Bijlage 6 Memorandum Kruising N233 Achterbergsestraatweg

Memorandum Kruising N233 Achterbergsestraatweg

Onderwerp Datum Documentnummer Van Aan Bijlagen

Verzoek toesturen kaders t.a.v. behandeling participatie in gemeenteraad Rhenen 22‑10‑2024 UTSP-1670940636-1038 Youri Cuijpers & Melvin van den Heiligenberg (provincie Utrecht) Jacco Snuverink ook Lansink (gemeente Rhenen) Bijlage 1: SB Vragen Commissie MM kruising N233 Achterbergsestraatweg Bijlage 2: Brief gemeente Rhenen Statenbrief Tijdlijn Kruising N233 Achterbergsestraatweg te Rhenen 20240507_ondertekend AvS 07052024

Aanleiding Op 3 oktober 2024 is er een ambtelijk overleg geweest tussen de provincie Utrecht en gemeente Rhenen over de opzet van de participatie rond het project Kruising N233 Achterbergsestraatweg en de aansluitende gemeentelijke infrastructuur. Tijdens dit overleg heeft de gemeente Rhenen aan de provincie Utrecht verzocht om essentiële uitgangspunten en kaders van het ontwerp toe te sturen. Dit memo en de hierbij horende bijlagen dienen als input voor het raadsbesluit met betrekking tot het participatietraject voor de kruising N233 Achterbergsestraatweg. Doel van het project. De N233 is een belangrijke regionale verbinding die de kernen Kesteren, Rhenen en Veenendaal met elkaar verbindt. Uit onderzoek blijkt dat het merendeel van het verkeer een bestemming of herkomst heeft in de regio en dat het aandeel van het verkeer wat de N233 gebruikt als een verbindingsweg tussen de A12 en A15 laag is. De provincies Utrecht en Gelderland, Rijkswaterstaat Oost Nederland, regio’s Food Valley en Rivierenland, gemeenten Ede, Wageningen, Veenendaal, Rhenen, Neder Betuwe en Buren werken inmiddels lange tijd samen om de doorstroming en leefbaarheid op de N233 Rijnbrug te verbeteren. In 2018 is besloten om de Rijnbrug te verbreden. Onderdeel van het besloten project N233 Rijnbrug zijn ook de kruisingen N233 Achterbergsestraatweg en Geertesteeg, die laatste is reeds aangepast.

Het doel van het project N233 Rijnbrug is de bereikbaarheid van de regio te verbeteren. Dit is goed voor het wonen, werken en recreëren. Door het verminderen van de vertraging wordt de uitstoot gereduceerd waardoor de leefomgeving verbetert. Ook zal door een betere doorstroming op de hoofdroute de hoeveelheid sluipverkeer in de omgeving afnemen (vooral gedurende spitstijden). Uit meerdere onderzoeken is geconcludeerd dat op het moment dat de Rijnbrug verbreed is, het noodzakelijk is dat de capaciteit op de kruising N233 Achterbergsestraatweg is vergroot. De kruising N233 Achterbergsestraatweg kan het verkeer niet afwikkelen wanneer de capaciteit niet verruimd wordt. Hetgeen zal leiden tot lange vertragingen, slechte oprijdbaarheid vanuit de gemeentelijke wegen, slechte oversteekbaarheid voor fietsers en mogelijk gevaarlijke situaties op de spoorwegovergang door blokkerend verkeer. Doordat het project N233 Rijnbrug door stikstof is vertraagd, is besloten om het project N233 Achterbergsestraatweg vooruitlopend op de verbreding van de Rijnbrug te realiseren.

1 van 5

Eerdere besluiten De provincie Utrecht is als wegbeheerder verantwoordelijk voor de N233, inclusief de kruising N233 Achterbergsestraatweg. Deze regionale ontsluitingsweg moet (toekomstige) woningbouw, economie en activiteiten dienen en faciliteren. Provinciale Staten (PS) heeft op 10 december 2018 een besluit genomen omtrent de kruising N233 Achterbergsestraatweg (PS2018MME24), waarin het volgende besloten is: “Krediet te verstrekken van 70% van de totale investeringskosten (voorlopig geraamd op € 7 miljoen euro) t.b.v. de realisatie van een fietstunnel ter hoogte van Achterberg, op voorwaarde dat de gemeente Rhenen de resterende 30% van de investeringskosten voor haar rekening neemt. Zonder de 30% cofinanciering wordt de (gelijkvloerse) basisvariant uitgevoerd op kosten van de provincie.” Op 7 juli 2020 heeft de Gemeente Rhenen het raadsbesluit om een financiële bijdrage te leveren aan de fietstunnel niet aangenomen, middels een raadsbesluit (Niet Aangenomen Raadsbesluit Kruising N233 Achterbergsestraatweg Fietstunnel). Conform dit besluit is het uitgangspunt voor dit kruispunt de basisvariant, een gelijkvloerse kruising. Uitgangspunten en Kaders Gelijkvloerse kruising De fysieke ruimte speelt in dit project een belangrijke rol, de kruising N233 Achterbergsestraatweg is oostelijk begrensd door een spoorweg van ProRail.

