Bijlage 7 memo Achterbergsestraatweg-N233-Bergweg Rhenen Definitief

MEMO Onderwerp

Verkeersadvies verbetering verkeersveiligheid Achterbergsestraatweg - Bergweg gemeente Rhenen -DEFINITIEF-

Aan

Gemeente Rhenen

onze referentie

16104.1 H35 mem01-2

Verzend datum

19 oktober 2016

projectnummer

16104.1

Opgesteld door

J. (Jan) van Stiphout & D. (Dirk) van der Heijden

Kopieën aan

Provincie Utrecht – Ab van ‘t Zand ____________________________________________________________

AANLEIDING De provincie Utrecht gaat de N233 (Ochten – Veenendaal) en het kruispunt met de Achterbergsestraatweg (oost) en Bergweg (west) in Rhenen herinrichten. Door de herinrichting van het kruispunt verbetert de verkeersveiligheid ten opzichte van de huidige verkeerssituatie (Bron: SWOV-onderzoek). Daarnaast wil de gemeente Rhenen in het kader van de Aanpak Verkeersveilige Routes Breed onderzocht hebben welke verkeersmaatregelen op de aangrenzende Achterbergsestraatweg (oost) en Bergweg (west) de verkeersveiligheid voor de fietser verbeterd kan worden. De gemeente Rhenen heeft aan adviesbureau RA infra gevraagd hiervoor een verkeersstudie uit te voeren.

WERKWIJZE Bij het uitvoeren van het onderzoek is het volgende stappenplan doorlopen: 1. Beschrijving onderzoeksgebied Hierbij is een beschrijving van de wegen in het onderzoeksgebied gegeven. Het onderzoeksgebied is opgedeeld in vier deelgebieden bestaande uit twee wegvakken en twee kruispunten. 2. Beschrijving varianten Voor ieder deelgebied zijn meerdere varianten opgesteld die de verkeersveiligheid voor fietsers kunnen verbeteren. Per deelgebied zijn de onderzochte varianten kort beschreven en met behulp van foto’s gevisualiseerd. 3. Toetsingskader en beoordeling varianten Per deelgebied zijn de varianten op basis van een toetsingskader beoordeeld en onderling met elkaar vergeleken. Hierbij zijn per deelgebied op basis van een integrale afweging voorkeursvarianten voor de korteen lange termijn benoemd. 4. Verkeersadvies Op basis van de voorgaande stappen is per deelgebied een advies gegeven over verkeersmaatregelen om de verkeersveiligheid voor fietsers op de (kruispunten van de) Bergweg (west) en Achterbergsestraatweg (oost) te verbeteren.

Pagina 1 van 27

MEMO ONDERZOEKSGEBIED Het onderzoeksgebied voor deze verkeersstudie bestaat uit de Achterbergsestraatweg (oost) en de Bergweg (west) inclusief de twee kruispunten van beide wegen. Omdat de problematiek per kruispunt en wegvak verschilt, is ervoor gekozen het onderzoeksgebied op te delen in vier deelgebieden: 1. 2. 3. 4.

Wegvak Bergweg (west); Kruispunt Achterbergsestraatweg (west) – Bergweg (west); Kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) – Bergweg (oost); Wegvak Achterbergsestraatweg (oost).

Op de onderstaande afbeelding zijn het onderzoeksgebied en de vier deelgebieden weergegeven.

Afbeelding 1: onderzoeksgebied en deelgebieden

Pagina 2 van 27

MEMO DEELGEBIED 1: WEGVAK BERGWEG (WEST) In het Verkeersstructuurplan Rhenen is de Bergweg (west) gecategoriseerd als erftoegangsweg. Erftoegangswegen zijn binnen het wegennetwerk de wegen van de laagste categorie gericht op de verblijfsfunctie van een gebied en zorgen voor het veilig ontsluiten van percelen in verblijfsgebieden. De maximumsnelheid op erftoegangswegen binnen de bebouwde kom bedraagt 30 km/uur. De Bergweg (west) is nog niet als erftoegangsweg ingericht. De maximumsnelheid op de Bergweg (west) bedraagt nog 50 km/uur.

Afbeelding 2: Wegcategorisering Rhenen (bron: Verkeerstructuurplan Rhenen)

De Bergweg (west) en de Achterbergsestraatweg (oost) is een schoolfietsroute tussen Achterberg en de Ericaschool aan de Ericalaan in Rhenen. In het Verkeersstructuurplan Rhenen is de Bergweg (west) aangewezen als onderliggend fietsnetwerk. Langs de Bergweg (west) zijn geen fietsvoorzieningen aanwezig. Voor de verbetering van de verkeersveiligheid voor fietsers op de Bergweg (west) zijn 5 varianten onderzocht: 1. 2. 3. 4. 5.

Fietssuggestiestroken; Fietsstroken; Vrijliggend fietspad; Inrichting 30 km/uur zone (sobere inrichting); Inrichting 30 km/uur zone (volwaardige inrichting).

Pagina 3 van 27

MEMO Toelichting varianten Bergweg (west): Variant 1: Fietssuggestiestroken Bij de eerste variant worden langs de Bergweg (west) fietssuggestiestroken aangelegd. Een fietssuggestiestrook is een door onderbroken strepen (rood) gemarkeerd gedeelte van de rijbaan zonder een fietssymbool. De fietssuggestiestroken langs de Bergweg (west) worden 1,5 meter breed (minimumbreedte fietssuggestiestroken, bron CROW). De rijloper wordt hierdoor 3,0 meter breed. Autoverkeer mag gebruik maken van de fietssuggestiestroken (rijden, parkeren en stoppen). Variant 2: Fietstroken De tweede variant bestaat uit de aanleg van fietsstroken. Een fietsstrook is een door onderbroken strepen rood gemarkeerd gedeelte van de rijbaan voorzien van fietssymbolen. De fietsstroken worden 1,7 meter breed (minimumbreedte fietsstroken, bron CROW). De rijloper wordt hierdoor 2,6 meter breed. Een fietser is verplicht van de fietsstrook gebruik te maken. Autoverkeer mag over de fietsstrook rijden1, een bestuurder mag zijn voertuig echter niet parkeren en stoppen op (de rijbaan langs) de fietsstrook. Variant 3: Vrijliggende fietspaden Bij de derde variant wordt langs beide zijden van de Bergweg (west) een volledig vrijliggend fietspad aangelegd. Het vrijliggend fietspad is aangeduid met RVVverkeersborden model G11. Het fietspad is 1,5 meter breed (minimaal maat, wenselijk is 2,0 m bron: CROW)).

Fietsers zijn verplicht het fietspad te volgen, het overige verkeer mag niet op het fietspad rijden.

1 Fietsstroken komen in twee verschijningvormen voor. Met een doorgetrokken of onderbroken streep. In de situatie van een

doorgetrokken streep mag autoverkeer niet over de fietsstrook rijden. Bij een onderbroken streep is het autoverkeer op de fietsstrook wel toegestaan.

Pagina 4 van 27

MEMO Variant 4: Inrichting 30 km/uur zone (sobere inrichting) Bij variant 4 wordt de Bergweg (west) heringericht tot een 30 km/uur zone. De inrichting van de 30 km/uur zone is sober. De maximumsnelheid wordt verlaagd naar 30 km/uur De asfaltverharding blijft behouden en versmald naar 4,8 meter (minimum wegbreedte erftoegangswegen, bron CROW). De uitritconstructie bij het kruispunt met De Helling wordt vervangen door een gelijkwaardig kruispuntplateau. Voor fietsers worden (in principe) geen aanvullende maatregelen getroffen.

Variant 5: Inrichting 30 km/uur zone (volwaardige inrichting) Bij variant 5 wordt de Bergweg (west) heringericht tot een 30 km/uur zone. Het verschil met variant 4 is dat bij deze variant de asfaltverharding in de Bergweg (west) wordt vervangen door een klinkerverharding Verder worden dezelfde maatregelen als bij variant 4 getroffen (verlagen maximumsnelheid, vervangen uitritconstructie De Helling door kruispuntplateau en versmallen rijbaan naar 4,8 meter). Voor fietsers worden (in principe) geen aanvullende maatregelen getroffen. Afbeelding 3: varianten Bergweg (west)

Beoordeling varianten Bergweg (west) Toetsingskader De onderzochte varianten voor de Bergweg (west) zijn beoordeeld op onderstaande aspecten: a) Verkeersveiligheid; b) Grondpositie gemeente; c) Groenvoorzieningen; d) Aanlegkosten; e) Procedures; f) Realisatietermijn.

