Bijlage 4 Posters opgave per deelgebied

Utrechtse Heuvelrug en Grebbeberg De stuwwal is van oorsprong hoog en droog. Een netwerk van rechte paden en lanen kenmerken het landschap, delen zijn omgevormd van heide naar productiebos. Het bos wordt deels al omgevormd naar soorten die beter bestand zijn tegen droogte en hitte, zoals op landgoed Prattenburg. In de stuwwal ligt een grote zoetwaterbel verborgen. Aan de randen van de heuvelrug sijpelt het kwelwater de grond uit. Het is een geliefd gebied voor een kort ommetje of langere tochten te voet, op de fiets of te paard. De Grebbeberg vertelt het verhaal van WOII en ontvangt vele bezoekers per jaar. Drinkwater gebied

Drinkwater gebied Kaart, Bron: Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden

Water vasthouden en infiltreren .

Afbeelding Heuvelrug, Bron: Bureau Buitenklank

Water vasthouden en infiltreren kaart, bron: Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden

Cultureel erfgoed

De rol die de Heuvelrug en Grebbeberg kunnen spelen in een vitaal landelijk gebied is: • Water vasthouden en infiltreren voor:

Cultureel erfgoedkaart, Bron: Regio Foodvalley/Fabrications

het verhogen van het grondwater, aanvullen van de zoetwaterbel, minder wateroverlast in de kernen. • Beheer van gezonde bodems (stuwwalafzettingen) die meer water kunnen vasthouden en het bodemleven versterken. • Vergroten biodiversiteit door ecologisch (bos)beheer en minder verzuring door stikstofreductie. • Versterkte ecologische verbindingen met de uiterwaarden en het Binnenveld via de flanken. • Balans tussen natuurherstel, recreatie en cultureel erfgoed.

Uiterwaarden Rhenen grenst aan één van de langste rivieren van Europa, de Rijn. Ze is zeer bepalend geweest voor de ontwikkeling van de stad. De uiterwaarden worden nu vaak natuurlijk beheerd en kennen een wisselende waterstand. Het gebied is een Natura 2000-gebied en biedt prachtige wandelmogelijkheden. Sommige percelen worden beheerd als grasland als voer voor vee. Ten zuiden van de Grebbeberg ligt het unieke natuurgebied de Blauwe Kamer, waar runderen en paarden grazen. Dit gebiedt trekt jaarlijks vele bezoekers.

Waterkwaliteit (KRW)

Bodemsoorten

Kaderrichtlijn Water Kaart / waterkwaliteitskaart Bron: Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden

Droogtegevoelige natuur

Bodemkaart, Bron: Regio Foodvalley/Fabrications

51% van het landoppervlakte van de gemeente Rhenen is Natuurnetwerk Nederland (NNN) of Natura 2000-gebied.

Natura 2000 & NNN

Droogtegevoelige natuur kaart, Bron: Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden

Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland, Bron: Regio Foodvalley/Fabrications

De rol die de uiterwaarden kunnen spelen in een vitaal landelijk gebied is: • Ruimte voor waterberging bij veel regen. • Versterkte verbindingen met de Heuvelrug en het Binnenveld voor het vergroten van het ecologisch netwerk. • Ecologisch beheer en natuurinclusieve agrarische activiteiten voor het vergroten van biodiversiteit. • Beheer van gezonde bodems (rivierafzettingen) die meer water kunnen vasthouden en het bodemleven versterken. • Herstelde natuur in Natura2000 gebied (stikstofreductie en herstel waterkwaliteit). • Verkoeling en schaduwrijke plekken bij hete perioden, landschapsbeleving en recreatie.

Zuidelijke en Noordelijke Flanken Op de flanken aan de noordoost en zuidwest kant van de Heuvelrug waren vroeger de akkers te vinden. De akkers bij Elst, aan de zuidwestflank, stonden bekend om de tabaksplantages en tabaksschuren. Nu is het een natuurgebied dat begraasd wordt door runderen en paarden, met een halfopen landschap. Ook is er op verschillende plekken akkerbouw te vinden. De noordflank ligt deels tussen de Utrechtse Heuvelrug en Veenendaal. De smalle strook herbergt agrarische bedrijvigheid en woningen. Meer naar het zuiden zijn er agrarische bedrijven met akkerbouw, veeteelt en enkele boomgaarden. In de flanken vallen een aantal randzones waar een visie voor gemaakt wordt.