Aan de noordwestelijk zijde heeft de gemeente aangegeven dat het bergbezinkbassin nog een lange (technische) restlevensduur heeft (ca. 45 jaar) waardoor de voorkeur is om deze te handhaven. In het onderzoek naar de kruising, uitgevoerd door Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV), stellen zij: “Indien een rotonde vanwege inpassingsproblemen of om verkeerskundige redenen niet mogelijk is, wordt gekozen voor een voorrangskruispunt. Indien de capaciteit of de doorstroming in het gedrang komen, dan is een voorrangskruispunt met VRI op zijn plaats … Gegeven lokale omgevingsfactoren en de verkeerskundige en verkeersveiligheidselementen, bevelen wij aan de kruising in te richten met een viertaks gelijkvloerse voorrangskruispunt dat met een VRI geregeld is … Het huidige ongevallenbeeld, de verkeerssituatie (inclusief conflicten) en het toekomstig verkeer (vooral de aantallen fietsers) op het kruispunt geven geen aanleiding om een ongelijkvloerse fiets- of voetgangersbrug of –tunnel te overwegen.” Deze conclusies hebben ertoe geleid dat de gelijkvloerse kruising het uitgangspunt is, waaraan het PS besluit ten grondslag ligt.

Tijdens het bestuurlijk overleg van 17 april 2024 is dit uitgangspunt ook gedeeld met de wethouder van de gemeente Rhenen: “Zoals ook met wethouder Boerkamp besproken in ons bestuurlijk overleg op 17 april zien wij op basis van de voorliggende informatie geen andere mogelijkheden dan een gelijkvloerse kruising voor het provinciale deel van deze kruising. In een verdere constructieve samenwerking tussen gemeente en provincie komen we graag tot een gedragen plan waarbij de aansluitende gemeentelijke wegen op de N233 ook worden aangepast” (Bijlage 2). Afwikkeling verkeer en veiligheid Met de gelijkvloerse kruising als basis, is het noodzakelijk dat de gelijkvloerse kruising N233 Achterbergsestraatweg zo wordt ingericht dat verkeersstromen tussen Veenendaal en de Rijnbrug veilig worden gefaciliteerd. Dit voorkomt grote vertraging en veiligheidsissues (Het toekomstige kruispunt zal het verkeer moeten kunnen afwikkelen en voldoen aan de eisen op het gebied van cyclustijden, capaciteit en wachttijden). Het kruispunt ligt tussen de kernen Achterberg en Rhenen. Naast de afwikkeling tussen Veenendaal en de Rijnbrug willen wij gezamenlijk ook een goede en veilige afwikkeling van verkeer tussen Rhenen en Achterberg faciliteren, met de nadrukkelijke aandacht voor de fietsoversteek op de kruising.

Door deze aspecten rondom de kruising te verbeterden, verminderen we de negatieve gezondheidseffecten zoveel mogelijk (geluid, stikstof, fijnstof, etc.).

2 van 5

Veiligheidsmaatregelen Om de verkeersveiligheid op de gelijkvloerse kruising N233 Achterbergsestraatweg te waarborgen, worden in eerdere ontwerpen snelheidsbeperkende maatregelen genomen om veilige oversteekmogelijkheden te creëren. In eerdere ontwerpen zijn om die reden verkeersdrempels opgenomen om de snelheid van voertuigen te verminderen. Vanuit het Openbaar Ministerie is ook de toezegging gedaan dat de flitspalen behouden blijven om roodlichtnegatie tegen te gaan. Spoorveiligheid Volgens het beleid van ProRail mag de spoorwegveiligheid niet achteruitgaan ten opzichte van de huidige situatie. Dit betekent dat alle aanpassingen aan de infrastructuur aan de hoogste veiligheidsnormen moeten voldoen om een veilige omgeving voor trein- en wegverkeer te waarborgen (o.a. risicoanalyse spoorwegovergang). Een extra rijstrook op de Achterbergsestraatweg bij de spoorwegovergang is mogelijk, mits hier een mitigerende veiligheidsmaatregel tegenover staat. Vervolgproces/Participatie De provincie Utrecht staat open voor verscheidene ontwerpvarianten voor de aansluiting van de gemeentelijke wegen, inclusief fietsinfrastructuur, op de kruising N233 Achterbergsestraatweg (met in achtneming van landelijke ontwerprichtlijnen).

De provincie Utrecht wil graag verder met het project en hiervoor moet de gemeente een besluit nemen over de volgende scenario's voor het verdere proces: Scenario 1: Het gemeentelijk wegennet wordt niet aangepakt, de provincie Utrecht gaat solitair door met het aanpassen van het provinciale deel van de kruising; Scenario 2: Het uitvoeren van het eerder gepresenteerde verkeerskundig, gelijkvloers ontwerp; Scenario 3: Het (opnieuw) participeren voor de gemeentelijke aansluitingen op het kruispunt met als uitgangspunt de gelijkvloerse kruising (voorkeurs scenario); Scenario 4: De provinciale weg wordt verdiept aangelegd, waarbij de gemeente Rhenen het verschil in kosten financiert tussen de verdiepte onderdoorgang en de gelijkvloerse variant; Scenario 5: Door de provincie voorgestelde fietstunnel aangelegd op kosten van de gemeente Rhenen (verworpen in een eerder raadsbesluit). De gemeente Rhenen is verantwoordelijk voor de inrichting van de gemeentelijke wegen, de provincie Utrecht denkt hier graag in mee. De wijze waarop de gemeentelijke wegen aansluiten op de N233 zijn bespreekbaar. In het verleden zijn er meerdere onderzoeken afgerond en beoordeeld (zoals het SWOV-onderzoek en de verkeerskundige studie van Arcadis). Deze onderzoeken zijn nog steeds valide en gaan we daarom niet herhalen.

