Bijlage 3 Conclusie rechtmatigheid Wmo en Jeugdwet

Conclusie inventarisatie rechtmatigheid Wmo 2015 en Jeugdwet BINNEN GEMEENTE RHENEN

Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................... 2 Wmo 2015 .................................................................................................................... 3 1. Wettelijke verplichtingen toezicht en handhaving rechtmatigheid in de Wmo 2015 ................ 3 1.1 Toezicht............................................................................................................... 3 1.2 Calamiteiten melden .............................................................................................. 3 1.3 Beleidsplan........................................................................................................... 4 1.4 Verordening ......................................................................................................... 4 1.5 Periodieke heronderzoeken ..................................................................................... 5 1.6 Actief informeren................................................................................................... 5 1.7 Terugvordering ..................................................................................................... 6 1.8 Gegevensuitwisseling .............................................................................................

6 1.9 Privaatrechtelijke, bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aanpak ................................... 6 2. Actiepunten (korte termijn) ......................................................................................... 7 3. Vervolgprocedure Wmo .............................................................................................. 7 Jeugdwet ...................................................................................................................... 9 5. Wettelijke verplichtingen toezicht en handhaving rechtmatigheid in de Jeugdwet .................. 9 5.1 Toezicht............................................................................................................... 9 5.2 Calamiteiten melden ............................................................................................ 10 5.3 Beleidsplan ........................................................................................................ 10 5.4 Verordening ....................................................................................................... 11 5.5 Periodieke heronderzoeken ................................................................................... 11 5.6 Actief informeren.................................................................................................

11 5.7 Terugvordering ................................................................................................... 11 5.8 Gegevensuitwisseling ........................................................................................... 12 5.9 Privaatrechtelijke, bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aanpak ................................. 12 6. Actiepunten (korte termijn) ....................................................................................... 13 7. Vervolgprocedure Jeugdwet ....................................................................................... 13

1

Inleiding Voor u ligt het gebundelde conclusie rapport van de inventarisatie van de wettelijke verplichtingen in het toezicht en de handhaving rechtmatigheid binnen de Wmo 2015 en Jeugdwet. De inventarisatie is uitgevoerd door wettelijke verplichtingen naast de huidige processen binnen gemeente Rhenen te leggen. Voor de volledige inventarisatie verwijs ik u naar de eindrapporten rechtmatigheid Wmo 2015 en Jeugdwet. Elk deelparagraaf start met de wettelijke verplichting vanuit de Wmo 2015 of de Jeugdwet. De wettelijke verplichtingen starten met een groene, oranje of rode kleur. Bij groen voldoet de gemeente aan de wettelijke verplichting, bij oranje voldoet de gemeente gedeeltelijk en bij rood voldoet de gemeente niet aan de wettelijke verplichting. Na de wettelijke verplichting wordt toegelicht waar de gemeente Rhenen aan voldoet en waaraan zij niet voldoet. Na de conclusie volgen er korte termijn actiepunten en een overzicht van de vervolgprocedure.

2

Wmo 2015 1. Wettelijke verplichtingen toezicht en handhaving rechtmatigheid in de Wmo 2015 1.1 Toezicht

• Binnen de Wmo 2015 hebben gemeenten de wettelijke plicht een toezichthouder aan te stellen op grond van artikel 6.1 lid 2. Die is in ieder geval verantwoordelijk voor calamiteitentoezicht, omdat aanbieders verplicht zijn om calamiteiten te melden (art. 3.4 lid 1 Wmo 2015).

• De gemeenten zien toe op de naleving van de wet, voor zowel kwaliteit als rechtmatigheid. Het is de taak van gemeenten om te toetsen of aanbieders (of inwoners) rechtmatig handelen.

