Bijlage 3 Toelichting formats

Bijlage 3: Toelichting formats Bijlage bij raadsvoorstel resultaat project ombuigingen (zaaknummer 1204146)

Leeswijzer • Geen vervanging van de formats. • Wel op hoofdlijn snel inzicht in iedere ombuiging. • Niet uitgewerkt wanneer ombuiging niet wettelijk mogelijk is of de onderzoeksvraag niet tot een ombuiging leidt. • Formats van de Taakstelling Sociaal Domein 2025 zijn geen onderdeel van dit document.

4a. Bestuur en Ondersteuning

Verkoop gemeentelijke grond (B5) Omschrijving Verkoop van de volgende gronden (met de huidige bestemming): •

Pachtgronden waarbij pacht afloopt tussen nu en Q4 2025.

•

Restgroen-percelen.

•

Gemeentelijke ontwikkellocaties, zoals Woudmees, Dorpshuis, Platanenlaan, Koerheuvel, Hondenschool Remmerden.

Opbrengst €1.217.000 (I) (advies) €1.922.455 (I) (technisch mogelijk) Impact • We kunnen geen maatschappelijke doelstelling behalen d.m.v. projectontwikkeling. • Lagere rendement om met huidige bestemming te verkopen. • Verkoop van restgroen gaat in tegen ons beleid om daar voorzichtig mee om te gaan i.v.m. energietransitie (ruimte nodig in de wijken voor transformatorhuisjes). • Te ontwikkelen grond is in Rhenen schaars, door verkoop raken we de(strategische) regie op mogelijke ontwikkelingen kwijt (speelt vooral bij pachtgronden).

Forensenbelasting (D24) Kern ombuigingsvoorstel Toeristen die relatief langer verblijven in Rhenen extra belasten met forensenbelasting. Opbrengst P.M. Impact • Haalbaarheid en wenselijkheid wordt nog onderzocht.

B2: Beperken aantal reserves Kern ombuigingsvoorstel: We beperken het aantal reserves en laten bijbehorende bedragen vrijvallen naar de algemene reserve Opbrengst: Vanaf 2026 €455.100 (I) en -/- €1.500 (S) (advies). Vanaf 2026 €455.100 (I) en -/- €1.500 (S)(technisch mogelijk). Impact: Geen directe impact

Sluiting van de publieksbalie op één dagdeel (C42) Kern ombuigingsvoorstel: De balie wordt één dagdeel per week gesloten, bijvoorbeeld op vrijdag dicht. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). €19.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Op dienstverlening aan inwoners. • Minder mogelijkheden voor een afspraak en daardoor langer wachten op een afspraak. • Drukker op de ophaalmomenten (geen afspraak nodig).

Stoppen traineetraject Foodvalley (C45) Kern ombuigingsvoorstel: We stoppen met het traineetraject Foodvalley 2025 – 2027. Opbrengst: Deze ombuiging levert geen extra euro’s op. Impact: • Imagoschade (in de regio). • Ontbindingskosten.

Wethoudersreductie (C46) Kern ombuigingsvoorstel: In de bestuursperiode 2026 – 2030 schrappen we 0,6 fte voor een wethouderspost. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). €31.750 in 2026, €63.500 (S) vanaf 2027 (technisch mogelijk). Impact: • Meer portefeuilles per wethouder en voor burgemeester. • Hogere werkdruk wethouders en burgemeester. • O.b.v. Gemeentewet en inwoneraantal maximaal 4 FTE wethouders in Rhenen.

Kerstpakketten (C47) Kern ombuigingsvoorstel: Het budget voor kerstpakketten voor de organisatie halveren. Opbrengst: €11.400 (S) vanaf 2026 (advies). €22.635 (S) vanaf 2026 (technisch mogelijk). Impact: • Het raakt medewerkers in hun gevoel van waardering. Dat kan de betrokkenheid bij de organisatie, werksfeer en motivatie beïnvloeden.

Summerschool (C49) Kern ombuigingsvoorstel: We stoppen met de summerschool. Opbrengst: In 2026 en 2027 €10.000 (I) (advies). €20.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Beperkte inzet externen lijkt haalbaar (halveren naar €10.000).

Minder pagina’s in de Rijnpost (C54) Kern ombuigingsvoorstel: We stoppen met de Rijnpost (of verminderen het aantal pagina’s). Opbrengst: €13.000 (S) vanaf 2027 (advies). €40.000 (S) vanaf 2027 (technisch mogelijk). Impact: • Veel inwoners (samenstelling bevolking) missen het nieuws/informatie (bij stoppen). • Meerwerk aan bijv. opmaak als je de gemeentepagina vervangt door een digitale nieuwsbrief.

Minder opleidingsbudget in 2026 (C56) Kern ombuigingsvoorstel: We halveren het opleidingsbudget in 2026. Opbrengst: In 2026 technisch mogelijk: €113.500 (I). In 2026 advies (maximaal): €56.750 (I). Impact o.a.: • Aantrekkelijk werkgeverschap (binden en boeien). • Doorontwikkeling medewerkers. • Loopbaanpaden. • We raken actuele kennis kwijt.

