Bijlage 3 Meicirculaire 2026

Meicirculaire 2026 De meicirculaire geeft de meest actuele informatie over de meerjarige ontwikkeling van de uitkering uit het gemeentefonds en vormt de basis bij het opstellen van de (meerjaren)begroting 2027-2030. Omdat het gemeentefonds de grootste inkomstenbron is, bepaalt de ontwikkeling daarvan in belangrijke mate de financiële ruimte van de gemeente. Meicirculaire pakt nadeliger uit dan op basis van de voorinformatie werd verwacht In de informatienota over de ‘Uitkomsten decembercirculaire 2025, voorinformatiemeicirculaire en actueel financieel perspectief 2025-2029’ met nummer 41078 bent u geïnformeerd over een aantal mogelijke effecten van de meicirculaire 2026. Op de meeste onderdelen sluiten de uitkomsten van de meicirculaire 2026 aan met de verwachtingen uit de informatienota. Echter, de uitkomsten van de meicirculaire vertonen met uitzondering van 2030 forse nadelen: 2026: € 689.000 N, 2027: € 313.000 N, 2028: € 464.000 N, 2029: € 607.000 N en 2030: € 1.357.000 V* *De informatienota met nummer 41078 is gebaseerd op de jaren uit de (meerjaren)begroting 2026 – 2029. Voor de perspectiefnota 2027 is het jaar 2030 nieuw aan de meerjarenraming toegevoegd. Dit betekent dat de maatstaven voor 2030 voor het eerst worden bepaald.

De ontwikkeling van die maatstaven gecombineerd met de volumegroei en compensatie van loon- en prijsontwikkelingen zorgt voor het grote voordeel in 2030. Tegenover deze extra middelen staan ook de kosten van de loon- en prijsontwikkelingen. Wat zijn de oorzaken van die nadelen en hadden we die niet kunnen voorzien? De forse nadelen in de jaren 2026 – 2029 en het lagere voordeel in 2030 wordt veroorzaakt door het verschil in de landelijke ontwikkelingen van de maatstaven en de lokale ontwikkeling ervan. Aangevuld met een nadeel door de onderuitputting van het BTW-compensatiefonds. De genoemde nadelen waren op voorhand niet te voorzien omdat de verhouding tussen de landelijke ontwikkelingen van de maatstaven en de lokale ontwikkeling voor het eerst pas zichtbaar is in de meicirculaire. Daarnaast is het effect hiervan dit keer aanzienlijk groter dan in eerdere jaren waarin voor- en nadelen meer in evenwicht met elkaar waren. Nadere toelichting financiële uitkomsten meicirculaire 2026 Uitkomsten op hoofdlijnen Ten opzichte van de voorinformatie meicirculaire 2026 laten de uitkomsten van de meicirculaire met uitzondering van 2030 voor alle jaren nadelen zien. In 2026 bedraagt het nadeel € 689.000. In 2027 daalt het resultaat naar € 313.000 nadelig om vervolgens weer toe te nemen tot € 464.000 nadelig in 2028 en € 607.000 nadelig in 2029.

In het laatste jaar 2030 is sprake van een voordeel van € 1.357.000. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn hierboven toegelicht. Tabel 1 - Financiële bijstelling gemeentefonds meicirculaire 2026 versus voorinformatie meicirculaire 2026 Bedragen in € x 1.000 Nr. Onderwerp 2026 2027 1. Meicirculaire 2026 41.632 V 43.401 V 2. Voorinformatie meicirculaire 2026 42.321 V 43.714 V Mutatie n.a.v. publicatie meicirculaire 2026 689 N 313 N

1

2028 43.020 V 43.484 V 464 N

2029 43.554 V 44.161 V 607 N

2030 45.518 V 44.161 V 1.357 V

Tabel 2 - nadere verklaring verschil meicirculaire 2026 versus voorinformatie meicirculaire 2026 Bedragen in € x 1.000 Nr. Onderwerp 2026 1. Algemene uitkering a. Loon- en prijsaccres; compensatie hogere loon en prijsontwikkelingen 13 V b. Volumeaccres; bijstelling historisch 8 jaars gemiddelde ontwikkeling BBP -4 c. Ontwikkeling maastaven landelijk versus lokaal, afrekening BTW604 N compensatiefonds, WOZ - waardemutaties, uitname gemeentefonds t.b.v. SPUK niet beoogde kosten jeugdzorg en overige ontwikkelingen d. Uitwerking nieuwe jaarschijf 2030 e. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo Sub-totaal (1) algemene uitkering 2.

3.