Er wordt voldaan aan de minimale verplichting voor het aanstellen van een toezichthouder op calamiteiten en kwaliteit. De gemeente voldoet niet aan de verplichting ‘toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens de wet’. Er is enkel toezicht op kwaliteit en calamiteiten. De Wmo 2015 geeft aan dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor het toetsen van de rechtmatigheid van de uitgaven en het rechtmatig handelen van zowel aanbieders als inwoners. Toezicht houden op de naleving van het bepaalde bij of krachtens de wet binnen de Wmo 2015 is verplicht. Er is geen duidelijk overzicht in hoeverre de rechtmatigheid binnen elk proces getoetst wordt door het missen van een handhavingsbeleid- en kader. Dit heeft gevolgen voor zowel het toetsen van de rechtmatigheid als het handhaven op de rechtmatigheid. Om gedegen onderzoek te kunnen doen n.a.v. signalen dient er een toezichthouder rechtmatigheid aangewezen te worden. Dit is echter niet verplicht. De gemeente kan op dit moment bij een signaal van onrechtmatigheid, indien nodig, geen gedegen onderzoek doen door het missen van bevoegdheden. Een toezichthouder heeft extra bevoegdheden vanuit de Awb.

De gemeente dient een handhavingsbeleid- en kader op te stellen en daarmee te bepalen hoe het rechtmatigheidstoezicht binnen de gemeente wordt ingekaderd om te voldoen aan het toezien op de naleving van de wet met betrekking tot rechtmatigheid. Dit beleid dient zich te richten op het voorkomen en de handelwijze bij fouten en fraude. Dit is de minimale invulling van het rechtmatigheidstoezicht. Het handhavingsbeleid- en kader is gebaseerd op het eveneens op te stellen beleidsplan waarin de visie en hoofdlijnen vanuit de Visie op Sociaal Domein zijn opgenomen. Daarnaast dient de gemeente na te denken om (in samenwerking met andere gemeenten) de toezichttaak te beleggen. Hierna kan er nagedacht worden over een meldpunt binnen de gemeente zoals een formulier op de website of een e-mailadres, waar inwoners signalen kunnen melden. Dit is geen verplichting, maar een middel om signalen te ontvangen. Een meldpunt kan bijdragen aan het signaleren van fouten en fraude. 1.2 Calamiteiten melden

• Op grond van artikel 3.4 Wmo 2015 zijn aanbieders van maatschappelijke ondersteuning

verplicht calamiteiten te melden en daarvoor moeten zijn bij de Wmo-toezichthouder terechtkunnen.

3

In de overeenkomst met de aanbieder staat de meldplicht en binnen welk termijn zij calamiteiten moeten melden. De gemeente voldoet aan de wettelijke verplichting. 1.3 Beleidsplan

• De gemeenteraad stelt periodiek een plan vast met betrekking tot het door het gemeentebestuur te voeren beleid met betrekking tot maatschappelijke ondersteuning. Het plan beschrijft de beleidsvoornemens inzake door het college te nemen besluiten of te verrichten handelingen (artikel 2.1.2 Wmo 2015).

In het plan wordt o.a. aangegeven welke resultaten het gemeentebestuur in de periode wenst te behalen, welke criteria er worden gehanteerd om te meten hoe deze resultaten zijn bepaald en welke prestatie indicatoren worden gehanteerd ten aanzien van aanbieders (artikel 2.1.2 Wmo 2015). De gemeente voldoet niet aan de wettelijke verplichting. Het plan en het programma sociaal domein zijn verlopen en/of niet actueel. De Wmo 2015 geeft aan dat de gemeenteraad periodiek een beleidsplan vaststelt. In dit plan wordt weergegeven hoe de gemeente de ondersteuning wilt aanbieden aan haar inwoners. Het plan dient als kader te fungeren voor het opstellen van verordening, nadere beleidsregels, contracten en werkwijzen. De gemeente werkt vanuit de bedoeling en vindt vertrouwen in- en naar haar inwoners belangrijk. Aansluiten bij de leefwereld van de inwoner staat hierin centraal. Om aan te sluiten bij de inwoner dient het beleidsplan te worden herzien. Het betrekken van de inwoners is hierin wenselijk. Op deze manier sluit het beleidsplan goed aan op wat zowel de gemeente als haar inwoners als belangrijk ervaren. De decentralisatie vraagt gemeenten om integraal te werken en de blik te verbreden over de beleidsterreinen heen. Het advies is om één integraal beleidsplan op te stellen voor de beleidsterreinen binnen het Sociaal Domein.