Pagina 5 van 27

MEMO Beoordeling variant 1: fietssuggestiestroken Verkeersveiligheid

Een fietssuggestiestrook suggereert een fietsstrook, maar is dat niet. In het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990 worden fietssuggestiestroken ook niet genoemd. Fietssuggestiestroken bieden juridisch geen enkele bescherming aan de fietser. Het overige verkeer mag, net als het fietsverkeer, gebruik maken van de fietssuggestiestroken en erop stoppen en parkeren. Fietssuggestiestroken bieden daarom schijnveiligheid aan fietsers. Uit het oogpunt van verkeersveiligheid heeft een dergelijke oplossing niet de voorkeur. Door fietssuggestiestroken wordt de rijbaan visueel versmald waardoor de snelheid van het overige verkeer afneemt. Het te verwachten effect van alleen fietssuggestiestroken (zonder aanvullende snelheid remmende maatregelen) is beperkt.

Grondpositie gemeente

Een fietssuggestiestrook kan binnen het bestaande wegprofiel worden aangelegd. Er is geen grondaankoop noodzakelijk.

Groenvoorzieningen

Een fietssuggestiestrook heeft geen gevolgen voor de groenvoorzieningen langs de Bergweg (west).

Aanlegkosten

De aanlegkosten van fietssuggestiestroken met een breedte van 1,50 meter, in rood asfalt uitgevoerd, bedragen op basis van een grove kostenraming circa € 15.000,- excl. btw voor het wegvak Achterbergsestraatweg (west) – Beukenlaan.

Procedures

Voor de aanleg van fietssuggestiestroken hoeven verkeerskundige procedures doorlopen te worden.

Realisatietermijn

De realisatietijd van fietssuggestiestroken is afhankelijk van de te volgen aanbestedingsprocedure binnen de gemeente en eventuele raamcontracten met onderhoudsaannemers. Wanneer een aanbestedingstraject dient te worden doorlopen zal dit circa 6 maanden in beslag nemen vanaf voorbereiding t/m realisatie. Wanneer de werkzaamheden door een reguliere onderhoudsaannemer uitgevoerd mogen worden duurt het circa 3 maanden. Het moment van uitvoeren is afhankelijk van de weersomstandigheden.

geen

ruimtelijke

en/of

Beoordeling variant 2: fietsstroken Verkeersveiligheid Door fietsstroken wordt de rijbaan ook visueel versmald. Fietsstroken zijn echter breder (minimaal 20 cm) dan fietssuggestiestroken, waardoor de rijbaan verder versmald worden en de snelheid van het overige verkeer meer afneemt. Een fietsstrook biedt meer bescherming aan fietsers dan een fietssuggestiestrook. Een bestuurder mag zijn voertuig niet stoppen en dus ook niet parkeren op de fietsstrook en ook niet op de rijbaan langs een fietsstrook. Grondpositie gemeente

Een fietsstrook kan binnen het bestaande wegprofiel aangelegd. Er is geen grondaankoop noodzakelijk.

Groenvoorzieningen

Een fietsstrook heeft geen gevolgen voor de groenvoorzieningen langs de weg.

Aanlegkosten

De aanlegkosten van fietsstroken met een breedte van 1,70 meter, in rood asfalt uitgevoerd, bedragen ca. € 17.500,- excl. btw voor het wegvak Achterbergsestraatweg (west) – Beukenlaan.

Procedures

Voor de aanleg van fietsstroken moet een verkeersbesluit genomen worden. De proceduretijd hiervoor bedraagt circa 3 maanden.

Pagina 6 van 27

MEMO Realisatietermijn

De realisatietijd van fietsstroken is afhankelijk van de te volgen aanbestedingsprocedure binnen de gemeente en eventuele raamcontracten met onderhoudsaannemers. Wanneer een aanbestedingstraject dient te worden doorlopen zal dit ca 6 maanden in beslag nemen vanaf voorbereiding t/m realisatie. Wanneer de werkzaamheden door een reguliere onderhoudsaannemer uitgevoerd mogen worden duurt het ca 3 maanden. Het moment van uitvoeren is afhankelijk van de weersomstandigheden.

Beoordeling variant 3: vrijliggend fietspad Verkeersveiligheid Met de aanleg van een vrijliggende fietsvoorziening (1 of 2 zijden) worden fietsers fysiek gescheiden van het overige verkeer. Hierdoor verdwijnen op het wegvak alle conflicten tussen fietsers en het overige verkeer en verbetert dus de verkeersveiligheid voor fietsers. Echter door het verdwijnen van de fietsers van de rijbaan neemt de snelheid van het gemotoriseerd verkeer op de rijbaan toe. Dit kan leiden tot verkeersonveilige situaties op de kruispunten waar uitwisseling van het fietsverkeer met het overige verkeer plaatsvindt. Hoewel de Bergweg (west) diverse wegkenmerken van een gebiedsontsluitingsweg heeft (maximumsnelheid 50 km/uur, wegbreedte, asfaltverharding en asmarkering), is in het Verkeersstructuurplan Rhenen het wensbeeld voor de Bergweg (west) een erftoegangsweg. Een vrijliggend fietspad langs de Bergweg (west) past niet in het wensbeeld van het Verkeersstructuurplan Rhenen. Bij een rustig en normaal fietsgebruik, intensiteiten van het autoverkeer tot maximaal circa 5.000 mvt/etm en vooral ook een snelheidspatroon dat passend is bij de functie van de weg, adviseert het CROW geen aparte fietsvoorzieningen langs erftoegangswegen toe te passen maar alle verkeer op de rijbaan te mengen.

Bergweg (west)

Gemotoriseerd verkeer

(Brom)fietsers

Totaal

1542 mvt/etm

121 fts/etm

1663 tot/etm

Tabel 1: verkeersintensiteiten in motorvoertuigen per etmaal (mvt/etm) en bromfietsers per etmaal (fts/etm) (bron verkeerstellingen november 2015)

Uit verkeertellingen (november-december 2015) blijkt dat de verkeersintensiteiten op de Bergweg (west), van zowel van het fiets- en gemotoriseerd verkeer, relatief laag zijn. Hierbij moet wel de kanttekening geplaatst worden dat bij de verkeerstellingen de fietsers niet specifiek zijn gemeten. Voor het bepalen van het aantal fietsers op beide wegvakken is aangenomen dat alle voertuigen met een voertuiglengte van 0 tot 2 meter fietsers waren. In werkelijkheid zal het aantal fietsers lager zijn omdat in deze lengteklasse ook bromfietsen en motoren vallen. Een dergelijke verkeersomvang past bij het gebruik van een erftoegangsweg. Voor afstemming tussen de wegfunctie, de vormgeving (weginrichting) en het gebruik is het wenselijk om de weginrichting hier op aan te laten sluiten. Er is geen sprake van een mogelijke verkeers- dan wel ontsluitende functie van de Bergweg (west). Het is vanuit Achterberg een toegang tot de kern Rhenen, maar in het gehele wegennetwerk wel van ondergeschikt belang. Grondpositie gemeente

Voor de aanleg van een vrijliggend fietspad hoeft geen grondaankoop plaats te vinden.

Pagina 7 van 27

MEMO Groenvoorzieningen

Uitgaande van het bestaande wegprofiel moet voor de aanleg van een vrijliggend fietspad aan zuidzijde van de Bergweg (west) de bestaande bomenrij verwijderd worden. Het vrijliggend fietspad aan de noordzijde kan achter de bomenrij aangelegd worden, waardoor de bomenrij aan de noordzijde gehandhaafd kan blijven.

Aanlegkosten

De aanlegkosten van vrijliggende fietspaden aan twee zijden van de Bergweg (west) buiten de bestaande rijbaan bedragen ca. € 50.000, - exclusief btw.

Procedures

Voor de aanleg van een vrijliggend fietspad dient een bestemmingsplanwijziging plaats te vinden, is een aanlegvergunning noodzakelijk en moet eventueel archeologisch onderzoek plaatsvinden. Voor de aanwijzing van de vrijliggende fietspaden tot verplichte fietspaden moet een verkeersbesluit genomen worden.

