Bijlage 6 Informatienota stand van zaken energieopgave

Informatienota college/raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder

: : : :

Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

: : :

Sjoerd Doggen

Kennisnemen van:

Het college besluit: 1. Kennis te nemen van de informatienota over stand van zaken energieopgave, die opvolging geeft aan de motie Realisatie alternatieve energieopwek (bijlage 2); 2. De informatienota stand van zaken energieopgave aan te bieden aan de raad. Aanleiding/korte voorgeschiedenis Deze informatienota is opgesteld naar aanleiding van de Motie Realisatie alternatieve energieopwek. De motie roept het college op om de gemeenteraad voor de bespreking van de Routekaart Duurzaamheid te informeren over: a. Waar we staan in de realisatie van de RES 1.0, op basis van actuele inventarisatie; b. Welke projecten in voorbereiding zijn; c. Welke mogelijkheden er zijn van een doorstart van h et initiatief Zonneveld Nude, met of zonder de huidige initiatiefnemers en met ondersteuning door de Provincie Utrecht; d. Welke aanvullende mogelijkheden er zijn om zonnevelden te realiseren, bij voorkeur op restgronden en/of d.m.v. dubbel ruimtegebruik bij Remmerden; e. Hoe de kaders heroverwogen moeten worden wanneer a t/m d onvoldoende opleveren. RES-bod: 31 GWh voor Rhenen in 2030 Met regio Foodvalley hebben we een gezamenlijk bod voor de Regionale Energie Strategie, de RES 1.0. Hierin staat hoeveel GWh duurzame energie de regio in 2030 wil opwekken. Dit bod is gebaseerd op bestaande technieken, zonne- en windenergie. Het Rhenense bod is 31 GWh.

Kaders en richtlijnen  Klimaatwet  Programmaplan energietransitie provincie Utrecht  RES_1.0_regio Foodvalley 2021_  Bestuursprogramma 2022-2026 gemeente Rhenen

1

Toelichting a. Waar staat Rhenen in de realisatie van de RES 1.0?

Figuur 1 Hoeveelheid duurzaam opgewekte stroom van de grote zon-op-dak-systemen (kleine zon-op-daksystemen tellen hierin niet mee). Bron: Klimaatmonitor - Zonnestroom (systemen groter dan 15 kW) - Rhenen

Om het RES-bod te behalen, zet Rhenen nu in op zon-op-dak. Tot en met 2023 is 7 GWh gerealiseerd (zie figuur 1). Over 2024 zijn nog geen gegevens beschikbaar. In figuur 2 is de ontwikkeling tussen 2020 en 2023 te zien.

Figuur 2 geeft de ontwikkeling in de afgelopen jaren weer, van 2024 zijn nog geen nieuwe gegevens beschikbaar, maar de verwachting is dat de groei verder afvlakt.

Dit betreft enkel de grotere zon-op-dak-systemen (> 15 kW vermogen), dat zijn systemen met meer dan 50 panelen. Ruim 4 GWh daarvan ligt op grote daken op industrieterrein Remmerden. De kleinere systemen, bijvoorbeeld op huizen, tellen niet mee voor de realisatie van het RES-bod. Dit is landelijk bepaald. Conclusie Waar staat Rhenen in de realisatie van de RES 1.0? Rhenen realiseerde in 2023 7 GWh. Dat betekent dus nog een opgave van (31–7=) 24 GWh. b. Welke projecten zijn in voorbereiding?

2

De projecten die nog een bijdrage kunnen leveren de komende jaren zijn drieledig:  Aanvullende grote zon-op-dak-systemen  Zon-op-restgronden (zie punt d)  Energie op land (zie punt e) Zon-op-dak-groot In 2023 lag voor 4 GWh aan zon-op-dak in Remmerden. De maximale capaciteit is 8 GWh. De helft hiervan is dus al bereikt. Dit onderzocht Buro Loo in 2023 (zie bijlage 1). De verwachting is dat het aantal zon-op-dak-systemen de komende jaren toeneemt, maar dat het minder snel toeneemt dan voorheen.