Eind 2024 zijn de verkeersmodellen van de projecten Rijnbrug en Rondweg Oost geactualiseerd, waarmee beoordeeld kan worden of de eerdere uitgangspunten voor de verkeerskundige studie nog steeds valide zijn. Deze beoordeling wordt met de gemeente Rhenen afgestemd. De provincie Utrecht streeft ernaar dat uiterlijk medio 2025 het participatiedeel is afgerond en er vanuit de gemeente Rhenen een besluit genomen kan worden voor de verdere uitwerking van het kruispunt. Wanneer dit proces tot een goede uitkomst leidt kan het project N233 Achterbergsestraatweg voortvarend worden voorbereid en uitgevoerd. Mocht dit proces tot een niet gedragen uitkomst leiden, dan heeft de provincie Utrecht geen andere keuze dan om het ontwerp te versoberen, waarbij de gemeentelijke wegen niet worden aangepast en we de provinciale weg solitair verbeteren. Dit heeft zeker niet onze voorkeur, omdat juist op het gemeentelijk wegennet veel winst te behalen is op het gebied van verkeersveiligheid.

3 van 5

Bijlage 1 SB Vragen Commissie MM kruising N233 Achterbergsestraatweg

4 van 5

STATENBRIEF

Aan Provinciale Staten

Tijdlijn Kruising N233 Achterbergsestraatweg te Rhenen DATUM 07‑05‑2024 DOCUMENTNUMMER UTSP-1670940636-932 VAN Melvin van den Heiligenberg ONDERWERP

BIJLAGEN

1. 2.

+31634174469 melvin.van.den.heiligenberg@ provincie-utrecht.nl DOMEIN/OPGAVE MOB TEAM PPM PORTEFEUILLEHOUDER Van Schie Bijlage 1: Haalbaarheidstoets ongelijkvloerse oplossing, november 2017 Bijlage 2: Verkeerskundig onderzoek kruispunt N233 & Achterbergsestraatweg te Rhenen, november 2022 TELEFOONNUMMER E-MAILADRES

Geachte leden van Provinciale Staten, Essentie / samenvatting: Op 3 april 2024 stond de Statenbrief N233 Achterbergsestraatweg op de agenda van de commissievergadering Milieu en Mobiliteit. Na het inspreken door de gemeenteraad van Rhenen en de wethouder van Rhenen is door u verzocht een tijdlijn op te stellen voor het project N233 Achterbergsestraatweg in Rhenen. Deze tijdslijn wordt middels deze brief met u gedeeld voor de verdere behandeling van dit agendapunt in de commissievergadering Milieu en Mobiliteit van 29 mei 2024. Inleiding: De besluiten met betrekking tot de kruising van de N233 Lijnweg - Achterbergsestraatweg waren geïntegreerd in de besluiten over de Rijnbrug (PS2018MME04 en PS2018MME24). Onderzoek wijst uit dat het kruispunt tijdens de spitsperioden de maximale capaciteit voor verkeersafhandeling overschrijdt. Aanpassingen aan het kruispunt zijn, zelfs zonder uitbreiding van de Rijnbrug, noodzakelijk om het verkeer op een veilige manier te kunnen afwikkelen.

Op 10 december 2018 namen Provinciale Staten het volgende besluit over de N233 Achterbergsestraatweg (PS2018MME24): “Krediet te verstrekken van 70% van €10 miljoen als totale investeringskosten (voorlopige bijdrage provincie geraamd op € 7 miljoen) ten behoeve van de realisatie van een fietstunnel ter hoogte van Achterberg, op voorwaarde dat de gemeente Rhenen de resterende 30% van de investeringskosten voor haar rekening neemt. Zonder de 30% cofinanciering wordt de (gelijkvloerse) basisvariant uitgevoerd op kosten van de provincie.” Op 7 juli 2020 heeft de gemeenteraad van Rhenen besloten geen bijdrage te leveren aan de financiering van de fietstunnel. Conform het besluit is er teruggevallen op de basisvariant van een gelijkvloerse fietsoversteek. Via deze brief willen wij u informeren over het proces van de afgelopen 11 jaar inzake deze kruising ten behoeve van de verdere behandeling van dit agendapunt in de commissievergadering Milieu en Mobiliteit van 29 mei.

