Bijlage 3 Verslag consultatie drie ruimtelijke trajecten, commissievergadering 24 september 2025

Verslag Commissievergadering Ruimte & Economie Datum: 24 september 2025 Onderwerp: 3 ruimtelijke sporen Inspraak: Inspreker 1– namens LTO – m.b.t. alle drie de ruimtelijke sporen i.r.t. de agrarische belangen; Inspreker 2 – namens Ondernemersvereniging Achterberg – m.b.t. met name de gebiedsverkenning i.r.t. woningbouw, beschikbaar blijven agrarische gronden et cetera; Inspreker 3 – m.b.t. woningbouwinitiatief aan de Oude Veensegrindweg. Dit perceel ligt in een van de randzones; Voor wat betreft de inspraakreacties zie de raadsstukken. Vragen n.a.v. inspreken van inspreker 1 namens LTO: Vraag SGP: In relatie tot het betalen voor ecodiensten aan agrariërs door de overheid, hoe kijkt LTO naar de Groenblauwe dooradering? Is dit een goed alternatief voor natuurherstel en extensivering? Of is dit juist een bedreiging? Antwoord inspreker 1: Inspreker ziet dit niet als een bedreiging. Doel van de provincie is om 10% Groenblauwe dooradering te bewerkstelligen. Provincie Utrecht zou nu op 5% zitten. Agrarische sector kan deze taak prima op zich nemen, maar dan wel tegen goede vergoedingen. Wanneer een deel van de agrarische gronden ingezet moet worden voor Groenblauwe dooradering, dan betekent dit minder opbrengst van de agrarische grond. Vandaar het pleiten voor een goede vergoeding. Op dit moment zijn de vergoedingen laag en is het dus niet aantrekkelijk voor agrariërs.

Extensiveren is iets anders dan Groenblauwe dooradering. Groenblauwe dooradering is een stukje natuurontwikkeling dat prima past in een landbouwgebied. Extensiveren betekent dat er meer landbouwgrond nodig is voor dezelfde hoeveelheid dieren. Waardoor het land minder intensief wordt bewerkt. Dat is ook een mooi doel, maar daar is dus meer land voor nodig. En dat is een moeilijke opgave. Vraag CDA: Hoeveel gronden hebben de agrariërs nodig? Is er nog ruimte voor andere activiteiten dan landbouw? Antwoord inspreker 1: De agrariërs hebben op dit moment 2.600 hectare in gebruik in het gehele Binnenveld. Deze gronden zijn nu al hard nodig voor de agrarische bedrijven. Er stoppen natuurlijk en juist die grond heeft men nodig voor extensivering. Vraag ChristenUnie: Er zijn agrarische gronden in bezit van particulieren. Rekent u deze gronden ook tot de landbouwgronden? Antwoord inspreker 1: Alle gronden die landbouwkundig gebruikt worden, worden tot het landbouwareaal gerekend. Als een particulier de grond zelf gebruikt, wordt deze grond dus niet tot het landbouwareaal gerekend. Vraag PvdA: Hoe staat u tegenover het geconcentreerd bouwen van een kern, zodat de rest van het Binnenveld gevrijwaard blijft van woningbouw? Antwoord inspreker 1: LTO is tegen een nieuwe woonkern tegen Veenendaal aan. Voorzieningen in Rhenen hebben daar niets aan.

Weliswaar worden de landbouwgronden op een plek geraakt, dan nog vindt LTO dat er om dorpen heen gebouwd moet worden. En natuurlijk ook in de stad.

Vraag D66: Kan er niet een klein beetje landbouwgrond af, omdat er ook veel mensen op zoek zijn naar een woning? Antwoord inspreker 1: LTO snapt de struggle. Beschikbare landbouwgrond wordt ieder jaar minder en minder. Natuur en woningbouw gaat van landbouwgrond af. Er is te weinig grond beschikbaar, zeker in relatie tot de strenge eisen die tegenwoordig gelden. Er kan dus eigenlijk niks af. Vraag VVD-1: Gaat u akkoord met Cuneraweg Noord i.r.t. realisatie tot een nieuw bedrijventerrein? Een deel van Noord zou niet ingetekend moeten worden voor wat betreft bedrijventerrein. Vraag over aantal koeien. Laat de sector aangeven wat er nodig is. Dat is dus 2600 hectare. Antwoord inspreker 1: Een deel van de grond wordt al gebruikt als bedrijventerrein. Men snapt dat er ruimte nodig is voor bedrijven. Desondanks is er sprake van landbouwgrond. Om die reden vindt LTO dat niet de gehele randzone Cuneraweg Noord als bedrijventerrein ingetekend moet worden. Het meest noordelijk deel moet agrarisch blijven. De natuurcompensatie zou ook binnen dit gebied plaats moeten vinden. Vraag VVD-2: Hoeveel hectare hebben de boeren in Rhenen nodig? Antwoord inspreker 1: Niet de juiste plek om deze discussie te voeren. Cijfers Programma Landelijk Gebied kloppen niet. Daarbij kun je bedrijven niet met elkaar vergelijken. De gronden die nu gebruikt worden hebben de agrariërs ook echt nodig.

