Bijlage 3 Business case Vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 14 december 2023

Business case “Vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld” Steller : sv Candia’66 Datum : 29 november 2023 Onderwerp : Business case “vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld” Achtergrond: Candia’66 is veruit de grootste voetbalvereniging van de Gemeente Rhenen met een kleine 700 leden en circa 160 actieve vrijwilligers. Op sportpark Candia beoefenen wekelijks senioren, jongens, meiden, 60+ en leden met een beperking met veel plezier de voetbalsport. Voor het seizoen 2023-2024 zijn 40 teams bij de KNVB ingeschreven om deel te nemen aan door de KNVB georganiseerde competities. Daarnaast wordt nog een regio competitie georganiseerd voor O7 teams (leden tot 7 jaar) De Mini Champions League, ingedeeld in 3 poules op sterkte waarbij elke deelnemende vereniging in de najaars- en voorjaarsreeks gastheer is en het toernooi voor de deelnemende teams in de betreffende poule organiseert. De laatste jaren zien we een groei in het ledenaantal, zelfs tijdens de Covid-19 periode. Deze toename is zichtbaar bij alle bovengenoemde categorieën, maar met name de jongste jeugd groeit bovengemiddeld hard. Recent introduceerden wij ook het zogenaamde “walking 60+ football” en de eerste groep heeft zich inmiddels aangemeld. Op deze wijze kunnen we sportactiviteiten aanbieden van 4 tot 60+ jaar. We kunnen inmiddels concluderen dat Candia’66 haar hoogste ledenaantal ooit heeft bereikt.

Op dit moment heeft Candia’66 de beschikking over 2 natuurgrasvelden en 1 kunstgrasveld. Op deze 3 velden wordt door de meeste teams tweemaal per week getraind en op zaterdag worden wedstrijden gespeeld. Daarnaast maken ook de Scholengemeenschap De Pantarijn en de Buitenschoolse opvang (BSO) gebruik van de velden van Candia’66. Candia’66 verhuurt het kunstgras korfbalveld “beneden” aan korfbalvereniging KV Arena. Dit kunstgrasveld is, gezien de toplaag (beperkte demping), minder geschikt voor voetbal maar biedt wel een uitkomt wanneer de natuurgrasvelden zijn afgekeurd. Voorts geeft Candia’66 middels een samenwerkingsovereenkomst een werkplek aan “Passabel” voor hun “werkdoel” (hierin kunnen cliënten met een beperking hun energie kwijt door simpele klussen op het sportpark uit te voeren). Verder wordt het Candia deel van het sportpark volledig zelf onderhouden en gemanaged.

Situatieschets: Door de groei van het aantal leden heeft Candia’66 een structureel tekort aan velden. Al jaren probeert de club met veel kunst en vliegwerk het aantal beschikbare m2 zo optimaal mogelijk te benutten. Zo starten op zaterdag de 1e wedstrijden al om 08.30 uur en eindigen de laatste wedstrijden om 16.30 uur met uitschieters naar 18.00 uur. Deze tijden zijn niet gebruikelijk voor een voetbalvereniging en zeker door de bezoekende verenigingen wordt dit als vervelend ervaren. Als de groeit doorzet voorzien wij dat we simpelweg te weinig velden ter beschikking hebben om alle teams te kunnen laten trainen en wedstrijden te laten spelen. Belangrijker nog is de overbelasting van onze (trainings)velden. De KNVB adviseert onze club al jaren om in overleg te gaan met de Gemeente Rhenen. Volgens de accommodatietool van de KNVB zouden wij met het huidige aantal voetbalteams over minimaal 4 velden moeten beschikken. De rekentool is ingevuld met peildatum 20 oktober 2023.

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

1

Echter, uitbreiding van de velden is niet realistisch gezien het ingesloten karakter van het sportpark (woonwijk en het Utrechts Landschap). Vanwege de capaciteitsproblemen overwegen wij een ledenstop, maar deze drastische maatregel achten wij zeker niet wenselijk. Sporten is gezond, daarnaast draagt juist het voetbal enorm bij aan de inclusiviteit en sociale cohesie binnen de Gemeente Rhenen.