Realisatietermijn

De proceduretijd die nodig is voor de bestemmingsplanwijziging is maatgevend voor de voor de totale doorlooptijd van de aanleg van een vrijliggend fietspad. Een bestemmingsplanwijzigingsprocedure neemt ongeveer 12 maanden in beslag.

Beoordeling variant 4: sobere inrichting 30km/uur Verkeersveiligheid Deze variant sluit aan op het wensbeeld uit het Verkeersstructuurplan Rhenen waarin aan de Bergweg (west) de functie erftoegangsweg is toegekend. Met de aanleg van een 30 km/uur zone verbetert de verkeersveiligheid voor alle verkeerdeelnemers. Dit komt vooral door het toepassen van een krap wegprofiel en het toepassen van snelheidsremmende maatregelen op de kruispunten. Een krap profiel betekent dat een auto achter een fietser moet blijven in het geval van tegemoetkomend verkeer. Dit draagt bij aan de beoogde lage snelheid. Vanwege de relatief lage verkeersintensiteiten en de kleine verschillen in snelheid is menging van alle verkeer op de rijbaan uit oogpunt van verkeersveiligheid niet bezwaarlijk. Voor deze studie ligt de focus op het wegvak van de Bergweg (west) tussen de provinciale weg N233 en de Beukenlaan. Bij het instellen van een maximumsnelheid van 30 km/uur op de Bergweg (west) moet echter niet alleen naar het wegvak tussen de N233 en de Beukenlaan gekeken worden, maar dient het gehele wegvak van de Bergweg (west) tussen de N233 en de Nieuwe Veenendaalseweg in ogenschouw genomen worden. Het is uit oogpunt van verkeersveiligheid ongewenst om op de dezelfde weg twee verschillende maximumsnelheden te hebben (zonder overgangen in het wegbeeld – de weg en zijn omgeving). Grondpositie gemeente

Voor de inrichting van een 30 km/uur zone hoeft geen grondaankoop plaats te vinden.

Groenvoorzieningen

Deze variant heeft geen negatieve gevolgen voor de aanwezige groenvoorzieningen. Door de herprofilering van de rijbaan ontstaat ruimte om de aanwezige groenvoorzieningen te vergroten.

Aanlegkosten

De aanlegkosten van een 30 km/uur zone met sobere inrichting op het wegvak tussen de Achterbergsestraatweg (west) en Beukenlaan bedragen € 75.000, - exclusief btw.

Procedures

Voor de aanleg van een 30 km/uur zone moet een verkeersbesluit genomen worden.

Realisatietermijn

De realisatietermijn van een 30 km/uur zone bedraagt (minimaal) 9 maanden. Afhankelijk van wijze waarop het ontwerptraject wordt ingestoken.

Pagina 8 van 27

MEMO Beoordeling variant 5: volwaardige inrichting 30km/uur Verkeersveiligheid Met de aanleg van een 30 km/uur zone verbetert de verkeersveiligheid voor alle verkeerdeelnemers. Dit komt vooral door het toepassen van een krap wegprofiel en het toepassen van snelheidsremmende maatregelen op de kruispunten. Een krap profiel betekent dat een auto achter een fietser moet blijven in het geval van tegemoetkomend verkeer. Dit draagt bij aan de beoogde lage snelheid. Vanwege de relatief lage verkeersintensiteiten en de kleine verschillen in snelheid is mening van alle verkeer op de rijbaan uit oogpunt van verkeersveiligheid niet bezwaarlijk. Door een volwaardige herinrichting van de Bergweg (west) tot 30 km/uur zone ontstaat het gewenste eindbeeld uit het Verkeersstructuurplan Rhenen. Voor deze studie ligt de focus op het wegvak van de Bergweg (west) tussen de provinciale weg N233 en de Beukenlaan. Bij het instellen van een maximumsnelheid van 30 km/uur op de Bergweg (west) moet echter niet alleen naar het wegvak tussen de N233 en de Beukenlaan gekeken worden, maar dient het gehele wegvak van de Bergweg (west) tussen de N233 en de Nieuwe Veenendaalseweg in ogenschouw genomen worden. Het is uit oogpunt van verkeersveiligheid ongewenst om op de dezelfde weg twee verschillende maximumsnelheden te hebben (zonder overgangen in het wegbeeld – de weg en zijn omgeving). Grondpositie gemeente

Voor de inrichting van een 30 km/uur zone hoeft geen grondaankoop plaats te vinden.

Groenvoorzieningen

Deze variant heeft geen negatieve gevolgen voor de aanwezige groenvoorzieningen. Door de herprofilering van de rijbaan ontstaat ruimte om de aanwezige groenvoorzieningen te vergroten.

Aanlegkosten

De aanlegkosten van een volwaardige 30 km/uur zone zijn sterk afhankelijk van de materiaalkeuze. De kosten voor een complete herinrichting (bovenbouw) van de Bergweg (west) tot 30 km/uur zone bedragen minimaal € 175.000, - exclusief btw.

Procedures

Voor de aanleg van een 30 km/uur zone moet een verkeersbesluit genomen worden.

Realisatietermijn

De realisatietermijn van een 30 km/uur zone bedraagt (minimaal) 9 maanden. Afhankelijk van wijze waarop het ontwerptraject wordt ingestoken.

Pagina 9 van 27

MEMO Samenvatting beoordeling varianten deelgebied 1: Bergweg (west) In de onderstaande tabel staat een samenvatting van de beoordeling van de varianten voor de Bergweg (west). Variant 1 fietssuggestiestroken

Variant 2 fietsstroken

Variant 3 fietspad

Variant 4 30 km/uur (sober)

Variant 4 30 km.uur (volwaardig)

Verkeersveiligheid

-

+/-

+

+

++

Grondpositie

ja

ja

ja

ja

Ja

Groenvoorziening

0

0

-

+

+

€ 15.000

€ 17.500

€ 50.000

€ 75.000

geen

verkeersbesluit

aanlegvergunning bestemmingsplan verkeersbesluit (archeologisch onderzoek)

verkeersbesluit

verkeersbesluit

3-6 maanden

3-6 maanden

12 maanden

9 maanden

9 maanden

Aanlegkosten

Procedures

Realisatietermijn

€ 175.000

Tabel 2: samenvatting beoordeling wegvak Bergweg (west)

De aanleg van een volwaardige 30 km/uur zone (variant 5) heeft het gunstigste effect op de verbetering van de verkeersveiligheid. Door een sobere 30 km/uur zone (variant 4) en de aanleg van een vrijliggend fietspad verbetert de verkeersveiligheid ook. Met de aanleg van fietssuggestiestroken of fietsstroken verbetert de verkeersveiligheid het minst. Het verbeteren van de verkeersveiligheid wordt niet alleen bereikt door de aanleg van een vrijliggende fietsvoorziening (1 of 2 zijden). Op het wegvak heeft dat een positieve uitwerking maar het risico bestaat dat op de hoofdrijbaan harder wordt gereden. Voor de verkeersveiligheidsbeoordeling moeten ook de conflictsituaties bij de kruispunten in ogenschouw worden genomen. Dit alles in ogenschouw nemend draagt de voorgestelde 30 km/uur inrichting bij aan de gewenste verkeersveiligheidsverbetering passend bij de wegfunctie en het huidige gebruik; Voor geen enkele variant hoeft grondaankoop plaats te vinden; Alleen de aanleg van een vrijliggend fietspad (variant 3) heeft nadelige gevolgen voor de groenvoorzieningen. De andere varianten hebben geen nadelige gevolgen. Bij de aanleg van een 30 km/uur zone (varianten 4 en 5) ontstaat ruimte om groenvoorzieningen langs de weg uit te breiden.

Deze ondersteunen de verblijfsfunctie; De aanleg van fietssuggestiestroken (variant 1) en fietsstroken (variant 2) is het goedkoopst (€ 15.000 – € 17.500). De aanleg van een volwaardige 30 km/uur zone is het duurst (€ 175.000); Voor de aanleg van fietsstroken (variant 2), de aanleg van een fietspad (variant 3) en de inrichting tot 30 km/uur zone (varianten 4 en 5) moet een verkeersbesluit genomen worden. Voor de aanleg van een fietspad moet bovendien een bestemmingsplanwijziging en evt. archeologisch onderzoek plaats te vinden; De aanleg van fietssuggestiestroken en fietsstroken (varianten 1 en 2) kan relatief snel, voor de overige varianten is meer voorbereidingstijd nodig en moeten procedures doorlopen worden.