Vragen n.a.v. inspreken van inspreker 2 namens Ondernemersvereniging Achterberg: Vraag PvdA: Is het niet juist gecontroleerd om te bouwen bij Veenendaal, dus op één plek? Antwoord inspreker 2: De Ondernemersvereniging menen dat het juist goed werkt dat de ondernemers en het verenigingsleven van de dorpen van de woningbouw profiteren. En niet de gemeente Veenendaal. De landbouwgrond is schaars en er is bij de ondernemers behoefte aan het behoud. Vraag D66: Kunnen we op deze manier het dorpse karakter van Achterberg behouden? Is hoogbouw mogelijk? Antwoord inspreker 2: Het dorpse karakter is erg belangrijk voor Achterberg. Maar er zijn mogelijkheden. Samenwerking is nodig. Vraag Progressief Rhenen/GroenLinks: Is de landbouwgrond aan de noordkant van Achterberg minder waardevol dan de grond bij Veenendaal? Is deze grond niet interessanter voor agrariërs? Antwoord inspreker 2: Je houdt het dan bij het dorp. Dat past daar ook goed. De landbouwgrond die daar lag, past daar minder dan in het Binnenveld zelf. Vraag SGP: Gerichte ideeën voor compensatie t.b.v verstedelijking? Antwoord inspreker 2: Nee.

Vragen n.a.v. inspreken van inspreker 3: Vraag VVD: Zijn geschrokken van allerlei kwaliteitseisen die gesteld worden, ook voor wat betreft randzone De Heerlijkheid. VVD is geïnteresseerd in het antwoord op de vraag waarom het allemaal zo straf is ingezet. Waarom is bouwen van woningen doorgestreept? Antwoord wethouder Van Laar: Het college heeft nog geen standpunt ingenomen. Wethouder Van Laar en/of de ambtenaar neemt/nemen contact op met inspreekster.

3 ruimtelijke sporen: Voorwoord wethouder Gert van Laar Presentatie Fabrications over de verschillende systemen in de gemeente Rhenen. Pitch Bureau Buitenklank m.b.t. het Programma Landelijk Gebied Pitch Bureau LOS m.b.t. de Randzonevisie Pitch Fabrications m.b.t. Gebiedsverkenning Binnenveld Vragen n.a.v. de pitches: Vraag D66-1: Als het om Natura-2000 gebied gaat, moet dan maal 3 gecompenseerd worden? Antwoord wethouder Fintelman: Daar waar compensatie nodig is, is er sprake van maatwerk. Richtinggevend wordt aan 2 à 3 keer gedacht. Vraag SGP: Flexibiliteit functieverandering. Is dit enkel gericht op functieverandering naar een andere functie dan landbouw? Antwoord Bureau Buitenklank: De functie moet niet per se wat anders worden dan agrarisch. Naar iets anders agrarisch of nevenfunctie ter ondersteuning van het agrarisch bedrijf is ook mogelijk. Er zit geen rangorde in. Vraag D66-2: Denkrichtingen bouwen bij Veenendaal en Achterberg wordt niet terug gezien. Antwoord Fabrications: Denkrichting Veenendaal is A en denkrichting Achterberg is B. Vraag VVD: Van wie komen deze stukken? Antwoord wethouder Van Laar: Dit is een opdracht vanuit de gemeenteraad. Komt voort uit op de Visie op Rhenen 2035. Het college heeft nog geen standpunt ingenomen. Voor wat betreft de Randzonevisie loopt de zienswijzentermijn. Reactie VVD: Volgens VVD wordt er geen gewicht gegeven aan aspecten.

Daarmee bedoelt de VVD dat er keuzes gemaakt moeten worden / prioriteiten gesteld moeten worden. Nu lijkt het of er enkel balans dient te worden gehouden. Van de drie trajecten zou één verhaal gemaakt moeten worden. Reactie wethouder Van Laar: Er is door de portefeuillehouders voor gekozen om de consultatie zonder collegestandpunt te laten plaatsvinden. Na consultatie neemt het college de standpunten mee terug en daarna wordt een standpunt bepaald. Vraag ChristenUnie: Op welke termijn kunnen er woningen gebouwd worden? Gert van Laar denkt pas over 10 jaar woningen te hebben gebouwd in “De Nieuwe Meent”. Antwoord wethouder Van Laar: Wethouder verwacht over 10 jaar “De Nieuwe Meent” te kunnen bouwen. Vraag Progressief Rhenen/GroenLinks: Denkrichting A, waar komt dat grote verschil in bandbreedte vandaan? En ten tweede stel dat je het zuidelijk deel niet meeneemt wat betekent dat dan?

Antwoord Fabrications: Verschil van bandbreedte is de dichtheid waarin je kunt bouwen. Er wordt aangesloten bij de laagste dichtheid en andersom bij de hoogste dichtheid.