1 van 8

Tijdlijn: 2013 Op 4 februari 2013 zijn de plannen voor de uitbreiding van het kruispunt voor het eerst voorgelegd aan Provinciale Staten met als doel budget beschikbaar te stellen om de problematiek rondom de Rijnbrug op te lossen. Dit kruispunt was onderdeel van dit voorstel. 2016 Op verzoek van de werkgroep Wij willen Veilig Oversteken Achterberg (hierna WWVO) is in opdracht van de provincie door Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (hierna SWOV) een onderzoek uitgevoerd naar de kruising. Eindconclusie van deze rapportage was: “Het huidige ongevallenbeeld, de verkeerssituatie (inclusief conflicten) en het toekomstig verkeer (vooral de aantallen fietsers) op het kruispunt geven geen aanleiding om een ongelijkvloerse fiets- of voetgangersbrug of –tunnel te overwegen”. In de rapportage zijn een aantal snelheidsverlagende maatregelen en flitspalen aan beide zijden (voor snelheid en rood lichtnegatie) geadviseerd om fietsers veilig de gelijkvloers te laten oversteken. Deze aanpassingen zijn overgenomen in het gelijkvloerse schetsontwerp. 2017 Op verzoek van WWVO hebben wij opdracht gegeven om een ongelijkvloerse oplossing verder uit te werken en te onderzoeken. Uit het onderzoek van bureau SWECO, bijlage 1, blijkt dat het voorstel van WWVO voor een ongelijkvloerse oversteek voor alle verkeer, met wat aanpassingen ook een realiseerbare oplossing is.

Een belangrijke vereiste is dat er 2x2 rijstroken gerealiseerd worden omwille van de bouwfasering, de verkeersveiligheid en de robuustheid. De investeringskosten waren toen geraamd op € 27.300.000,- exclusief btw en exclusief verleggen kabels en leidingen. Uitgaande van een bandbreedte van 70%, lagen de investeringskosten tussen €17.750.000,- en € 36.850.000,-. 2018 Tijdens het ontwerpproces van het schetsontwerp in 2018 heeft de projectgroep WWVO aan de provincie gevraagd om een extra rijstrook/opstelstrook te realiseren op de Achterbergsestraatweg aan de oostzijde van het kruispunt voor een goede ontsluiting. Dit verzoek is opgenomen in de plannen. Uitwerking fietstunnel In de uitwerking door ingenieursbureau Arcadis (hierna: Arcadis) zijn verschillende ongelijkvloerse varianten vergeleken, waarbij de oversteek met een fietstunnel aan de noordzijde van het kruispunt als meest voor de hand liggend wordt beschouwd. In de afweging is ook een verdiepte ligging van de provinciale weg afgewogen, maar het ontwerp bleek zeer moeilijk realiseerbaar te zijn en een investeringskosten met een bandbreedte tussen de €36.000.000,- en € 84.000.000,In het besluit van PS2018MME04 wordt ten aanzien van de verkeersveiligheid besloten om een fietstunnel verder uit te werken.

In het besluit van PS2018MME24 wordt een krediet verstrekt van 70% van de totale investeringskosten ten behoeve van de realisatie van een fietstunnel ter hoogte van Achterberg, op voorwaarde dat de gemeente Rhenen de resterende 30% van de investeringskosten voor haar rekening neemt. Zonder de 30% cofinanciering wordt de (gelijkvloerse) basisvariant uitgevoerd op kosten van de provincie. 2019 In het najaar van 2019 is een uitgebreide presentatie aan de gemeenteraad gegeven over de overwegingen met betrekking tot de fietstunnel en de totstandkoming ervan, uitdaging om hoogteverschil te overbruggen inclusief de afwegingen die hierbij zijn gemaakt. Ook het alternatief is hierbij toegelicht. Tot slot is nadrukkelijk meegegeven: • Bij beide varianten zijn er aanpassingen op het gemeentelijk wegennet noodzakelijk; • Bij een positief besluit over de fietstunnel start het overleg met ProRail voor de realisatie; • Bij een negatief besluit wordt de gelijkvloerse variant met plateau’s gerealiseerd; • Wanneer het besluit uitblijft vervalt op termijn de cofinanciering vanuit de provincie en wordt ook de gelijkvloerse variant gerealiseerd.

2 van 8

2020 Op 7 juli 2020 is het raadsvoorstel besproken in de gemeenteraad van Rhenen. Tijdens de raadsvergadering is besloten om geen financiële bijdrage te willen leveren aan de fietstunnel. Door de provincie is aangegeven, wat ook opgenomen is in het raadsvoorstel, dat bij een negatief besluit van de gemeenteraad omtrent haar bijdrage de gelijkvloerse variant met plateau’s wordt gerealiseerd. Op 24 september 2020 vond een overleg plaats met WWVO naar aanleiding van het raadsbesluit. Tijdens dit overleg is aangegeven dat het gelijkvloerse schetsontwerp uit 2018 verder zal worden uitgewerkt door een ingenieursbureau, waarbij specifiek de oversteekbaarheid van de fietsers opnieuw zal worden onderzocht. 2021 In het tweede kwartaal van 2021 kreeg Arcadis de opdracht om het gelijkvloerse schetsontwerp uit 2018 te actualiseren. Als basis voor dit onderzoek werden de bevindingen van SWOV, Notitie Verkeersschouw Bergweg – Achterbergsestraatweg en RA Infra gedeeld. Een cruciaal startpunt in deze opdracht was het verzamelen van de eisen en wensen van zowel de gemeente Rhenen als ProRail. In een periodiek overleg heeft Arcadis de gemeente Rhenen en de Provincie meegenomen in de voortgang van het project. Middels een nieuws artikel is de start en uitgangspunt van het onderzoek opnieuw gedeeld met de omgeving.