Pagina 10 van 27

MEMO Voorkeursvariant Uit oogpunt van de verbetering van de verkeersveiligheid op de Bergweg (west) bestaat een voorkeur voor variant 3 (aanleg fietspaden) en varianten 4 en 5 (aanleg 30 km/uur zone). Bij een rustig en normaal fietsgebruik, intensiteiten van het autoverkeer tot maximaal circa 5.000 mvt/etm en vooral ook een snelheidspatroon dat passend is bij de functie van de weg, adviseert het CROW geen aparte fietsvoorzieningen langs erftoegangswegen toe te passen maar alle verkeer op de rijbaan te mengen. De aanleg van een 30 km/uur zone past bovendien beter bij het wensbeeld voor de Bergweg (west) uit het Verkeersstructuurplan Rhenen. Door een uniforme en duidelijke herkenbare weginrichting ontstaat een bij de functie passend verkeersgedrag. Aanbevolen wordt om bij de aanleg van de voorgestelde 30 km/uur zone de gehele Bergweg (west) in ogenschouw te nemen. Het in één keer realiseren van een 30 km/uur inrichting voor de gehele Bergweg is niet realistisch en zal onder andere vanwege de kosten gefaseerd plaatsvinden (daar waar mogelijk in aansluiting op het gemeentelijk programma van beheer en onderhoud van wegen). Tussen de twee onderzochte varianten voor een 30 km/uur zone zijn grote prijsverschillen aanwezig. De kosten van een sobere variant bedragen € 75.000 terwijl de kosten van de volwaardige variant € 175.000 bedragen.

Voor de korte termijn wordt daarom een voorkeur uitgesproken voor variant 4 (sobere inrichting 30 km/uur zone). Voor de lange termijn wordt een voorkeur uitgesproken voor variant 5 (volwaardige inrichting 30 km/uur zone). Dit past binnen het beleid van de gemeente Rhenen om bij grootschalige reconstructies wegen in te richten conform de functie in het wensbeeld voor de wegcategorisering uit het Verkeersstructuurplan Rhenen.

Pagina 11 van 27

MEMO DEELGEBIED 2: KRUISPUNT ACHTERBERGSESTRAATWEG (WEST) - BERGWEG (WEST) Het kruispunt Achterbergsestraatweg (west) - Bergweg (west) is in de huidige verkeerssituatie als voorrangskruispunt vormgegeven. Fietsers vanuit de Achterbergsestraatweg (west) kunnen het kruispunt bij de verkeerslichten op het kruispunt met de N233 oversteken. Fietsers vanuit de Bergweg (west) moeten in de bestaande verkeersituatie eerst het ongeregelde kruispunt met de Achterbergsestraatweg (west) oversteken met een haakse z-bocht.

Afbeelding 4: herinrichtingsontwerp kruispunt N233

In het herinrichtingsontwerp voor het kruispunt met de N233 van de provincie Utrecht is het kruispunt Achterbergsestraatweg (west) - Bergweg (west) geïntegreerd. Dit betekent dat de kruispuntinrichting gaat veranderen. Op de bovenstaande afbeelding is de toekomstige weginrichting van het kruispunt Achterbergsestraatweg (west) - Bergweg (west) weergegeven. Ten opzichte van de bestaande verkeerssituatie verandert door de herinrichting van het kruispunt voor fietsers het volgende: -

Het kruispunt Achterbergsestraatweg (west) – Bergweg (west) wordt opgenomen in de verkeerslichtenregeling van het kruispunt met de N233; Voor fietsers uit de Bergweg (west) wordt een (kort) opvang fietspad aangelegd; Voor fietsers komt er een conflictvrije verkeerslichtenregeling i.r.t. gemotoriseerd verkeer; Er wordt een fietsdoorsteek en een verhoogde fietsoversteekplaats op de Achterbergsestraatweg (west) aangelegd.

Pagina 12 van 27

MEMO Door de herinrichting van het kruispunt inclusief de genoemde verkeersmaatregelen verbetert de verkeersveiligheid voor fietsers. Zo verdwijnen door het toepassen van een conflictvrije verkeerslichtenregeling vijf bestaande conflictpunten op- en rondom het kruispunt (op de afbeelding hieronder genummerd met 1 t/m 5).

Afbeelding 5: afname aantal conflictpunten op het kruispunt Achterbergsestraatweg (west) - Bergweg (west)

Door de aanleg van een nieuwe fietsdoorsteek en -oversteekplaats in de Achterbergsestraatweg (oost) op ca. 200 meter afstand van het kruispunt met de Bergweg (weg) verdwijnen op het kruispunt met de Bergweg (west) twee conflictpunten (genummerd met 4 en 5), maar ontstaan ook twee nieuwe conflictpunten (genummerd met 6 en 7). Doordat de nieuwe fietsoversteekplaats op een verkeersplateau wordt aangelegd en de maximumsnelheid in de Achterbergsestraatweg (west) 30 km/uur bedraagt, zullen de passeersnelheden van het gemotoriseerd verkeer bij de fietsoversteekplaats laag zijn, waardoor deze conflicten acceptabel zijn.

Afbeelding 6: nieuwe conflicten op de Achterbergsestraatweg (west)

Samengevat kan gesteld worden dat door de herinrichting van het kruispunt N233 inclusief de genoemde verkeersmaatregelen de verkeersveiligheid voor fietsers verbetert.

Pagina 13 van 27

MEMO DEELGEBIED 3: KRUISPUNT ACHTERBERGSESTRAATWEG (OOST) - BERGWEG (OOST) Het kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) - Bergweg (oost) is in de huidige verkeerssituatie als voorrangskruispunt vormgegeven. Het kruispunt ligt circa 30 meter ten oosten van de bewaakte spoorwegovergang. De fietsvoorzieningen op het kruispunt zijn uitgevoerd als fietssuggestiestroken.

Afbeelding 7: bovenaanzicht kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) – Bergweg (oost)

Voor de verbetering van de verkeersveiligheid op het kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) en Bergweg (oost) Bergweg (west) zijn vier varianten onderzocht: 1. 2. 3. 4.

Aanleg kruispuntplateau; Aanleg kruispuntplateau met uitgebogen fietspad; Aanleg uitritconstructie (fietsers over de uitritconstructie); Aanleg uitritconstructie (fietsers op de rijbaan).

Op de volgende pagina zijn de vier varianten nader toegelicht.

Pagina 14 van 27

MEMO Toelichting varianten deelgebied 3: kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) - Bergweg (oost): Variant 1: Kruispuntplateau Bij deze variant wordt op het kruispunt van de Achterbergsestraatweg (oost) met de Bergweg (oost) een verhoogd kruispuntplateau (8 cm) aangelegd. Het fietspad aan de zuidzijde van het kruispunt wordt vanaf de kruising met de spoorwegovergang tot de fietssuggestiestroken langs de Achterbergsestraatweg (oost) uitgevoerd als verhoogde fietsstrook. De voorrangsituatie op het kruispunt blijft ongewijzigd. Variant 2: Kruispuntplateau met uitgebogen fietspad Deze variant is gelijk aan de eerste variant met dat verschil dat de fietsvoorziening als uitgebogen fietspad (5 meter) wordt vormgegeven en dat het fietspad vanaf de spoorwegovergang tot voorbij het kruispunt met de Bergweg (oost) vrijliggend wordt uitgevoerd. De uitbuiging van het fietspad bij de Bergweg (oost) vindt plaats over ca. 5 meter, zodat de weggebruiker niet de indruk krijgt dat de uitbuiging plaatsvindt om de fietsers uit de voorrang te halen zoals gebruikelijk is op voorrangskruispunten van gebiedsontsluitingswegen. Variant 3: Uitritconstructie (fietsers op uitritconstructie) Bij de derde variant wordt het voorrangskruispunt vervangen door een uitritconstructie. De fietsvoorziening is vormgeven als vrijliggend fietspad over de uitritconstructie.

Het vrijliggend fietspad sluit aan op het vrijliggend fietspad bij de spoorwegovergang. Door de aanleg van de uitritconstructie moet verkeer vanuit de Bergweg (oost) voorrang verlenen aan fietsers die over de uitritconstructie fietsen.

Variant 4: Uitritconstructie (fietsers op de rijbaan) Variant 4 is gelijk aan variant 3 met dat verschil dat de fietssuggestiestrook op de rijbaan voorlangs de uitritconstructie loopt.

