Bijlage 4 Behoefteonderzoek accommodatie gebonden jongerenwerk Rhenen en Achterberg

BEHOEFTEONDERZOEK ACCOMMODATIE GEBONDEN JONGERENWERK RHENEN en ACHTERBERG JONGERENWERK MOZAIEK WELZIJN en ANNE JAN ODINGA WELZIJN MAART 2022

1

INHOUSOPGAVE Inleiding

3

Accommodatie gebonden jongerenwerk

4

Behoefteonderzoek

6

Onderzoeksmethode

7

Resultaten

8

Conclusie

8

Inhoudelijk voorstel

9

Bijlage 1: Vragenlijst behoefteonderzoek

10

Bijlage 2: Resultaten enquête

12

Bijlage 3: Video accommodatie gebonden jongerenwerk

14

2

INLEIDING Wie denkt aan jongeren en samenlevingsopbouw, denkt al snel aan buurthuizen of jongerenaccommodaties. Toen in 1892 het eerste buurthuis in Nederland werd geopend in de Jordaan in Amsterdam, kenmerkte deze plek zich door gemeenschapsvorming en laagdrempeligheid (Canon, samenlevingsopbouw, 2022). In de 130 jaar tijd tussen toen en nu, zijn er flinke golfbewegingen geweest in de positie en functie van buurthuizen. Dit geldt niet anders voor jongerenaccommodaties. Kernwaarden blijven de laagdrempeligheid, gepositioneerd zijn in de wijk en de mogelijkheid tot ontwikkeling van de samenleving. In 2019 is Mozaïek Welzijn gestart met het uitvoeren van accommodatie gebonden jongerenwerk in de kern Elst, genaamd Talenthouse. Uit evaluatie is gebleken dat het Talenthouse succesvol is en een meerwaarde biedt. Vanuit signalen uit de jongerensamenleving en de overtuiging dat een Talenthouse meerwaarde biedt, heeft de gemeente aan Mozaïek Welzijn gevraagd een behoefteonderzoek uit te voeren naar een Talenthouse in de kernen Rhenen en Achterberg. De uitvoeringsopdracht is belegd bij Mozaïek Welzijn voor de kern Rhenen en bij Odinga Welzijn voor de kern Achterberg. In dit document wordt het behoefteonderzoek naar accommodatie gebonden jongerenwerk in de kern Rhenen en Achterberg beschreven.

3

ACCOMMODATIE GEBONDEN JONGERENWERK Accommodatie gebonden jongerenwerk is een aparte werkmethodiek. In deze werkmethodiek haal je jongeren ‘naar binnen’. Dit is een groot verschil ten opzichte van het ambulante straatwerk. Het ambulante straatwerk vindt vooral plaats in de openbare ruimte. Voor jongeren kan dit ook voelen als: “de jongerenwerker komt in mijn omgeving”. Dit in tegenstelling tot het accommodatie gebonden jongerenwerk. Daar komen jongeren meer in de omgeving van de jongerenwerker. Dit vraagt een andere pedagogische stijl en biedt andere opties.

Werkwijze Talenthouse Elst en Rhenen Bron: Jongerenwerk Mozaïek Welzijn De kenmerken van een Talenthouse zijn dat het vrijblijvend is, het is een plek waar jongeren kunnen ontspannen binnen een ongedwongen omgeving en een plek waar jongeren de gelegenheid krijgen om elkaar op een gelijkwaardige manier te ontmoeten. Iedereen mag tijdens het Talenthouse zichzelf zijn. De jongerenwerkers werken tijdens het Talenthouse aan de doelen: ontspanning en ontmoeting, vorming, stimuleren van verantwoordelijkheid en het beïnvloeden van gedrag. De ingrediënten om aan deze doelen te werken zijn: specifieke inrichting van de ruimte, het aangaan van persoonlijke relaties met jongeren, uitvoeren van groepswerk, het maken van heldere afspraken en het betrekken van de omgeving (zoals de ouders en de buurt). Ontspanning en ontmoeting. Het Talenthouse biedt jongeren de gelegenheid tot ontspanning en het ontmoeten van vrienden en nieuwe mensen. Voor jongeren is het contact met leeftijdsgenoten (peers) van groot belang. Het helpt jongeren om zich los te kunnen maken van hun ouders en geleidelijk zelfstandig een plekje te kunnen veroveren in de volwassenen samenleving. Vorming. Jong zijn is een aparte levensfase waarin jongeren datgene moeten kunnen leren wat zij nodig hebben om later, als volwassene, goed te kunnen functioneren in de samenleving (Metz, 2011).