Arcadis is gestart met een verkeersschouw, uit tellingen blijkt dat het kruispunt nu al zijn maximale capaciteit heeft bereikt. Door de stagnatie op het huidige kruispunt blijkt dat dit nu al een hoog risico is voor de verkeersveiligheid, met name tijdens de spitsen. Er zijn maatregelen nodig voor een veilige verkeersafwikkeling vooral met het oog op de toekomstige verkeersintensiteiten. Om het kruispunt toekomstbestendig te ontwerpen zijn de verkeersintensiteiten gebruikt uit het verkeersmodel 2030 waarbij de Rijnburg is uitgebreid naar 2x2 rijstroken en de Rondweg-oost in Veenendaal uitgebreid is naar 2x2 rijstroken. In de toegepaste verkeersintensiteiten zijn ook de effecten van vastgestelde nieuwbouwontwikkelingen meegenomen. Het doorrekenen van intensiteiten 2030 is eerst uitgevoerd voor de huidige situatie als referentie. Hierna zijn in samenspraak met de gemeente en provincie 4 verschillende varianten doorgerekend. Waaruit het schetsontwerp met het niet opnemen van de Achterbergsestraatweg(west) in de verkeersregelinstallatie (VRI) regeling, en de vereiste toevoeging van een extra opstelstrook op de oostelijke tak (vanuit Achterberg) wordt aanbevolen om verder uit te werken. Arcadis heeft voor deze configuratie het ruimtebeslag vastgesteld en als uitgangspunt genomen om het ontwerp verder te optimaliseren.

2022 Optimalisatie van het ontwerp Arcadis is begonnen met het onderzoeken van de gemeentelijke aansluitingen en het verkennen van opties om de fietsbereikbaarheid en veiligheid te verbeteren tussen Achterberg en Rhenen. Hierbij lag in het begin de focus op de oostelijke aansluiting, waar de huidige weg- en kruispuntinrichting leiden tot vier aandachtspunten, namelijk: 1. Korte afstand tussen de overweg en het kruispunt Bergweg (oost) /Achterbergsestraatweg (oost); 2. Realisatie van een extra rijstrook op de overweg; 3. Optimalisatie van de fietsoversteken op basis van de fietsstromen; 4. Smalle fietssuggestiestroken op de Achterbergsestraatweg (oost) De complete uitwerking van deze aandachtspunten is te vinden in het bijgevoegde rapportage Verkeerskundig onderzoek kruispunt N233Achterbergsestraatweg-Bergweg (hoofdstuk 4 "Optimalisatie oostzijde" bladzijde 27). Het aanbrengen van één extra rijstrook over de overweg voor het verkeer van oost naar west heeft invloed op de overwegveiligheid. Volgens het “nee tenzij principe” uit de Beleidsagenda Spoorveiligheid 2020-2025 van

Schets uit ontwerp 2018, korte afstand tussen kruispunt Bergweg en de overweg.

3 van 8

het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat van februari 2020, mag het uitgevoerd worden mits de initiatiefnemer met een risicoanalyse aantoont dat de overwegveiligheid niet achteruitgaat middels een mitigerende maatregel. Door Arcadis is gekeken welke mitigerende maatregelen genomen kunnen worden. Hierbij is gekeken naar meerdere spooroverwegen. Hieruit blijkt dat aanpassingen (zoals afsluiting) aan omliggende spoorovergangen een zeer grote impact hebben op het wegennet van de gemeente Rhenen. Uiteindelijk is er gekeken naar de spoorwegovergang met de Achterbergsestraatweg binnen het projectgebied. Deze spoorwegovergang is zeer veilig, op de situatie van de Bergweg na. ProRail ziet het afsluiten van de Bergweg dan ook als een proportionele mitigerende maatregel, omdat hiermee het risico op wachtrijvorming op de overweg wordt verkleind. In het ontwerp is daarom gekozen om de Bergweg af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer. Hiervoor moet een nieuwe verbindingsweg aangelegd worden tussen de Achterbergsestraatweg en de Boslandweg. In het onderzoek heeft Arcadis twee alternatieven uitgewerkt. Het eerste alternatief geprojecteerd over een stuk agrarische grond nabij de huidige Bergweg heeft het minste impact voor de omgeving en is geadviseerd om verder uit te werken.

Op basis van bovenstaande heeft Arcadis een ontwerp (zie optimalisatie 1) aangeleverd waarbij de Bergweg-oost afgesloten is voor gemotoriseerd verkeer. Met het opleveren van dit ontwerp is door de gemeente op ambtelijk niveau aangegeven dat er plannen zijn voor nieuwbouw ontwikkeling in Achterberg. De gemeente Rhenen heeft er belang bij dat de nieuwe woonwijk een goede ontsluiting krijgt richting de N233 waarmee optimalisatie 1: Afsluiting Bergweg-oost bijdraagt aan deze goede ontsluiting van de nieuwbouw ontwikkeling. In het gelijkvloerse schetsontwerp uit 2018 (zie Gelijkvloers schetsontwerp uit 2018) was er beperkte aandacht voor het optimaliseren van de fietsoversteken op basis van de fietsstromen. Arcadis heeft in haar onderzoek onderzocht op welke manier de fietsverbinding verbeterd en veilig ingericht kan worden, waarbij ook expertise van een adviseur veiligheid en een beleidsmedewerker fietsmobiliteit is ingeschakeld om mee te denken over varianten voor een betere en veiligere inrichting van de fietsoversteek. Optimalisatie 1: Afsluiting Bergwegoost voor gemotoriseerd verkeer Met het aanbrengen van een extra rijstrook op de Achterbergsestraatweg, moet de fietser 3 rijstroken (zonder midden eiland) oversteken om bij de juiste verkeerslichten te komen.