Afbeelding 8: varianten kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) – Bergweg (oost)

Pagina 15 van 27

MEMO Beoordeling varianten deelgebied 3: kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) – Bergweg (oost) Toetsingskader Voor de beoordeling van de vier varianten is onderstaand toetsingskader gehanteerd: a) Verkeersveiligheid; b) Verkeersafwikkeling; c) Grondpositie gemeente; d) Aanlegkosten; e) Procedures; f) Realisatietermijn. Beoordeling variant 1: Kruispuntplateau Verkeersveiligheid

Door een kruispuntplateau wordt ter plaatse van het kruispunt de snelheid van het verkeer op de Achterbergsestraatweg (oost) afgeremd. Hiermee verbetert de verkeersveiligheid in zijn algemeenheid. Er bestaat wel een klein risico op kopstaartbotsingen door verkeer dat direct na het optrekken weer afremt. Voor fietsers verbetert de verkeersveiligheid maar beperkt bij deze variant. Voertuigen die vanuit de Bergweg (oost) de Achterbergsestraatweg (oost) willen oprijden stellen zich op ter hoogte van het fietspad waardoor de doorgang voor fietsers geblokkeerd kan worden.

Verkeersafwikkeling

Het kruispuntplateau zorgt voor een beperkte verminderde afrijcapaciteit en -snelheid van de Bergweg (oost) voor gemotoriseerd verkeer. De verwachting is dat de gevolgen hiervan echter verwaarloosbaar zullen zijn.

Grondpositie gemeente

Voor de aanleg van het kruispuntplateau is geen grondaankoop nodig en hoeven geen ruimtelijke procedures doorlopen te worden.

Aanlegkosten

De aanlegkosten van een kruispuntplateau bedragen ca. € 35.000, - exclusief btw.

Procedures

Voor de aanleg van een kruispuntplateau hoeven geen ruimtelijke en/of verkeerskundige procedures doorlopen te worden.

Realisatietermijn

Omdat voor de aanleg van een kruispuntplateau geen grondaankoop en ruimtelijke procedures nodig zijn, kan de aanleg van een kruispuntplateau mogelijk gecombineerd worden met de aanpassingen van de kruising met de N233 door de provincie Utrecht.

Beoordeling variant 2: Kruispuntplateau met uitgebogen fietspad Verkeersveiligheid

Door een plateau wordt ter plaatse van het kruispunt de snelheid van het verkeer op de Achterbergsestraatweg (oost) afgeremd. Hiermee verbetert de verkeersveiligheid in zijn algemeenheid. Er bestaat wel een klein risico op kop-staartbotsingen door verkeer dat direct na het optrekken weer afremt. Door het uitgebogen fietspad ontstaat opstelruimte voor één personenauto die vanaf de Achterbergsestraatweg (oost) de Bergweg (oost) wil inrijden. De kans op blokkade van de fietsoversteekplaats door personenauto’s vanuit de Bergweg (oost) is hierdoor kleiner. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat lange voertuigen zoals landbouw- en vrachtverkeer de oversteekplaats (nog steeds) kunnen blokkeren. Binnen de bebouwde kom is voor het wegontwerp een personenauto het maatgevend ontwerpvoertuig. Wanneer een landbouw- en/of vrachtverkeer als maatgevend ontwerpvoertuig wordt

Pagina 16 van 27

MEMO gekozen moet de fietsoversteekplaats ca. 15 meter in de Bergweg (oost) aangelegd worden en dient de oversteekplaats uit de voorrang gehaald te worden. Uit oogpunt van verkeersveiligheid is dit ongewenst. Bovendien zullen fietsers waarschijnlijk het uitgebogen fietspad niet volgen maar bij het kruispunt recht oversteken. De keuze voor de personenauto als maatgevend voertuig komt mede tot uiting in de verkeerstellingen van de gemeente Rhenen (2015). Het aandeel middelzwaar en zwaar verkeer op de Bergweg (oost) bedraagt bijna 5%. Voor het buitengebied met veel agrarisch verkeer en vrachtverkeer is dit aandeel relatief laag. In de Ontwerpwijzer fietsverkeer (CROW-351, 2016) staat vermeld dat een ruimte van 2 tot 5m tussen vrijliggend fietspad en rijbaan het veiligst is. Zo heeft verkeer dat de zijweg in of uit rijdt, ruimte om te wachten zonder doorgaande fietsers of auto’s te blokkeren. Wanneer de uitbuiging groter is wordt het weer onveiliger doordat dan de indruk ontstaat dat de fietser geen voorrang heeft. Verkeersafwikkeling

Het plateau zorgt voor een beperkte verminderde afrijcapaciteit en -snelheid van de Bergweg (west) voor gemotoriseerd verkeer. De verwachting is dat de gevolgen hiervan echter verwaarloosbaar zullen zijn.

Grondpositie gemeente

Voor het terugbuigen van het fietspad naar de fietssuggestiestroken langs de Achterbergsestraatweg (oost) moet grond aangekocht worden.

Aanlegkosten

De aanlegkosten van een kruispuntplateau met uitgebogen fietspad bestaan uit aanlegkosten en kosten voor grondaankoop (ca. 150 m 2). De omvang van de kosten is sterk afhankelijk van de grondprijs. Uitgaande van een gemiddelde grondprijs van ca. € 250,- m2 en ca. € 20.000,- aanlegkosten van een kruispuntplateau met uitgebogen fietspad bedragen de totale uitvoeringskosten ca. € 57.500,- exclusief btw.

Procedures

Voor het terugbuigen van het fietspad naar de fietssuggestiestroken langs de Achterbergsestraatweg (oost) is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk.

Realisatietermijn

De realisatietermijn van deze variant is afhankelijk van enerzijds de ruimtelijke procedure (bestemmingsplanwijziging) en anderzijds de bereidheid om grond te verkopen. Voor de bestemmingsplanprocedure is minimaal 12 maanden nodig.

Beoordeling variant 3: Uitritconstructie (fietsers over de uitritconstructie) Verkeersveiligheid

Bij toepassing van een uitritconstructie wijzigt de snelheid van het verkeer op de Achterbergsestraatweg (oost) niet. Voor fietsers verbetert de verkeersveiligheid doordat het overige verkeer de uitritconstructie met lage snelheid moet af- en oprijden. Doordat het fietspad wordt uitgebogen wordt voorkomen dat verkeer vanuit de Bergweg (oost) het fietspad blokkeert.

Verkeersafwikkeling

Door een uitritconstructie verslechtert de afrijcapaciteit en -snelheid vanuit de Bergweg (oost). Uitritconstructies leveren hinder op voor grote en/of hoge voertuigen vanwege het hoogteverschil en de draaibeweging bij het op/afrijden van de uitritconstructie.

Grondpositie gemeente

Voor het terugbuigen van het fietspad naar de fietssuggestiestroken langs de Achterbergsestraatweg (oost) moet grond aangekocht worden.

Aanlegkosten

De aanlegkosten van uitritconstructie met uitgebogen fietspad bestaan uit aanlegkosten en kosten voor grondaankoop (ca. 150 m 2). De omvang van de kosten is sterk afhankelijk van de grondprijs. Uitgaande van een grondprijs van ca. € 250,- m2 en ca. € 20.000,-

Pagina 17 van 27

MEMO aanlegkosten van uitritconstructie met uitgebogen fietspad bedragen de totale uitvoeringskosten ca. € 57.500,- exclusief btw. Procedures

Voor het terugbuigen van het fietspad naar de fietssuggestiestroken langs de Achterbergsestraatweg (oost) is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk.

Realisatietermijn

De realisatietermijn van deze variant is afhankelijk van enerzijds de ruimtelijke procedure (bestemmingsplanwijziging) en anderzijds de bereidheid om grond te verkopen. Voor de bestemmingsplanprocedure is minimaal 12 maanden nodig.

Beoordeling variant 4: Uitritconstructie (fietsers op de rijbaan) Verkeersveiligheid

Bij toepassing van een uitritconstructie wijzigt de snelheid van het verkeer op de Achterbergsestraatweg (oost) niet. Voor fietsers verbetert de verkeersveiligheid doordat het overige verkeer de uitritconstructie met lage snelheid moet af- en oprijden. Doordat fietsers op de rijbaan (blijven) rijden kan afslaand verkeer vanuit de Bergweg (oost) dit fietsverkeer niet blokkeren.