Vanuit het geactualiseerde beleidsplan kunnen er keuzes gemaakt worden over de invulling van het toezicht en handhaving. De Visie op Sociaal Domein ligt hier aan ten grondslag. Tot slot dient het plan openbaar gemaakt te worden met het oog op het ingaan van de Wet open overheid (Woo) per 1 mei 2022 (Wet open overheid, VNG, 2021). 1.4 Verordening

• In de Wmo 2015 is vastgelegd dat de gemeente in de verordening regels moet opstellen voor het bestrijden van het onterecht ontvangen van een maatwerkvoorziening of een persoonsgebonden budget (pgb) en van misbruik en oneigenlijk gebruik van de wet (art. 2.1.3. lid 4 Wmo 2015).

De gemeente voldoet aan de juridische verplichtingen in de verordening. Het advies is om de verordening Maatschappelijke Ondersteuning te herzien na het opstellen van een handhavingskader. De regels dekken het minimale kader. Het advies is om de artikelen vanuit de VNG aan te houden. Dit biedt overzicht en ruimte voor verdere invulling in de toelichting van de verordening. In de VNG model verordening staan nieuwe of gewijzigde toevoegingen die mogelijk richting kunnen geven. De verordening Jeugdhulp 2022 kan hier mogelijk ook aan bijdragen. De verordening dient aan te sluiten op het eerder genoemde beleidsplan. Het beleidsplan dient aan te sluiten op nadere beleidsregels, contracten en de werkwijzen. Het advies is om de verordening na vaststellen van het beleidsplan en het handhavingsbeleid te herzien.

4

1.5 Periodieke heronderzoeken

• Het heronderzoeken van verstrekkingen Wmo 2015 is op grond van artikel 2.3.9 een

wettelijke taak van gemeenten. Gemeenten kunnen zelf prioriteiten stellen en daarbij rekening houden met fraudegevoeligheid van bepaalde voorzieningen.

Prioriteiten stellen rekening houdende met fraudegevoeligheid van bepaalde voorzieningen. Er wordt aan de wettelijke verplichting voldaan. De vragen worden tijdens heronderzoek gesteld en verwerkt in het dossier. Het advies is om de verordening explicieter uit te werken na het opstellen van een handhavingskader. In de verordening staan de periodieke heronderzoeken niet als artikel opgenomen. Het advies is om dit onder het eerder genoemde artikel: Artikel 15. Onderzoek naar recht- en doelmatigheid individuele voorzieningen en pgb’s te benoemen. Ook hier geldt het advies om in de toelichting van de verordening, de vorm- en inzet van onderzoek te benoemen. In de toelichting kan aangegeven worden dat dit betrekking kan hebben op zowel het handelen van de cliënt, vertegenwoordiger en/of aanbieder. De opgenomen regel in artikel 18, lid 8 geeft niet concreet weer wat de gemeente ‘onderzoekt’. 1.6 Actief informeren

• Gemeenten zijn op basis van artikel 2.3.2 lid 6 Wmo 2015 wettelijk verplicht de cliënt actief

te informeren over de mogelijkheid om te kiezen voor een pgb en de gevolgen van deze keuze. Deze informatie moet begrijpelijk, toegankelijk en objectief zijn. Het college informeert de cliënt dan wel zijn vertegenwoordiger over de gang van zaken bij het gesprek, diens rechten en plichten en de vervolgprocedure. Artikel 2.3.8 Wmo 2015 stelt dat cliënten relevante informatie moeten verstrekken aan het college en medewerking moeten verlenen aan onderzoek.

De cliënt wordt nu mondeling geïnformeerd en verwezen naar de nadere beleidsregels. De gemeente voldoet niet geheel aan het actief informeren van cliënt- en diens vertegenwoordiger. Om te voldoen aan de begrippen begrijpelijk en toegankelijk is het wenselijk om de informatie in begrijpelijke taal visueel te maken. Dit kan bijv. middels een digitale pagina op de website voor cliënten. Zo kan voorkomen worden dat regels onbedoeld overtreden worden door onduidelijkheden en vergissingen. De beschikking geeft aan dat het college een verandering in het leven van de cliënt graag op tijd hoort. De Wmo 2015 stelt dat de cliënt relevante informatie moet verstrekken. De wet verplicht cliënten om wijzigingen door te geven. Het is wenselijk om dit in de beschikking duidelijker op te nemen. De beschikking kan daarnaast bij Schulinck op jurisprudentie getoetst worden. Tevens is het noodzakelijk dat de voorwaarden, rechten en plichten in- of bij de beschikking staan of worden bijgevoegd. Het opnemen hiervan maakt het herzien of intrekken van een beschikking mogelijk. De voorwaarden en plichten staan in de verordening Maatschappelijke Ondersteuning gemeente Rhenen beschreven. De beschikking dient aangepast te worden zodat dit overeen komt met wat de gemeente in de verordening stelt.