Discussie stellingen o.l.v. ambtenaar: Schriftelijk verslag Stelling 1: Rhenen is een agrarische gemeente. Daarom bouwen we maximaal 1.000 woningen, zoals vastgelegd in onze Visie op Rhenen 2035. Zo behouden we zoveel mogelijk agrarische grond. Dit betekent dat er geen extra ruimte is voor meer woningen bovenop deze 1.000. Stelling 2: We bouwen woningen geconcentreerd langs de randen van Rhenen, Elst en Achterberg. Zo gebruiken we de ruimte efficiënt en houden we zoveel mogelijk landbouwgrond over. Daarom staan we ook hoogbouw toe, zoals aan de Ribeslaan. De bebouwing komt dan in het noorden van Achterberg en in het noorden van het Binnenveld, tegen De Nijverkamp. Stelling 3: Regels van de provincie en het Rijk, bijvoorbeeld over stikstof en waterkwaliteit, worden steeds strenger. We gaan ons als gemeente actiever inzetten voor het herstel van het natuurlijk systeem. Zodat we meer ruimte krijgen voor bijvoorbeeld de landbouwtransitie, woningbouw en de energietransitie. Stelling 4: Onze kernen zijn omringd door beschermde natuur (NNN-gebied). Als we daar willen bouwen of bedrijven willen laten groeien, moeten we van de provincie natuur compenseren op andere plekken. In Rhenen is vooral landbouwgrond beschikbaar voor die compensatie. Daarom stellen we: natuurcompensatie mag plaatsvinden op landbouwgrond. ChristenUnie: St. 1. Oneens.

De gemeente dient een eerlijk beeld te schetsen. Er zijn volgens CU in de toekomst meer woningen nodig, dan de 1.000 die genoemd worden in de Visie op Rhenen 2035. Dit kan ten koste gaan van landbouwgrond. De Visie op Rhenen 2035 spreekt over 1.000 woningen die in 2035 gerealiseerd moeten zijn. Daarnaast staat een zoekgebied weergegeven v.w.b. de Nieuwe Meent. We hebben het nu over de lange termijn. Samen met de agrariërs (woningbouw?)plannen maken, waarbij het de kunst is om zo min mogelijk landbouwgronden te hoeven inzetten. St. 2. Eens. Men wil alleen bouwen tegen De Nijverkamp aan. Want dit is tegen bestaand stedelijk gebied van Veenendaal aan. Grotere dichtheden zijn dan mogelijk en eventueel kansen voor hoogbouw. Voor CU nog onduidelijk welke aantallen er dan gebouwd kunnen worden. Aangrenzend aan de kern Achterberg is ook woningbouw mogelijk, maar dit moet dan qua karakter “passend” zijn bij het dorp. Dus geen geconcentreerde (grootschalige?) woningbouw zoals die in de Gebiedsverkenning Binnenveld naar voren komt?! St. 3. Eens. Maar wel bedenken wat de cirkel van invloed van de gemeente is. CU zou graag inzet van de gemeente zien om Rijksgelden en Provinciale gelden naar de gemeente toe te trekken. Die gelden kunnen dan gebruikt worden voor natuurherstel, zodat er meer ruimte (voor…?) komt. St. 4. Eens.

Wat wordt er onder natuurcompensatie verstaan? Goed kijken naar de mogelijkheid om natuurcompensatie zo in te zetten dat ook agrarisch (natuur)gebruik mogelijk blijft. CU beseft dat dit wat betekent voor de grondwaarde en de opbrengst van een perceel. Vinden dat de agrariër daarvoor gecompenseerd moet worden. Er wordt verwezen naar het inspreekmoment van inspreker 1. Daarbij werd opgemerkt dat particuliere gronden niet tot de landbouwgronden worden gerekend. CU ziet kansen om de particuliere gronden in te zetten voor natuurcompensatie. Provincie Utrecht heeft CU betreft ook een grote rol. De provincie drukt aan de ene kant op de woningbouwproductie en dit zou kunnen betekenen dat ze aan de lat staan voor goede randvoorwaarden. Volgens CU geeft het Programma Landelijk Gebied mooie aanknopingspunten.

Algemene reflectie op de stellingen: De Visie op Rhenen 2035 is weer een stap verder uitgewerkt. Vooral de Randzonevisie en het Programma Landelijk Gebied zijn goed uitgewerkte producten. Complimenten daarvoor. De opmerking in het Programma Landelijk Gebied dat Rhenen de regie wil houden wordt van harte onderschreven. Dit betekent dat we realistisch moeten zijn in de keuzes die we maken voor de toekomst en dat de politiek even achter ons gelaten moet worden. Het is een gegeven dat we richting de toekomst woningen moeten bouwen. Als Rhenen hier zelf geen plannen voor maakt, dan worden die plannen voor Rhenen gemaakt door Rijk en/of provincie. Dan verliest Rhenen de grip. Tijd is daarbij een belangrijke en tegelijkertijd geruststellende factor. De plannen die we maken worden niet morgen al gerealiseerd. Daarom is men blij met het voorwerk dat is verricht bij de voorliggende stukken. Er valt iets te kiezen naar de toekomst toe. Dit moet zorgvuldig en met elkaar gebeuren. Dus samen met de agrariërs, andere ondernemers en inwoners de plannen verder inkleuren. Dat kan op plekken ook pijn gaan doen. En die pijn moet zoveel mogelijk verzacht worden door goede compensatieregelingen. Daarom Rijk en provincie bij de les houden, zodat ze zorgen voor de goede randvoorwaarden. Zoals financiën, mobiliteit en natuurherstel.