Minder printen (C59) Kern ombuigingsvoorstel: We werken minder met papier, stoppen met het printen van stukken en drukken 50% minder folders. Opbrengst: €7.000 vanaf 2026 (S) (advies). €7.500 in 2026 en 2027, €14.167 vanaf 2028 (S) (technisch mogelijk). Impact o.a.: • Wettelijke plicht op bv. verspreiding per brief (nooit volledig papierloos). • Werkgemak. • Meer drukwerk door bodes (i.p.v. extern). • Dienstverlening (minder folders = niet voor iedereen een folder).

Minder geld voor communicatie (D9) Kern ombuigingsvoorstel: We geven structureel minder geld uit aan communicatie, Opbrengst: Geen opbrengst (advies), €10.000 vanaf 2027 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Minder communicatie naar inwoners, organisaties en bedrijven. • Minder budget voor interviews of filmpjes (aparte voorstellen).

Organisatieontwikkeling (D11) Kern ombuigingsvoorstel: We geven de komende jaren minder geld uit aan organisatieontwikkeling. Opbrengst: €10.000 (S) (advies). €60.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: •

Minder inzet op teamontwikkeling, management development, trainingen organisatieprincipes, implementatie organisatievisie en invulling geven aan de aanbevelingen van de accountant en quick scan, etc.

ICT (D13) Kern ombuigingsvoorstel: We verlagen ICT-kosten door licenties op te zeggen. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). €20.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Terugval of storingen in dienstverlening. • Meer ambtelijke inzet door inefficiënte processen in niet-passende applicatie. • Risico: wettelijke vereisten mogelijk in geding en cyberaanvallen.

Abonnementen en contributies (D14) Kern ombuigingsvoorstel: We geven minder uit aan abonnementen en contributies. Opbrengst: €10.000 (S) (advies). €23.200 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Missen van actuele kennis. • Geen gebruik meer kunnen maken van diensten gekoppeld aan abonnementen. • Het lidmaatschap van de VNG is verplicht en valt hier buiten.

Dienstreizen (D15) Kern ombuigingsvoorstel: We vergoeden dienstreizen niet meer. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). Vanaf 2026 €60.400 (S) (technisch mogelijk).

Impact: • Aantrekkelijk werkgeverschap. • Imagoschade.

Verzamelformat kleinere posten BV&D (D26) Omvat 5 voorstellen die in de sheets hierna zijn uitgewerkt. Bij alle voorstellen is de weergegeven opbrengst technisch mogelijk en het advies is om deze niet over te nemen.

D26: Verlagen kosten Waarderend Vernieuwen Kern ombuigingsvoorstel: We verlagen de kosten voor waarderend vernieuwen zonder waarderend vernieuwen ter discussie te stellen. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). Vanaf 2026 €5.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Geen budget voor inhuur van externe deskundigheid of begeleiding.

D26: Stoppen met VVV-punt Kern ombuigingsvoorstel: We stoppen met het VVV-punt vanaf 2026. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). Vanaf 2026 €1.500 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Geen informatiepunt. • Raakt vrijwilligers, toeristen en imago.

D26: We gaan zelf boetes innen via een bestuurlijke boete Kern ombuigingsvoorstel: We gaan zelf boetes innen via een bestuurlijke boete. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). In 2026 €964, vanaf 2027 €4.964 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Hoge implementatiekosten systeem. • Veel tijd en geld nodig voor inwerken medewerkers in systeem en schrijven van beschikkingen. • Risico: opbrengsten zijn lastig in te schatten en niet in evenwicht met kosten.

D26: Naturalisatie en KO Kern ombuigingsvoorstel: We stoppen met inhuur voor KO/naturalisatiebijeenkomsten. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). €4.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Specifieke expertise is niet in huis.

D26: Kinderburgemeester (C60) Kern ombuigingsvoorstel: We stoppen met de kinderburgemeester. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). €2.572 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Verlies van verbinding met jeugdigen (en hun omgeving) – bestuur.

4b. Individuele voorzieningen Jeugd

Niet indexeren zorgkosten Jeugdwet (C3) Kern ombuigingsvoorstel: Als we het budget voor Jeugdhulp en Jeugdzorg niet indexeren besparen we op de zorgkosten. Als het zorgbudget is uitgenut, stellen we een wachtlijst in voor een aantal zorgvormen.

Opbrengst: Geen opbrengst (advies). Vanaf 2027 €385.000 (S) (technisch mogelijk).

N.B.: • Er mag niet met wachtlijsten worden gewerkt voor die zorgvormen waarbij de veiligheid van het kind in het geding is. •

Het is een gegeven dat ongeveer 70% van de uitgaven in jeugdhulp wordt besteed aan ongeveer 20% van de jeugdigen (data Rhenen). Dit betreft kwetsbare kinderen in verblijf, jeugdbescherming (wettelijke voogden/ondertoezichtstelling) en kinderen met complexe ambulante/ GGZ-problematiek. Deze kinderen blijven ook in 2025 in de jeugdhulp. Voor hen worden de hogere tarieven conform contractafspraken in rekening gebracht. Dit betekent dat we geen reële begroting voor 2025 en verder kunnen opstellen en dat de budgetten voor jeugdhulp bij de najaarsrapportage 2025 alsnog verhoogd moeten worden.