Het Talenthouse draagt hieraan bij als zij actief wordt ingericht en ingezet als leeromgeving. Een omgeving waar jongeren onder begeleiding van de jongerenwerker leren om op een respectvolle manier met elkaar, met de spullen en hun omgeving om te gaan. Concreet gaat het om het leren van sociale, communicatieve- en burgerschapsvaardigheden zoals: luisteren, samenwerken, respectvol gedrag en zelfstandige meningsvorming. Het gaat om informeel en non-formeel leren. De vormingsfunctie van het Talenthouse is vooral van belang voor jongeren die vanuit thuis weinig steun krijgen en geen gebruik maken van alternatieve vormen van vrijetijdsbesteding waarbij begeleiding aanwezig is. Verantwoordelijkheid. Door middel van informatie en advies, lichte ondersteuning en toeleiden naar gespecialiseerde hulpverlening en dienstverlening, leren jongeren binnen het Talenthouse om zelf (en indien nodig ondersteund door anderen) verantwoordelijkheid te dragen voor het eigen leven en het nemen van verantwoordelijkheid in een groep of voor de samenleving. Gedragsbeïnvloeding. Het ervaren van overlast kan een aanleiding zijn voor het uitvoeren van een Talenthouse in buurten/wijken/kernen. Het Talenthouse draagt bij aan het voorkomen van overlast door jongeren een ruimte te bieden en bewust te maken van de gevolgen van hun gedrag (Van Dam & Zwikker, 2008).

4

Werkwijze Jongereninloop Achterberg Bron: Anne Jan Oldinga Welzijn De Jongereninloop in Achterberg heeft bewust een andere naamgeving en een andere werkwijze dan Talenthouse in Rhenen en Elst. Hoewel de doelen overeenkomsten hebben, is de situatie en werkwijze in Achterberg anders. De Jongereninloop werkt aan de doelen: ontmoeting, ontspanning, vorming en signalering. Ontmoeting is het belangrijkste doel. Jongeren hebben een plek nodig om samen te komen. In Achterberg is het samenkomen van jongeren in ‘keetjes op het erf’ een normale gang van zaken. In de praktijk zijn daar nauwelijks volwassenen actief bij betrokken. Het aanbieden van een vaste plek voor ontmoeting met professionele begeleiding is een waardevol alternatief. Ontspanning. School, huiswerk maken, werken, persoonlijke stress of spanning in sommige gezinnen kosten veel energie. Het hebben van een plek waar je even je zinnen kan verzetten of het ventiel wat kan laten leeglopen is erg fijn. Naast de voetbalclub is er in Achterberg weinig aanbod aan ontspanningsmogelijkheden. Vorming. Leren van elkaar, leren activiteiten te organiseren en leren ontvangen van feedback door een professional op hun gedrag, is belangrijk in het groeiproces naar volwassenheid. In Achterberg is een groepje jongeren ontstaan, die samen activiteiten willen organiseren.