Het college wordt opgeroepen met een realistisch uitvoeringsplan te komen met een organisatie en dus ook formatie die daar bij past. Het zou jammer zijn als het alleen maar bij mooie plannen blijft. D66: Algemeen: bedankt voor alle toegezonden informatie. Informatie was helder en duidelijk. Veel visies en meningen gehoord, maar de inbreng van de woningzoekenden wordt gemist, omdat er nu eenmaal gebouwd moet worden. D66 zoekt aansluiting bij CU dat sommige keuzes bij mensen pijn doen. Maar er kan aan het eind van de avond niet zo zijn dat besloten wordt dat er niet gebouwd kan worden. St. 1. Oneens. Rhenen heeft zeker een agrarisch karakter, met een flinke hoeveelheid landbouwgrond. Maar of Rhenen echt een agrarische gemeente is, daar wordt Rhenen mee tekortgedaan. In de Visie op Rhenen 2035 is opgenomen dat landbouwgrond beschermd moet worden, maar er is nu grote woningnood. Laten we bouwen zoveel als nodig is. In ieder geval bouwen wat past. Indien nodig wordt hier agrarische grond voor gebruikt. St. 2. Oneens. Denkrichting D wordt geopperd. Dit wil zeggen: een klein stukje tegen De Nijverkamp aan en een klein stukje rond Achterberg. Tegen De Nijverkamp woningbouw in hoge concentratie. En in Achterberg meer naar landelijk karakter kijken. Een wijk met relatief compacte woningbouw kost minder landbouwgrond. Is een slimme oplossing. St. 3. Mee eens.

Er zijn nu eenmaal noodzakelijke regels. Kunnen we niet alleen bij de boeren neerleggen. Daarbij wordt verwezen naar de inspreken van de Ondernemersvereniging Achterberg. Als gemeente verantwoordelijkheid nemen of in ieder geval Rijk en provincie hier omvragen. St. 4. Eens, onder voorwaarden. Er moet een gesprek komen met de provincie over realistisch compenseren. Hoe kunnen we flexibel omgaan met compensatie? Door bijvoorbeeld verweving met landbouw in overleg met de betrokken agrariërs. Of een beheersvergoeding voor de agrariërs, daarbij wordt verwezen naar de inspreker namens de LTO. Ook zijn er steeds meer mogelijkheden voor natuurinclusief bouwen en het slim inpassen van bouwplannen met behoud van bestaande natuurwaarden. Als we wat flexibeler kijken naar de regels, dan zou het mooi zijn dat we niet alle landbouwgrond hoeven op te offeren alleen al voor de compensatie.

We hebben vanavond gesproken over kaarten waarop gearceerde gebieden te zien zijn. In deze gebieden wonen mensen en misschien nog belangrijker in deze gearceerde gebieden zijn agrarische bedrijven. Soms al generaties lang. D66 realiseert dat zich terdege. Tijdens eerdere informatieavond merkte D66 dat deze kaartjes voor grote onrust zorgden onder de aanwezige agrariërs die in die gearceerde gebieden wonen. Laten we daar vooral oog voor hebben. Want het gaat om relatief veel jonge boeren, die eigenlijk zo snel mogelijk een goed toekomstperspectief willen hebben. Laten we daar rekening mee houden in het vervolgtraject. PvdA: St. 1. Oneens. Met alle respect Rhenen is geen agrarische gemeente. Gemeente Rhenen bestaat uit een stedelijk gebied, agrarisch gebied en een natuurlijk gebied. Juist om het agrarisch gebied zoveel mogelijk te ontzien, maar ook om in de toekomst zekerheid te kunnen bieden over de invulling van het gebied, is het nodig om in een klap veel woningbouw toe te voegen in een geconcentreerd gebied. Dus niet plukjes woningen door het Binnenveld heen, maar dus wel geconcentreerd. St. 2. Eens. Wat betreft de PvdA tegen De Nijverkamp aan. Daar is al een groot verstedelijkt gebied en daar kunnen “we” ook de meeste woningen kwijt. En zo is het ook in de Visie op Rhenen 2035 opgenomen en dat daar gezocht wordt naar een nieuwe woonkern.

Hoogbouw heeft ook een plek in deze nieuwe woonkern, maar een torenflat zoals aan de Rozenlaan is voor de PvdA het andere uiterste. Dat lijkt niet zo goed in het landschap te passen. St. 3. Eens. Laten we regels volgen. Maar het herstel van het natuurlijk systeem, ook door extensiveren, meer ecologisch te boeren, minder gif te gebruiken, kan door de PvdA gevolgd worden. De PvdA herkent zich ook in de inspraak van LTO. Er moet iets tegenover staan voor de agrariërs. Of dat van de gemeente, de provincie of het Rijk komt maakt niet uit. Het biedt zekerheid voor de lange termijn en het zorgt ervoor dat er een goede boterham te verdienen valt. Het aanwijzen van een geconcentreerd gebied voor een groot aantal woningen, en daarnaast het aanwijzen van de rest van het Binnenveld waar duurzaam geboerd kan worden, biedt een deel van die zekerheid. Voor de verdiencapaciteit van de boeren zal de gemeente samen met de agrariërs op moeten trekken naar de provincie en het Rijk zodat de gemeente voor elkaar krijgt dat het schrappen van deze middelen door de BBB ongedaan wordt gemaakt. St. 4. Eens, maar ook oneens. Want als hier wordt bedoeld dat rondom de kern Achterberg in NNNgebied gebouwd wordt en de gemeente een deel van het Binnenveld als natuur gaat beschouwen om te kunnen compenseren, dan vindt de PvdA dit een onzinstelling. Dan verliest de gemeente twee keer de agrarische grond.

