Bijlage 4 Fiets veilig actieplan Rhenen

Fietsveilig-actieplan

Deze foto is gemaakt door Willemien Kranenburg-Halsema uit de gemeente Rhenen. Broer en zus fietsen hier samen naar school op de Koerheuvelweg. Op dit stukje van de schoolroute mogen ze naast elkaar fietsen.

December 2017

1

Inhoudsopgave

Voorwoord van wethouder Jan Kleijn

3

Samenvatting

4

1. Inleiding: fietsers en de aandacht die zij verdienen

5

2. Visie van het gemeentebestuur

7

3. Wat zegt de fietsende inwoner?

12

4. Drie acties voor vaker en veiliger fietsen plus vervolg

21

Colofon

2

23

Voorwoord Beste inwoners, Nederland is een fietsland waar steeds meer wordt gefietst. Dit geldt gelukkig ook voor Rhenen. Ik juich deze ontwikkeling toe! Ik ben zelf een fanatieke fietser en sta bekend als de fietsende wethouder. Voor zo goed als alles neem ik de fiets; slechts zelden stap ik in de auto. Ik vind fietsen ook belangrijk, omdat het gezond is om te doen en goed is voor het milieu. Bovendien levert fietsen een goede bijdrage aan de doorstroming van het verkeer. Als wij met zijn allen meer gaan fietsen, zijn er minder voertuigen op de weg. Dit verbetert de bereikbaarheid van onze woningen, bedrijven, winkels en andere voorzieningen. Ik zou graag willen dat mensen een bewuste keuze maken: “Neem ik de auto of toch de fiets?”. Fietsen verdient meer aandacht. Daarom hebben wij als college van burgemeester en wethouders een visie op fietsen geformuleerd. Want wat willen we in de gemeente dat er ontstaat door meer aandacht voor de fiets? Eén antwoord was direct duidelijk: dat het veilig is om te fietsen! Behalve een visie, wilden zowel de gemeenteraad als het college ook graag weten wat inwoners van fietsen in Rhenen vonden. Daarom heeft de gemeente allerlei activiteiten georganiseerd om te horen hoe veilig u het fietsen in onze gemeente vindt. Zo heb ik samen met een aantal van u en met verschillende raadsleden gesproken op de bijeenkomst van 25 september.

Op deze bijeenkomst bleek dat ook u veilig fietsen één van de belangrijkste zaken vindt. Het was fijn om die visie te delen. En in Rhenen, Achterberg en Elst hebben we met elkaar rondgefietst om ter plaatse te kijken naar de veiligheid voor fietsers. Ik dank u allen hartelijk voor uw bijdragen, ook wanneer u ons op straat te woord hebt gestaan of de digitale enquête hebt ingevuld! Zo samen optrekken, geeft beter beleid en is goed voor onze gemeenschap. Vanaf volgend jaar pakken we, ook weer met elkaar, een aantal van de prioriteiten op die u als inwoner hebt aangegeven en waar wij als gemeente voor 100% achter staan. We gaan stap voor stap met elkaar te werk en zullen steeds opnieuw keuzes moeten maken, maar we werken vanaf nu gestaag aan veilig fietsen. Ik zal als betrokken inwoner en fanatieke fietser dit proces volgen, want dit is mijn laatste periode als wethouder. De toename aan vrije tijd die hierdoor zal ontstaan, ga ik zeker ook gebruiken om te fietsen in onze prachtige omgeving om te genieten van de bossen! Ik wens u veel veilige fietskilometers toe! Jan Kleijn, wethouder verkeer

3

Samenvatting Fietsen wordt in Nederland alleen maar belangrijker. De wegen worden voller en voor een deel maakt de komst van de elektrische fiets het mogelijk om langere afstanden, bijvoorbeeld naar het werk, op de fiets in plaats van met de auto te doen. Maar vollere wegen en meer fietsen met verschillende snelheden maken dat aandacht voor de veiligheid van fietsers extra belangrijk is. Met dit fietsveilig-actieplan is een begin gemaakt met een brede discussie in de gemeente Rhenen over veilig fietsen. Het gemeentebestuur staat voor samenspraak en duurzaamheid. Bovendien is veiligheid bieden een grote verantwoordelijkheid van de gemeente (Bestuursprogramma 2015-2018). Daarom heeft het gemeentebestuur samen met de gemeenteraad en de inwoners verkend hoe veilig het nu al fietsen is in de gemeente en waar het beter kan. Speciale aandacht is uitgegaan naar de veiligheid van schoolroutes en mensen op leeftijd. Ouderen kunnen met de komst van de elektrische fiets in het heuvelachtige Rhenen langer blijven fietsen. Dat is prachtig én vraagt om extra aandacht. Fietsers zijn sowieso kwetsbaar in het verkeer, ouderen en kinderen nog meer. Uit de verkenning onder inwoners blijkt op de eerste plaats dat de Nieuwe Veenendaalseweg door fietsers als onveilig wordt ervaren. Dit komt met name door de inrichting van de weg in combinatie met het hoogteverschil.

Ook ouders met schoolgaande kinderen en scholieren geven opvallend vaak aan dat zij de Nieuwe Veenendaalseweg gevaarlijk vinden. Het gemeentebestuur stelt daarom voor om met alle mensen die op de één of andere manier zijn betrokken bij de Nieuwe Veenendaalseweg na te gaan wat een betere, ook voor fietsers veiliger inrichting zou zijn. Dit onderzoek kan in 2018 van start gaan; de herinrichting zelf zal in 2020 plaatsvinden. Dit is eerder dan in de planning was voorzien. Een andere opmerkelijk resultaat uit de verkenning is dat er veel meer aandacht mag komen voor training, scholing en voorlichting om fietsen te stimuleren en veiliger te maken. Er is hierbij aandacht voor schoolkinderen, maar ook voor nieuwkomers. Er is bovendien aandacht voor het gedrag van racefietsers, maar ook voor het gedrag van automobilisten. Het gemeentebestuur stelt voor om vanaf 2018 en verder op deze training, scholing en voorlichting in te zetten en buurten, wijken, werkgevers en verenigingen als uitgangspunt te nemen. Ten slotte komt uit de verkenning naar voren dat allerlei geplaatste obstakels misschien een functie dienen, maar regelmatig ook als onveilig worden ervaren door fietsers. Daarom stelt het gemeentebestuur voor om kritisch te kijken naar deze hekjes, sluisjes, tegels en paaltjes en na te gaan of ze de veiligheid van fietsers of andere weggebruikers, waaronder voetgangers, dienen.

Indien dit niet het geval is, stelt het gemeentebestuur voor deze te verwijderen. Dit fietsveilig-actieplan is een tussenproduct in het beleidsvormingsproces om te komen tot een integraal mobiliteitsplan. Dit betekent dat verschillende aspecten die verband houden met fietsen nog niet zijn onderzocht. Een zeer belangrijk aspect dat nog onvoldoende aandacht krijgt in dit fietsveiligactieplan is toerisme en recreatie. Het gemeentebestuur ziet de fiets als drager van economische activiteit en wil het toerisme en de lokale economie stimuleren door kansen van de fiets beter te benutten. Het gesprek met ondernemers wordt vanaf 2018 hierover gezocht.