Deze werkgroep (bestuur) heeft samen met de jongerenwerker nagedacht over welke activiteiten ze willen organiseren tijdens de Jongereninloop. Zo willen de jongeren kinderen van 10-12 jaar graag 1 keer per maand een leuke afsluiting met een thema organiseren. Signalering. Niet iedereen groeit zorgeloos op. De jongerenwerker is er voor om signalen van jongeren op te pikken en bespreekbaar te maken. In eerste instantie met de jongere of ouders zelf en eventueel daarna met een doorverwijzing naar een hulpverleningsinstantie. Ouders. Het betrekken van ouders is een punt van aandacht. Ouders zijn vaak erg druk met hun werk, persoonlijke ontwikkeling en relaties. In Achterberg heeft de jongerenwerker gemerkt dat de deuren de eerste jaren vaak snel dicht gingen wanneer hij wat wilde bespreken over hun kinderen. In de loop van de jaren is dat veranderd en kan hij een stuk makkelijker binnen lopen en lastige thema’s bespreekbaar maken. Een wekelijkse inloop kan voor de ouders een drempel verlagen om een gesprek te openen. Bij de officiële opening worden de ouders ook uitgenodigd. Samenwerking. In de samenwerking zijn er korte lijntjes met de Willem Teellinckschool, het jongerenwerk van Mozaïek, de kerken, het Sociaal Team en het CJG. Indien nodig worden deze partijen ingeschakeld of. We hopen dat er ook ouders zijn die mee willen helpen met de activiteiten.

5

BEHOEFTEONDERZOEK Accommodatie gebonden jongerenwerk wordt ondersteund en begeleid door professionele jongerenwerkers. Dit is een essentiële voorwaarde om de hiervoor uitgewerkte doelen tot uiting te laten komen. De financiering van het accommodatie gebonden jongerenwerk in de kernen Rhenen en Achterberg wordt onder andere gedaan vanuit gemeenschapsgelden (Covid Impuls plan). Het is daarom niet meer dan logisch om eerst goed de behoefte te onderzoeken, alvorens het geld uit te geven en vervolgens te concluderen dat er geen behoefte naar is. Dit document moet antwoord geven op de volgende centrale vraag:

‘In hoeverre is er onder de Rhenense jongeren (10-23 jaar) behoefte aan accommodatie gebonden jongerenwerk in de kernen Rhenen en Achterberg?’ Daarnaast zijn de volgende deelvragen onderzocht: - Wat zijn geschikte locaties? - Wat zijn geschikte momenten van openstelling? Vanuit de gemeente zijn er vooraf kaders opgesteld met daarin de volgende mogelijkheden. Er is financiële ruimte om 1 openstelling per week te organiseren met 1 beroepsprofessional aan begeleiding. Een openstelling komt neer op 4 uur inclusief voor- en bereidingstijd. Overige ondersteuning van de beroepsprofessional moet gefaciliteerd worden vanuit vrijwilligers/stagiaires. Er is in verband met de verschillende doelgroepen, beschikbaarheid en de ruimte in Achterberg gekozen om 2 openstellingen per week te doen. Het accommodatie gebonden jongerenwerk in Rhenen en Achterberg is een pilot in het jaar 2022 en valt onder de Covid Impuls plan regeling.

6

ONDERZOEKSMETHODE Er is gebruikt gemaakt van een kwantitatieve onderzoeksmethode in de vorm van een enquête (opgenomen in bijlage 1). De jongeren konden de enquête in een fysiek of digitaal exemplaar invullen. Er is gebruikt gemaakt van een steekproef onder Rhenense jongeren. De doelgroep is aan de hand van de enquête specifiek benaderd tijdens contact in het ambulante werk. Door onder andere op de scholen aanwezig te zijn en door middel van fuikconstructies langs de schoolroutes. Wellicht dat de term ‘fuikconstructie’ nog een nadere toelichting nodig heeft. Dit houdt in dat het jongerenwerk langs de veelgebruikte schoolroutes staat en daar jongeren aanspreekt en hen verzoekt de enquête in te vullen. De momenten en locaties zijn strategisch gekozen aan de hand van de dagen en tijdstippen dat de meeste klassen klaar zijn met het lesprogramma. Het jongerenwerk heeft een ‘fuik’ geplaatst langs onderstaande veelgebruikte fietsroutes: - Onder aan de Rijnbrug van Kesteren naar Rhenen (gericht op Yuverta, VLC, Pantarijn) - Langs de Cuneraweg/Rondweg west (gericht op het CLV, Rembrandt, Perron, Ichtus)