De beschikking dient nagekeken te worden op vermeldingen staande in de verordening Maatschappelijke Ondersteuning gemeente Rhenen en de beschikking zelf. Mogelijk kan de gemeente ervoor kiezen de verordening aan te passen op de beschikking of andersom.

5

1.7 Terugvordering

• De Wmo 2015 maakt het mogelijk om geld terug te vorderen van cliënten die ten onrechte

een maatwerkvoorziening of Pgb hebben ontvangen. De terugvordering is geregeld in artikel 2.4.1 van de Wmo 2015.

De gemeente voldoet niet geheel aan de mogelijkheid tot terugvorderen. In de beschikking staan de voorwaarden, rechten en plichten niet opgenomen. Dit dient zoals in de vorige deelparagraaf aangegeven, in de beschikking opgenomen te worden. Het advies is om in de overeenkomst met aanbieders concreet op te nemen wanneer er overgegaan kan worden op vordering. 1.8 Gegevensuitwisseling

• Gegevensuitwisseling met andere instanties is geregeld in de Wmo 2015, de Jeugdwet en de

ministeriële regeling Jeugdwet. Uitwisseling van gegevens is beperkt mogelijk en aan strikte voorwaarden gebonden. De mogelijkheden en beperkingen bij het uitwisselen van gegevens staan in de Matrix gegevensuitwisseling van de VNG.

Gegevensuitwisseling gebeurt volgens de strikte voorwaarden. De gemeente voldoet aan de wettelijke verplichting. 1.9 Privaatrechtelijke, bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aanpak

• Gemeenten kunnen onrechtmatigheden bij aanbieders privaatrechtelijk voorkomen en

bestrijden via contractbeheer en uiteraard – bij slechte ervaringen – door contracten te beëindigen of te ontbinden. De gemeente kan op basis van signalen allereerst het gesprek aangaan met de aanbieder. Voor het herstellen van de rechtmatige situatie dient er onderzoek gedaan te worden en een advies uitgebracht te worden. De aanbieder dient binnen de afgesproken periode de situatie te herstellen. Er kan mogelijk een last onder dwangsom of een last onder bestuurssom opgelegd worden. Voor het afsluiten van een zorgovereenkomst tussen de budgethouder en de zorgverlener moeten budgethouders per 1 april 2017 een modelovereenkomst van de SVB gebruiken. Deze zorgovereenkomst bevat een derdenbeding waarmee het mogelijk is direct terug te vorderen bij de zorgverlener als de intrekking of herziening van het pgb het gevolg is van toerekenbaar handelen van de zorgverlener. Los van de regels in de Wmo 2015 en Jeugdwet, is het juridisch mogelijk fraude strafrechtelijk aan te pakken. Dan moet er sprake zijn van overtreding van strafrechtelijke bepalingen, zoals valsheid in geschrifte of oplichting. Dat geldt voor zowel cliënten als voor aanbieders van ZiN en voor de zorgverleners die worden ingehuurd in het kader van een pgb (zowel professionele aanbieders als cliënten die worden ingehuurd in het kader van een pgb).

De gemeente voldoet niet geheel aan alle voorwaarden om goede handhaving mogelijk te maken in de ‘Overeenkomst Maatwerkvoorziening gemeente Rhenen 2022’. In het contract met de aanbieder dient de handelwijze bij fouten en fraude concreet opgenomen te worden. De begrippen fouten en fraude dienen geconcretiseerd te worden. Toelichting en aanpassen van de regel op blz.20: artikel 5, lid 5. Dit artikel is niet van toepassing op fouten en fraude en hoogstwaarschijnlijk verschoven bij eerdere aanpassingen. In de overeenkomst dient opgenomen te worden hoe de gemeente de controle uitvoert en wanneer de gemeente gerechtigd is om terug te vorderen. Zaken zoals de handelwijze ingeval van fouten of fraude en de manier waarop de gemeente controleert, horen in het contractgesprek met de aanbieder