4

1. Inleiding: fietsers en de aandacht die zij verdienen Het verkeer wordt steeds drukker. Ook wordt er steeds meer gefietst in Nederland (bron: de fietsersbond). Dat laatste is mooi, maar fietsers zijn ook relatief kwetsbare verkeersdeelnemers. Ze worden niet beschermd door het harde omhulsel van een auto en dragen in de regel geen helm. De veiligheid van fietsers is ook een kwestie, omdat er steeds meer verschillende soorten fietsen op de weg komen met uiteenlopende snelheden. Dit kan gevaarlijke inhaalmanoeuvres tot gevolg hebben. Een andere ontwikkeling is de komst van de elektrische fiets. Een uitkomst in de heuvelachtige gemeente Rhenen, met name voor ouderen die nu langer kunnen blijven fietsen. Bovendien bieden elektrische fietsen de mogelijkheid om in kortere tijd langere afstanden te overbruggen. Een goed alternatief voor woon-werkverkeer tussen Rhenen, Achterberg, Elst en omliggende gemeenten. Een buurgemeente als Ede heeft al speciale fietspaden aangelegd om dit verder te bevorderen en Veenendaal is bezig met de planvorming. Waar staat de gemeente Rhenen in genoemde ontwikkelingen?

Visie en beleving gecombineerd De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders hebben het initiatief genomen om nog in deze bestuursperiode met iedereen in de gemeente Rhenen die dat wil, een dialoog over fietsen te starten. Voor het college zijn samenspraak, veiligheid en duurzaamheid centrale waarden (Bestuursprogramma 2015-2018). Vanaf de zomer tot en met de herfst van 2017 is daarom met inwoners gesproken over veilig en veel fietsen. Deze gesprekken liepen parallel aan het uitwerken van de visie van het gemeentebestuur waarvan de basis ligt in het Bestuursprogramma (2015-2018). De gesprekken en de visieontwikkeling vormden samen de start van een beleidsvormingsproces. Dit fietsveilig-actieplan is een tussenproduct in dat proces. In dit fietsveilig-actieplan wordt de visie van het gemeentebestuur op fietsen nader uitgewerkt. Bovendien worden de ervaringen van vele inwoners met veilig fietsen in de gemeente beschreven. De visie en de ervaringen leveren gecombineerd een plan op om vanaf 2018 drie acties uit te voeren die sneller of op de wat langere termijn vaker en veiliger fietsen mogelijk maken.

Drie centrale vragen Dit fietsveilig-actieplan geeft antwoord op de volgende vragen. 1. Wat is de visie van de gemeente op fietsen? 2. Wat vinden fietsers al goed aan fietsen in de gemeente Rhenen en wat kan volgens hen beter? 3. Op basis van de eerste verkenning onder fietsers en de visieformulering door het gemeentebestuur: wat willen we als gemeenschap met elkaar uitzoeken, bespreken en doen om in de gemeente Rhenen in de nabije toekomst veiliger en meer te kunnen fietsen?

Keuzes voor het vervolg Het beleidsvormingsproces tot nu toe leert dat het om een complex proces gaat dat nog de nodige aandacht, dialoog en zorg verdient. Vraag 3 (hierboven) leidt daarom tot een agenda met de

5

onderwerpen om nader uit te zoeken in 2018 en verder. Deze agenda wordt voorgelegd aan de gemeenteraad met de vraag in hoeverre dit de goede prioriteiten zijn voor 2018 en verder. De complexiteit van het onderwerp ‘fietsen’ zit in het feit dat het vele mensen raakt, zoals ouderen, jongeren, alsook bijvoorbeeld ondernemers, vanwege de bereikbaarheid van hun bedrijven. Fietsen raakt ook aan vele beleidsterreinen, zoals milieu, gezondheid, armoedebestrijding en toerisme. Ten slotte, fietsers zijn slechts één type weggebruikers; wat is de verhouding met de andere weggebruikers? Door dit fietsveilig-actieplan is er beter overzicht over wat er nog te doen is voordat fietsen een integraal deel kan vormen van een volwaardig beleidsplan over mobiliteit in het algemeen. De eerste activiteiten om hier naartoe te werken, worden in dit fietsveilig-actieplan op een rij gezet. Er is sprake van een integraal mobiliteitsbeleidsplan wanneer bijvoorbeeld een ontwikkelaar van een mogelijk nieuwe wijk voldoende houvast heeft om de verkeerswegen naar wens van de gemeente in te richten. Deze ontwikkelaar weet dan hoe de gemeente Rhenen wil dat de paden, bermen, verlichting en oversteekplaatsen voor fietsers moeten worden in relatie tot de weg voor automobilisten, het openbaar vervoer en transportverkeer.

Op basis van een mobiliteitsbeleidsplan kunnen bovendien beleidsmaatregelen worden genomen die zijn afgestemd met andere beleidsvelden. Bijvoorbeeld zijn verlichte wegen voor veel fietsers fijn, maar deze zijn niet fijn voor de planten en dieren. De afwegingen die over een punt als deze worden gemaakt, horen in een mobiliteitsbeleidsplan te staan. Op deze wijze biedt een beleidsplan ook houvast aan de gemeente zelf. De gemeenteraad van Rhenen heeft voor het verder brengen van het beleidsvormingsproces en voor het uitvoeren van de drie acties om vanaf 2018 vaker en veiliger fietsen al dichterbij te brengen, een budget van € 150.000,- vrijgemaakt (vaststelling van de perspectiefnota 2017 (28 juni 2016).

Voor wie is dit plan geschreven? Dit Fietsveilig-actieplan is geschreven voor iedereen in de gemeente Rhenen. De raad, inwoners, de ambtelijke organisatie, maatschappelijke instellingen, bedrijven, belangengroeperingen en ondernemingen, iedereen wordt uitgenodigd om mee te (blijven) denken en om zelf in actie te komen daar waar mogelijk. Fietsen raakt iedereen.

De opzet van dit plan Dit fietsveilig-actieplan is als volgt opgebouwd. Eerst wordt ingegaan op de visie van het gemeentebestuur op fietsen. In deze paragraaf wordt bovendien ingegaan op beleidsvelden die raken aan de fiets en de fietser: wat gebeurt er al ter ondersteuning van veel en veilig fietsen? Waar zien andere beleidsvelden nog meer kansen om veilig fietsen te stimuleren? Vervolgens komen de ruim 250 inwoners aan het woord die op de een of andere manier hebben laten weten hoe veilig zij het fietsen in de gemeente Rhenen ervaren en waar zij mogelijkheden voor verbetering zien. In paragraaf 4 staan de drie acties waar vanaf 2018 aan wordt gewerkt om veilig fietsen beter mogelijk te maken. Deze drie acties volgen uit de visie van het gemeentebestuur en de ervaringen van

6

inwoners. In paragraaf 4 staan tevens de vervolgactiviteiten die nodig zijn om toe te werken naar een volwaardig mobiliteitsbeleidsplan. Bij iedere vervolgactiviteit staat aangegeven wie en/of wat er bij kunnen worden betrokken. Op deze wijze krijgt het participatietraject dat ten grondslag ligt aan dit fietsveilig-actieplan een vervolg, en dan ook met de betrokkenheid van nog andere groepen dan fietsende inwoners.

2. Visie van het gemeentebestuur Een gemeentebestuur heeft vele taken. Zo is veiligheid bieden een grote verantwoordelijkheid van de gemeente. Een andere belangrijke verantwoordelijkheid is de gemeente voorbereiden op de toekomst. Bovendien moet het gemeentebestuur de vele gebieden van samen leven in ogenschouw nemen, ook in relatie tot elkaar, en daarbij afwegingen maken. En het moet benoemen aan welke waarden het hecht om de gemeenschap vooruit te helpen.