De verwachting is dat fietsers om veiligheidsredenen niet deze wegen gaan oversteken en tegen het verkeer in gaan fietsen. Om vervolgens tegen het verkeer de spoorweg en de N233 aan de zuidzijde over te steken. In de optimalisatie (optimalisatie 2) van het ontwerp is daarom het tweerichtings fietspad (oost-west) aan de zuidzijde van het kruispunt gebracht. Dit zorgt voor een meer overzichtelijke en veiligere kruising voor fietsers. Optimalisatie 2: Centrale fietsoversteek zuidzijde

4 van 8

De gemeente Rhenen heeft aangegeven dat de Achterbergsestraatweg (oost) onder andere een schoolroute is voor jeugd vanuit Achterberg naar Rhenen. Uit het verkeersonderzoek van de SWOV zijn fietsaantallen bekend (2015). Hieruit bleek dat de ochtendspits (07.00-09.00 uur) maatgevend was met circa 70 fietsers, wat een relatief laag aantal is. De fietssuggestiestroken op de Achterbergsestraatweg (oost) zijn slechts 1 meter breed, dit betreft de minimale maat conform de CROW richtlijn. Doordat de Bergweg (oost) wordt afgesloten wordt een toename van verkeer op de Achterbergsestraatweg (oost) verwacht die over langere afstand gebruik zal maken van deze weg. Met name het mengen van zwaar vrachtverkeer en fietsers op de rijbaan levert risico’s op met betrekking tot de verkeersveiligheid. Om die reden heeft de gemeente na optimalisatie 2: Centraal fietsoversteek zuidzijde de wens uitgesproken om een nieuw te realiseren vrij liggend fietspad door te trekken van kruising Beukenlaan in Rhenen tot aan Achterberg. Met deze inrichting wordt recht gedaan aan de inrichtingsvoorstellen uit de rapportage van het SWOV, Verkeersschouw Bergweg-Achterbergsestraatweg. Van deze variant zijn 2 alternatieven uitgewerkt waarbij de grootste wijziging de aansluiting van de nieuwe verbindingsweg op de Achterbergsestraatweg-oost ter vervanging voor de ontsluiting van de Bergweg-oost.

Daarbij heeft de andere variant een volledig vrij liggend fietspad tot aan Achterberg, zie figuur alternatieve aansluiting nieuwe verbindingsweg. De gemeente heeft echter gekozen voor de voorkeursvariant zoals ook voorgesteld in de Statenbrief van 27 februari 2024, zie hiervoor optimalisatie 3 Voorkeursvariant Gelijkvloerse kruising N233 Achterbergsestraatweg – Bergweg.

Alternatieve aansluiting nieuwe verbindingsweg

Optimalisatie 3: Voorkeursvariant Gelijkvloerse kruising N233 Achterbergsestraatweg - Bergweg

5 van 8

Na de optimalisaties aan het oostelijke deel van het kruispunt, lagen er ook nog aandachtspunten op het westelijke deel, namelijk: 1. De positie van de fiets op de Bergweg (west), aandachtspunt verkeersveiligheid; 2. De uitrit van zowel huisnummer 72 als de fruitteler in relatie tot het wegontwerp, aandachtspunt verkeersveiligheid en doorstroming; 3. Een zogenaamde ‘vijfde tak’ van het kruispunt welke opgenomen is in het verkeerslicht, aandachtspunt doorstroming. De complete uitwerking van deze aandachtspunten is te vinden in het bijgevoegde rapportage Verkeerskundig onderzoek kruispunt N233-Achterbergsestraatweg-Bergweg (Hoofdstuk 5 "Optimalisatie westzijde" - bladzijde 39). Dankzij de optimalisaties is het aandachtspunt met betrekking tot de fietsers vrijwel opgelost, aangezien er nu een volledig veilige fietsverbinding is gecreëerd tussen Rhenen en Achterberg. Met het plan is aandacht besteed met een nieuwe inrit van de fruitstal waarbij deze ook veilig te bereiken is voor fietsers. Met het geplande tweezijdig fietspad en om de veiligheid te waarborgen is de inrit vanuit huisnummer 72 verplaatst naar de westzijde van het perceel en sluit aan op ‘De Helling’. Het aanwezige parkeervak daar zal elders moeten worden gecompenseerd, dit zal in een later stadium worden uitgewerkt.