Dat is een inefficiënt gebruik van de beperkte grond die hier beschikbaar is. Echter is men niet principieel tegen deze stelling. Het kan voorkomen dat landbouwgrond wordt ingezet ter compensatie. Daarbij wordt verwezen naar het voorstel m.b.t. de Flexwoningen. Probeer de balans te behouden en we doen het met elkaar. Progressief Rhenen/GroenLinks: Algemeen: Zoveel mogelijk landbouwgronden bewaren, daar gaat niet gebouwd worden. Behalve het stukje tegen Veenendaal aan bij De Nijverkamp. St. 1. Oneens. Er is meer te doen in Rhenen. En dus moet niet vastgehouden worden aan het maximale aantal van 1.000 woningen die in de Visie op Rhenen worden genoemd. Wel behouden we zoveel mogelijk agrarische grond.

St. 2. Oneens. PR/GL wil tegen De Nijverkamp aanbouwen en is het met deze stelling wel eens zolang er tegen De Nijverkamp aangebouwd wordt. St. 3. Eens. Zonder toevoeging. St. 4. Oneens. PR/GL vindt dat Rhenen niet moet gaan bouwen in NNN-gebied. Dat moet Rhenen zien te voorkomen. Op het moment dat dat voorkomen kan worden, dan hoeft Rhenen ook geen dure compensatie aan te passen. PR/GL is het oneens met de stelling. VVD: Algemeen: VVD ziet de Gebiedsverkenning, De Randzonevisie en het Programma Landelijk Gebied als een drie-eenheid waar tegelijkertijd over beslist moet worden voor een juiste balans en afweging. Echter deze drie-eenheid kan niet losgezien worden van datgene wat de gemeenteraad in de Visie op Rhenen 2035 heeft vastgesteld. Dat kan niet vergeten worden, omdat afgesproken is dat Rhenen 25.000 tot 27.000 inwoners zou krijgen. Hebben we hier allemaal gedaan. Dat brengt consequenties met zich mee. En hetzelfde geldt dat Rhenen ook naar de buitenwereld, al onze stakeholders, hogere overheden en dergelijke, heeft gezegd in het kader van de Groene Metropool dat Rhenen meedoet aan de 25.000 woningen in de Foodvalley. Dus we moeten ons realiseren waar we ons aan gecommitteerd hebben. En zo heeft de VVD ook geredeneerd als gekeken wordt naar hoe we ervoor staan. Rhenen heeft 20.418 inwoners.

Dat betekent dat wanneer Rhenen naar 27.000 inwoners wil gaan, er 6.582 inwoners erbij moeten. Gemiddeld in Nederland woont er 2,1 inwoner in een huis. Dat betekent dat er 3.134 woningen gebouwd moeten worden. Dat is gewoon de eigen doelstelling zoals de gemeenteraad die vastgesteld heeft. Dus als je dat doet en uitgaat van 35 woningen per hectare, waar plaats is voor stedelijk en landelijk, dan kom je uit op 90 hectare. Dat is wat de gemeenteraad besloten heeft. Dat heeft consequenties, naar agrariërs, naar eenieder. En dat betekent ook dat wanneer Rhenen nu niet meedoet , Rhenen ook moeilijkheden krijgt met de eigen partners. En dat wil de VVD niet, want er zijn nog meer belangen. Rhenen is geen agrarische gemeente. De werkgelegenheid in de horeca en evenementen in Rhenen is een factor 4 groter dan de agrarische sector. Dat kan niet meer gesteld (stelling 1) worden. Maar Rhenen heeft wel een hele belangrijke agrarische sector. En daar moeten we rekening mee houden. En we willen zoveel mogelijk dat karakter behouden. Rhenen moet een afweging maken. En wanneer de VVD naar die afweging kijkt, dan zal er ergens gebouwd moeten worden. Er wordt niet gebouwd in NNN-gebied (stelling 4), want dan moet er gecompenseerd worden.

Maar op het moment dat de gemeenteraad bereid is om toch hele waardevolle / dure landbouwgrond in het belang van de algemene uitdaging die er in Nederland is ter beschikking te stellen. Dan vindt de VVD dat al meer dan voldoende compensatie. VVD mist nog informatie over de compensatie die de afgelopen jaren al heeft plaatsgevonden. Rhenen heeft namelijk al heel veel gedaan. Landbouwgronden zouden zijn omgezet naar Natura 2000-gebied. Rhenen wordt door natuur omringd. VVD vindt dat Rhenen op basis daarvan zou mogen eisen dat het agrarisch gebruik gehandhaafd wordt en dat agrariërs perspectief wordt geboden. Samen met het Rijk moet voor perspectief worden gezorgd. VVD zet in op woningbouw tegen Veenendaal aan (stelling 2). Daarnaast moet gekeken worden of de rest van de woningbouwopgave kan worden verdeeld over de kernen. Want het gaat immers ook over de economie. VVD wil dat middenstanders kunnen profiteren van de stijging van het aantal inwoners. Daar moet een balans in gevonden worden. Proberen het geconcentreerd te houden. Er kunnen meer huizen gebouwd (meer woningen per hectare) worden nabij Veenendaal. En dan passend bouwen bij Achterberg. VVD wil een rol spelen bij het maken van de keuzes. VVD vindt hoogbouw akkoord, maar dan niet op de manier van de woontoren aan de Rozenlaan.