Verkeersafwikkeling

Door een uitritconstructie verslechtert de afrijcapaciteit en -snelheid vanuit de Bergweg (oost). Uitritconstructies leveren hinder op voor grote en/of hoge voertuigen vanwege het hoogteverschil en de draaibeweging bij het op/afrijden van de uitritconstructie.

Grondpositie gemeente

Voor de aanleg van een uitritconstructie met fietsers op de rijbaan is geen grondaankoop nodig.

Aanlegkosten

De aanlegkosten van een uitritconstructie bedragen circa € 15.000,- exclusief btw.

Procedures

Voor de aanleg van een uitritconstructie hoeven geen ruimtelijke en/of verkeerskundige procedures doorlopen te worden.

Realisatietermijn

Omdat voor de aanleg van een uitritconstructie geen grondaankoop en ruimtelijke procedures nodig zijn, kan de aanleg van een uitritconstructie mogelijk gecombineerd worden met de aanpassingen van de kruising met de N233 door de provincie Utrecht.

Pagina 18 van 27

MEMO Samenvatting beoordeling varianten deelgebied 3: kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) – Bergweg (oost) In de onderstaande tabel staat een samenvatting van de beoordeling van de varianten voor het kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) – Bergweg (oost). Variant 1 plateau

Variant 2 plateau (uitgebogen fietspad)

Variant 3 Uitritconstructie (fietsers uitgebogen over uitrit)

Variant 4 Uitritconstructie (fietser op rijbaan)

Verkeersveiligheid

+/-

+

+

+/-

Verkeersafwikkeling

+/-

+

+/-

+/-

Grondpositie

ja

nee

nee

Ja

Aanlegkosten

€ 35.000

€ 60.000

€ 60.000

€ 20.000

Procedures

geen

bestemmingsplan

bestemmingsplan

geen

herinrichting N233

12 maanden

12 maanden

herinrichting N233

Realisatietermijn

Tabel 3: samenvatting beoordeling varianten kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) - Bergweg (oost)

Door de aanleg van een kruispuntplateau (variant 2) en uitritconstructie (variant 3), beiden met een uitgebogen fietspad, verbetert de verkeersveiligheid het meest; Voor de verkeersafwikkeling op het kruispunt hebben de varianten 1,3 en 4 beperkte nadelige effecten; Voor de aanleg van een uitgebogen fietspad (varianten 2 en 3) is grondaankoop nodig; De aanlegkosten van een plateau (variant 2) en een uitritconstructie (variant 3) zijn vergelijkbaar; Voor de aanleg van een uitgebogen fietspad (variant 2 en 3) moet een bestemmingsplanwijziging en evt. archeologisch onderzoek plaatsvinden; De aanleg van een kruispuntplateau en uitritconstructie zonder uitgebogen fietspad kan mogelijk gecombineerd plaatsvinden met de herinrichting van het kruispunt N233. Voor de aanleg van het uitgebogen fietspad is meer voorbereidingstijd nodig en moeten procedures doorlopen worden. Voorkeursvariant Uit oogpunt van de verbetering van de verkeersveiligheid op het kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) – Bergweg (oost) is een voorkeur aanwezig voor variant 2 (kruispuntplateau) en variant 3 (uitritconstructie met uitgebogen fietspad). Een uitritconstructie is weliswaar goedkoper maar heeft mogelijke negatieve effecten voor de verkeersafwikkeling op het kruispunt.

De voorkeursvariant voor de verbetering van de verkeersveiligheid op het kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) – Bergweg (oost) is daarom variant 2, de aanleg van een kruispuntplateau met uitgebogen fietspad.

Pagina 19 van 27

MEMO DEELGEBIED 4: WEGVAK ACHTERBERGSESTRAATWEG (OOST) In het Verkeersstructuurplan Rhenen is de Achterbergsestraatweg (oost) gecategoriseerd als gebiedsontsluitingsweg 60 km/uur. Een gebiedsontsluitingsweg 60 km/uur heeft een ontsluitende functie van verblijfsgebieden naar wegen van hogere categorie. Vanwege de sterke omgevingsinvloed en de te beperkte ruimte om een wegprofiel van een gebiedsontsluitingsweg 80 km/uur te realiseren is een maximumsnelheid van 60 km/uur op dit type wegen gewenst.

Afbeelding 9: Achterbergsestraatweg in de richting van de N233

De Achterbergsestraatweg (oost) maakt onderdeel uit van de schoolfietsroute tussen Achterberg en de Ericaschool aan de Ericalaan in Rhenen. In het Verkeersstructuurplan Rhenen is de Achterbergsestraatweg (oost) aangewezen als hoofdfietsroute. Langs de Achterbergsestraatweg (oost) zijn rode fietssuggestiestroken met een breedte van 1,0 meter toegepast.

Achterbergsestraatweg (oost)

Bergweg (west)

Afbeelding 10: fietsnetwerken Verkeersstructuurplan Rhenen

Pagina 20 van 27

MEMO Voor de verbetering van de verkeersveiligheid voor fietsers op de Achterbergsestraatweg (oost) zijn 3 varianten onderzocht: 1. Verbreden fietssuggestiestroken; 2. Aanleg fietsstroken; 3. Aanleg vrijliggende fietsvoorzieningen. Toelichting varianten deelgebied 4: Achterbergsestraatweg (oost)

Variant 1: Verbreden fietssuggestiestroken Bij variant 1 worden de bestaande fietssuggestiestroken op de Achterbergsestraatweg (oost) verbreed van 1,0 meter naar 1,50 meter. De rijloper wordt hierdoor versmald van 4,0 meter naar 3,0 meter.

Variant 2: Fietstroken De tweede variant bestaat uit de aanleg van fietsstroken (met onderbroken strepen) langs de Achterbergsestraatweg (oost). De fietsstroken hebben een breedte van 1,70 meter. De rijloper wordt 2,6 meter breed. Een fietser is verplicht van de fietsstrook gebruik te maken Een bestuurder mag zijn voertuig niet stoppen en parkeren op (de rijbaan langs) de fietsstrook.

Variant 3: Vrijliggende fietspaden Bij de derde variant wordt langs beide zijden van de Achterbergsestraatweg (oost) een volledig vrijliggend fietspad aangelegd. Het vrijliggend fietspad is aangeduid met RVV-verkeersborden model G11. Het fietspad is 1,5 meter breed (minimale maat, wenselijk is 2,0 m bron: CROW). Fietsers zijn verplicht het fietspad te volgen, het overige verkeer mag niet op het fietspad rijden.

Afbeelding 11: varianten Achterbergsestraatweg (oost)

Pagina 21 van 27

MEMO Beoordeling varianten deelgebied 4: wegvak Achterbergsestraatweg (oost) Toetsingskader Voor de beoordeling van de onderzochte varianten is onderstaand toetsingskader gehanteerd: a) Verkeersveiligheid; b) Grondpositie gemeente; c) Groenvoorzieningen; d) Aanlegkosten; e) Procedures; f) Realisatietermijn. Beoordeling variant 1: verbreden fietssuggestiestroken Verkeersveiligheid Met het verbreden van de fietssuggestiestroken verbetert de verkeersveiligheid nauwelijks. Fietssuggestiestroken bieden juridisch geen enkele bescherming aan de fietser. Het overige verkeer mag, net als het fietsverkeer, gebruik maken van de fietssuggestiestroken en erop stoppen en parkeren. Ondanks dat de fietssuggestiestroken breder worden, bieden deze nog steeds schijnveiligheid aan fietsers. Uit het oogpunt van verkeersveiligheid heeft een dergelijke oplossing niet de voorkeur. Grondpositie gemeente

Een fietssuggestiestrook kan binnen het bestaande wegprofiel aangelegd. Er is geen grondaankoop noodzakelijk.

Groenvoorzieningen

Een verbrede fietssuggestiestrook heeft geen gevolgen voor de groenvoorzieningen langs de Achterbergsestraatweg (oost).

Aanlegkosten

De aanlegkosten van fietssuggestiestroken met een breedte van 1,50 meter, in rood asfalt, bedragen voor het wegvak tussen de N233 en de bebouwde kom van Achterberg (lengte circa 450 meter) ca. € 50.000,- exclusief btw.

Procedures

Voor de verbreding van de fietssuggestiestroken hoeven geen ruimtelijke en/of verkeerskundige procedures doorlopen te worden.