De optie om de Achterbergsestraatweg (west) middels een voorrangskruispunt in stand te houden, heeft niet de voorkeur vanuit veiligheid en doorstroming voor de gemeente Rhenen en de provincie. Verlenging van de opstelvakken op de Bergweg maakt het mogelijk dat twee voertuigen naast elkaar kunnen staan. Beide voertuigen moeten in dit geval rekening houden met verkeer afkomstig uit de Achterbergsestraatweg (west) wat het overzicht bemoeilijkt en de situatie minder duidelijk maakt. Bovendien moet het kruisend verkeer vanuit de Achterbergsestraatweg (west) het tweerichtingsfietspad oversteken, waarbij fietsers voorrang hebben en mogelijk over het hoofd gezien worden door het invoegende verkeer naar de Bergweg (west). De veiligheidsregio Utrecht (VRU) en Openbaar vervoeder (Syntus) zijn geraadpleegd voor dit project. Beide partijen geven aan dat volledige afsluiting van de Achterbergsestraatweg geen optie is, aangezien dit problemen zou veroorzaken voor busverkeer en de bereikbaarheid van de brandweerpost. De voorgestelde oplossing om de Achterbergsestraatweg (west) om te bouwen tot een busbaan tussen de brandweerkazerne en de aansluiting met de Bergweg (west) wordt als een haalbare optie beschouwd. Hierdoor wordt voorkomen dat regulier verkeer gebruik kan maken van de Achterbergsestraatweg, wat zowel de veiligheid als doorstroming bij het kruispunt N233 ten goede komt.

Daarnaast blijft de route voor het busverkeer ongewijzigd, terwijl de brandweerauto's van de busbaan gebruik kunnen blijven maken. Wanneer blijkt dat deze optie niet mogelijk is of dat er bezwaren zijn vanuit de omgeving kan de gemeente Rhenen terugvallen op het in standhouden van de huidige situatie. Bestuurlijk overleg Op basis van het bovengenoemde ontwerp vond op 1 juni 2022 een bestuurlijk overleg plaats over de kruising N233 Achterbergsestraatweg. Bij de wethouder is het belang benadrukt om de gemeenteraad goed te informeren over de planvorming. Tijdens het overleg is een toezegging gedaan door de provincie om de aanleg van de nieuwe verbindingsweg te financieren zodat gezamenlijk de veiligheid rondom het kruispunt verbeterd wordt. Werksessie Gemeenteraad Op 24 augustus 2022 vond er een werksessie plaats met de gemeenteraad, waarbij de projectleiding en de wethouder aanwezig waren om de gemeenteraad bij te praten over de totstandkoming van de voorkeursvariant. Tijdens deze sessie was de terugkoppeling dat men kritisch was over het afsluiten dan wel niet inrichten van de busbaan op de Achterbergsestraatweg (west). Uit de terugkoppeling kwam niet naar voren dat andere alternatieven nog onderzocht moesten worden.

Op ambtelijk niveau heeft de gemeente Rhenen aangegeven na de werksessie, dat er vanuit de projectleiding onvoldoende capaciteit beschikbaar is om het project verder uit te werken. Omwille van de politieke gevoeligheid van het project is besloten om het project on-hold te zetten totdat er capaciteit vanuit de gemeente beschikbaar is. Op 14 oktober 2022 heeft er een overleg met WWVO plaatsgevonden samen met de gemeente waarbij de totstandkoming van het ontwerp is besproken en toegelicht. Hoewel de wens nog altijd aanwezig was voor een verdiepte ligging, was er begrip voor de uitwerking van dit plan.

6 van 8

Aanvullend zijn er eerste gesprekken gevoerd met aanwonenden van de provinciale weg N233. Dit zijn de bomenkweker en de woning Bergweg 72 om de plannen rondom het kruispunt te bespreken. 2023 Begin januari 2023 is een nieuwe projectleider bij de gemeente Rhenen gestart voor de herinrichting van het kruispunt N233 Achterbergsestraatweg. Nadat de projectleider ingelezen was, vond er in mei 2023 een overleg plaats met WWVO, waarbij een duidelijk verzoek werd geuit om de verdiepte ligging van de provinciale weg (nogmaals) af te wegen tegen het eerder gepresenteerde gelijkvloerse variant. Dit benadrukte het belang van zorgvuldige afwegingen tussen beide varianten. In juli zijn verschillende sessies georganiseerd, onder leiding van de gemeentelijke en provinciale projectleiders. Op de beoordeelde thema’s is objectief door een breed expertiseteam vanuit ProRail, de provincie Utrecht en gemeente Rhenen input geleverd om deze verdere verdieping te maken. De thema’s die aan bod komen in de notitie zijn afgestemd met de werkgroep WWVO. In het expertiseteam zaten onder andere verkeerskundigen van de gemeente Rhenen, specialisten van ProRail op het gebied van overwegen, en adviseurs op het gebied van veiligheid en verkeersontwerp van de provincie.

Tijdens deze sessies werden diverse aspecten besproken, waaronder: • Fietsveiligheid; • Verkeersveiligheid; • Spoorwegovergang; • Doorstroming; • Inpassing; • Leefbaarheid; • Uitvoerbaarheid / Fasering en uitvoeringstijd; • Investeringskosten; Uit het afwegingskader in de rapportage blijkt dat de verdiepte ligging van de provinciale weg N233 minder goed scoort dan de voorgestelde gelijkvloerse variant. Op basis hiervan kan objectief geconcludeerd worden dat de gelijkvloerse kruising het hoogste scoort en het meest geschikt is voor de kruising op verschillende vlakken. De volledige rapportage is toegevoegd als bijlage bij deze Statenbrief.