Figuur 3 weergave verdere invulling RES-bod met zon op daken en restgronden .

Conclusie Op dit moment ligt op Remmerden 4 GWh aan zon-op-dak-groot. De andere projecten die in voorbereiding zijn, staan bij punt d en punt e. c.

Welke mogelijkheden er zijn van een doorstart van het initiatief Zonneveld Nude, met of zonder de huidige initiatiefnemers en met ondersteuning door de Provincie Utrecht De huidige initiatiefnemer onderzoekt de mogelijkheden voor een doorstart. Doordat een aantal stakeholders zich hebben teruggetrokken, is minder grond beschikbaar. Het project is daardoor niet meer rendabel. Om de business case sluitend te krijgen, zoekt de initiatiefnemer naar andere gronden. De provincie Utrecht heeft enkel de rol van vergunningsverlener in dit traject. d. Welke aanvullende mogelijkheden er zijn om zonnevelden te realiseren, bij voorkeur op restgronden en/of d.m.v. dubbel ruimtegebruik bij Remmerden De gemeenteraad heeft diverse opties genoemd om te onderzoeken voor het opwekken van energie. Wij beantwoorden deze vraag daarom breder dan alleen de zonnevelden (bij voorkeur) op restgronden en/of d.m.v. dubbel ruimtegebruik bij Remmerden. Dubbel ruimtegebruik op 2 potentiële locaties levert ongeveer 0,1 GWh op Het retentiebassin is een potentiële plek voor zon-op-restgrond en dubbel ruimtegebruik in de gemeente Rhenen. Op dit moment wordt hiervoor gewerkt aan een samenwerkingsovereenkomst tussen de Energie Coöperatie Rhenen en de gemeente. Ook de parkeerplaats van de Paardenmarkt is een potentiële plek.

De opbrengst van deze twee locaties is vergelijkbaar met twee bedrijfsdaken levert naar schatting ongeveer 0,1 GWh op (zie figuur 3). Geen directe invloed en beperkte opbrengst daken agrarische en andere bedrijven 3

Mogelijk is meer energie op te wekken op grote daken van agrarische en andere bedrijven. Deze keuze kunnen ondernemers enkel zelf maken. Voor impact op de energieopgave zal dit om grote aantallen moeten gaan, bijvoorbeeld +/- 5.000 stuks voor ongeveer 2 GWh. Er zijn reële kanttekeningen te plaatsen met betrekking tot netcongestie, kosten en onduidelijkheid rondom salderingsregelingen. De gemeente heeft geen invloed op deze (extra) energie-opwek. Mogelijkheden op Remmerden zijn zeer beperkt Ongeveer 45-50% van de daken op Remmerden hebben een PV-installatie, dit blijkt uit het onderzoek van Buro Loo. Dit zijn veelal grootverbruikers. Dit is ongeveer 4,09 GWh aan vermogen. Indien (theoretisch) 100% van de bedrijven een PV-installatie zou hebben dan komt er maximaal 4 GWh aan vermogen bij. Een PV-installatie is voor kleinverbruikers niet rendabel Vooral kleinere bedrijven hebben geen PV-installatie. Een belangrijke reden is, naast bouwkundige beperkingen, dat deze bedrijven aangemerkt worden als ‘kleinverbruik’. Voor hen vervalt de salderingsregeling per 2027 en daarmee een belangrijk motief om eventueel te investeren. Dubbel ruimtegebruik Daarnaast is weinig dubbel ruimtegebruik mogelijk. De bebouwingsdichtheid is hoog, de vrije ruimte zeer beperkt. De gemeente is grotendeels geen eigenaar van gronden.