Vrij en veilig bewegen in een duurzame gemeente Dit gemeentebestuur wil dat mensen zich vrij en veilig kunnen bewegen in de gemeente Rhenen en hecht er daarbij aan dat mensen kunnen reizen met het vervoersmiddel van hun keuze (Bestuursprogramma 2015-2018, p. 15). Het gemeentebestuur wil ook dat de gemeente Rhenen goed bereikbaar is vanuit de omgeving. Dit is belangrijk voor inwoners om te kunnen recreëren, alsook voor toeristen die de gemeente bezoeken. Een goede bereikbaarheid is tevens van belang voor het woonwerk verkeer en voor scholieren om in Rhenen onderwijs te kunnen volgen of in een omliggende gemeente. Rhenen biedt veel hoogtepunten, ook voor bezoekers aan de regio. Er zijn vele evenementen in Rhenen, waaronder verschillende fietsevenementen; er is prachtige natuur; de Cuneratoren en Ouwehands Dierenpark zijn een bezoek meer dan waard. Recreatie en toerisme zijn van groot belang voor de economie, de werkgelegenheid, het voorzieningenniveau en daarmee de leefbaarheid van de gemeente (Bestuursprogramma 2015-2018, p. 37). Met het oog op de leefbaarheid van de gemeente Rhenen, ook in de toekomst, kiest het gemeentebestuur voor duurzaamheid als een centrale waarde.

Duurzaamheid betekent voor dit gemeentebestuur behalve de zorg om het milieu, tevens een gezonde en goed opgeleide bevolking, een gemeenschap met vitale en sociale netwerken, maatschappelijk vertrouwen en een goede fysieke en economische infrastructuur (Bestuursprogramma 2015-2018, p. 15). Wanneer bovenstaande waarden worden vertaald naar fietsen in de gemeente Rhenen dan ontvouwt zich de volgende visie op fietsen van het gemeentebestuur.

Fietsen stimuleren: dat levert veel op Mensen bepalen zelf voor welk vervoersmiddel zij kiezen. Toch wil het gemeentebestuur fietsen stimuleren, want fietsen is een vorm van duurzame mobiliteit met allerlei goede kwaliteiten. Het is gezond om te trappen, want het maakt fit en het ontspant.

7

De fiets neemt in verhouding tot een auto, zowel geparkeerd als rijdend, minder ruimte in op de weg. De fiets stoot geen uitlaatgassen uit en draagt daardoor bij aan een schonere lucht. De fiets gebruikt geen fossiele brandstoffen, hooguit groene stroom. Wie fietst, staat niet in de file. Van jong tot oud, iedereen kan het of kan het leren. De komst van de elektrische fiets maakt het voor veel ouderen ook weer mogelijk om te fietsen en in sommige opzichten om ook veiliger te fietsen. Immers, met een elektrische fiets wordt de heuvel niet langer slingerend genomen. Het is ook gemakkelijk om ‘even de fiets’ te pakken. Fietsen is, na lopen, de goedkoopste vorm van transport.

Voorwaarde: over een fiets beschikken Fietsen lukt alleen met een fiets. In gezinnen met alleen een uitkering is een fiets niet vanzelfsprekend. Vanaf begin 2018 kunnen jongeren tussen de 12 en 18 jaar, waar thuis weinig geld is, daarom een fiets krijgen als onderdeel van het zogenaamde kind-pakket (plan van aanpak “Kansen voor kinderen”, 2017). Op deze wijze kunnen de jongeren naar hun middelbare school fietsen en later naar de vervolgopleiding, ook wanneer de school zich in een buurgemeente bevindt. Hoewel gekregen, moet de fiets goed en veilig zijn. Dus een fiets met licht en goede remmen en die stevig genoeg is om kilometers en jaren mee te fietsen zonder dat deze regelmatig kapot gaat. In het kader van dit fietsveilig-actieplan wil het gemeentebestuur dat ook de andere gezinsleden van deze jongeren over een goede en veilige fiets kunnen beschikken. Op deze manier kunnen de ouders met hun 12-jarige zoon of dochter een paar keer de nieuwe weg afleggen van huis naar de middelbare school en kan het gezin er samen op de fiets op uittrekken. Bovendien vraagt de gemeente Rhenen mensen met een uitkering voor veel activiteiten naar Veenendaal te gaan. Bijvoorbeeld is IW4 (het sociale werkbedrijf) alleen met de auto of de fiets goed bereikbaar en de fiets is dan het goedkoopste, gezondste en meest milieubewuste alternatief.

Als het even kan: lopend of met de fiets naar school In het bijzonder vraagt het gemeentebestuur, samen met de scholen, aan ouders om hun kinderen zo veel als mogelijk in plaats van met de auto, met de fiets of lopend naar school te laten gaan. Dit kan onder begeleiding zijn of zelfstandig. Met minder auto’s rond de school, wordt de verkeerssituatie overzichtelijker. Dit draagt bij aan de veiligheid van alle kinderen.

De schoonheid van de gemeente stimuleert fietsen In de gemeente en omgeving is het mooi fietsen. Er zijn verschillende recreatieve routes en de heuvels maken de gemeente extra aantrekkelijk voor sportfietsers. Ook voor mountainbikers is er een route. Het gemeentebestuur benut graag, samen met de lokale ondernemers die afhankelijk zijn van bezoekers van buiten de gemeente, de schoonheid van de gemeente om nog meer fietsers aan te trekken.

8

Wat is er nodig om fietsen te stimuleren? Het is beter fietsen op comfortabele wegen. Op comfortabele fietswegen is het wegdek vlak en zo gelijkvormig mogelijk. Bovendien is er op comfortabele fietswegen: ruimte voor de fietser goede verlichting, met name in de donkere wintermaanden in de herfst geen blad, tak en/of boomvrucht, zoals kastanjes en eikels in de winter geen sneeuw en/of ijs. De weg wordt voor fietsers bovendien comfortabeler naarmate er minder verkeerslichten zijn op doorgaande wegen. Aan de andere kant, wanneer het voor fietsers alleen maar goed is dat er verkeerslichten zijn, dan is het fijn wanneer deze de fietser voorrang geven of de fietser ten minste laten weten wanneer het licht groen wordt. De snelfietsroute tussen Ede en Veenendaal is hier bij uitstek een voorbeeld van: een kilometerslange route over vrij liggende fietspaden en rustige wegen binnen en buiten de bebouwde kom. De snelfietsroute wordt gepromoot met: Fiets Filevrij! Hieraan kan worden toegevoegd: Fiets Future Friendly! Oftewel, milieubewust.

Een voorbeeld van een comfortabele weg voor fietsers.

9

Dus comfortabele fietswegen stimuleren het fietsen. Bovendien wordt fietsen aantrekkelijker wanneer belangrijke voorzieningen goed bereikbaar zijn voor fietsers en wanneer deze goede voorzieningen hebben voor fietsers. Belangrijke voorzieningen zijn bijvoorbeeld onderwijsinstellingen, winkelcentra, werklocaties, toeristische trekpleisters, sportverenigingen, bushaltes en het NS-station. De fiets pakken, wordt gestimuleerd als 1) deze voorzieningen te bereiken zijn door middel van voor de fietser overzichtelijke en duidelijke verkeerssituaties. 2) bij de voorziening voldoende gelegenheid is, op strategisch goede plekken, om de fiets gemakkelijk, stevig en veilig te stallen. Dus bijvoorbeeld stevige rekken om de fiets aan vast te zetten, een fietsenstalling naast de winkelwagentjes en bij de sportvoorziening in het zicht en onder het licht. 3) er oplaadpunten voor elektrische fietsen zijn in het geval de voorziening ook is bedoeld voor bezoekers van buiten de gemeente. De actieradius van elektrische fietsen is zodanig dat dit voor inwoners van de gemeente van minder belang zal zijn. 4) bij het NS-station voldoende OV-fietsen staan, zodat het aantrekkelijker wordt om met het openbaar vervoer te reizen en de auto te laten staan. Momenteel wordt het NS-station opnieuw ingericht. Na deze herinrichting zullen er 4 OV-fietsen beschikbaar zijn.