Impact: • Oplopende wachtlijsten. • Ouders en jongeren gaan vaak naar de huisarts voor een verwijzing naar jeugdhulp, waardoor de kosten alsnog voor de gemeente komen. Zonder dat de gemeente invloed heeft op het aantal of soort jeugdhulp dat wordt verstrekt. Het gaat immers om een open-einde-regeling. • De huisartsenpraktijken zitten o.h.a. overvol, waardoor de samenwerking zal verslechteren. • Ook is er geen mogelijkheid om af te schalen naar voorliggende voorzieningen. • Geen reële begroting.

4c. Individuele voorzieningen Wmo

Verminderen kosten dagbesteding Wmo (A10) Kern ombuigingsvoorstel: Onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om meer in te zetten op collectieve (preventieve) zorgvormen. Opbrengst: Geen opbrengst (advies) -€20.000 PM (S) (technisch mogelijk) Impact: • Investeren is noodzakelijk om een mogelijke besparing te realiseren. • Om collectief aanbod te ontwikkelen zijn investeringen nodig. • Mogelijk zijn er onvoldoende cliënten die in aanmerking komen voor preventie.

Daling kosten ambulante jeugdhulp (A12) Kern ombuigingsvoorstel: • Meer sturing op het primaire proces door enerzijds strakkere regels (de nieuwe verordening Jeugdhulp) en anderzijds door de tijdelijk aanstelling van een teamleider bij het Jeugdteam. • Analyse / herbeoordeling van complexe ambulante casussen (begeleiding, behandeling en dagbesteding). • Meer gebruik maken van voorliggende voorzieningen. Zie ook format D8 (RV Taakstelling SD '25): pilot 'Inloop ADHD & autisme'.

Opbrengst: €188.000 (S) (advies en technisch mogelijk)

Impact: • Het blijft een open einde regeling, het aantal nieuwe aanvragen voor begeleiding, behandeling en dagbesteding is vooraf niet in te schatten. Ook derden kunnen verwijzen naar jeugdhulp, zoals huisartsen en gecertificeerde instellingen. Hier hebben we weinig invloed op. • Uit de herbeoordeling van de complexe casussen kan komen dat er juist beschikt is, waardoor er geen vermindering optreedt van de jeugdhulpuitgaven. • De landelijke verwachte groei van 4,7% (€ 309.000,-) is niet begroot, maar kan zich ondanks toepassing van de nieuwe verordening toch voordoen (zie Voorjaarsnota 2025). • Momenteel hebben we te maken met capaciteitsproblemen bij het Jeugdteam door langdurige ziekte en vacatures.

Niet indexeren zorgkosten Wmo (C4) Kern ombuigingsvoorstel: Als de tarieven voor de Wmo niet worden geïndexeerd en er een wachtlijst wordt ingesteld zodra het budget is uitgenut, kan dit een besparing opleveren. N.B.: Een toekenningsbeschikking schept de plicht van de gemeente om Opbrengst: zorg te leveren (zorgplicht). Als de levering van zorg op zich laat wachten Geen opbrengst (advies). Vanaf 2027 €106.146 (S) (technisch mogelijk).

omdat er bijvoorbeeld wachtlijsten zijn is dat overmacht. maar het bewust uitstellen van zorg vanwege een budgetplafond is schending van de zorgplicht (juridisch gegeven).

Impact: • De Wmo is een open einde regeling, wat betekent dat aan een financiële regeling geen budgettair plafond wordt toegekend. Deze maatregel is in tegenspraak met het karakter van een open einde regeling. • Mogelijk: verergering van problematiek en meer bezwaren. • Vanaf een bepaald moment in het jaar, als het budget is uitgenut, worden geen indicaties meer afgegeven, waardoor de wachtlijsten oplopen. • De consulenten blijven wel het onderzoek doen. De indicaties starten echter dan pas per 1 januari. Hierdoor heb je het jaar erop mogelijk een personeelsprobleem, omdat de herindicaties niet verspreid zijn over het jaar maar er een piek ontstaat per 1 januari. • Het percentage dat zich mogelijk zelf oplost door de wachtlijst, is naar verwachting bij begeleiding en dagbesteding minimaal, omdat er weinig tot geen eigen alternatieven zijn. • Bij een structurele doorvoering van de bezuiniging op de zal het moment dat er geen meldingen meer opgepakt worden mogelijk steeds vroeger in het jaar zijn.

Slimmer organiseren vervoer (C19) Kern ombuigingsvoorstel: Het aanbieden van mobiliteitsoplossingen aan inwoners die geen eigen vervoer of OV kunnen gebruiken, voorkomt dat de kosten verder stijgen. Opbrengst: €0 (advies en technisch mogelijk). De verwachting is dat we met slimmer gebruik van de bestaande capaciteit kunnen voldoen aan de (toenemende) vraag, zonder dat de kosten significant stijgen. Impact: • Herstructurering kan extra kosten met zich meebrengen, zoals investeringen of frictiekosten. • Voor de doelgroep kan de impact groot zijn. Dat kan negatief zijn, omdat bestaand aanbod verandert of verdwijnt. Maar het kan ook positief zijn, doordat de kwaliteit van het aanbod verbetert.