Wateroverlast

Wateroverlast kaart, Bron: Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden

Landschappen

Landschapstypen kaart, Bron: Regio Foodvalley/Fabrications

Agrarische percelen

Agrarische percelen

Agrarische percelen, Bron: gemeente Rhenen

Ecologische verbindingen

Ecologische structuren kaart, Bron: gemeente Rhenen

De rol die de beide flanken kunnen spelen in een vitaal landelijk gebied is: • Verduurzaming van de landbouw, zoveel mogelijk circulair, voor verbetering van luchtkwaliteit, stikstofreductie en minder uitspoeling naar water en bodem. • Verbreding van activiteiten op agrarische bedrijven. • Opvangen van water bij piekbuien voorkomt wateroverlast in kernen en op akkers. • Beheer van gezonde bodems (essen en stuwwalafzettingen) die meer water kunnen vasthouden en bodemleven vergroten. Essen zijn waardevolle grond voor voedselproductie. • Heldere ruimtelijke ordeningskeuzes voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en inpassing van functies als wonen en werken in de randzones. • Ecologische verbindingen binnen de flanken (groenblauwe dooradering) en via de flanken met de Heuvelrug, de uiterwaarden en het Binnenveld. • Versterkte basiskwaliteit natuur voor behoud van algemene soorten. Vergroening biedt verkoeling bij hittestress dichtbij huis.

Binnenveld Ten westen van de Grift ligt een divers, agrarisch landschap met een sterke sociale cohesie. We vinden hier een lange geschiedenis van veeteelt, grasland, akkerbouw en natuur. Het landschap kent droge hogere delen en natte lagere delen. Het broekontginningenlandschap (‘broek’ is nat) bestaat uit blokverkaveling, grote vergezichten, rechte wegen en bomenrijen. In het (drogere) kampenlandschap zie je lang gerekte kavels, kavelbeplanting en bebouwing als een lint door het landschap lopen. De Grift is een gegraven ontwateringskanaal uit de 15e eeuw, dat loopt tot aan de randmeren in het noorden. Rondom de Grift ligt een agrarisch landschap met daarbij een uniek veengebied. Hierin liggen de Achterbergse Hooilanden. Ten oosten van de Grift, in Gelderland, vinden we het natuurgebied de Binnenveldse Hooilanden. Luchtkwaliteit

Agrarisch Landgebruik

32% van het landoppervlak van de gemeente Rhenen is agrarische grond. Agrarisch Landgebruik kaart, Bron: Regio Foodvalley/Fabrications

Kwelgebieden

Luchtkwaliteit/fijnstof kaart 2018, Bron: Omgevingsdienst Utrecht

Stikstofemissies

Stikstofemissies Hoog

Laag

Stikstofemissie kaart 2017 (totaal NH3), Bron: Gemeente Rhenen

Kwelgebieden kaart, Bron: Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden

Binnen de gemeente Rhenen is 6,1% van de gevestigde bedrijven en 5,2% van de banen onderdeel van het agrocomplex.

De rol die het Binnenveld kan spelen in een vitaal landelijk gebied is: • Agrarisch economisch hart van de gemeente, behouden van aantrekkelijk vestigingsklimaat, vergunningsruimte en heldere ruimtelijke ordeningskeuzes. • Verduurzaming van de landbouw, zoveel mogelijk circulair, voor verbetering luchtkwaliteit, stikstofreductie en minder uitspoeling naar water en bodem. • Verbreden van de activiteiten op de agrarische bedrijven met passende nevenactiviteiten. • Herstelde natuur in naastgelegen Natura2000 gebied (stikstofreductie, herstel waterkwaliteit). • Beheer van gezond bodems (dekzand en veengebied) die meer water kunnen vasthouden en bodemleven vergroten. • Waterpeil aanpassingen voor herstel van veen en droogtegevoelige natuur. Meer kwel en ruimte voor waterberging. • Versterkte basiskwaliteit natuur voor behouden van algemene soorten. • Ecologisch beheer van randen, natuurvriendelijke oevers en landschapselementen ten behoeve van vergroten biodiversiteit (groenblauwe dooradering). • Ecologische verbindingen langs Grift en van Binnenveld naar Heuvelrug en de uiterwaarden.