Wat betreft het natuurlijk systeem kan niet altijd een balans worden gevonden (stelling 3). In Nederland moeten er keuzes gemaakt worden. Het primaat zit volgens de VVD bij de woningbouw en op de twee plek volgt handhaving van het agrarische karakter. Er moet geen primaat aan het natuurlijk systeem gegeven. Er wordt wel rekening gehouden met het natuurlijk systeem. Reactie ambtenaar aan VVD: Reactie heeft betrekking op het omzetten van agrarische gronden naar natuur. Er is inzichtelijk gemaakt hoeveel gronden er om zijn gezet naar natuur in het Binnenveld. Dit vanaf het jaartal 2005. Maar informatie voor wat betreft de omzetting in de gehele gemeente volgt later (december). VVD vindt deze informatie essentieel, omdat er al veel gecompenseerd is. Dit wil men de provincie dan ook duidelijk maken. SGP: SGP maakt duidelijk dat het hier gaat over woningbouw bovenop de 1.000 woningen die in de Visie op Rhenen staan benoemd en waar Rhenen zich aan gecommitteerd heeft tot 2035. Dat wil zeggen ongeveer 85 woningen per jaar. SGP is geschrokken van de kaartjes. Rhenen moet niet willen dat voor de maximale variant gekozen wordt. Dit levert wel veel woningen op, maar kost ook heel veel (landbouw)grond. St. 1. SGP is het eens met het behoud van agrarische grond. Het gaat de SGP om het behouden van het karakter en de identiteit, waarvan het landelijk gebied een wezenlijk onderdeel is.

Aan de 1.000 woningen wordt gewerkt. De Gebiedsverkenning gaat volgens de SGP over de periode daarna. Ook dan zal Rhenen moeten bouwen, maar dan wel organisch. St. 2. Eens. Bouwen aan de randen van de kernen. Hoogbouw als de Rozelaanflat niet. Maar lage hoogbouw die goed ingepast is, is wel mogelijk. SGP is niet voor een vierde kern. St. 3. Oneens. Met deze stelling wordt gesuggereerd dat het slechter gaat. Daarbij verwijst de SGP naar de VVD, dat al aangaf dat er de afgelopen jaren gronden zijn omgezet naar natuur. Rhenen heeft qua kwantiteit goed de best gedaan. Of er qua kwaliteit op vooruit gegaan is, is nog maar de vraag. Daar had Rhenen meer op in moeten zetten. En moet in de toekomst op ingezet worden. De versnipperde weilanden in de uiterwaarden zouden slim geruild kunnen worden. Dit omdat agrariërs daar nu al nauwelijks mogelijkheden hebben. Versnippering van natuur in ieder geval niet toelaten nemen. De provincie kan hier een belangrijke rol in spelen. SGP zit er niet op te wachten dat het Utrechts Landschap nog meer landbouwgronden aankoopt. Ook agrariërs hebben in het verleden gronden aan het Utrechts Landschap verkocht. Dit gebeurt ook aan ontwikkelaars om gronden in te kunnen zetten voor compensatie. St. 4. Oneens. Compensatieverhoudingen zijn hier niet haalbaar. Maatwerk is nodig en is ook mogelijk volgens de SGP.

SGP staat voor een aantal woningen passend bij natuurlijke groei. Met de eerdere genoemde 1.000 woningen is het niet klaar. Normale organische groei is wenselijk, passend bij de infrastructuur die er al ligt en aansluitend bij de eigen voorzieningen. SGP wil de voorzieningen versterken, denk aan een eigen huisartsenpost voor Achterberg. Bestaande kernen uitbreiden. Bij Veenendaal ook een stukje uitbreiding. Variant D (zie D66). Geen vierde kern. SGP denkt dat aan 1.000 tot 2.500 woningen. Het demografisch probleem wordt ook op landelijk niveau niet opgelost. SGP wil bouwen voor mensen in Rhenen en voor mensen die in Rhenen willen wonen om hoe Rhenen is. Niet omdat hier verstedelijkt kan worden. Beperkt mogelijke aanslag op de landbouwgrond. Onderzoek goed waar en hoe je bouwt. Dat het zo min mogelijk pijn doet.

