Bijlage 4 - Vrijwilligerswerk met een Mandaat Waardering Werving en Waarborgen maar macht maal arm is kracht maal arm (16 sept)

DE werkelijkheid was macht maal arm is kracht maal arm

Citaat: “Het vergroten van machtsafstand leidt vaak tot verzet, desinteresse

of terugtrekking bij degenen met minder macht. Het verkleinen van machtsafstand (meer gelijkwaardigheid, invloed en participatie) leidt juist tot meer betrokkenheid en loyaliteit.” De vrijwilligers van de ASD R, die in december 2024 ontslag namen, hadden - de meesten - vele jaren trouw een toenemend aantal uren besteed aan het ingewikkelder worden werk als Lid van de Adviesraad Sociaal Domein van de Gemeente Rhenen. Nadat voorzitter en de betreffende leden ontslag hadden genomen, belegde de portefeuillehouder een 'Afscheidsavond’. Met een boeket bloemen en lovende woorden en hapje drankje. Ook voor de twee aanblijvende leden,, die zij no één maal ontmoette in 2025. Zij sprak jen toe met jet besluit dat er geen Adviesraad meer zou zijn en dat zij zich ging beraden op wat anders. Nee géén hulp nodig van de twee overgeblevenen. Einde. En dat wás het dan.

pag. 1 van 5 Machtafstand = de mate waarin beslissingsmacht, informatie en invloed ongelijk verdeeld zijn. – Arie Stuijt.

DE werkelijkheid was macht maal arm is kracht maal arm Nu is het beslist niet zo dat deze vrijwilligers dit soort werk doen om een onderscheiding, of een mooie afscheidsoorkonde te krijgen. Of ( op z’n minst) een nette ontslagbrief met wat dankwoorden er in De voldoening, die dus uitbleef, is veel belangrijker als motivatie. Is nu voor een adviesraad - toch een apart soort vrijwilligerswerk, want een mens zou het acht jaar kunnen doen, geen geschiktere manier te ontwikkelen die ook een PR waarde heeft voor toekomstige vrijwilligers voor de Adviesraad? Zoals het nu is, is moeilijk voorstelbaar dat er op een 20000 inwoners waarvan een 5600 stemgerechtigden, voldoende geschikte vrijwilligers voor dit werk zijn te vinden. Eerstens: wat vérgt de positie van een vrijwilliger? De benoemingseisen. De bereidheid tot noodzakelijke continue bijscholing plus een duidelijke training in adviesvaardigheden. De moeilijkheid van de effectieve omgang met de in de advisering betrokkenen. Van de mensen in de gemeente, tot de politici en de ambtenaren. De Koepel Adviesraden tracht duidelijk te zijn in wat eisen aan leden van een adviesraad zijn. Kan de gemeente Rhenen dat ook zijn? Vanuit de 'stakeholders? Dus de burgers, de mensen met problemen in het sociaal Domein, de portefeuillehouders, de gemeenteraadsleden.

En hoe handhaaft de Adviesraad als geheel en in elk lid de onafhankelijkheid en dat recht tot frank en vrij advies geven, gevraagd én ongevraagd? Want dat alles is wat is uitgebleven in 2024. En wat in de toekomst van de Adviesraad wervend voor nieuwe leden en tevredenheid gevend voor de gemeenteraadsleden behoort te worden. Wat ik beschrijf raakt direct aan een kernprobleem van veel Adviesraden in Nederland (Neem kennis van wat in Venray speelt) : het gebrek aan structurele waardering, onduidelijkheid over rol en positie, en onvoldoende investering in ondersteuning en professionalisering. Hieronder geef ik een voorstel hoe het zou kúnnen worden verwerkt in “het Herstelplan voor de Adviesraad Sociaal Domein Rhenen”, pag. 2 van 5 Machtafstand = de mate waarin beslissingsmacht, informatie en invloed ongelijk verdeeld zijn. – Arie Stuijt.

DE werkelijkheid was macht maal arm is kracht maal arm onder een specifiek hoofdstuk, of bijlage ,dat gericht is op waardering, werving en positionering van vrijwilligers in de Adviesraad. Hoofdstuk X – Vrijwilligerswerk met een Mandaat: Waardering, Werving en Waarborgen Een terugblik op het vertrek van de leden in 2024 In december 2024 namen de meeste leden van de Adviesraad Sociaal Domein afscheid, na vaak vele jaren van intensieve inzet. Zij hadden hun vrijwillige veeleisende taak zien veranderen: het werk werd complexer, het aantal uren nam toe, en het politiek-bestuurlijk krachtenveld werd uitdagender. Na hun vertrek werd er door de portefeuillehouder een afscheidsavond georganiseerd – met bloemen, lovende woorden, en dankbetuigingen, ook richting de twee leden die bleven. Maar ondanks deze goedbedoelde geste, ontbrak iets fundamenteels: de werkelijke waardering van het werk zelf.