2027

2028

1V 4N 263 N

2029

4N 20 V 350 N

2030

7V 5N 394 N

7V 5N 394 N

1.964 V

Taakmutaties a. IBO problematische schulden (R) b. Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren (R) c. Huishoudelijke hulp uit Wmo met vangnet, ombuiging (R) d. Pleegzorgvergoeding pleegouders (R) e. “Weeffout” jeugdzorg f. Alleenverdienersproblematiek (R) g. Kasschuif modernisering Wet op de lijkbezorging h. Wet handhaving sociale zekerheid i. Ketensystemen jeugd j. Overigen waaronder indexatie Wmo demografie 2026 Sub-totaal (2) taakmutaties

587 N

12 V 254 N

334 N

392 N

1.572 V

4N 3N

7N

11 N

14 N 85 N

14 N 85 N

4V 0N

1N

1N

1N

1V 1N 70 N 73 N

1V 1N 70 N 82 N

1V

1V

70 N 169 N

70 N 169 N

3V 0N 5V 1N 4V 1N 70 N 67 N

Specifieke uitkeringen a. Capaciteit voor klimaat en energiebeleid CDOKE (R) b. Ondersteuning lokale energiehulp (R) c. Amendement Clemminck-Van den Brink (R) d. Voorschoolse voorziening peuters e. Participatie (R) f. Wet betaalbare huur g. Overheidsbrede dienstverlening h. Armoedebestrijding bij kinderen i. Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen j. Overigen waaronder Beschermd wonen loon en prijsontwikkelingen Sub-totaal (3) specifieke uitkeringen

43 V 4N 4V 1V 27 V 1V 2V

1V 15 V 1V 2V 1N

1V 18 V

1V 18 V

2V 1N

2V 1N

66 N 35 N

1V 31 V 1V 2V 1N 3V 66 N 14 V

66 N 48 N

66 N 46 N

66 N 46 N

Totaal indicatieve bijstelling voorinformatie meicirculaire 2026

689 N

313 N

464 N

607 N

1.357 V

- Waarvan meer (V) / minder (N) te reserveren taakmutaties en specifieke uitkeringen - Waarvan t.l.v. / t.g.v. exploitatie

28 V 717 N

71 V 384 N

4V 468 N

81 N 526 N

81 N 1.438 V

* De onderwerpen met een (R) daarachter zijn vooralsnog gereserveerd of betreffen beperkte correcties van eerder gereserveerde bedragen. De meeste reserveringen zijn uitgebreid toegelicht in de bijlage bij de informatienota ‘Uitkomsten decembercirculaire 2025, voorinformatiemeicirculaire en actueel financieel perspectief 2025-2029’ met nummer 41078. De bijstellingen van eerder gereserveerde bedragen zijn hieronder kort toegelicht. Reserveringen taakmutaties en specifieke uitkeringen a. IBO problematische schulden (2a.): Middelen voor tijdelijke maatregelen voor de preventie van schulden. Reservering voorinformatie meicirculaire voor 2026 verlaagd met € 4.000. b. Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren: Om de overgang van school naar werk voor jongeren, die deze stap niet of moeilijk kunnen zetten, te versoepelen heeft Rijk extra middelen beschikbaar gesteld. De reservering ten opzichte van de voorinformatie meicirculaire 2026 is verlaagd met € 3.000 in 2026 oplopend naar € 14.000 in 2030. c. Huishoudelijke hulp uit WMO met vangnet, ombuiging: Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) wordt met ingang van 1 januari 2029 geschrapt. Dit betekent dat de kosten van huishoudelijke hulp voor gemeenten gaan afnemen.

De besparing op de gemeentelijke uitgaven is ten opzichte van de voorinformatie meicirculaire 2026 voor de jaren 2029 en 2030 verhoogd met € 85.000. e. Pleegzorgvergoeding pleegouders: Bijdrage voor de kosten die pleegouders maken voor kinderopvang en buitenschoolse opvang (bso) van hun pleegkinderen. Ten opzichte van de voorinformatie meicirculaire 2026 is de reservering verhoogd met respectievelijk € 3.000 in 2026 en € 4.000 in 2027. 2

f. Alleenverdienersproblematiek: Gemeenten kunnen huishoudens die getroffen zijn door de alleenverdienersproblematiek individuele bijzondere bijstand bieden. Reservering is ten opzichte van voorinformatie meicirculaire voor 2026 verhoogd met € 5.000. g. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid: Uitvoering geven aan taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Reservering voor 2027 is ten opzichte voorinformatie meicirculaire 2026 verhoogd met € 43.000. h. Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp: Gemeenten extra middelen te geven voor hulp aan huishoudens met een hoge energierekening en een laag inkomen. Reservering 2026 is ten opzichte van de voorinformatie meicirculaire 2026 verlaagd met € 4.000. i. Amendement Clemminck-Van den Brink: Subsidiëring van decentrale politieke partijen. Reservering 2026 is ten opzichte van de voorinformatie meicirculaire 2026 verhoogd met € 4.000. j. NIEUW: Participatie: Indexatie op basis van de loon- en prijsbijstellingen. Aandeel Rhenen 2026: € 27.000 V, 2027: € 31.000 V, 2028: € 15.000 V en 2029/2030: € 18.000 V.

Financiële gevolgen De financiële gevolgen van de meicirculaire 2026 zijn verwerkt in deze Voorjaarsrapportage 2026 en de Perspectiefnota 2027. Een voorbehoud is op zijn plaats. Er zijn signalen dat de meicirculaire op onderdelen niet juist is. Het Rijk heeft hierover nog niets gecommuniceerd op het moment dat dit onderdeel werd geschreven. Informatie hierover ontvangt u zodra er meer bekend is.

3

4