6

thuis en moeten een plek krijgen in het contract (Handhaving en naleving Wmo 2015 en Jeugdwet, VNG). Het is wenselijk om na te denken hoe de gemeente omgaat met het verzamelen van de bewijslast. De bestuursrechtelijke bevoegdheden zijn nu niet belegd. Het is wenselijk om dat wel te doen. Tot slot dienen de onderstaande overeenkomsten na het opstellen van het handhavingskader geëvalueerd te worden. Vanwege de juridische achtergrond en de tijd waarin het onderzoek is uitgevoerd is enkel de overeenkomst maatwerkvoorziening expliciet bekeken. -

Overeenkomst Trapliften; Overeenkomst Huishoudelijke Ondersteuning; Overeenkomst Hulpmiddelen Overeenkomst Forensische mantelzorgondersteuning (Senior Service); Overeenkomst voor het collectief vervoer (Valleihopper); Overeenkomst Maatwerkvoorziening Wmo;

begeleiding

en

voor

2. Actiepunten (korte termijn) 1. Overeenkomst aanpassen De verschuiving van artikel 5, lid 5 dient worden aangepast in de ‘Overeenkomst Maatwerkvoorziening gemeente Rhenen 2022’. Er kan nu niet gehandhaafd worden op grond van dit artikel. 2. Beschikking aanpassen In de beschikking dienen de voorwaarden, rechten en plichten opgenomen te worden. Het advies is om de herziene beschikking te laten toetsen op jurisprudentie door Schulinck. 3. Oriëntatie samenwerking andere gemeenten Het advies is om in kaart te brengen op welke manier omliggende gemeenten het rechtmatigheidstoezicht hebben ingekaderd. Het is wenselijk om inzicht te verkrijgen in mogelijke samenwerkingen met andere gemeenten op het gebied van rechtmatigheidstoezicht. 3. Vervolgprocedure Wmo In dit hoofdstuk wordt de vervolgprocedure weergeven op chronologische volgorde.

1. Visie op Sociaal Domein gemeente Rhenen De Visie op Sociaal Domein ligt ten grondslag aan het opstellen van het beleidsplan. 2. Integraal Beleidsplan Sociaal Domein gemeente Rhenen Het beleidsplan is het uitgangspunt voor verdere uitwerkingen. 3. Handhavingsbeleid- en kader rechtmatigheid Om te voldoen aan het toezicht op de rechtmatigheid dient het een structureel onderdeel van de werkprocessen te worden. Er dient een handhavingsbeleid- en kader opgesteld te worden ten aanzien van het rechtmatigheidstoezicht. 4. Mogelijk aanstellen van toezichthouder rechtmatigheid (mogelijk in samenwerking met andere gemeenten of een extern bureau). Mogelijk meldpunt inwoners beschikbaar stellen. 5. Verordening Maatschappelijke Ondersteuning gemeente Rhenen De verordening en nadere beleidsregels dienen n.a.v. het beleidskader herzien te worden.

7

6. Processen inrichten op basis van beleidskader Overeenkomst aanbieder concretiseren en mogelijk werkwijzen herzien.

8

Jeugdwet 5. Wettelijke verplichtingen toezicht en handhaving rechtmatigheid in de Jeugdwet 5.1 Toezicht

• In de Jeugdwet is geregeld dat het Toezicht Sociaal Domein/Samenwerkend Toezicht Jeugd

(TSD/STJ) toezicht houdt op de naleving van de kwaliteit (artikel 9.1 Jeugdwet). Gemeenten hebben een rol bij het toezien op en het controleren van de kwaliteit maar zijn niet eindverantwoordelijk. In de processen van contractering, samenwerking, afstemming en monitoring komen signalen naar voren over de kwaliteit van de te leveren/geleverde zorg. Deze signalen moeten worden doorgegeven aan de TSD/ STJ of aan het keten breed functionerende Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ). De Jeugdwet kent geen verplichting om een toezichthouder aan te stellen, maar sluit dit ook niet uit.

• De gemeente is wel verantwoordelijk voor het rechtmatigheidstoezicht van de Jeugdwet, aangezien zij in een verordening regels vastlegt om fouten en fraude te voorkomen.