Verwijderen module strijken bij HH (D17) Kern ombuigingsvoorstel:

Het verwijderen van strijken als basismodule uit het toekenningsmodel voor huishoudelijke ondersteuning. Opbrengst: €29.468 (S) (advies en technisch mogelijk) Impact:

• Er kunnen bezwaren komen. • Daarnaast kan het voorkomen dat iemand om medische redenen toch hulp nodig heeft bij het strijken van kleding. In dat geval wordt het toch toegekend.

4d. Infrastructuur, ruimte en milieu

Stoppen met specialist Wonen en Zorg in 2026 (C21) Kern ombuigingsvoorstel:

We hebben nu een contract met een projectleider Wonen met Zorg tot en met 31 oktober 2025. Daarna is stoppen mogelijk. Opbrengst:

Geen opbrengst (advies) €50.000 (I) (technisch mogelijk) Impact:

• Geen regierol gemeente. • Samenwerking met stakeholders op het gebied van wonen-welzijn-zorg stagneert. • Het werkveld van Wonen Welzijn Zorg is erg in beweging en vraagt veel samenwerking de komende jaren.

• Er is een risico dat de inspanningen van partijen tot nu toe verloren gaan en niet kunnen worden voortgezet.

Parkeergarage (A3, zie ook D25) Kern ombuigingsvoorstel Verkopen parkeergarage Het Rhenense Hof. Opbrengst Geen opbrengst (advies). Verkoopwaarde (I) en beheerkosten €200.000 (S) (technisch mogelijk). Impact • Weinig tot geen invloed op parkeren in het centrum. • Bij verkoop aan commerciële partij wordt het betaald parkeren. • Parkeerdruk buiten het centrum zal toenemen.

Fusie ODRU (A18) Kern ombuigingsvoorstel Minder inzet van diensten ODRU en verlagen budget van ODRU met 5%. Opbrengst Geen opbrengst (advies). €36.000 (S) (technisch mogelijk). Impact • Minder inzet van ODRU bij diverse (woningbouw) projecten waardoor deze vertraging kunnen oplopen. • Minder gespecialiseerde kennis die we kunnen inzetten, die moeten we dan zelf in organisatie brengen of commercieel uitbesteden.

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed (C28) Kern ombuigingsvoorstel Uitstellen of niet uitvoeren verduurzamen gemeentelijk vastgoed. Opbrengst Geen opbrengst (advies). 2026: €42.000 (S), vanaf 2027: € 62.000 (S) (technisch mogelijk). Impact • Gemeente geeft niet het goede voorbeeld. • Op de lange termijn maak je substantieel meer energiekosten. • Subsidie die we hebben ontvangen vanuit het Rijk verdwijnt. • Mochten we willen uitstellen zullen de kosten toenemen.

Voorplein huis van de gemeente (C32) Kern ombuigingsvoorstel Plein Huis van de gemeente niet (klimaatadaptief) aanpassen. Opbrengst Geen opbrengst (advies). €3.600 (S), Geen investering van €152.000 nodig (technisch mogelijk). Impact • Gemeente geeft niet het goede voorbeeld. • Veiligheidsmaatregelen kunnen niet worden genomen. • Het onderhoud/vervanging wordt steeds duurder.

Verkeersveilig Binnenveld (C35) Kern ombuigingsvoorstel Stoppen met de uitvoering van plan voor verkeersveilig Binnenveld. Opbrengst Geen opbrengst (advies). €150.000 (I) (technisch mogelijk). Impact • Er zijn verwachtingen geschept richting inwoners d.m.v. participatie. • Er zijn verwachtingen geschept richting buurgemeenten. • Project is ingediend voor regiodeal. • Binnenveld wordt niet verkeersveiliger en zal op piekmomenten zeer druk zijn.

Toeristenbelasting (C36) Kern ombuigingsvoorstel Verhogen van toeristenbelasting. Opbrengst €108.780 (S) (advies). €145.040 (S) (technisch mogelijk). Impact • Ondernemers met verblijfsaccommodatie zullen naar verwachting een terugloop ervaren van de meeste zo niet alle bezoekersgroepen.

Doorbelasten alle kosten bij evenementen (C37) Kern ombuigingsvoorstel Als gemeente ondersteunen we bepaalde evenementen met meer dan alleen subsidies. Deze kosten brengen we in rekening bij de organisaties. Opbrengst Geen opbrengst (advies). Vanaf 2027: €49.000 (S) (technisch mogelijk) Impact • Deze kosten komen bovenop de bezuiniging op de subsidies (twee keer bezuinigen voor organisaties). • Evenementen gaan over de kop. • Steun in natura is een laagdrempelige manier van het steunen van evenementen.

Spoorgat (C40) Kern ombuigingsvoorstel Vrijvallen budget Spoorgat. Opbrengst €50.000 (I) (advies en technisch mogelijk). Impact • Budget is niet meer in te zetten voor visie op stationsgebied, waardoor we ad hoc functies ontwikkelen in dit gebied en niet met elkaar afstemmen. • Missen van subsidie (100% co-financiering). • Verkeersstromen worden niet op elkaar afgestemd.