Wat is er nodig om van vaker fietsen vooral veilig fietsen te maken? Comfortabele fietswegen dragen al bij aan veiliger fietsen. Wanneer er op de weg ruimte is voor de fietser, hoeft deze minder bang te zijn tegen de stoeprand te worden gedrukt wanneer gemotoriseerd verkeer passeert. Wanneer er op de weg ruimte is voor de fietser, voelen paaltjes en andere soorten afscheiding als bescherming tegen het gemotoriseerd verkeer; ze voelen dan niet als obstakels voor de fietser. Wanneer er op de weg ruimte is voor de fietser, kunnen fietsers met verschillende snelheden en soorten fietsen elkaar gemakkelijker passeren. Er is dan ook meer ruimte voor de fietsende toerist, de racefietser én de fietsende inwoner. Voor de veiligheid van de fietser zijn voorts overzichtelijke en duidelijke kruispunten en oversteekplaatsen van groot belang. Kruispunten en oversteekplaatsen zijn veilig voor fietsers wanneer glashelder is dat fietsers er oversteken het voor alle verkeersdeelnemers duidelijk is wie voorrang heeft verkeerslichten het tijdstip van oversteken, aangeven brede wegen over een “midden-eiland” of tussenstop beschikken.

Ook in de toekomst veilig en veel fietsen door infrastructurele aanpassingen Naar de toekomst toe wil het gemeentebestuur daarom de fysieke infrastructuur van wegen en kruispunten verbeteren met het oog op veilig, veel en vaker fietsen, ook met de elektrische fiets. Het gemeentebestuur geeft daarbij voorrang aan schoolroutes en de directe omgeving van scholen. Op termijn zou het prachtig zijn wanneer de drie kernen van de gemeente met elkaar en met Wageningen en Veenendaal worden verbonden via een veilige (snel)fietsroute. Dit zal behalve voor scholieren en studenten, tevens voor forenzen en het milieu van grote betekenis zijn. Bovendien zullen toeristen en daarmee ondernemers ervan profiteren.

10

Veiliger fietsen door veiliger gedrag van de verschillende verkeersdeelnemers De aantrekkelijkheid van fietsen in en rond de gemeente Rhenen trekt recreatieve fietsers en sportfietsers aan. Met name de grootte van de groep van sportfietsers geeft andere fietsers een onveilig gevoel. De gemeente verwelkomt sportfietsers en wil sportfietsers naar gerichte routes leiden. Bovendien zal het gemeentebestuur sportfietsen in kleinere groepen promoten. Ook verwelkomt de gemeente recreatieve fietsers. Maar ook hun aantal kan op bepaalde wegen overlast voor de fietsende inwoner veroorzaken. Daarom wil het gemeentebestuur in samenwerking met de horeca, de grensgemeenten en de routebureau van de provincies Utrecht en Gelderland nog beter en meer dan nu het geval is recreatieve fietsers naar gerichte routes leiden. Door een goede bekendheid aan deze routes te geven, kunnen fietsende inwoners deze routes eventueel mijden op toeristische hoogtijdagen. Het gemeentebestuur waardeert de fietslessen die op verschillende scholen in de gemeente worden verzorgd. In overleg met de scholen zal worden nagegaan waar en hoe de gemeente deze verkeerseducatie nog verder kan stimuleren. Ook elektrische fietstrainingen voor ouderen dragen bij aan fietsveiligheid, zowel voor de ouderen zelf als voor andere fietsers.

Daarom wil het gemeentebestuur deze trainingen nog meer dan tot op heden bevorderen voor inwoners van de gemeente. Ten slotte wil het gemeentebestuur goed verkeergedrag extra aandacht geven: automobilisten die zich aan de maximum snelheden houden en verkeersdeelnemers die hun smartphone met rust laten. De wijze waarop dit kan, gaat het gemeentebestuur uitzoeken.

De horizon van de visie De hierboven geformuleerde visie is het streven van het gemeentebestuur. Maar wat moet in acht worden genomen bij de realisatie ervan? Het budget van de gemeente is beperkt. Met name zou de keuze voor het stapsgewijs maar gestaag werken aan de snelfietsroute een enorme investering van de gemeente vergen. Dit gemeentebestuur maakt deze keuze niet, maar zet het wel op de agenda voor nader onderzoek. Dat is een begin. Bovendien kijkt de gemeente Rhenen in Foodvalley-verband mee met de gemeente Veenendaal die de mogelijkheden onderzoekt om een snelfietsroute via de gemeente Utrechtse Heuvelrug naar Utrecht te realiseren. De gemeente verricht fysieke aanpassingen aan straten en wegen alleen in combinatie met andere werkzaamheden, zoals wanneer de riolering moet worden vervangen of de weg in de planning staat voor groot onderhoud. Deze werkwijze levert veel besparingen op en minder overlast voor de omwonenden. Het betekent wel dat fysieke aanpassingen, hoewel erg gewenst, soms toch op hun beurt moeten wachten.

Per situatie moet de gemeente afwegingen maken: wat en/of wie gaat hier voor? En hoe denken niet-fietsers erover? Alsook, in wiens voordeel wordt er beslist in conflictueuze situaties en hoe wordt de beslissing verzacht voor benadeelden? Bovendien zijn er richtlijnen en normen voor verkeerssituaties: in hoeverre kunnen deze worden nageleefd, gegeven de ruimte die er in een straat is voor alle vormen van mobiliteit?

11

De gemeente is voor verschillende wegen en kruispunten afhankelijk van de medewerking van andere partijen, zoals de provincie. De relevantie van dit fietsveilig-actieplan wordt hiermee nogmaals onderstreept: vanaf nu is er expliciete aandacht voor de fiets, de fietser en zijn of haar veiligheid. Veilig fietsen is nu een beleidsterrein om rekening mee te houden, ook bij de ontwikkeling van andere beleidsterreinen.

3. Wat zegt de fietsende inwoner? “Fietsen in en rondom de gemeente Rhenen is top! Ik spreek uit ervaring als ik zeg dat je daar je leven lang goedgetrainde fietsbenen aan overhoudt” (anonieme inzending ideeën-bus). Inwoners die ervaringen met fietsen in de gemeente Rhenen naar voren wilden brengen, werden daartoe van harte uitgenodigd. Zij konden dit op verschillende manieren doen. Tussen eind juni 2017 en eind november 2017 konden zij: Deelnemen aan één van de drie fietsschouwen in Rhenen, Elst of Achterberg, Zitting nemen in de begeleidingsgroep van het actieplan, Hun verhaal vertellen tijdens een bewonersbijeenkomst, Hun ideeën, suggesties en klachten melden tijdens het winkelen op twee zaterdagen, De digitale enquête invullen, Naar de gemeente mailen, bellen, een sms-bericht sturen of een bericht op facebook plaatsen. Ook op straat is met voorbijgangers gesproken. Ieder gesprek startte met het overhandigen van een kleurige briefkaart met daarop de activiteitenkalender, de contactgegevens, een toelichting op het fietsveilig-actieplan en de uitnodiging om deel te nemen aan de wedstrijd om de mooiste foto van fietsen in Rhenen in te sturen. Twee foto’s hebben gewonnen. Eén staat op de voorpagina; de andere op de volgende bladzijde.