Vrijwilligerswerk in een Adviesraad is geen gewone vrijwilligersrol.

Het vraagt om inhoudelijke deskundigheid, bestuurlijke sensitiviteit, onafhankelijkheid, communicatiekracht én een zeker incasseringsvermogen. Wat uitbleef was die éne essentiële motivator: de ervaring dat je werk ertoe doet en wordt gezien, gewaardeerd én

opgevolgd.

Een ander soort vrijwilligerswerk Een lidmaatschap van een adviesraad vergt meer dan ‘iets terug willen doen voor de samenleving’. Het vraagt: • Toetredingseisen die helder zijn en aansluiten bij de maatschappelijke complexiteit. • De bereidheid tot voortdurende bijscholing (actualiteit, wetgeving, methodiek). • Training in adviesvaardigheden en omgaan met ambtenaren, politici en burgers. • Een stevig bewustzijn van de eigen rol: onafhankelijk, deskundig, en representatief maar altijd adviserend,. De Koepel Adviesraden benadrukt dit ook in haar landelijke handreikingen: een adviesraad is geen inspraakorgaan, maar een pag. 3 van 5 Machtafstand = de mate waarin beslissingsmacht, informatie en invloed ongelijk verdeeld zijn. – Arie Stuijt.

DE werkelijkheid was macht maal arm is kracht maal arm formeel en onafhankelijk advieslichaam, met een duidelijke plek in het lokaal bestuur. Waardering en PR: toekomstbestendig maken van de raad De manier waarop in 2024 afscheid werd genomen, benadrukt de noodzaak van een herziening. Waardering moet méér zijn dan een bloemetje achteraf. Er is behoefte aan: • Een ritueel van waardering: bijvoorbeeld een gemeentelijke ‘oorkonde van verdienste’, een publieke toespraak van de burgemeester in de raadszaal, en een plaats in de gemeentelijke communicatie. • Een doorlopende motivatie en support: jaarlijkse evaluatiegesprekken, toegang tot scholing, goede onkostenvergoeding, ambtelijke ondersteuning. • Publieke zichtbaarheid: laat de adviesraad zichzelf presenteren op bijeenkomsten, met verhalen over wat het werk inhoudt, welke impact het heeft, en waarom het zinvol is. Heldere positionering De gemeente Rhenen kan, in navolging van de Koepel Adviesraden, heldere eisen en verwachtingen opstellen over: • De selectie van leden • De rol van training en scholing • De spelregels voor onafhankelijke advisering • De omgang met stakeholders (burgers, cliënten, raad, college en ambtelijk apparaat) Vanuit die helderheid ontstaat ook iets anders: vertrouwen.

Vertrouwen van de raad in de adviesraad, maar ook vertrouwen van nieuwe vrijwilligers dat dit werk zin heeft, gewaardeerd wordt en impact kan maken. Onafhankelijkheid als kernwaarde Het jaar 2024 toonde wat er mis kan gaan als die onafhankelijkheid niet voldoende wordt gewaarborgd. De adviesraad voelde zich niet gehoord, niet serieus genomen en niet in staat om ‘frank en vrij’ te adviseren. pag. 4 van 5 Machtafstand = de mate waarin beslissingsmacht, informatie en invloed ongelijk verdeeld zijn. – Arie Stuijt.

DE werkelijkheid was macht maal arm is kracht maal arm Dat moet in 2025 en daarna fundamenteel anders. Een hernieuwde gedragscode, een jaarlijks ‘onafhankelijkheidsgesprek’, en duidelijke kaders voor gevraagd én ongevraagd advies zijn daarin essentieel. Aanbeveling voor het Herstelplan: • Neem deze analyse op in het Herstelplan als zelfstandig hoofdstuk of bijlage. • Sluit af met concrete voorstellen: o.a. herziening van de wervingsprocedure, samenwerking met communicatieafdeling voor zichtbaarheid, waarderingsritueel bij vertrek, en training & scholing als voorwaarde voor toetreding. Schrijf hiermee en met bronnen (als de Koepel, als Movisie, als adviesorganen, een "Reflexie Essay Adviesraad” Een Reflexie-essay: Vrijwilligerswerk met Mandaat Bronnen: • Koepel Adviesraden Sociaal Domein (2022). Handreiking voor

adviesraden in het sociaal domein. • Movisie (2022). Samenwerken met adviesraden: praktijkvoorbeelden en aanbevelingen. • Movisie (2023). Waardering en motivatie in vrijwilligerswerk met impact. Interviews en beluisterde ervaringen van leden van de Adviesraad Sociaal Domein Rhenen (2024-2025) •

pag. 5 van 5 Machtafstand = de mate waarin beslissingsmacht, informatie en invloed ongelijk verdeeld zijn. – Arie Stuijt.