Groei sportvereniging: In onderstaande grafieken kunt u het ledenaantal bij de jeugd terug zien, onderverdeeld in leeftijdscategorieën. De overzichten per seizoen zijn de spelende jeugdleden. Onderstaand overzicht toont het aantal leden vanaf 2020 gesplitst in jongens en meiden tot en met O19 met als peildatum 24 oktober. In het seizoen 2023-2024 zijn momenteel 141 mannelijke leden en 13 vrouwelijke leden actief binnen de vereniging. Zij zijn geen spelend lid, maar vervullen andere functies binnen de vereniging of zijn hun vereniging trouw door steunend lid te blijven. Dit aantal blijft per seizoen nagenoeg gelijk. Met name seizoen 2023-2024 is er een aanwas van Meiden O13. Een van de trainers heeft zich ten doel gesteld het meiden voetbal te promoten met als gevolg dat hij momenteel een groep van 20 meiden heeft, die via mond tot mond reclame lid zijn geworden en samen spelen in een O13 meiden team, waarbij al gekeken wordt om na de winterstop een 2e team MO13 in te schrijven bij de KNVB

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

2

Seizoen 2020-2021 24 oktober

Seizoen 2021-2022 24 oktober

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

3

Seizoen 2022-2023 24 oktober

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

4

Seizoen 2023-2024 24 oktober

Spreiding leden in de regio: Bijgevoegd is het woongebied van de leden van Candia’66 visueel gemaakt. Uit deze foto blijkt dat Candia’66 en aantrekkingskracht heeft voor jong en oud om de voetbalsport te bedrijven.

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

5

Oplossingsrichting: In eerste instantie zijn gesprekken gevoerd met de gemeente Rhenen om op het korfbal kunstgrasveld een pupillen voetbalveld aan te leggen. Na gesprekken met de gemeente waaruit bleek dat meer sportverenigingen binnen de gemeente Rhenen een plek zoeken om te sporten en hun sportaanbod willen uitbreiden met actuele sporten, o.a. padel banen en een beachvolleybalveld is er een nieuwe situatie ontstaan. Door een herinrichting van het sportpark Candia, kunnen meerdere verenigingen een wens in vervulling zien gaan. De volleybalvereniging kan beachvolley gaan spelen. De Tennisvereniging kan uitbreiden met een aantal padel banen. De korfbalvereniging kan twee nieuwe korfbalvelden aan laten leggen met een voor hen optimale kunstgrasmat voor korfbal. Daarnaast is er nog ruimte voor outdoor fitness en een jeu de boules baan. Echter de overbelasting van de natuurgrasvelden blijft wel bestaan. De huidige belasting van het natuurgrasveld bedraagt tussen de 700 en 800 uur op jaarbasis, terwijl een maximale belasting van rond de 450 uur wenselijk is bij natuurgrasvelden. Een hoge belasting van de natuurgrasvelden heeft tot gevolg dat de grasmat zich onvoldoende kan herstellen en vergroot de kans op blessures. Uit een recent onderzoek van een van de natuurgrasvelden, dat heeft plaats gevonden, wordt een renovatie van de toplaag voorgesteld.

De kosten voor een toplaag renovatie bedragen ongeveer 40.000 euro. Echter de belasting van de velden kan momenteel niet terug gebracht worden, waardoor over een paar jaar weer een bedrag zal moeten worden beschikbaar gesteld voor een toplaagrenovatie. 2 jaar geleden is met de kwartiermaker van de gemeente Rhenen gekeken wat hier nu de meest voor de hand liggende oplossing in is. Op dat moment was het voor hem ook duidelijk dat een 2e kunstgrasveld voor Candia de oplossing voor de overbelasting en continuïteit van bespeelbaarheid zou zijn. Een kunstgrasveld kan een belasting aan van 1200 tot 1400 uur per seizoen. Hiermee lossen we de trainingsproblemen op en kunnen we alle leden laten sporten onder bijna alle weersomstandigheden. Zolang we geen 2e kunstgrasveld hebben is onze uitwijk voor de trainingen, bij slecht weer, op het huidige kunstgras van de korfbal. Echter wanneer de korfbal in het voor- en najaar buiten traint en speelt zijn zij de hoofdgebruiker en moeten we onze leden teleurstellen omdat trainen niet mogelijk is. Wanneer de korfbal in de wintermaanden de zaal in gaat kunnen wij vrijelijk gebruik van maken van het korfbalveld om onze leden te laten trainen.