12

Deze foto is genomen door Sophie Roessingh uit de gemeente Rhenen. Haar dochter fietst op het fietspad langs de Bisschop Davidsgrift, dat bekend staat als “De Grift”.

De vragen aan inwoners In het algemeen is inwoners gevraagd: Wat vindt u al goed aan fietsen in de gemeente Rhenen? Deze open vraag naar goede ervaringen is onderdeel van waarderend vernieuwen: uitnodigen om vanuit een positieve grondhouding te vertellen over wat al wordt gewaardeerd. Op basis van de goede ervaringen, wordt vervolgens gekeken naar wat beter kan en waar mogelijkheden voor vernieuwing liggen. Waarderend vernieuwen is een systematische manier van met elkaar werken om tot resultaten te komen die betekenisvol zijn. De gemeente Rhenen werkt volop met deze methode. Bij de enquête was de gemeente met name geïnteresseerd in de beweegredenen van inwoners om de fiets of de auto te nemen. Bovendien was een serie vragen opgenomen over de veiligheid van schoolroutes. Ten slotte werd respondenten gevraagd naar hun top 3: als zij het voor het zeggen hadden, waar zouden zij als eerste werk van maken om veilig fietsen te stimuleren? In totaal hebben 91 mensen de enquête ingevuld. Hiervan hebben 10 scholieren en 12 ouders/verzorgers de vragen over schoolkinderen en veilige fietsroutes beantwoord. De fietsschouwen in Rhenen, Achterberg en Elst waren een visuele inspectie van de staat van de weg, de omgeving van de fietspaden en de veiligheid van de verkeersafwikkeling bij het uitgaan van de school. Iedere schouw werd verricht door een groep van hooguit 14 mensen.

Dit vanwege de veiligheid. Genodigden varieerden van leden van het wijkcomité tot een basisschoolleraar en van een raadslid tot een vertegenwoordiger van Veilig Verkeer Nederland. Wethouder Jan Kleijn fietste iedere schouw mee. Met de fietsschouw werd de situatie ter plaatse bekeken en gedetailleerde informatie over veiligheid/onveiligheid op fietspad-niveau verzameld.

13

In totaal hebben via de verschillende communicatiemogelijkheden ruim 250 inwoners – jonger en ouder - hun ervaringen met fietsen naar voren gebracht. Hieronder wordt eerst ingegaan op de beweegredenen van inwoners om de fiets te nemen. Vervolgens: wat vinden inwoners al goed aan fietsen in de gemeente Rhenen? En dan: wat kan beter? Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen het gedrag van de verschillende weggebruikers en de gewenste fysieke aanpassingen, groot en klein. Ten slotte wordt speciaal stilgestaan bij de ervaren veiligheid van schoolroutes en de omgeving van scholen.

Waarom niet de fiets pakken? Bij droog weer en temperaturen boven het vriespunt, is het prima om de fiets te pakken. Hoewel, bezweet van het fietsen een vergadering binnenstappen, dat wordt vermeden. Dan wordt de auto gepakt. De auto wordt ook beter gevonden bij zware boodschappen of met boodschappen heuvel op naar huis. Voor iets langere afstanden, is het toch: ‘even snel’ de auto. (bron: bewonersbijeenkomst, 25 september 2017). Uit de enquête komt naar voren dat mensen vaker de fiets zouden nemen ‘als de fietspaden breder worden’. Vervolgens worden genoemd ‘als auto’s langzamer zouden rijden’ en ‘als er minder hoogteverschil zou zijn’.

Wat is al goed aan fietsen in de gemeente Rhenen? Enkele wegen worden bij naam genoemd als goede wegen om te fietsen (bronnen: ideeën-bus en bewonersbijeenkomst 25 september 2017): het fietspad tussen Elst en Rhenen (N225): een apart gelegen, breed fietspad langs de Grift ligt een mooie recreatieve route (zie de foto hierboven) onder aan de Grebbeberg: een apart gelegen fietspad in een vlak landschap de tunnel onder de N233 bij de Geertesteeg, omdat fietsers er volledig worden gescheiden van gemotoriseerd verkeer het fietspad op de Herenstraat: gloednieuw en goed breed de nieuwe inrichting van een noordelijk deel van de Nieuwe Veenendaalseweg, namelijk het gedeelte waar Paardenveld verandert in Nieuwe Veenendaalseweg en doorloopt tot aan de Beukenlaan. De fietspaden liggen hier vrij en gescheiden van het gemotoriseerd verkeer. vanuit nieuwbouwwijk Vogelenzang is het prima met de fiets naar boven te rijden: geen verkeerslichten en weinig auto’s. Genoemde wegen hebben met elkaar gemeen dat de fietser de ruimte heeft, kan fietsen op een pad dat is gescheiden van gemotoriseerd verkeer, en door kan rijden op een vlakke ondergrond.

14

Wat kan beter? Op basis van de antwoorden van de fietsende inwoner op de vraag ‘Wat kan beter?’, wijst het gemeentebestuur 3 prioriteiten aan. Hier wordt vanaf 2018 de komende jaren aan gewerkt. De 3 prioriteiten staan beschreven in paragraaf 4. De antwoorden op de vraag naar wat beter kan, zijn te groeperen in fysieke aanpassingen, o

grotere aanpassingen

o

kleinere aanpassingen

het gedrag van medeweggebruikers.

Fysieke aanpassingen De open vraag: ‘wat kan beter?’ werd beantwoord met vele opmerkingen, tips en verzoeken om kleine of grotere fysieke aanpassingen. Het zijn er te veel om hier te beschrijven. Alleen op enkele grotere fysieke aanpassingen wordt hieronder ingegaan. Alle genoemde situaties en wegen zijn wel opgenomen in een digitale kaart www.tiny.cc/fietsveiligactieplan De kaart bevat de positieve opmerkingen, de verbeterpunten en de gevaarlijke punten.

Wat gebeurt er met alle gemaakte opmerkingen? Alle opmerkingen over gladheid en sneeuw worden onder de aandacht gebracht van de sneeuwruimploeg van de gemeente. Zij gaan na hoe zij de opmerkingen uit de digitale kaart kunnen verwerken in hun werkplan. Alle opmerkingen over de reiniging en het onderhoud van fietspaden worden onder de aandacht gebracht van de buitendienst van de gemeente, team Remmerden. Zij gaan na wat zij kunnen doen met de gemaakte opmerkingen. Alle opmerkingen worden tevens beleidsmatig besproken met de wegbeheerder. Wijzen meerdere opmerkingen op een bepaald patroon? En is dit aanleiding om opnieuw kritisch naar bestaand beleid te kijken? Per aangegeven verkeerssituatie zal de situatie nader worden bekeken en worden gesproken met meerdere fietsers, andere verkeersdeelnemers, omwonenden en eventueel andere belanghebbenden. Dit nadere onderzoek per situatie kan leiden tot kleinere of grotere aanpassingen. De volgorde waarin de situaties zullen worden bekeken, is als volgt: o

De opmerkingen die op gevaarlijke situaties voor fietsers – jong en ouder – wijzen, worden als eerst nader onderzocht en nagegaan wordt wat de gemeente kan doen, eventueel eerst tijdelijk, om deze situaties veiliger te maken.

o

Wat staat al in de planning voor groot onderhoud en/of reconstructie; hoe kunnen de opmerkingen van fietsende inwoners hierin worden betrokken?

o

De gemeente onderzoekt al welke paaltjes, hekjes, verhogingen, betonblokken – groot en klein – geen functie meer hebben en verwijdert deze. De opmerkingen van fietsende inwoners worden nu ook in dit onderzoek betrokken.

o

De opmerkingen die de omgeving van scholen en schoolroutes betreffen, krijgen voorrang bij de hierboven genoemde onderzoeken.