Stoppen Stadshaven (D3) Omschrijving Stoppen met de ontwikkeling van stadshaven, verbeteren omliggende gebied en verbeteren van de Loswal. Opbrengst Geen opbrengst (advies). Vanaf 2026 €40.000 (S) + geen 1-malige investering van €1.5 miljoen uit algemene reserve (I) (technisch mogelijk). Impact • Steun van andere partijen gaan verloren (iedereen staat in een positieve stand). • De investering die in de loop der jaren is gedaan (incl. inhuur) doen we teniet. • Bij vertraging van het project krijgt de gemeente ook minder snel de revenuen. • Zonder uitvoering blijft er geen goed bruikbare haven. Dat heeft invloed op gebruik en uitstraling van het gebied. • Gemeente Rhenen moet sowieso iets doen aan de kwaliteit van de omliggende natuur.

B4: Stoppen toevoegen geld aan reserves Kern ombuigingsvoorstel: We stoppen (tijdelijke) met het toevoegen van geld aan drie specifieke reserves: reserve woningbouw, reserve gymmateriaal, reserve werkmaterieel Opbrengst: Vanaf 2026 €212.050 (I) en -/- €27.550 (S) (advies). Vanaf 2026 €212.050 (I) en -/- €27.550 (S) (technisch mogelijk). Impact: Geen directe impact

Vastgoed afstoten: Bergingen woonwagenkamp (D23) Kern ombuigingsvoorstel: De bergingen van woonwagenkamp in 2026 verkopen. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). € 44.110 (I) en € 17.440 (S) vanaf 2027 (technisch mogelijk). Risico: De wettelijke verplichting moet nog uitgezocht worden.

Afval- en riooltarief kostendekkend (F4) Kern ombuigingsvoorstel: We maken de tarieven voor afval en riool kostendekkend. Opbrengst: Vanaf 2026 €172.800 (S) (advies). Vanaf 2026 €172.800 (S) (technisch mogelijk). Impact: • De tarieven rioolheffing en afvalstoffenheffing stijgen met € 5,12 en € 16,31 per jaar per huishouden. • Stijging woonlastendruk.

4e. Onderwijs

Verlagen kosten onderwijsbeleid en leerlingzaken (A21) Kern ombuigingsvoorstel: We kunnen mogelijk besparen door te stoppen met twee pilots voor vroegsignalering op scholen. En het resterende OOGO-budget voor 2025 niet te besteden.

Opbrengst: €700 (I) (advies) €14.800 (S) (technisch mogelijk)

Impact: • Mogelijk is de komende jaren meer budget nodig voor samenwerking/OOGO. • Als we stoppen met vroegsignalering op scholen, worden problemen bij kinderen mogelijk later ontdekt. Hierdoor kan de vraag naar jeugdhulp juist toenemen.

Stoppen met het aanbieden van schoolzwemmen (C7) Kern ombuigingsvoorstel: We stoppen met het aanbieden van schoolzwemmen. Let op: vervoer blijft noodzakelijk Opbrengst: Geen opbrengst (advies) €45.000 (S) (technisch mogelijk) Impact: • Vraag is of de bestaande ruimte en Elst en Achterberg voldoende zijn om de Rhenense kinderen op te vangen. • Bewegingsonderwijs is verplicht: 2 x 45 minuten per week per groep. Toen in 2015 een aantal scholen stopten met schoolzwemmen werd de druk op het rooster van de gymzalen groot. • Wellicht moeten we uitwijken naar gymzalen in de regio of zelf extra gymruimte realiseren. • Minder kinderen zijn zwemvaardig. • Het voortbestaan van het zwembad kan in gevaar komen.

Besparen op leerlingenvervoer (C20) Kern ombuigingsvoorstel:

Sinds augustus 2023 werken we met een nieuwe verordening Leerlingenvervoer. En stimuleren we zelfstandiger en goedkopere vormen van vervoer. Opbrengst: In 2024 heeft dit een besparing van €68.000 opgeleverd ten opzichte van de begroting (€ 682.200). Impact:

• Leerlingenvervoer is een wettelijke verplichting en een open-einde-regeling. Dat betekent dat we geen invloed hebben op het aantal leerlingen dat recht heeft op leerlingenvervoer. • Als er in een schooljaar meer ‘dure’ aanvragen voor taxivervoer binnenkomen, valt de verwachte besparing lager uit.

Besparen op peuteropvang (D19) Kern ombuigingsvoorstel:

Volgens de Wet OKE (Wet Ontwikkeling door Kansen en Educatie) moeten we zorgen voor voldoende peuteropvangplekken, verspreid over de gemeente. Waar kinderen met een risico op een achterstand in de Nederlandse taal terecht kunnen. Het verminderen van kindplaatsen voor reguliere peuteropvang levert een besparing op. Opbrengst:

Geen opbrengst (advies) Vanaf 2028 €67.356 (S) (technisch mogelijk) Impact:

• In onze gemeente nemen minder kinderen deel aan peuteropvang, kinderopvang of voorschoolse voorzieningen dan het landelijk gemiddelde. Juist hier is dus behoefte aan meer toeleiding van peuters naar deze voorzieningen. • Risico op ontwikkelingsachterstanden.