E-Hub is nog in onderzoek, maar levert weinig energie-opwek op Er zijn twee scenario's voor een E-hub in onderzoek. De uitkomsten worden eind 2025 verwacht. De verwachte opbrengst van energie-opwek is nihil, maar draagt bij aan problemen van grootverbruikers op Remmerden op het gebied van netcongestie. Zonnepark Remmerden is geen reële mogelijkheid De provincie Utrecht wilde geen medewerking aan het oude initiatief, omdat het in NNN-gebied ligt. Geen kerncentrale in onze omgeving en verkenning kernreactor (SMR) door de provincie Utrecht Het kabinet heeft 2 nieuwe locaties aangewezen voor nieuwe grotere kerncentrales. Hierbij is de periferie van de gemeente niet aan de orde. Naast de grotere kerncentrales zijn Small Modular Reactor (SMR) een kleinere mogelijkheid. Ze zijn bedoeld als een flexibele en schaalbare oplossing voor (lokale) energieopwekking. Provinciale Staten van Utrecht heeft in november 2024 een amendement aangenomen dat pleit voor een actievere rol in de verkenning van SMR’s. Dit vanuit het idee dat SMR’s mogelijk elektriciteit en warmte zouden kunnen leveren. De provincie Utrecht is voorzichtig aan het verkennen hoe SMR’s potentieel passen binnen haar energievisie en staat open voor verder onderzoek. Tegelijk achten zij een kleine kernreactor op korte termijn (voor 2040) praktisch onhaalbaar door wettelijk, financiële en maatschappelijke vraagstukken.

In de toekomst biedt het spoornetwerk mogelijk kansen Landelijk zijn ProRail, NS en andere vervoerders met het ministerie bezig met mogelijkheden voor energieopslag in combinatie met de spoorinfra. Het landelijke spoornetwerk biedt kansen en beperkingen, denk aan hoge kosten, technische complexiteit en regelgeving. Naar voorzichtige inschatting (onderzoek Strukton/spoorwegdivisie) zijn concrete oplossingen op kleine schaal niet eerder te verwachten dan 2030-2032.

Conclusie De gemeente Rhenen volgt ontwikkelingen op het gebied van energie-opwek op de voet. Veel ideeën voor alternatieve energie-opwerk staan nog in de kinderschoenen. Voor het behalen van het RES-bod in 2030 zijn deze initiatieven niet op tijd gerealiseerd. e. Hoe de kaders heroverwogen moeten worden als a t/m d onvoldoende opleveren 4

De RES richt zich bij het opstellen op bestaande technieken om energie op te wekken: zonneenergie en windenergie. In de informatienota blijkt dat Rhenen voor het RES-bod van 31 GWh nog 24 GWh moet opwekken. Het college onderzocht hoe die opgave kan worden gerealiseerd binnen de kaders van de gemeenteraad. Het initiatief voor het zonneveld Nude ligt op dit moment stil. De potentiële opwek van 17,4 GWh kan hierdoor nog niet worden gerealiseerd. De mogelijkheid bestaat dat de initiatiefnemers dit project weer oppakken en dan levert het een grote bijdrage aan het RES-bod. Andere opties, die een kleinere bijdrage leveren in het aantal op te wekken GWh, passen binnen de kaders van de raad, maar zijn of worden nog niet gerealiseerd om onder d. genoemde redenen. Daarmee is de opgave voor dit moment om nog 24 GWh te realiseren voor 2030. Andere initiatieven om met zonne-energie of windenergie het huidige RES-bod te behalen passen niet binnen de door de gemeenteraad gestelde kaders. De conclusie is dan ook dat de kaders moeten worden heroverwogen om het RES-bod te halen.

Communicatie N.v.t.

Vervolgprocedure In de gemeenteraadsvergadering van november ligt de Routekaart Duurzaamheid voor. De uitkomsten van deze informatienota worden daarin meegenomen.

Bijlagen Bijlage 1: Zon op dak Remmerden Bijlage 2: 17 M 2 Motie vreemd SGP, RB, D66 en VVD realisatie alternatieve energieopwek

5