Nu er een blaashal wordt geplaatst op deze locatie, als alternatief voor het Gastland, wordt hiermee ons alternatief voor 1,5 tot 2 jaar de pas afgesneden en kunnen wij als Candia een deel van onze leden niet bieden waar zij lid voor zijn en dat is sporten.

Beleidskader Sport- en Beweegaccommodaties: De Gemeente Rhenen ontvangt regelmatig vragen van sportverenigingen om plannen (mede) te financieren voor nieuwe sportvelden, banen of clubgebouwen. Tot nog toe had de gemeente geen duidelijke criteria om deze plannen te toetsen en te besluiten wel of niet te investeren. In opdracht van gemeente Rhenen heeft ICS Adviseurs nu in samenwerking met de gemeente en sportverenigingen een Beleidskader Sport- en beweegaccommodaties opgesteld. In het Beleidskader Sport- en beweegaccommodaties staat in welke situaties en onder welke voorwaarden de gemeente Rhenen ondersteuning biedt bij nieuwe sportaccommodaties of vervanging van bestaande sportaccommodaties.

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

6

Op 19 september 2023 heeft de gemeenteraad het beleidskader Sport- en Beweegaccommodaties vastgesteld. Candia’66 is van mening dat voldaan wordt aan de voorwaarden genoemd in het Beleidskader Sport- en Beweegaccommodaties om een natuurgrasveld in te wisselen voor een kunstgrasvoetbalveld.

Sporttechnische eisen kunstgrasvelden: Kunstgrasvelden moeten aan sporttechnische eisen voldoen. Dat wil zeggen dat het oppervlak geschikt moet zijn om veilig en comfortabel te kunnen voetballen. Tussen de ‘grassprieten’ worden korrels (infill) gestrooid om ervoor te zorgen dat de bal ongeveer net zo reageert als op natuurgras. Bovendien maken de korrels het mogelijk dat voetballers slidings uitvoeren zonder schaafwonden op te lopen. Zonder infill zou nooit eenzelfde balsnelheid gehaald kunnen worden en kan een bal gelijkwaardig als natuurgras reageren / stuiteren. Een natuurgrasveld met een optimale (voetbal) speltechnische conditie is als basis genomen voor het vaststellen van kunstgras normen en sporttechnische eisen. Zacht in de top, waterdoorlatend, veilig en stabiel. Voor het behalen van de sporttechnische eisen is rubbergranulaat technisch zeer geschikt, maar er zijn zeker andere infill alternatieven voor voetbal kunstgrasvelden.

Welke opties zijn er voor een kunstgrasveld: Kunstgras infill of instrooi rubbergranulaat, ELT of SBR Kunstgras instrooi of infill granulaat is de meest gebruikte infill voor kunstgrasvelden. Voordeel: goede sporttechnische eigenschappen, weinig slijtage, zacht, makkelijk te verkrijgen, recycling product en dus een bijdrage aan circulaire economie (volgens RecyBem B.V. heeft SBR en kurk veel minder C02 uitstoot dan EPDM) en prijs. Nadeel: negatief imago, geur, chemische samenstelling en uitloging naar ondergrond (zink), zwarte infill= warmte vast houden (toplaag is warm/heet op een warme zomerdag) een heet/warm veld is niet comfortabel voor gebruiker, en verspreiding van SBR rondom een kunstgrasveld (verspreiding microplastics). Echter door het aanbrengen van de kantplanken en schoonloopmatten zijn voorzorgsmaatregelen genomen om de verspreiding zo veel mogelijk te voorkomen. Voorts bestaat een optie om de huidige sproeilinstallatie te gebruiken om bij warm weer het kunstgrasveld te besproeien, waardoor de warmte afneemt. Kurk kunstgras infill granulaat Kurk is een licht, elastisch natuur materiaal, dat wordt gewonnen uit de schors van de kurkeik. De Kurkeik komt voor in Portugal en de landen rond de Middellandse Zee. Er is wereldwijd ongeveer 2.200.000 hectare kurkbos (33% in Portugal en 23% in Spanje).