Vastgoed afstoten: Acaciagebouw (D18) Kern ombuigingsvoorstel: Het Acaciagebouw verkopen in 2027. Opbrengst: € 539.000 (I), 2027 en € 36.830 (S) vanaf 2027 (advies). € 539.000 (I), 2027 en € 36.830 (S) vanaf 2027 (technisch mogelijk). Impact: • Afstoten van het Acaciagebouw heeft grote invloed op de strategische positie t.a.v. tijdelijke huisvesting primair onderwijs bij nieuwbouw scholen, versnelde woonopgave, woningbouw.

4f. Orde en Veiligheid

VRU (A24) Kern ombuigingsvoorstel Inzet van 3% lagere gemeentelijke bijdrage VRU (Gemeenschappelijk Regeling). Opbrengst €40.000 (S) (advies). €40.000 (S) (technisch mogelijk). Impact • Impact op de primaire processen van de VRU op risicobeheersing.

Openbare Orde en Veiligheid (A25) Kern ombuigingsvoorstel 1. Stopzetten Voorlichting Vuurwerk door Mozaïek. 2. Stopzetten Buurtbemiddeling door Mozaïek. 3. Subsidie Hartslag nu / Hartslag Nederland. Opbrengst 1 en 3 vanaf 2026 €8.478 (S) (advies). 1 en 3 vanaf 2026 €9.701, 2 vanaf 2027 €38.376 (S) (technisch mogelijk). Impact 1. Geen impact. 2. Grote kans op verhoging conflicten en crisissituaties. Meer druk op sociaal team, boa’s en politie. 3. Werving burgerhulpverleners verslechtert.

4g. Participatie

Besparen minimaregelingen (C5) Kern ombuigingsvoorstel: Het volledig afschaffen van het minimabeleid (met uitzondering van de bijzondere bijstand, die wettelijk verplicht is) of besparen op de minimaregelingen.

Opbrengst: €175.000 (S) (advies). €600.000 (S) (technisch mogelijk).

Impact: • Het volledig afschaffen van het minimabeleid of kiezen voor de ingrijpende variant heeft grote gevolgen voor inwoners in een financieel kwetsbare situatie. Financieel en voor het algemeen welbevinden, maar mogelijk ook het vertrouwen in de gemeente. • De pijnloze en lichte varianten hebben ook gevolgen, maar deze zijn minder zwaar. We kunnen maatregelen nemen om de impact te verzachten.

Meer investeren in LKS (C17) Kern ombuigingsvoorstel: Meer investeren in loonkostensubsidie (LKS) kan helpen om de uitgaven aan uitkeringen te verlagen. Opbrengst: € 23.194 (I) (advies en technisch mogelijk). Impact:

• Het is vooraf niet te zeggen voor hoeveel mensen loonkostensubsidie (LKS) echt passend is. Dit verschilt per persoon en situatie. • Werkgevers moeten hier ook voor open staan. • Als er minder mensen in de bijstand zitten, krijgen we na een paar jaar minder BUIGbudget van het Rijk. • Veenendaal kan extra geld vragen voor de uitvoering van LKS.

Stoppen Jeugdfonds Sport & Cultuur (D6) Kern ombuigingsvoorstel:

Stoppen met het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Opbrengst:

Geen opbrengst (advies) Vanaf 2027 €25.000 (S) (technisch mogelijk) Impact:

• Als we stoppen kunnen 138 kinderen (op basis van het aantal aanvragen vorig jaar) niet meer meedoen aan zwemles, sport of culturele activiteiten. • Dit heeft gevolgen voor hun gezondheid en vergroot de kans op achterstanden. • Ook neemt de zwemveiligheid van deze kinderen af.

4h. Sociale basisvoorzieningen

Besparen op welzijn (C10 en C63) Kern ombuigingsvoorstel:

Vanaf 2027 besparen op welzijnswerk jongeren en volwassenen. Opbrengst: Jongeren: €0 (advies) - €19.300 (S) (technisch mogelijk) Volwassenen: €0 (advies) - € PM (S) (technisch mogelijk)

Impact: • Minder deelname samenleving en sociale cohesie door kwetsbare groepen, mogelijk meer kwetsbare jongeren die uit beeld raken. • Minder hulp aan inwoners met collectieve en individuele hulpvragen. • Risico op minder vrijwilligers. • Toename en kostenstijging jeugdhulp en Wmo, mogelijk toename complexiteit problemen • Toename van schooluitval, toename op straat, mogelijk vandalisme, criminaliteit. • Het financiële risico is dat bij een besparing op welzijnswerk de kosten hoger zullen liggen dan de baten.

Niet realiseren Huiskamer Elst (D27) Kern ombuigingsvoorstel: Niet realiseren Huiskamer Elst.

Opbrengst: Geen opbrengst (advies) €1.560 (S) (technisch mogelijk)

Impact: • De gemeenteraad stelde een budget beschikbaar van € 60.000, met uitzicht op cofinanciering van de provincie Utrecht (€ 15.000). • Er is een leefbaarheidsplan voor Elst gemaakt, waarin de huiskamer van Elst als ontmoetingspunt een belangrijke plek heeft gekregen. • Sinds juni 2023 is er bijna iedere maand overleg geweest met inwoners en maatschappelijke organisaties. Dat gebeurde via de Werkgroep Huiskamer van Elst. • Inwoners hebben samen met de gemeente gewerkt aan plannen en schetsontwerpen. Er is veel tijd, inzet en betrokkenheid in dit project gestoken. • Tijdens het dorpsfeest zijn de plannen gepresenteerd aan de inwoners van Elst. • Er is geen beheerder meer voor Het Bestegoed.