Realisatietermijn

De realisatietijd van fietssuggestiestrook is afhankelijk van de te volgen aanbestedingsprocedure binnen de gemeente en eventuele raamcontracten met onderhoudsaannemers. Wanneer een aanbestedingstraject dient te worden doorlopen zal dit ca 6 maanden in beslag nemen vanaf voorbereiding t/m realisatie. Wanneer de werkzaamheden door een reguliere onderhoudsaannemer uitgevoerd mogen worden duurt het ca 3 maanden. Het moment van uitvoeren is afhankelijk van de weersomstandigheden.

Beoordeling variant 2: Aanleg fietsstroken Verkeersveiligheid

De rijbaan van de Achterbergsestraatweg (oost) is tussen 6,5 en 6,8 meter breed (incl. molgoot). De rijbaanbreedte exclusief molgoot bedraagt ca 6,0 meter. Uitgaande van twee fietsstroken van 1,7 meter breed, betekent dit dat de rijloper 2,6 meter wordt. Doordat fietsstroken de rijbaan verder versmallen dan fietssuggestiestroken, hebben fietsstroken een gunstiger effect op de afname van de snelheid van het overige verkeer op de Achterbergsestraatweg (oost). Een fietsstrook biedt meer bescherming aan fietsers dan een fietssuggestiestrook. Een bestuurder mag zijn voertuig niet stoppen en dus ook niet parkeren op de fietsstrook en ook niet op de rijbaan langs een fietsstrook.

Pagina 22 van 27

MEMO Grondpositie gemeente

De fietsstroken kunnen binnen het bestaande wegprofiel worden aangelegd. Er is geen grondaankoop noodzakelijk.

Groenvoorzieningen

Een fietsstrook heeft geen gevolgen voor de groenvoorzieningen langs de Achterbergsestraatweg (oost).

Aanlegkosten

De aanlegkosten van fietsstroken met een breedte van 1,70 meter, uitgevoerd in rood asfalt met fietssymbolen bedragen voor het wegvak tussen de N233 en de bebouwde kom van Achterberg (lengte circa 450 meter) ca. € 60.000,- exclusief btw.

Procedures

Voor de aanleg van fietsstroken moet een verkeersbesluit genomen worden.

Realisatietermijn

De realisatietijd van fietsstroken is afhankelijk van de te volgen aanbestedingsprocedure binnen de gemeente en eventuele raamcontracten met onderhoudsaannemers. Wanneer een aanbestedingstraject dient te worden doorlopen zal dit ca. 6 maanden in beslag nemen vanaf voorbereiding t/m realisatie. Wanneer de werkzaamheden door een reguliere onderhoudsaannemer uitgevoerd mogen worden duurt het ca. 3 maanden. Het moment van uitvoeren is afhankelijk van de weersomstandigheden en kan pas plaatsvinden nadat het verkeersbesluit gepubliceerd is in de Staatscourant.

Beoordeling variant 3: aanleg vrijliggende fietsvoorzieningen Verkeersveiligheid

Op erftoegangswegen buiten de bebouwde kom geldt het algemene uitgangspunt dat menging van alle verkeer op de rijbaan plaatsvindt. Buiten de bebouwde kom zijn de snelheidsverschillen op erftoegangswegen tussen gemotoriseerd verkeer en fietsers relatief groot. Dit betekent dat het uitgangspunt van mengen van alle verkeerssoorten op de rijbaan alleen mogelijk is als de intensiteiten van het auto- en fietsverkeer laag zijn en de snelheid daadwerkelijk beperkt blijft tot maximaal 60 km/h. Uit verkeerstellingen (november-december 2015) blijkt dat de verkeersintensiteiten van het gemotoriseerd verkeer op de Achterbergsestraatweg (oost) relatief hoog zijn (>3.000 motorvoertuigen per etmaal). Vanaf 3.000 motorvoertuigen per etmaal adviseert het CROW de aanleg van vrijliggende fietspaden (zie het keuzeschema van het CROW op de volgende pagina). Door het verdwijnen van de fietsers van de rijbaan moet rekening gehouden worden met een toename van de snelheid van het gemotoriseerd verkeer op de rijbaan. Dit kan leiden tot verkeersonveilige situaties op de kruispunten waar uitwisseling van het fietsverkeer met het overige verkeer plaatsvindt.

Achterbergsestraatweg (oost)

Gemotoriseerd verkeer

(Brom)fietsers

Totaal

3123 mvt/etm

287 fts/etm

3410 tot/etm

Tabel 4: verkeersintensiteiten in motorvoertuigen per etmaal (mvt/etm) en bromfietsers per etmaal (fts/etm) (bron verkeerstellingen november 2015)

Pagina 23 van 27

MEMO Vanaf 3.000 motorvoertuigen per etmaal adviseert het CROW de aanleg van vrijliggende fietspaden. Voor de aanleg van twee eenzijdige vrijliggende fietspaden moet de Achterbergsestraatweg 2 x 3,0 meter (minimaal 1,5 meter fietspad en 1,5 meter tussenberm) verbreed worden. Door het verdwijnen van de fietsers van de rijbaan moet rekening gehouden worden met een toename van de snelheid van het gemotoriseerd verkeer op de rijbaan. Dit kan leiden tot verkeersonveilige situaties op de kruispunten waar uitwisseling van het fietsverkeer met het overige verkeer plaatsvindt. Functie wegvak fietsverkeer Functie

Snelheid (km/h) Intensiteit (mvt/etm)

basisnetwerk

(hoofd)fietsroute (I fiets

> 2000/etm) 1 – 2.500

gemengd verkeer

fietsstraat, als I auto

< 500 mvt/etm 1)

Erftoegangsweg

60

Functie wegvak autoverkeer

2.000 – 3000 fietsstrook of fietspad > 3000

Gebiedsontsluitingsweg 80

fietspad, eventueel stroken

fietspad

Niet relevant fiets-/bromfietspad parallelweg

1 plus eventueel aanvullende eisen op het gebied van de snelheid Tabel 5: keuzeschema fietsvoorzieningen wegvakken buiten de bebouwde kom (Bron CROW)

Grondpositie gemeente

Voor de aanleg van een vrijliggend fietspad is grondaankoop noodzakelijk.

Groenvoorziening

Langs de Achterbergsestraatweg (weg) zijn geen groenvoorzieningen in de vorm van bomen, struiken, heesters etc. aanwezig. De aanleg van een vrijliggend fietspad heeft daarom in principe geen gevolgen voor de groenvoorzieningen

Aanlegkosten

De aanlegkosten van een vrijliggend fietspad bestaan uit aanlegkosten en kosten voor grondaankoop (ca. 2.500 m2). De omvang van de kosten is sterk afhankelijk van de grondprijs. Uitgaande van een gemiddelde grondprijs van ca. € 100,- m2 (grote delen zijn agrarische percelen) en ca. € 75.000,- aanlegkosten van de vrijliggende fietspaden bedragen de totale uitvoeringskosten ca. € 100.000 tot € 325.000,- exclusief btw.

Procedures

Voor de aanleg van een vrijliggend fietspad dient een bestemmingsplanwijziging plaats te vinden. Voor de aanwijzing van het verplichte fietspad moet een verkeersbesluit genomen worden.

Realisatietermijn

De realisatietermijn van deze variant is afhankelijk van de snelheid waarmee de grond verworven kan worden. Daarnaast dient rekening gehouden te worden met proceduretijd die nodig is voor de bestemmingsplanwijziging. Er vanuit gaande dat de gronden verworven kunnen worden bedraagt de totale doorlooptijd van de aanleg van een vrijliggend fietspad minimaal 12 maanden.