Signalen worden gemeld en verwerkt in het systeem VendorLink. VendorLink is het digitale contractmanagementsysteem Jeugdhulpregio FoodValley. Jeugdhulpaanbieders hebben toegang tot dit systeem. Wanneer een aanbieder niet voldoet aan de kwaliteitseisen wordt dit doorgegeven aan het TSD/STJ. De gemeente voldoet aan haar rol bij het toezien en op het controleren van de kwaliteit. De gemeente voldoet niet geheel aan de wettelijke verplichting aangaande het toezicht op de rechtmatigheid. Het zicht houden op de rechtmatigheid en het rechtmatig handelen van zowel aanbieder als de inwoner komt in verschillende processen voor. Er is echter geen duidelijk overzicht in hoeverre de rechtmatigheid binnen elk proces getoetst wordt door het missen van een handhavingsbeleid- en kader. Dit heeft gevolgen voor zowel het toetsen van de rechtmatigheid als het handhaven op de rechtmatigheid. De gemeente dient een handhavingsbeleid- en kader op te stellen en daarmee te bepalen hoe het rechtmatigheidstoezicht binnen de gemeente wordt ingekaderd om te voldoen aan het toezien op de naleving van de wet met betrekking tot rechtmatigheid. Dit beleid dient zich te richten op het voorkomen en de handelwijze bij fouten en fraude. Dit is de minimale invulling van het rechtmatigheidstoezicht.

Het handhavingsbeleid- en kader is gebaseerd op het eveneens op te stellen integraal beleidsplan waarin de visie en hoofdlijnen vanuit de Visie op Sociaal Domein zijn opgenomen. De Financiële verordening gemeente Rhenen kan hier een ondersteunende rol in spelen. De VNG stelt dat, om gedegen onderzoek te kunnen doen n.a.v. signalen, er een toezichthouder rechtmatigheid aangewezen dient te worden. Dit is echter niet verplicht. De gemeente kan op dit moment bij een signaal van onrechtmatigheid, indien nodig, geen gedegen onderzoek doen door het missen van bevoegdheden. Een toezichthouder heeft extra bevoegdheden vanuit de Awb. De gemeente dient na te denken om (mogelijk in samenwerking met Knooppunt FoodValley) de toezichttaak te beleggen. Hierna kan er nagedacht worden over een meldpunt binnen de gemeente zoals een formulier op de website of een e-mailadres, waar inwoners signalen kunnen melden. Dit is geen verplichting, maar een middel om signalen te ontvangen. Een meldpunt kan bijdragen aan het signaleren van fouten en fraude.

9

5.2 Calamiteiten melden

• Jeugdhulpaanbieders (inclusief Jeugd ggz) en gecertificeerde instellingen zijn volgens de Jeugdwet verplicht een calamiteit bij de inspectie te melden (artikel 4.1.8, Jeugdwet).

In de overeenkomst met de aanbieder staat de meldplicht en binnen welk termijn zij calamiteiten moeten melden. De gemeente voldoet aan de wettelijke verplichting.

5.3 Beleidsplan

• De gemeenteraad stelt periodiek een plan vast dat richting geeft aan de door de

gemeenteraad en het college te nemen beslissingen betreffende preventie en jeugdhulp, de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering (artikel 2.2 Jeugdwet). Het plan bevat de hoofdzaken van het door de gemeente te voeren beleid betreffende preventie, jeugdhulp, de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering (artikel 2.2 Jeugdwet). Het plan bevat o.a. welke resultaten de gemeente in de door het plan bestreken periode wenst te behalen, hoe gemeten zal worden of deze resultaten zijn behaald en welke outcomecriteria gehanteerd worden ten aanzien van jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen (artikel 2.2 Jeugdwet).