Vanaf het moment dat de kurkeik ongeveer 25 jaar oud is wordt de schors iedere 9 jaar geschild en verwerkt tot producten van kurk. De bomen leven ongeveer 200 jaar. Kurkeiken zijn goed in het binden van CO2 en zitten in de biogene cyclus. Maar de productie van kurk vindt met name plaats is Zuid-Europa. Transport vanuit Zuid-Europese landen is wel weer negatief voor de CO2-emissie. Als gekozen wordt, voor kurk infill dan wordt geadviseerd, om een toxicologisch rapport aan te leveren van het geleverde infill (aantonen schoon en onbehandeld). Tevens dient een granulaire specificatie van het product aanwezig te zijn. Wordt kurk toegepast dan wordt geadviseerd: gebruik kurk van 1 tot 2 mm korrelgrootte (dus geen < 0,8 mm i.v.m. aanwezigheid kurkstof). Voordeel: het betreft een natuur product, goed alternatief op SBR, prijs is gunstiger dan TPE of EPDM, geen geur, minder warm op het kunstgrasveld.

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

7

Leveranciers van kurk als instrooigranulaat voor kunstgrasvoetbalvelden bieden zowel nieuw kurk als gerecycled kurk aan. Omdat er bijvoorbeeld ook industriële kurk of kurk voor de onderlaag van tapijten bestaat, is het belangrijk vooraf vast te stellen uit welk soort kurk het instrooigranulaat bestaat. Het blijft echter raadzaam om in een kunstgrasvoetbalveld ‘nieuw’ kurk toe te passen. Alleen dan kent men de kwaliteit en de homogeniteit van het materiaal. Nadeel: 1)veel kurk infill bijstrooien na het eerste jaar en de jaren daarop, kurk is erg licht hierdoor kans op wegwaaien en kans op opdrijven. Onduidelijk: slijtage van kurk, wat is kans op fragmentatie van kurk (het uiteenvallen van een materiaal in kleine deeltjes) en daardoor kans op compactie, kans op algen, bacteriën en schimmels. 2)Een ander groot nadeel van kurk is: kurk gaat bij vorst beviezen, dus erg hard worden en de waterdoorlatendheid van het kunstgrasveld met kruk infill op termijn. (aanwezigheid van veel fijne delen/stof in combinatie met slijtage/fragmentatie van kurk) Hierdoor een grotere kans op het “”dichtslibben”” van de kunstgras perforatie gaten en wateropname van kurk stof/gruis. Alles staat met de juiste kwaliteit onder de juiste condities / gebruik en goed onderhoud. De skin friction (friction tempratuur) van kurk is hoger dan van andere infill soorten (bron labosport).

Mais infill (Puregrain) Purefrain is een natuurlijk infill gemaakt van houten kern van de maiskolf. Dit is een restproduct bij de oogst van mails. Purefrain is vanaf 2022 nieuw op de Nederlandse markt. De naam Puregrain geen soort infill maar een merknaam van een leverancier. Voordelen: geen microplastics, plantaardig, afbreekbaar, geurloos. Nog niet duidelijk: slijtvast, niet opdrijven en UV resistent. Mais infill bevindt zich nog in een pilot fase Infillzand of instrooizand Infillzand in kunstgras zorgt voor stabiliteit van de mat (gewicht) en het rechtop houden van de kunstgrasvezels. Een bijkomend voordeel van infillzand is dat het kunstgras beter brandwerend maakt en sterker / vadalisme proof. Instrooizand/ infillzand is vuurgedroogd en speciaal op gradatie gezeefd zand. Soortelijk gewicht van instrooizand (los gestort) 1m3 = ca. 1500 kg*. *kan per leverancier afwijken. infill zand voor sportvelden is vuurgedroogd en speciaal op gradatie gezeefd zand. De korrelverdeling is (erg) belangrijk. Infillzand dient te voldoen aan NOC&NSF normen. Vuurgedroogd zand is noodzakelijk omdat het zand hierdoor beter en gelijkmatiger tussen de kunstgrasvezel valt.