2024 Op 16 januari 2024 vond een werksessie plaats van de gemeenteraad van Rhenen. Tijdens deze bijeenkomst is een toelichting gegeven op het ontwerp, het afwegingsdocument en de voorkeur voor de gelijkvloerse variant en de voorgenomen processtappen voor de gelijkvloerse variant. De terugkoppeling uit deze werksessie was vooral de vraag om de fietstunnel toe te voegen aan de varianten. De wethouder heeft dit verzoek afgewezen omdat er in 2020 een bestuurlijk besluit is genomen over deze fietstunnel. Bovendien was het opnemen van de fietstunnel ook niet in overeenstemming met de wensen van WWVO. In februari 2024 heeft het college van burgemeester en wethouders (hierna B&W) een besluit genomen, waarin zij akkoord zijn gegaan met een principebesluit om de voorgestelde gelijkvloerse variant verder uit te werken.

7 van 8

Na het besluit van het college van B&W is op 4 maart 2024 een nieuwsartikel in de Rijnpost gepubliceerd waarin de wethouder positief stond tegenover het voorgelegde gelijkvloerse ontwerp en hij onderschrijft dat de variant veilig is voor fietsverkeer. Op 5 maart 2024 waren twee informatiesessie georganiseerd vanuit de gemeente om de aansluitende plannen van de gelijkvloerse variant te presenteren. Dit bood de bewoners de kans om meer inzicht te krijgen in de plannen en om eventuele zorgen of vragen te uiten. Ten slotte vond op 14 maart 2024 een commissievergadering bij de gemeente Rhenen plaats. Op 26 maart 2024 is er vervolg gegeven aan de commissievergadering waarbij verduidelijking is gegeven op de plannen en de totstandkoming van de plannen. Vervolgprocedure / voortgang: Hoewel er tijdens eerdere werksessies met de gemeenteraad weinig bezwaren tegen de plannen zijn geuit, zijn er sinds de publicatie van de gemeentelijke aansluitingen op het kruispunt aan de omgeving, een aantal bezwaren ontstaan met betrekking tot de voorgestelde gelijkvloerse variant en de gemeentelijke aansluitingen. Ons zijn geen nadere feiten of onderbouwingen bekend, anders dan de hierboven beschreven rapportages, die nog altijd actueel en toekomstbestendig zijn. Hierdoor zien wij ook geen mogelijkheden om in dit dossier tot een andere keuze te komen voor het provinciale deel van deze kruising.

De eerste vervolgstap die genomen is, was een bestuurlijk overleg waarbij we het belang van de samenwerking in dit plan wederzijds hebben onderstreept. Een besluit van de gemeenteraad over hoe ze verder willen met de aansluitende wegen is noodzakelijk. Dit kan ertoe leiden dat wij geen andere keuze hebben dan om het ontwerp te versoberen waarbij de gemeentelijke wegen niet worden aangepast en we de provinciale weg solitair verbeteren. Dit heeft zeker niet onze voorkeur omdat ook juist op het gemeentelijk wegennet veel winst qua verkeersveiligheid te halen is. Gelijktijdig met verzending naar u is deze brief ook aan het college van de gemeente Rhenen toegestuurd.

Gedeputeerde Staten van Utrecht,

Voorzitter, mr. J.H. Oosters

Secretaris, mr. drs. A.G. Knol-van Leeuwen

8 van 8

Bijlage 2 Brief gemeente Rhenen Statenbrief Tijdlijn Kruising N233 Achterbergsestraatweg te Rhenen 20240507_ondertekend AvS 07052024

5 van 5

Gemeente Rhenen t.a.v. College van burgemeester en wethouders Postbus 201 3910 AE RHENEN Onderwerp Datum Documentnummer Telefoonnummer E-mailadres Domein/opgave Team Bijlage

Tijdlijn Kruising N233 Achterbergsestraatweg te Rhenen 07‑05‑2024 UTSP-1670940636-943 +31618300480 koen.van.rooijen@provincie-utrecht.nl MOB PPM Statenbrief Tijdlijn Kruising N233 Achterbergsestraatweg in Rhenen (inclusief 3 bijlagen)

Geachte College, Op 3 april 2024 stond de Statenbrief N233 Achterbergsestraatweg op de agenda van de commissievergadering Milieu en Mobiliteit van Provinciale Staten. Na het inspreken door raadslid Wiesenekker en wethouder Boerkamp van Rhenen is door de Staten verzocht een tijdlijn op te stellen voor het project N233 Achterbergsestraatweg in Rhenen. Hierbij ontvang u de Statenbrief Tijdlijn Kruising N233 Achterbergsestraatweg in Rhenen en de daarbij behorende bijlagen. Zoals ook met wethouder Boerkamp besproken in ons bestuurlijk overleg op 17 april zien wij op basis van de voorliggende informatie geen andere mogelijkheden dan een gelijkvloerse kruising voor het provinciale deel van deze kruising. In een verdere constructieve samenwerking tussen gemeente en provincie komen we graag tot een gedragen plan waarbij de aansluitende gemeentelijke wegen op de N233 ook worden aangepast. Er is juist met de aanpassingen op de gemeentelijke wegen veel winst te behalen qua verkeersveiligheid. We helpen u graag met het verstrekken, vergaren en toelichten van informatie ten behoeve van uw gesprek met de raad en omgeving. Hoogachtend, Gedeputeerde Staten, namens hen,

André van Schie Gedeputeerde Mobiliteit, Economie en Digitalisering

1 van 1