De gemeente voldoet niet aan de wettelijke verplichting. De Jeugdwet geeft aan dat de gemeenteraad periodiek een beleidsplan vaststelt. In dit plan wordt weergegeven hoe de gemeente de ondersteuning wilt aanbieden aan haar inwoners. Het plan dient als kader te fungeren voor het opstellen van verordening, nadere beleidsregels, contracten en werkwijzen. Het beleidsplan Jeugd was verlengd tot 2019 en is daarmee verlopen. De gemeente werkt vanuit de bedoeling en vindt vertrouwen in- en naar haar inwoners belangrijk. Aansluiten bij de leefwereld van de inwoner staat hierin centraal. Om aan te sluiten bij de inwoner dient het beleidsplan te worden herzien. Het betrekken van de inwoners is hierin wenselijk. Op deze manier sluit het beleidsplan goed aan op wat zowel de gemeente als haar inwoners als belangrijk ervaren. De decentralisatie vraagt gemeenten om integraal te werken en de blik te verbreden over de beleidsterreinen heen. Het advies is om één integraal beleidsplan op te stellen voor de beleidsterreinen binnen het Sociaal Domein. Vanuit het geactualiseerde beleidsplan kunnen er keuzes gemaakt worden over de invulling van het toezicht en handhaving. De Visie op Sociaal Domein ligt hier aan ten grondslag. Het beleidsplan dient daarnaast aan te sluiten op de ‘Regiovisie Jeugdhulp Regio FoodValley’.

Tot slot dient het plan openbaar gemaakt te worden met het oog op het ingaan van de Wet open overheid (Woo) per 1 mei 2022 (Wet open overheid, VNG, 2021).

10

5.4 Verordening

• Op grond van artikel 2.9 van de Jeugdwet moet de gemeenteraad bij verordening regels

vaststellen voor de bestrijding van het ten onrechte ontvangen van een maatwerkvoorziening/individuele voorziening of een pgb, alsmede van misbruik of oneigenlijk gebruik van de wet.

De verordening Jeugdhulp 2022 is reeds herzien en bevat concrete regels. De gemeente voldoet aan de wettelijke verplichting. De verordening dient aan te sluiten op het eerder genoemde beleidsplan. Het beleidsplan dient aan te sluiten op nadere beleidsregels, contracten en de werkwijzen. Het advies is om de verordening na vaststellen van het beleidsplan en het handhavingsbeleid te herzien. 5.5 Periodieke heronderzoeken

• Het heronderzoeken van verstrekkingen Jeugdwet pgb is op grond van artikel 8.1.3 van de

Jeugdwet een wettelijke taak voor gemeenten. In de Jeugdwet is de verplichting tot heronderzoek bij ZiN niet opgenomen. Hoe vaak die onderzoeken moeten plaatsvinden is niet in de landelijke wetgeving geregeld. Gemeenten kunnen zelf prioriteiten stellen en daarbij rekening houden met fraudegevoeligheid van bepaalde voorzieningen.

De heronderzoeken vinden voor zowel ZiN als pgb volgens afwegingen van risico’s plaats. Tijdens de heronderzoeken wordt er getoetst of de jeugdhulp geleverd is volgens afspraak. Dit staat opgenomen in de verordening Jeugdhulp 2022. De gemeente voldoet aan de wettelijke verplichting. 5.6 Actief informeren

• Gemeenten zijn vanuit de Jeugdwet (artikel 8.1.6) wettelijk verplicht de cliënt actief te informeren over de mogelijkheid om te kiezen voor een pgb en de gevolgen van deze keuze. Deze informatie moet begrijpelijk, toegankelijk en objectief zijn.

De cliënt wordt zowel schriftelijk als mondeling geïnformeerd. De gemeente voldoet aan de wettelijke verplichting. De beschikking bevat de rechten, plichten en voorwaarden. 5.7 Terugvordering

• In de Jeugdwet is in artikel 8.1.4 lid 3 geregeld dat gemeenten een onrechtmatig verstrekt pgb kunnen terugvorderen.

De grondslagen voor het terugvorderen van een onrechtmatig verstrekt pgb zijn aanwezig. Nadere inventarisatie nodig n.a.v. signalen of er gedegen onderzoek gedaan kan worden om terugvordering mogelijk te maken.

11

5.8 Gegevensuitwisseling

• Gegevensuitwisseling met andere instanties is geregeld in de Wmo 2015, de Jeugdwet en de

ministeriële regeling Jeugdwet. Uitwisseling van gegevens is beperkt mogelijk en aan strikte voorwaarden gebonden. De mogelijkheden en beperkingen bij het uitwisselen van gegevens staan in de Matrix gegevensuitwisseling van de VNG.

Gegevensuitwisseling gebeurt volgens de strikte voorwaarden. De gemeente voldoet aan de wettelijke verplichting. Zowel de VNG als het Ministerie van VWS geven aan dat het wenselijk is dat de gemeente zich aansluit bij het Informatie Knooppunt Zorgfraude. Om fraude op te sporen, te onderzoeken waar nodig te bestraffen hebben toezichthouders, opsporingsdiensten, gemeenten en uitvoeringsorganisaties de krachten gebundeld. Alle signalen over fraude en misbruik komen bij het Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ) terecht.