15

Grote fysieke aanpassingen De Nieuwe Veenendaalseweg in Rhenen “Ik fiets iedere dag met mijn twee dochters in het centrum van Rhenen. De jongste zit bij mij achterop en de oudste fietst zelf, naast mij. Ik vind de fietsveiligheid in Rhenen een groot probleem. Het grootste probleem is de Nieuwe Veenendaalseweg” (uit email van mevrouw Hofstra). Uit de bewonersbijeenkomst, de gesprekken op straat, de ideeën-bus, de e-mails en de enquête komt de Nieuwe Veenendaalseweg als meest gevaarlijke weg voor fietsers naar voren. Het gaat om het deel van de Nieuwe Veenendaalseweg dat loopt vanaf de rotonde op de Herenstraat tot aan de kruising met Paardenveld. Als tweede gevaarlijke weg voor fietsers wordt Paardenveld genoemd. Beide wegen kennen een groot hoogteverschil tussen de zuidelijke en de noordelijke kant. Dit betekent dat fietsers hard naar beneden gaan. Een mevrouw verwoordde het tijdens een gesprek op straat als volgt: “Ik vind het onveilig om op de Nieuwe Veenendaalseweg naar beneden te fietsen. Ik herinner me levendig die drie oudere dames op elektrische fietsen die mij eerst gevaarlijk inhaalden - we gingen alle vier behoorlijk hard. Vervolgens sneden zij mij ook nog eens af, omdat zij naar de winkels in de Molenstraat wilden. Sindsdien vermijd ik de Nieuwe Veeneendaalseweg”. Naar boven fietsen is niet minder onveilig.

De fietser die vanuit de winkelstraat Frederik van de Paltshof/Herenstraat naar de Nieuwe Veenendaalseweg wil, moet een spannende rotonde nemen. De fietser komt met voorrang op de rotonde en houdt voorrang, maar wordt deze ook verleend? En hoe hard gaan de fietsers die van de Nieuwe Veenendaalseweg afkomen en vrij de rotonde mogen oprijden? Vanaf de rotonde op de Herenstraat mogen automobilisten met 30 km per uur de Nieuwe Veenendaalseweg op rijden. Maar de weg gaat omhoog en dus wordt er gas gegeven. En de automobilisten zijn niet de enige die gas geven. Er rijden ook bussen op de Nieuwe Veenendaalseweg. En de eerste 50 meter omhoog zijn er bovendien regelmatig grote vrachtwagens, met name om de twee grote supermarkten in het centrum te bevoorraden. De Nieuwe Veenedaalseweg is voor tweerichtingsverkeer een vrij smalle weg en kent enkele bochten. Jaren geleden zijn er vluchtheuvels en fietspassages met afscheidingen van verhogingen en paaltjes gerealiseerd om de fietser te beschermen. Heden ten dage worden deze afscheidingen door fietsers als gevaarlijke obstakels ervaren.

16

“Als mijn zoontjes (6 en 4 jaar) op de Nieuwe Veenendaalseweg door de fietspadversmalling gaan, vind ik het spannend: worden zij dan niet net op dat moment ingehaald door een auto die zij dan ‘ontmoeten’ wanneer zij uit de versmalling de weg opkomen?” (uit mail van mevrouw Schuurman) Aan de Nieuwe Veenendaalseweg, of net erachter, liggen verschillende belangrijke voorzieningen, ook voor jonge fietsers, zoals het zwembad en basisschool de Springplank. De Sprinkplank ligt zelfs tussen de twee wegen in die als onveilig voor fietsers worden ervaren: de Nieuwe Veenendaalseweg en Paardenveld. Direct rondom de school maakt de schoolzone het wel veilig voor de leerlingen. Meerdere leerlingen van de Ericaschool komen uit Kesteren en fietsen via de Nieuwe Veenenedaalseweg omhoog. De schooldirecteur maakt zich zorgen over de veiligheid van deze leerlingen (gesprek op straat). Aan de Nieuwe Veenendaalseweg liggen de Pantarijn, dit is een middelbare school, en bovendien ouderenvoorziening de Tollekamp, een gezondheidscentrum en het Huis van de Gemeente. In deze laatste is tevens de bibliotheek gehuisvest. De inrichting van de Nieuwe Veenedaalseweg wordt dus door fietsers als gevaarlijk ervaren. Ook het harde rijden van automobilisten draagt sterk bij aan het gevoel van onveiligheid.

Ten slotte worden veilige oversteekplaatsen gemist en worden de opritten naar de Nieuwe Veenendaalseweg als onduidelijk, onoverzichtelijk en daarmee als onveilig bestempeld door inwoners. Wie heeft er voorrang? Kunnen automobilisten die wachten om de Nieuwe Veenendaalseweg op te rijden de hard aankomende fietsers goed zien en zijn ze bereid de tijd te nemen voordat ze hun auto de weg op draaien? De Franseweg in Elst In Elst vinden mensen de Franseweg de minst veilige weg voor fietsers. Als redenen worden aangegeven: de vele geparkeerde auto’s laten weinig ruimte over voor fietsers in de smalle straat. Bovendien worden de klinkers erg glad wanneer het vriest. Door het hoogteverschil in de weg zijn er bij vorst glijpartijen van zowel fietsers als auto’s. Met de voorbereiding van de reconstructie van de Franseweg wordt waarschijnlijk in 2018 begonnen. De uitvoering begint op zijn vroegst in 2019. Het een en ander is afhankelijk van de afronding van bestemmingsplan ’t Bosje.

17

De spoorwegovergang op het kruispunt van Achterberg naar Rhenen Wanneer er een lange rij auto’s staat op de Achterbergsestraatweg richting de spoorwegovergang om op de N233 te komen, dan staan deze auto’s vaak op de fietsstrook. Fietsers nemen dan de stoep om langs de auto’s te komen. Dit is niet veilig en niet prettig. Bij het kruispunt aangekomen, vinden fietsers dat zij lang moeten wachten voordat de verkeerslichten hen groen licht geven. Bovendien is de N233 een brede weg en duurt oversteken relatief lang. Lukt oversteken binnen de tijd die de verkeerslichten een fietser gunnen? Het is spannend, ook omdat automobilisten hard rijden op de N233 en er nog wel eens door rood licht wordt gereden. Wie vanaf de Bergweg komt aangefietst en het kruispunt over wil naar Achterberg, kan niet rechtdoor, maar moet eerst een stukje rechtsaf slaan en dan weer linksaf. Dit maakt de situatie niet overzichtelijker. Racefietsers staan er om bekend hier wel rechtdoor te fietsen en dus een stukje autoweg te nemen. Dit is onveilig fietsgedrag. Het gemeentebestuur zal bij de provincie Utrecht er nog meer op aandringen om het kruispunt bij deze spoorwegovergang vanuit de veiligheid van fietsers te onderzoeken en te verbeteren.