Niet compenseren in kwantiteit, maar in kwaliteit. SGP is meer voorstander van compensatie in de vorm van Groenblauwe dooradering (GBDA) dan voor het toevoegen van nieuwe natuur. CDA: St. 1. Eens. CDA begrijpt de stelling en staat daar ook achter. Het is echter niet zo dat Rhenen alleen maar uit agrariërs bestaat. Er wordt een vergelijking getrokken met Wageningen dat als studentenstad wordt gezien. Er wonen echter niet alleen studenten. Bouwen van 1.000 woningen tot 2035 kan CDA zich in vinden. St. 2. Eens. Woningen worden geconcentreerd aan de randen van Elst en Achterberg gebouwd. Er vindt efficiënt grondgebruik plaats om zo min mogelijk landbouwgrond verloren te laten gaan. Zie woningbouw in het Binnenveld langs de randen van Achterberg. Grootschalige woningbouw nabij De Nijverkamp ziet het CDA niet voor zich. Deze woningen komen niet ten goede aan de inwoners van de gemeente Rhenen. Kleinschalige woningbouw bij Veenendaal kan het CDA misschien in meegaan. St. 3. Eens. CDA kan zich redelijk vinden in de regels voor stikstof. Maar als het gaat om het wederom beschikbaar stellen van landbouwgrond voor compensatie van allerlei zaken, dan wil het CDA afwachten wat de uitkomsten zijn van het onderzoek naar omzetting van agrarische gronden naar natuur. Heeft Rhenen nog niet genoeg gedaan? St. 4. Eens/Oneens. Het CDA is terughoudend.

Het beschikbaar stellen van landbouwgrond ter compensatie is een gevoelig onderwerp. Gemeente Rhenen heeft zelf een groot aantal hectare grond in het Binnenveld. Die gronden moeten niet beschikbaar gesteld worden voor compensatie volgens het CDA. CDA kan zich wel voorstellen dat particuliere gronden eventueel beschikbaar worden gesteld voor compensatie. Verduidelijkingsvraag ambtenaar aan CDA: CDA gaf aan geen grootschalige woningbouw voor zich te zien tegen De Nijverkamp aan. Kleinschalig kan wel, wat bedoelt CDA hiermee? Antwoord CDA: CDA heeft het beeld dat wanneer er een grote wijk bij De Nijverkamp gerealiseerd wordt, deze meer voor de gemeente Veenendaal is dan voor de gemeente Rhenen. CDA kan zich voorstellen dat daar een kleine uitbreiding van industrie plaatsvindt. Al ziet men uitbreiding liever bij de eigen bedrijfsterreinen. Maar mocht er uitbreiding met bedrijfsterrein plaatsvinden, dan denkt het CDA eerder aan bedrijfswoningen aldaar. En dus niet een hele grote nieuwbouwwijk. Rhenens belang: St. 1. Oneens. Rhenens Belang vindt het behoud van het agrarisch areaal heel belangrijk. Men vindt de kern Achterberg een agrarische kern. Rhenens Belang wil wel met mate aan woningbouw doen, dus niet 11.000 woningen erbij of de realisatie van een vierde kern. Daar is men absoluut geen voorstander van.

Gemeente Rhenen zou vooral met inbreiding en uitbreiding van de kernen moeten komen. St. 2. Eens. Men denkt aan denkrichting B en in het bijzonder een uitbreiding in Achterberg Noord. Dit met een kleine suggestie. De Nieuwe Meent moet zo beperkt mogelijk. Dit is voor Rhenens Belang de laatste mogelijkheid. Rhenens Belang vindt het heel belangrijk dat de sociale samenhang en ook de ondernemers van Rhenen profiteren. Dat is niet zo als er een Nieuwe Meent gerealiseerd wordt. Rhenens Belang vindt het juist belangrijk dat het voorzieningenniveau (kerken, actief verenigingsleven et cetera) bij de kernen op peil blijft. Dat doe je alleen door daar vooral de woningbouw te concentreren. Rhenens Belang beseft dat er extra gebouwd moet worden, in de laatste plaats zal dat bij de Nieuwe Meent moeten zijn.

De toekomst van de huidige agrariërs wordt al beperkt. Rhenens Belang wil daarom aandacht vragen voor het volgende: er wordt veel over agrariërs gepraat, maar niet met boeren. We moeten ons allemaal realiseren dat er nu al banken zijn die moeilijk doen over bedrijfsopvolging, over leningen. Op verschillende overheidsniveau wordt grond geclaimd en dat raakt het agrarisch areaal. Rhenen moet daarom iets verder kijken, want banken worden hierdoor onzeker en daardoor staan agrariërs onder financiële druk. St. 3. Eens. Rhenens Belang zit op de lijn van de SGP; vooral op kwaliteit inzetten. Rhenens Belang vindt de landbouwtransitie belangrijker dan de windmolens in het Binnenveld. St. 4. Oneens. Behoud landbouwareaal gaat voor. Zo beperkt mogelijk verstedelijken. Rhenens Belang ziet graag natuurcompensatie tussen Veenendaal en het Binnenveld. Dat daar een natuurstrook wordt aangelegd, zodat de druk uit de gemeente Veenendaal wegblijft. Rhenens Belang wil net als enkele andere partijen een overzicht hebben van de landbouwgronden die zijn omgezet naar natuur. Men wil daarover in overleg met de provincie. Particuliere gronden inzetten voor compensatie is men het van harte mee eens. Daar liggen kansen. Rhenens Belang stelt voor goed samen te werken met Rijkswaterstaat, Waterschappen en Provincie Utrecht, dit naar aanleiding van het beheer en het gebruik van de gronden in de uiterwaarden.