Langs de schoolroute onderaan de Rijnbrug enquêtes afnemen

Langs de schoolroute Cuneraweg/ Rondweg West aanwezig om enquêtes af te nemen

7

RESULTATEN De uitgebreide resultaten zijn opgenomen in bijlage 2. De resultaten van de steekproef bieden een goed inzicht in de behoefte naar een Talenthouse. In totaal zijn er 142 respondenten. 83.9% van de jongeren was afkomstig uit de gemeente Rhenen (63.4% Rhenen, 8.5% Achterberg, 12% Elst). 100% van de respondenten liggen binnen het gestelde leeftijdsbereik van het Talenthouse. 78,9% geeft aan behoefte te hebben aan een Talenthouse. Redenen die door jongeren worden aangedragen die geen behoefte hebben aan accommodatie gebonden jongerenwerk, zijn dat deze jongeren al een andere plek hebben waar ze naar toe gaan of te druk zijn met school, werk of verenigingsleven. Belangrijke redenen voor jongeren om naar accommodatie gebonden jongerenwerk te gaan zijn: ontspanning, ontmoeting, vragen stellen en ideeën uitwerken. Locatie 68% van de respondenten geeft aan dat het Gastland in Rhenen een geschikte locatie is. Voor Achterberg geldt dat het Dorpshuis en de aangrenzende gymzaal als geschikte locaties benoemd zijn. Tijdstip Uit de resultaten blijkt dat woensdag, donderdag en vrijdag de voorkeursdagen zijn met een lichte voorkeur voor vrijdag (33,3%). Het tijdstip van openstelling is nagenoeg gelijk, 51,9 % geeft aan voorkeur te hebben voor de middag (14.00-17.00 uur) en 49,1% geeft aan voorkeur te hebben voor de avond (19.00-22.00 uur).

CONCLUSIE Er kan geconcludeerd worden dat er onder jongeren uit de kernen Rhenen en Achterberg behoefte is aan accommodatie gebonden jongerenwerk. Hieronder is de conclusie per betreffende kern uiteengezet. Rhenen De gewenste locatie is het Gastland in Rhenen. De dag met de grootste voorkeur is vrijdag, waarbij de voorkeur voor het moment van openstelling in de middag of avond nagenoeg gelijk is. Achterberg Voor Achterberg geldt dat het Dorpshuis en de aangrenzende gymzaal in Achterberg de voorkeur hebben. De voorkeursdagen in Achterberg zijn voor groep 7 & 8 de woensdag middag en voor de oudere jeugd donderdag- en zaterdagavond.

8

INHOUDELIJK VOORSTEL Rhenen Op basis van de resultaten zal er op vrijdagmiddag tussen 14.00- 17.00 in het Gastland in Rhenen een Talenthouse georganiseerd worden. Met de programmering in de middag richten wij ons op een ‘duurzame’ doelgroep. Dit zijn met name jongeren tussen de 10 en 16 jaar oud. Uit ervaring blijkt dat het lukt om deze doelgroep goed aan je te binden, te vormen en te laten participeren. Ook is het mogelijk om goed contact te laten ontstaan tussen jongerenwerk en ouders. Dit heeft preventief een grote meerwaarde. Daarnaast zien wij een meerwaarde ontstaan in het contact met Optisport (exploitant Gastland) en de scholen (met name het Pantarijn). Zo kunnen we de verbinding leggen tussen naschoolse activiteiten. Achterberg Op basis van de resultaten zal er op woensdag middag van 15.00- 16.30 uur in het Dorpshuis in Achterberg activiteiten met de 10-12 jarigen gedaan worden. Dit wordt uitgevoerd door een professional samen met vrijwilligers uit de jongerengroep. Het aangaan van een vertrouwensband met jongeren is in deze leeftijdscategorie makkelijker dan met oudere jeugd. Dit heeft onder andere te maken met de veilige omgeving, waar ze nog inzitten. We houden de jonge leeftijdsgroep gescheiden van de oudere jongeren, omdat zij andere gedachten, wensen en gedrag hebben. We denken hierbij vooral aan alcohol en drugs- en internetgebruik.