Pagina 24 van 27

MEMO Samenvatting beoordeling varianten deelgebied 4: wegvak Achterbergsestraatweg (oost) In de onderstaande tabel staat een samenvatting van de beoordeling van de varianten voor het wegvak Achterbergsestraatweg (oost). Variant 1 Verbreden fietssuggestietroken

Variant 2 Fietsstroken

Variant 3 Vrijliggende fietspaden

Verkeersveiligheid

-

+/-

+

Grondpositie

ja

ja

Nee

Groenvoorziening

0

0

0

Aanlegkosten

€ 50.000

€ 60.000

€ 100.000 – € 350.000

Procedures

geen

verkeersbesluit

bestemmingsplan verkeersbesluit

3-6 maanden

3-6 maanden

12 maanden

Realisatietermijn

Tabel 6: samenvatting beoordeling varianten wegvak Achterbergsestraatweg (oost)

Door de aanleg van een vrijliggend fietspad (variant 4) verbetert de verkeersveiligheid het meest, met de verbreding van de fietssuggestiestroken (variant 1) verbetert de verkeersveiligheid het minst; Alleen voor de aanleg van een vrijliggend fietspad is grondaankoop noodzakelijk, de twee andere varianten kunnen binnen het bestaande wegprofiel worden aangelegd; De aanlegkosten voor het verbreden van de fietssuggestiestroken (variant 1) en fietsstroken (variant 2) zijn ongeveer gelijk (€ 50.000 - € 60.000). De aanleg van een vrijliggend fietspad is het duurst vanwege de aankoop van grond (€ 100.000 - € 350.000); Voor de aanleg van een vrijliggend fietspad (variant 3) moet een bestemmingsplanwijziging plaatsvinden en moet een verkeersbesluit genomen worden. Dit laatste geldt ook voor de aanleg van fietsstroken (variant 2); De aanleg van een vrijliggend fietspad vraagt de meeste voorbereiding- en realisatietijd.

Voorkeursvariant Uit oogpunt van de verbetering van de verkeersveiligheid op de Achterbergsestraatweg (oost) is een sterke voorkeur aanwezig voor de aanleg van vrijliggende fietspaden. Een vrijliggend fietspad past het beste bij de functie en het gebruik van de Achterbergsestraatweg (oost). Voor de aanleg van een vrijliggend fietspad moet grondaankoop plaatsvinden en moeten ruimtelijke procedures doorlopen worden. De aanleg van een vrijliggend fietspad moet daarom gezien worden als lange termijn oplossing. Hoewel de verkeersveiligheid met de aanleg van fietsstroken maar beperkt verbetert, lijkt dit de meest haalbare oplossing voor de korte termijn. De keuze voor andere maatregelen in dit deelgebied, ten opzichte van deelgebied 1 Bergweg (west), komt mede tot uiting in het huidige gebruik van de weg (verkeersomvang en samenstelling van verkeer). Op de Achterbergsestraatweg (oost) – ten opzichte van de Bergwest (west): -

-

bevindt zich meer gemotoriseerd verkeer (3.200 vs. 1.600 mvt/etm) – de verkeersomvang geeft ook de “bevestiging” van de keuze van de wegfunctie in het gemeentelijk categoriseringsplan. De Achterbergsestraatweg (oost) heeft de functie van een erftoegangsweg met een intensief gebruik; bevindt zich meer middelzwaar en zwaar verkeer (aandeel vrachtverkeer: 9% vs. 2%); rijden meer dan tweemaal zoveel (brom)fietsers (250-300 vs. 100-150 fietsers per etmaal).

Pagina 25 van 27

MEMO VERKEERSADVIES Op basis van voorgaande stappen hebben wij een advies gegeven over de verbetering van de verkeersveiligheid op de onderstaande deellocaties: 1. 2. 3. 4.

De Bergweg (west); Het kruispunt Achterbergsestraatweg (west) - Bergweg (west); Het kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) - Bergweg (oost); De Achterbergsestraatweg (oost).

1. Advies wegvak Bergweg (west) De inrichting van de Bergweg (west) tot volwaardige erftoegangsweg (variant 5) met een maximumsnelheid van 30 km/uur heeft het gunstigste effect op de verkeersveiligheid. Deze variant brengt echter hoge uitvoeringskosten en een lange doorlooptijd met zich mee. Variant 5 kan daarom niet op korte termijn gerealiseerd worden. Voor de korte termijn wordt geadviseerd de Bergweg (west) sober in te richten tot 30 km/uur zone (variant 4). Het is ongewenst om op een en dezelfde weg twee verschillende maximumsnelheden in te stellen. Het instellen van een maximumsnelheid op de Bergweg (west) moet zich niet beperken tot het wegvak tussen de N233 en de Beukenlaan. Aanbevolen wordt op het gehele wegvak van de Bergweg (west) tussen de N233 en de Nieuwe Veenendaalseweg de maximumsnelheid te verlagen naar 30 km/uur. Dit is ook overeenkomstig het wensbeeld uit het Verkeersstructuurplan Rhenen. Het in één keer realiseren van een 30 km/uur inrichting voor de gehele Bergweg is niet realistisch en zal onder andere vanwege de kosten gefaseerd plaatsvinden (daar waar mogelijk in aansluiting op het gemeentelijk programma van beheer en onderhoud van wegen).

2. Advies kruispunt Achterbergsestraatweg (west) - Bergweg (west) Ten opzichte van de bestaande verkeerssituatie verbetert de verkeersveiligheid op het kruispunt aanzienlijk door de herinrichting van het kruispunt met de N233. Vooralsnog lijken aanvullende verkeersmaatregelen daarom niet noodzakelijk. Wanneer gekeken wordt naar het concept herinrichtingsontwerp van de provincie komen twee aandachtspunten naar voren: 1. De breedte en lengte van het opvang fietspad op de Bergweg (west) ter hoogte van het kruispunt met de Achterbergsestraatweg (west) is aan de smalle kant. 2. Uit oogpunt van verkeersveiligheid is het gewenst de nieuwe fietsoversteekplaats op de Achterbergsestraatweg (oost) een haaksere aansluiting te geven. Geadviseerd wordt bovenstaande verbeterpunten te bespreken met de provincie Utrecht.

3. Advies kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) - Bergweg (oost) Voor de verbetering van de verkeersveiligheid voor fietsers op het kruispunt Achterbergsestraatweg (oost) Bergweg (oost) wordt geadviseerd een kruispuntplateau met uitgebogen fietspad aan te leggen. Door het verhogen van het kruispunt neemt de snelheid van het overige verkeer af en door het uitgebogen fietspad ontstaat opstelruimte voor afslaande of oprijdende voertuigen naar/van de Achterbergsestraatweg (oost) waardoor de kans op blokkade van de fietsoversteek door personenauto’s klein is. Bovendien wordt de snelheid van het fietsverkeer afgeremd door het uitgebogen fietspad.

Pagina 26 van 27

MEMO De maatregel op deze locatie kan niet los worden gezien van de maatregel in deelgebied 4 en ook voor de aansluiting op het ontwerpvoorstel van de provincie. Dit moet in een vervolgstap integraal worden bekeken en uitgewerkt met aandacht voor de oversteeklocaties – waar situeren en hoe vormgeven? Bij de verdere uitwerking geldt ook dat wordt gekeken naar hoe fietsers van de Bergwest (oost) worden geleid naar de fietsvoorzieningen aan de Achterbergsestraatweg (oost) en vice versa. Voor realisatie van deze maatregel zijn grondaankopen noodzakelijk. In hoeverre grondaankopen realistisch zijn, is in dit stadium niet in beeld gebracht en maakt dan ook onderdeel uit van de vervolgstappen na dit onderzoek.

4. Advies wegvak Achterbergsestraatweg (oost) Vanwege de relatief hoge intensiteiten van het gemotoriseerd verkeer op de Achterbergsestraatweg (oost) en het feit dat de weg onderdeel uitmaakt van het hoofdfietsroutenetwerk wordt geadviseerd vrijliggende fietsvoorzieningen langs de Achterbergsestraatweg (oost) aan te leggen. Aandachtspunt hierbij is de aansluiting van de Bergweg (oost) voor fietsers op de vrijliggende fietsvoorzieningen langs de Achterbergsestraatweg (oost). De aanleg van een vrijliggend fietspad heeft het gunstigste effect op de verkeersveiligheid, maar brengt hoge uitvoeringskosten en een lange doorlooptijd met zich mee. Variant 3 kan daarom niet op korte termijn gerealiseerd worden. Bij een verdere uitwerking moet ook hier aansluiting worden gezocht bij de maatregel in deelgebied 3 – zie advies onder punt 3. Op korte termijn lijkt het verbreden en wijzigen van de bestaande fietssuggestiestroken naar fietsstroken de meest haalbare oplossing (variant 2). Voor realisatie van deze maatregel zijn grondaankopen noodzakelijk. In hoeverre grondaankopen realistisch zijn, is niet in beeld gebracht en maakt dan ook onderdeel uit van de vervolgstappen na dit onderzoek.

Pagina 27 van 27