Vastgoed afstoten: Westpoort (B3) Kern ombuigingsvoorstel: De Westpoort verkopen in 2026. Opbrengst: € 349.000 (I), € 57.500 (S) (advies). € 349.000 (I), € 57.500 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Afstoten van de Westpoort beïnvloedt strategische positie t.a.v. tijdelijke huisvesting primair onderwijs bij nieuwbouw scholen, versnelde woonopgave, woningbouw. Hier moet nog wel onderzoek plaatsvinden: kosten renovatie vs. kosten noodgebouwen.

4i. Sport, cultuur en recreatie

Niet realiseren multicourt en ontmoetingsplek Rhenen (C11/D21) Kern ombuigingsvoorstel: Niet realiseren multicourt en ontmoetingsplek. Opbrengst: Geen opbrengst (advies) €9.543 (S) (technisch mogelijk) Impact:

• Als we dit nu niet uitvoeren, is het risico groot dat jongeren het vertrouwen in de gemeente verliezen. • Negatieve impact op welzijn en gezondheid jeugd. • Als jongeren geen vaste plek krijgen, gaan ze zelf op zoek naar andere plekken om samen te komen.

Laten vrijvallen restant MIP Sportaccommodaties (D21/C11) Kern ombuigingsvoorstel:

Na de aftrek van de kapitaalslasten en onderhoudskosten multicourt met ontmoetingsplek (format C11) blijft er (als er geen alternatieve dekking gevonden wordt) nog € 5.457 over binnen het budget Sport algemeen, bestemd voor het Meerjaren Investeringsplan (MIP) sportaccommodaties. Dit bedrag kunnen we besparen. Opbrengst:

Geen opbrengst (advies) €5.457 (S) (technisch mogelijk) Impact:

• In het Sportconvenant staat dat de gemeente zorgt voor een actueel Meerjaren Investeringsplan (MIP) voor de sportvelden. Als we dit niet nakomen, komen die afspraken onder druk te staan. • Als we niet op tijd investeren, raken de sportvelden in slechte staat.

Stadsmuseum en cultureel erfgoed (A6) Kern ombuigingsvoorstel Stopzetten van subsidie voor het Stadsmuseum en (militair) erfgoed. Opbrengst Geen opbrengst (advies). 2026: €14.000 (S) vanaf 2027: €109.679 (S) (technisch mogelijk). Impact • Sluiten van stadsmuseum, incl. kapitaalvernietiging. • Minder toeristen in Rhenen. • Rhenen kan zich minder profileren met militair erfgoed. • Grote breuk met het verleden, inwoners van Rhenen hechten grote waarde aan het herdenken van WOII en de slag om de Grebbeberg. • Het volledig schrappen van subsidie gaat in tegen letter of intent dat getekend is door o.a. Rhenen.

Onderhoud openbare ruimte met 1 niveau minder (C33, A23) Kern ombuigingsvoorstel Al het onderhoud aan de openbare ruimte met 1 niveau minder. Opbrengst €29.000 (C33) (S) en €59.000 (A23)(S) (advies). €29.000 (C33) (S) en €84.000 (A23)(S) (technisch mogelijk). Impact • Verpaupering van de openbare ruimte. Verlaagt de aantrekkelijkheid van de gemeente voor inwoners. • Toestand van de openbare ruimte geeft meer kans op schade derden en daarmee de aansprakelijkheid gemeente. • Uitstraling van de openbare ruimte kan aanleiding zijn tot verdere verlaging van het beeld door de aanzuigende werking op het gedrag van inwoners. • Kans op een negatief effect op de inzet van inwoners (bijvoorbeeld ZAAP).

Verminderen van culturele subsidies en initiatieven (C38) Kern ombuigingsvoorstel • Subsidie op cultuurplatform korten. • Overige culturele subsidies korten. Opbrengst Geen opbrengst (advies). 2026: €12.551 (S), 2027: €25.102 (S) (technisch mogelijk). Impact • Verenigingen kunnen hun kosten mogelijk niet meer betalen, terwijl de kosten juist stijgen (bijv. energiekosten). • Niet alle verenigingen zijn in staat om nieuwe financieringsstromen te vinden. • Cultuurplatform zal haar activiteiten moeten afschalen.

Stoppen met Gevelfonds (C39) Kern ombuigingsvoorstel Stoppen met gevelfonds. Opbrengst €30.000 (I) (advies). €40.000 (I) (technisch mogelijk). Impact • Het bewustzijn van de unieke architectuur in Rhenen vermindert. • Mogelijk verdwijnen de unieke elementen van Delftse school uit Rhenen.

4j. Diverse

B1: Verlagen investeringsvolume Kern ombuigingsvoorstel: We verlagen het investeringsvolume per hoofdrubriek tot het niveau dat haalbaar is volgens de analyse Opbrengst: Vanaf 2026 €115.000 (S) (advies). Vanaf 2026 €115.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: Geen directe impact. Als het begrote investeringsvolume is bereikt, moeten andere investeringen apart aan de raad worden voorgelegd, samen met een passend voorstel voor dekking.