5.9 Privaatrechtelijke, bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aanpak

• De gemeente kan op basis van signalen allereerst het gesprek aangaan met de aanbieder.

Voor het herstellen van de rechtmatige situatie dient er onderzoek gedaan te worden en een advies uitgebracht te worden. De aanbieder dient binnen de afgesproken periode de situatie te herstellen n.a.v. een herstelplan. Gemeenten kunnen onrechtmatigheden bij aanbieders privaatrechtelijk voorkomen en bestrijden via contractbeheer en uiteraard – bij slechte ervaringen – door contracten te beëindigen of te ontbinden. De gemeente kan de aanbieder in gebreke stellen. Zaken zoals de handelwijze ingeval van fouten of fraude en de manier waarop de gemeente controleert, horen in het contractgesprek met de aanbieder thuis en moeten een plek krijgen in het contract. Los van de regels in de Wmo 2015 en Jeugdwet, is het juridisch mogelijk fraude strafrechtelijk aan te pakken. Dan moet er sprake zijn van overtreding van strafrechtelijke bepalingen, zoals valsheid in geschrifte of oplichting. Dat geldt voor zowel cliënten als voor aanbieders van ZiN en voor de zorgverleners die worden ingehuurd in het kader van een pgb (zowel professionele aanbieders als cliënten die worden ingehuurd in het kader van een pgb).

De gemeente kan in principe handhaven. Er dient een handelwijze in geval van fouten of fraude worden opgenomen in de overeenkomst. Dit kan concreet worden toegevoegd na het opstellen van een handhavingsbeleid- en kader. Er moeten eerst keuzes gemaakt worden in het inkaderen van het toezicht en de handhaving zoals het aanstellen van een toezichthouder. Het begrip fouten en fraude dient geconcretiseerd te worden. Een strafrechtelijke aanpak vraagt een grote bewijslast. Hier dient een gedegen onderzoek aan ten grondslag te liggen. Deze bevoegdheden zijn nu niet belegd. Er dient nagedacht te worden over hoe de onderzoeken ingekaderd worden. Afgaande op hetgeen dat staat vermeldt in de overeenkomsten dient nagedacht te worden of de signalen voldoende grondslag geven voor het inschakelen van een extern accountant- of medisch inhoudelijk bureau.

12

6. Actiepunten (korte termijn) 1. Inventariseren of er op dit moment voldoende onderzoek gedaan kan worden n.a.v. signalen 2. Oriëntatie samenwerking andere gemeenten Het advies is om in kaart te brengen op welke manier omliggende gemeenten het rechtmatigheidstoezicht hebben ingekaderd. Het is wenselijk om inzicht te verkrijgen in mogelijke samenwerkingen met andere gemeenten op het gebied van rechtmatigheidstoezicht.

7. Vervolgprocedure Jeugdwet In dit hoofdstuk wordt de vervolgprocedure weergeven op chronologische volgorde. 1. Visie op Sociaal Domein gemeente Rhenen De Visie op Sociaal Domein ligt ten grondslag aan het opstellen van het beleidsplan. 2. Integraal beleidsplan Sociaal Domein gemeente Rhenen Het beleidsplan is het uitgangspunt voor verdere uitwerkingen. 3. Handhavingsbeleid- en kader rechtmatigheid (evt. regionaal) Om te voldoen aan het toezicht op de rechtmatigheid dient het een structureel onderdeel van de werkprocessen te worden. Er dient een handhavingsbeleid- en kader opgesteld te worden ten aanzien van het rechtmatigheidstoezicht. 4. Mogelijk aanstellen van toezichthouder rechtmatigheid (mogelijk in samenwerking met FoodValley gemeenten). Mogelijk meldpunt inwoners beschikbaar stellen. 5. Verordening Jeugdhulp 2022 gemeente Rhenen De verordening dient n.a.v. het handhavingskader mogelijk herzien te worden. 6. Processen inrichten op basis van handhavingsbeleid Overeenkomst aanbieder concretiseren en mogelijk werkwijzen herzien.

13