Door hen gescheiden te houden is er meer concentratie en aandacht voor hun eigen leeftijdscategorie en zullen ze zich hier ook meer op richten. Met de jongeren van 12-18 jarigen, gaan we om de week op donderdag van 19.30-21.00 uur en om de week op zaterdagavond 19.00- 20.30 uur activiteiten organiseren. Een deel van deze jongeren heeft de afgelopen jaren al verschillende activiteiten voor andere jongeren georganiseerd. Dit toont hun maatschappelijke betrokkenheid. Een deel van deze jongeren gaat ook meehelpen met het organiseren van de activiteiten voor de kindergroep. We richten ons bij deze leeftijdsgroep op jongeren tot 18 jaar. Op zowel het dorpshuis als in de gymzaal is het niet toegestaan om voor en tijdens de activiteiten alcohol te gebruiken. Doordat veel 18 plussers al in keten zitten, willen we hen niet mixen met de jongere generatie. Voor beide groepen geldt dat we een agenda maken per maand, zodat iedereen weet wanneer welke activiteit er is en of hij/zij daaraan mee wil doen.

9

Bijlage 1: BEHOEFTEONDERZOEK ACCOMMODATIE GEBONDEN JONGERENWERK Met deze vragenlijst willen wij informatie ophalen of jongeren uit Rhenen en Achterberg behoefte hebben naar een plek waar je kunt ontspannen, ontmoeten, terecht kan voor informatie en advies en vooral gewoon lekker jezelf kan zijn.

1. Uit welke plaats komt je? □ Rhenen □ Achterberg □ anders, namelijk: _________________________________

2. Hoe oud ben je? □ 10-12 jaar □ 13-15 jaar □ 16-23 jaar

3. Zou je het tof vinden als er een jongereninloop (TALENTHOUSE) zou zijn? □ ja, ga door naar vraag 4 □ nee, sla vraag 4 over en ga door naar vraag 5

4. Wat zou je daar willen doen? ( Bij 3. 'Nee', sla deze vraag over) □ Ontspannen ( TV, PlayStation, kaarten, etc.) □ informatie en advies ( advies of vragen stellen aan de jongerenwerker) □ ideeën uitwerken (wanneer je een goed idee hebt voor je eigen omgeving) □ anders, namelijk:_________________________________

5. Waarom vind je dit niet tof? (als je bij vraag 3 ‘ja’ heb ingevuld mag je deze overslaan) □ ik heb al andere plekken waar ik naar toe ga □ ik ben te druk met school, werk, sportvereniging etc.

6. Wat zou een goede plek zijn? □ de Westpoort (tegenover de Koning van Denemarken) □ in het Gastland □ kelder van de gedachteniskerk ( bij het Cuneraparkje) □ in het Dorpshuis (Achterberg) □ anders, namelijk:_________________________________

10

7. Als je een dag(en) mocht kiezen om naar het TALENTHOUSE te gaan, welke dag(en) kies je? □ maandag □ Dinsdag □ Woensdag □ Donderdag □ Vrijdag 8. Welke tijdstippen zouden voor jou goed uitkomen? □ in de middag (1400 uur – 1700 uur) □ in de avond (1900 uur – 2130 uur)

11

Bijlage 2: RESULTATEN ENQUETE

12

13

Bijlage 3: VIDEO ACCOMMODATIE GEBONDEN JONGERENWERK Bekijk deze video en zie waarom een jongereninloop, niet alleen een plek is om elkaar te ontmoeten, maar zoveel meer is. https://www.youtube.com/watch?v=R1fImV5L0tU

14