Bestuursprogramma (E1) Kern ombuigingsvoorstel: Alle openstaande bedragen en activiteiten vanuit het bestuursprogramma niet meer uitvoeren. Negen onderwerpen worden in de volgende sheets uitgewerkt. Per onderwerp verschilt het advies Daarom is gekozen de onderwerpen apart voor te leggen.

(E1): Inzet mobiliteit Kern ombuigingsvoorstel: Het budget voor inzet binnen team mobiliteit schrappen. Opbrengst: €80.000 (S) (advies), is uit bestaande personeelsmiddelen gedekt. €80.000 (S) (technisch mogelijk).

(E1): Kostendekkend maken leges Kern ombuigingsvoorstel: We schrappen het budget voor onderzoek om leges kostendekkend te maken. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). €25.000 (I) in 2025 (technisch mogelijk). Impact: • Specialistische juridisch-financiële kennis nodig. • Onderzoek reeds aangevraagd voor 2025.

(E1): Routekaart energieneutraal Kern ombuigingsvoorstel: We schrappen de middelen voor extern opstellen van de routekaart. Opbrengst: €25.000 (I) in 2026 (advies). €25.000 (I) in 2026 (technisch mogelijk). Impact: • We stellen de routekaart zelf op.

(E1): Deelauto’s Kern ombuigingsvoorstel: We schrappen budget voor de pilot deelauto’s (partijen samenbrengen, ruimtelijke faciliteiten en opstartfase faciliteren). Opbrengst: €40.000 (I) in 2026 (advies). €40.000 (I) in 2026 (technisch mogelijk). Impact: • Verwachtingen uit enquête worden niet waargemaakt.

(E1): Armoedebestrijding Kern ombuigingsvoorstel: We schrappen het restantbudget voor het plan van aanpak armoedebestrijding. Opbrengst: €14.000 in 2026 (I) (advies). €14.000 in 2026 (I) (technisch mogelijk). Impact: • Geen geld voor extra inzet inclusie (was nu de bestemming).

(E1): Multifunctionele sportaccommodaties Kern ombuigingsvoorstel: We schrappen het restantbudget voor multifunctionele sportaccommodaties. Opbrengst: €10.500 (I) in 2026 (advies). €10.500 (I) in 2026 (technisch mogelijk). Impact: • Geen.

(E1): Bosbeleid Kern ombuigingsvoorstel: We schrappen het bosbeleid in 2026 en 2027. Opbrengst: €10.000 (I) in 2025 en 2026 (advies). €10.000 (I) in 2025 en 2026 (technisch mogelijk). Impact: • Geen beleid voor ons grote kapitaal aan bossen: denk aan duurzaam kapbeleid.

(E1): Afvalscheiding stimuleren Kern ombuigingsvoorstel: We stoppen met het stimuleren van afval scheiden. Opbrengst: Geen opbrengst (advies). € 30.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Geen communicatie over afvalscheiding, bijplaatsingen voorkomen, etc. • Wordt betaald vanuit de afvalstoffenheffing, dus biedt (enkel) extra OZBruimte als de lastendruk gelijk blijft.

E1: Digitale veiligheid Kern ombuigingsvoorstel: Het budget voor digitale veiligheid uit het bestuursprogramma schrappen Opbrengst: Geen opbrengst (advies). €8.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Digitale veiligheid is een onderdeel uit het Integraal Veiligheidsprogramma en 1 van de 3 speerpunten. • Overweging om op te nemen in het bestuursprogramma: er is anders geen budget om hier extra op in te zetten. • Voorbeelden van projecten: voorlichting doelgroepen als jeugd en ouderen.

Leges kostendekkend (F5) Kern ombuigingsvoorstel: We maken een aantal leges kostendekkend. Opbrengst: Vanaf 2026 €104.000 (S) (advies) Vanaf 2026 €104.000 (S) (technisch mogelijk) Impact: • Leges zijn al in 2025 met 30% verhoogd (m.u.v. gehandicaptenkaart) • Als een tarief te sterk stijgt, doen minder mensen een aanvraag. Daardoor wordt de verwachte opbrengst niet of maar deels gehaald.

4k. Sluitpost

Sluitpost - verhogen OZB (F1) Kern ombuigingsvoorstel: We verhogen de OZB tot de norm van artikel 12. Opbrengst: Vanaf 2026 € 1.0160.000 (S) (technisch mogelijk). Impact: • Door de verhoging van de OZB met 18% betaalt een gemiddelde woningeigenaar ongeveer €83 per jaar meer. • Stijging woonlastendruk.

Sluitpost - Honden- en reclamebelasting (F6) Kern ombuigingsvoorstel: We verhogen de hondenbelasting en reclamebelasting met 20%. Opbrengst: Vanaf 2026 €38.680 (S) (advies en technisch mogelijk). Zie format F6 voor vergelijking van tarief hondenbelasting (COELO) en uitgebreide toelichting reclamebelasting. Impact: • Een verhoging kan zorgen voor klachten of minder draagvlak, vooral als er geen extra voorzieningen voor honden tegenover staan. • Mogelijke bezwaren van ondernemers bij reclamebelasting.