ging met zijn vrouw. Nu stappelen de brieven en zich op. Op basis van het product ‘ respijtzorg aan huis’ ze hij iemand in om de administratie weer op orde te krijgen: 12 weken x 3 uur om de week x €32,50 = €585,- (maximaal €600,- in drie maanden). B - een mantelzorger geeft in het gesprek met een consulent van het sociaal wijkteam aan dat de zorg voor haar gehandicapte zoon te zwaar wordt.

Op basis van het product ‘ respijtzorg aan huis’ kan ze extra gezelschap /begeleiding voor haar zoon inzetten. Zelf neemt ze gedurende deze periode deel aan een coachingstraject voor mantelzorgers. In dit coachingstraject werkt ze aan een nieuwe balans tussen mantelzorg, haar eigen leven en het inzetten van professionele ondersteuning om een duurzame oplossing te vinden voor de ondersteuning van haar zoon. Op basis van het product ‘respijtzorg aan huis’ kan zij de volgende ondersteuning krijgen: 8 bijeenkomsten x 4 uur x €32,50 = €1.040,- (maximaal €1.200,- in zes maanden). C - Een mantelzorger is aan huis gebonden door de zorg voor haar dementerende echtgenoot. Ze geeft met veel liefde en aandacht mantelzorg, maar soms is het wel eenzaam en ze wil ook niet haar vriendinnen blijven lastig vallen met haar problemen. Ze zet ‘ respijtzorg aan huis’ in om 50 keer per jaar met een vast persoon te bellen (stoom afblazen). Verder gaat ze zes keer een dagje weg met een vriendin en is er iemand in huis die haar man gezelschap houdt en dingen met hem onderneemt: 50 x €16,50 = €825,- en voor de dagjes uit 6 dagen x 8 uur x 32,50 = €1.560,-. Totaal €2.385,- (maximaal €2.600,- in 12 maanden).

17