Het gedrag van fietsers en andere medeweggebruikers “Fietser zijn vrijbuiters”. (De verkeersregelaar bij de reconstructie van de Herenstaat/Frederik Van de Paltshof). Automobilisten die harder rijden dan is toegestaan en/of fietsers aan de kant drukken, worden door fietsende inwoners als het meest gevaarlijk beschouwd. Groepen racefietsers staan op nummer twee als minst prettig om tegen te komen als fietsende inwoner. De andere kant is dat andere weggebruikers ook commentaar hebben op fietsers: ze steken over zonder eerst achterom te kijken en vergeten vaak hun hand uit te steken. Bovendien letten fietsers met oortjes in niet goed op.

Veiligheid rond scholen en veilige schoolroutes Tijdens de fietsschouwen en in de enquête is in het bijzonder stilgestaan bij de veiligheid rond scholen en de veiligheid van fietsroutes naar en van school. Uit de drie fietsschouwen kwam de situatie rond de Christelijke Basisschool Willem Teelinck aan de Cuneraweg- het Ruiterpad in Achterberg als het minst veilig naar voren. De schouwers tekenden het volgende op: het stopverbod op het Ruiterpad wordt genegeerd; auto’s parkeren ‘even’ op het fietspad bij het brengen en/of ophalen van de kinderen; er zijn nauwelijks voetpaden rondom de school aanwezig, waardoor de auto wat verderop parkeren en wandelend de kinderen naar school brengen en/of van school halen niet wordt gestimuleerd; kinderen steken het Ruiterpad over vanuit school. Dit levert soms gevaarlijke situaties op door het (vracht)verkeer dat daar veelvuldig rijdt. kinderen uit Rhenen worden regelmatig met de auto gebracht en gehaald; ouders geven als belangrijkste reden hiervoor op: de onveilige situatie bij de spoorwegovergang tussen Achterberg en Rhenen.

18

In 2018 nemen de voorbereidingen voor het inrichten van een schoolzone rond de Willem Teelinckschool een aanvang. Bij het ontwerp van de schoolzone zullen bovenstaande observaties worden betrokken. De schoolzone wordt in 2019 gerealiseerd. Dit zal de veiligheid van de kinderen ten goede komen. Van de 91 ingevulde enquêtes, hebben 10 scholieren en 12 ouders/verzorgers de vragen over schoolkinderen en veilige fietsroutes beantwoord. De 22 respondenten die het gedeelte over veilige schoolroutes hebben ingevuld, wonen in Rhenen (16), Achterberg (5) en Elst (1). Het aantal respondenten is veel te laag om de uitspraken algemene geldigheid te geven; de uitspraken zijn wel interessant en verdere studie waard. Van de 22 respondenten hebben er 7 aangegeven NIET met de fiets naar school te gaan. 2 van hen wonen in Achterberg en 5 in Rhenen. Van deze 7 respondenten gaven er 4 aan het fietspad naar school in het algemeen onveilig tot zeer onveilig te vinden. Andere redenen die worden genoemd, zijn: woont te ver van school (1x); gaat lopend (1x); nemen het openbaar vervoer (2x); ouders moeten direct door naar het werk (1x). De schoolkinderen, met of zonder begeleiding, vermijden een aantal wegen op de route naar en van school uit veiligheidsoverwegingen. De Nieuwe Veenendaalseweg is 7x genoemd.

Wat maakt de route (on)veilig? Door middel van 15 stellingen werd de vraag gesteld: Wat maakt de route naar en van school veilig of onveilig? 1 scholier heeft geen mening gegeven op de stellingen, omdat deze scholier vanuit Achterberg naar het station fietst en verder reist met de trein. Het totaal aantal antwoorden komt daarmee steeds uit op 21. Met de stelling “er is een goed fietspad”, waren 13 respondenten het (zeer) oneens. 3 respondenten vinden dat er wel een goed fietspad is. Zij wonen in Elst (2) of Rhenen (1). Op hun route naar school is het echter wel druk met verkeer en automobilisten rijden er hard. Ook de respondenten die het fietspad naar en van school negatief beoordelen, vinden het andere verkeer belangrijker dan de breedte van het fietspad dat zij te smal vinden. De respondenten vinden het verkeer te druk en zij vinden het vervelend dat automobilisten te hard rijden en dat bussen en vrachtwagens hen passeren. Bovendien vinden de respondenten het heel erg druk rond school met auto’s, fietsers en wandelaars. Minder negatief is dat 11 respondenten vinden dat volwassenen rekening houden met fietsende scholieren; de overige 10 respondenten zijn het hier (zeer) mee oneens. De respondenten is behalve naar het andere verkeer, tevens naar het eigen fietsgedrag gevraagd. Alle kinderen geven aan goed te kunnen fietsen.

De meeste scholieren fietsen naast iemand wanneer ze naar school gaan. Slechts 4 respondenten gaven aan achter elkaar te fietsen naar school in plaats van naast elkaar. Van alle stellingen kreeg de stelling “ik kijk niet op mijn mobiel tijdens het fietsen” de meeste zeer mee eens, namelijk 9 respondenten gaven dit aan. 5 scholieren gaven aan wel op hun mobiel te kijken tijdens het fietsen. Ten slotte gaven 5 respondenten aan onderweg te dollen met medescholieren. Slechts één respondent dolt onderweg én kijkt op zijn of haar mobiele telefoon.

19

De kinderen, tieners en/of hun ouders/verzorgers vinden ’s winters de routes naar en van school erg donker. De verkeerslichten en het overzicht bij oversteekplaatsen kunnen voor de helft van de respondenten beter en voor de andere helft zijn ze al goed. Top 3 uit de enquête De laatste vraag van de enquête luidde: Als u het voor het zeggen had, waar zou dan als eerste werk van moeten worden gemaakt om meer en veiliger te kunnen fietsen in de gemeente Rhenen? Wat is uw top 3? 1. Fysieke aanpassingen staat op plaats 1 voor 38 respondenten en voor nog eens 29 respondenten op plaats 2 of 3. Het fysiek aanpassen van de Nieuwe Veenendaalseweg wordt in het bijzonder genoemd door 12 van deze 67 respondenten. Andere wegen die worden genoemd zijn: Paardenveld, het kruispunt van Achterberg naar Rhenen en de Achterbergsestraatweg. De fietspaden kunnen worden verbeterd op het punt van onderhoud, breedte, het aantal en de verlichting. De berg in Elst, de berg in Veenendaal, de Thijmse berg, de weg van Elst naar Veenendaal en de fietspaden rond de bossen worden in het bijzonder genoemd als momenteel te donkere fietspaden. Bovendien wordt een aantal keer gevraagd om het scheiden van het fietspad van de weg en om meer fietspaden. Bovendien wordt het verbeteren en uitbreiden van oversteekplaatsen, ook voor voetgangers, expliciet genoemd. 2.