Iedere raadsfractie heeft het woord kunnen voeren. Nu wordt de raadsfracties de mogelijkheid geboden voor het stellen van vragen. Verduidelijkingsvragen VVD aan SGP, CDA en Rhenens Belang: VVD heeft gehoord dat de drie partijen akkoord zijn met de bouw van 1.000 woningen tot 2035. Maar, zo stelt de VVD, wanneer je na 2035 woningen wilt bouwen dan moet daar vandaag aan begonnen worden. Bent u bereid daaraan mee te werken, zodat er zo snel mogelijk gebouwd kan worden? Kunt u enige indicatie geven over de hoeveelheid hectare die u bereid bent ter beschikking te stellen? Antwoord Rhenens Belang: Zijn zeker bereid nu te starten en realiseren zich ook dat er snel stappen gezet moeten worden. Maar starten betekent voor Rhenens Belang dat er als eerste om de kernen en in de randzones gebouwd wordt. Om dan na 2 à 3 jaar later te kijken welke opgave er dan nog over blijft. De opdracht wordt net zo gevoeld als door de VVD. Rhenens Belang wil niet met de Nieuwe Meent beginnen. Men wil inzetten op de kernen en de randzones, zodat de woningbouwaantallen in een eventuele Nieuwe Meent realistischer zullen zijn. Mogelijk kan De Nieuwe Meent nog vermeden worden. Antwoord SGP: SGP verwijst naar de inleiding van hun reactie op de verschillende stellingen. Dat wil zeggen 1.000 woningen tot en met 2035. En nu al gaan nadenken over de periode daarna. Daar is de SGP dus toe bereid.

SGP heeft eerder wel aantallen genoemd, maar wil daar wel voorzichtig mee zijn. Men denkt aan 1.000 tot 2.500 woningen en niet aan de aantallen uit de denkrichtingen. SGP denkt met 40 tot 50 hectare een hele goede start te kunnen maken. Zeker als die hectares aan de randen van de kern(en) gezocht worden. Want die gronden zijn voornamelijk van particulieren en hebben dus geen landbouwfunctie meer. Antwoord CDA: CDA vindt het moeilijk om het over aantallen te hebben. Men weet dat er afspraken in Foodvalleyverband gemaakt zijn. Als er budgetten vrijkomen, is men bereid over grotere woningaantallen te praten. Maar op voorhand is dat niet de doelstelling van het CDA.

Laatste reactie van de SGP: Heeft betrekking op het committeren aan. Vanuit de verstedelijking heeft men een deel van de woningbouw geclaimd om te onderzoeken. Anders waren de woningaantallen al vergeven aan buurgemeenten. Rhenen moet voorkomen dat Rhenen enkel het uitloopgebied levert. En daarom heeft Rhenen besloten om te onderzoeken of Rhenen ook een bijdrage aan de verstedelijking kan leveren. En daar zijn we nu mee bezig. SGP vindt dat Rhenen exact doet waaraan het zich gecommitteerd heeft. Maar niet door op voorhand te overschreeuwen dat er 10.000 woningen gebouwd moeten worden. Laten we gewoon nuchter blijven. Verduidelijkingsvraag Progressief Rhenen/GroenLinks aan SGP, CDA en Rhenens Belang: VVD had een mooie analyse over het aantal hectare dat nodig is voor de woningbouw (ging om 90 hectare). Committeren SGP, CDA en Rhenens Belang zich daaraan? Progressief Rhenen/GroenLinks vindt dat je het dan hebt over flinke aantallen en niet over losse flodders. Antwoord SGP: SGP wordt ook getriggerd door de aantallen. SGP vindt dat de 1.000 woningen uit de Visie op Rhenen 2035 nu vooral in de kernen en aan de randen van de kern gebouwd worden. Denk daarbij aan Achterberg-west en Achterberg-zuid. Die 1.000 woningen doen de agrarische sector weinig pijn.

Bij de verdere uitwerking van de woningbouwplannen voor Rhenen moet gedacht worden aan 40 tot 50 hectare voor de aantal die SGP eerder deze avond genoemd heeft. En dan betreft dan niet alleen agrarische gronden. Wat de SGP wordt verder in die richting gezocht en uitgewerkt. Er zijn nog allerlei randvoorwaarden aan te stellen. SGP is het eens met inspreekster namens LTO. Laten we onderzoeken hoeveel woningen we nodig hebben en laten we onderzoeken hoeveel grond er beschikbaar komt van agrariërs die stoppen. Hoe kunnen we zorgen dat dit zich tot elkaar verhoudt. Dat dit knelt is bekend. Antwoord CDA: CDA verwijst naar de rekensom die VVD eerder deze avond maakte. Dit gaat voor het CDA te snel. Het CDA zal zich niet committeren aan de 90 hectare. Hier moet een veel betere onderbouwing onderliggen. Antwoord Rhenens Belang: Rhenens Belang wil beginnen met inbreiding/uitbreiding van de drie kernen. Rhenens Belang zit wederom op de lijn van de SGP; beginnen met de kernen en daarna doorontwikkelen. Mogelijk gebruik maken van gronden van agrariërs die stoppen. Rhenens Belang vindt dat woningbouw zo min mogelijk ten koste gaat van het beschikbare landbouwareaal. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden, waarbij het duidelijk is dat er niet tien jaar gewacht kan worden. Ter afsluiting dankt wethouder Van Laar alle fracties voor hun bijdrage.

In december worden deze onderwerpen ter besluitvorming voorgelegd, inclusief collegebesluiten.