Campagnes krijgen vervolgens prioriteit; ze staan in de top 3 van 29 respondenten en dan het vaakst op nummer 2. De campagnes zouden zich moeten richten op voorlichting, training en gedragsverandering. Bij gedragsverandering worden automobilisten en wielrenners het vaakste genoemd. Met voorlichting kan worden onderstreept hoe gezond en gemakkelijk fietsen is. De trainingen zijn bedoeld voor scholieren en ouderen. 3. Op plaats 3 staat handhaving. Voor 13 respondenten staat handhaving op plaats 1 of 2 en voor nog eens 12 op plaats 3. In het bijzonder willen mensen dat de handhaving zich richt op bellen achter het stuur, door rood rijden en automobilisten en scooterrijders die te hard gaan. Eén respondent noemde het handhaven van het gedrag van fietsers: fietsers die buiten de toegestane paden rijden of op de stoep fietsen, en wielrenners en mensen op elektrische fietsen die in de stad te hard gaan. Ook controle op fietsverlichting en de werking van de remmen op de fiets werden genoemd. Op nummer 4 en 5 staan voorzieningen en technologische hulpmiddelen. Hierbij worden weinig voorbeelden gegeven. Enkele keren wordt wel genoemd: meer (bewaakte) fietsstallingen en het benutten van technologie om fietsers prioriteit te geven bij verkeerslichten. De meest originele wens is een fietslift installeren heuvel op.

20

4. Drie acties voor vaker en veiliger fietsen plus vervolg Op basis van de inbreng van inwoners en de visieformulering van het gemeentebestuur, is het voorstel om met de volgende onderwerpen aan de slag te gaan in 2018 en verder.

Nieuwe Veenendaalseweg Het gemeentebestuur stelt voor om met de inbreng van omwonenden, fietsers, andere verkeersgebruikers en de gemeente te onderzoeken hoe de Nieuwe Veenendaalseweg (vanaf de Herenstraat tot aan de kruising met Paardenveld) opnieuw kan worden ingericht, zodat deze ook veilig wordt voor fietsers. Dit zal een uitgebreid onderzoek moeten worden, met name vanwege de speciale aard van de weg en twee al geplande ontwikkelingen langs de weg die invloed hebben op de weg zelf. De twee ontwikkelingen zijn de sloop en nieuwbouw van het voormalige bibliotheekgebouw en de reconstructie van de medische strip. De Nieuwe Veenenedaalseweg wordt een erftoegangsweg, zo besloot de gemeenteraad eerder. Echter, als de Nieuwe Veenendaalseweg toch een weg met fietspaden moet worden, moet de weg bijvoorbeeld de status van gebiedsontsluitingsweg krijgen. Dit vraagt om een nieuw besluit van de gemeenteraad. De reconstructie van de Nieuwe Veenendaalseweg staat gepland voor 2020. Dan worden ook andere onderhoudswerkzaamheden onder de weg (in de grond) verricht. Het voorstel is om alle voorbereidende onderzoeken en procedures voorafgaande aan 2020 te verrichten en de uitvoering in 2020.

Voorlichtings- en stimuleringscampagnes voor veilig fietsen Het gemeentebestuur stelt voorts voor om vanaf 2018 verschillende voorlichtings- en stimuleringscampagnes voor veilig fietsen te ontwikkelen. De eerste ideeën zijn om per buurt of wijk samen met inwoners, scholen, het Netwerk voor Nieuwkomers, ouderen en anderen acties te bedenken en uit te voeren om beter en veiliger te fietsen. Hoe staat het met de kennis van de verkeersregels? Hoe goed lukken langere afstanden? Hoe bekwaam wordt er gereden met elektrische fietsen? Ook acties om het fietsen te stimuleren, worden beter in kleinere kring bedacht en uitgevoerd. Bijvoorbeeld ‘Fietsen scoort’: fietsen voor het goede doel met collega’s samen. Of per klas, in combinatie met verkeerveiligheidslessen. In samenhang met deze acties, is het goed om alle voordelen van veilig fietsen onder de aandacht te brengen en om mensen die 30 minuten per dag fietsen positieve aandacht te geven.

Want weet iedereen bijvoorbeeld dat wie fietst minder een beroep hoeft te doen op de zorg? Dat fietsen mensen jong houdt en de kans op een langer leven, doet toenemen? Dat fietsen in de natuur ook goed is voor de mentale gezondheid? (bron: wetenschappelijke studies) Ook zal worden nagegaan hoe de gemeente - samen met bijvoorbeeld Veilig Verkeer Nederland meer dan nu het geval is campagnes voor automobilisten kan inzetten om hen te bewegen zich te houden aan de maximum snelheden. De politie handhaaft namelijk geen 30km wegen of 60km

21

wegen. Deze wegen moeten zo zijn ingericht, dat automobilisten zich aan de maximum snelheid houden. Te hard rijdende automobilisten geven fietsers een onveilig gevoel. Ten slotte wordt onderzocht hoe ouders van gezinnen met een uitkering die niet over een fiets beschikken via het bureau minimaregelingen geld voor een fiets kunnen krijgen.

Enkele obstakels verwijderen die momenteel overduidelijk de veiligheid van fietsers in gevaar brengen Een goed voorbeeld van obstakels die momenteel overduidelijk de veiligheid van fietsers in gevaar brengen, liggen langs de Rijksstraatweg ter hoogte van Elst. Fietsers die vanuit de kern Elst de Rijksstraatweg oversteken om richting Rhenen te fietsen, kunnen dit niet in een rechte lijn doen. Zij moeten eerst in één keer oversteken, wat al in de spits gevaarlijk kan zijn, en vervolgens moeten zij een bochtje om de trottoirband maken voordat zij op het fietspad terechtkomen. Het gemeentebestuur zal dit opnemen met de provincie Utrecht, die eigenaar is van de Rijksstraatweg.

Het vervolg van het beleidsvormingsproces Dit fietsveilig-actieplan is een tussenproduct in het beleidsvormingsproces dat moet leiden tot een integraal mobiliteitsplan. Voor dit fietsveilig-actieplan is een bestuurlijke visie op fietsen gemaakt en is met fietsende inwoners gesproken. De volgende stappen breiden de cirkel van vervoersmiddelen en betrokkenen uit. Bovendien blijft het gesprek met fietsende inwoners gaande en wordt dit fietsveiligactieplan opnieuw besproken met medewerkers van de gemeente die ambtelijk verantwoordelijk zijn voor beleidsterreinen die aan fietsen raken. Onderstaande lijst met aanvullende acties is niet uitputtend. Dit fietsveilig-actieplan moet nog in verband worden gebracht met het parkeerbeleid het beleid op de openbare verlichting het ouderenbeleid het economische beleid het beleid voor recreatie en toerisme Over veel en veilig fietsen, moet in ieder geval nog worden gesproken met mensen met een beperking die (willen) fietsen ondernemers Bij veiligheid gaat het om zowel veilig zijn als veilig voelen. Een volgende stap is om cijfers te verzamelen over de veiligheid van fietsen in de gemeente Rhenen. Hierdoor kan worden gemonitord in hoeverre de campagnes en genomen maatregelen effect hebben. Bovendien kunnen cijfers helpen om prioriteiten te bepalen en/of te verleggen. Op dit moment zijn deze cijfers niet beschikbaar.

22

Colofon Uitgave Gemeente Rhenen December 2017 Redactie Sandra Kensen (hoofdauteur en eindredactie) Ronald Keijman (gemeente Rhenen) Jasper Homrighausen (Royal Haskoning DHV) Debbie Ammerlaan (Royal Haskoning DHV) Begeleidingsgroep (in alfabetische volgorde) Gerhard Nijenhuis (Veilig Verkeer Nederland) Esther van Leusen (inwoner) Femke Riesewijk (gemeente Rhenen) Cees Roseboom (Roseboom Tweewielers) Richard Salari (inwoner)

23