Wel of geen waterbergend vermogen aanbrengen: Het aanbrengen van een onderlaag bestaande uit lava gesteente onder het kunstgrasveld is in 2020 voor het eerst aangebracht bij een kunstgrasveld bij sv Batavia’90. Dit gesteente heeft niet alleen een groot waterbergend vermogen, maar absorbeert ook schadelijke stoffen zodat deze niet in het milieu terechtkomen. Dit systeem maakt het veld klimaatbestendig. De buffer laag van lava onder het kunstgrasveld vangt hoosbuien op. Die komen door de klimaatverandering steeds vaker voor. Doordat er tijdelijk een hoeveelheid water onder het veld blijft staan, geeft het bij extreme warmte ook extra verkoeling voor de gebruikers. Topgrass was verantwoordelijk voor de aanleg van dit waber (waterberging) systeem. De naam Topgrass is gewijzigd in Finovi. Zij hebben ook een offerte uitgebracht, die bijgevoegd is.

Levensduur kunstgrasvoetbalveld: De verwachte levensduur van een kunstgras voetbalveld is tussen de tien en vijftien jaar. In werkelijkheid zijn er diverse factoren die de levensduur verlengen of verkorten. Wanneer er gesproken wordt over de minimale levensduur van een kunstgras voetbalveld, wordt bedoeld dat het veld voldoet aan de KNVB-gebruiksnorm

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

8

Kostenraming/offertes diverse soorten kunstgras voetbalvelden: Bij meerdere leveranciers van kunstgrasvelden zijn offertes opgevraagd op basis van diverse infill materialen. Deze offertes zijn beschikbaar

Bijdrage onderhoud velden door de gemeente: Tekst sportconvenant: Sinds 1 juli 2017 draagt de gemeente op basis van het afgesloten sportconvenant zorg voor een geactualiseerd meerjarig investering plan (MIP) ten behoeve van de velden. Op basis hiervan worden de noodzakelijke financiële middelen voor vervangingsonderhoud gereserveerd. Alle vervangingsinvesteringen van de velden op basis van het MIP zijn voor de gemeente Rhenen.

Er vindt een jaarlijkse indexering plaats. De jaarlijkse bijdrage is vastgesteld in de Side letter, behorende bij zowel de Huurovereenkomsten Buitensportaccommodatie tussen de gemeente Rhenen en Candia’66 alsmede het Recht van Opstal, die de gemeente heeft gevestigd voor Candia’66. Onderstaande grafiek is opgenomen in de betreffende sideletter.

onderhouds kosten ex btw S.V. Candia 66

bijdrage gemeente

gras

€

4.500

aandeel in totaal 0,086538462

gras

€

4.500

0,086538462

kunstgras

€

9.000

0,173076923

Verdeling S.V. Candia 66

€ 4.760 € 4.760 € 9.519 € 21.683

De berekening is op basis van de huidige veldsoorten.

Onderhoud velden Candia’66 Voor het regulier onderhoud van de natuurgrasvelden en kunstgrasveld heeft Candia’66 een onderhoudscontract afgesloten met respectievelijk Van de Haar groep uit Wekerom en CSC onderhoudsgroep. Voor het kunstgrasveld is een 10-jarig onderhoudscontract aangegaan om terug te kunnen vallen op garantievoorwaarden. Van de Haar groep zorgt voor het regulier onderhoud, najaars onderhoud en voorjaarsonderhoud. Daarnaast zijn zij op afroep beschikbaar voor extra onderhoud. Het maaien en besproeien van de natuurgrasvelden wordt in eigen beheer gedaan. Bijdrage Candia’66; Candia’66 zal de vervanging van de verlichting op het nieuw aan te leggen kunstgrasveld voor haar rekening nemen. De kosten voor de vervanging van de verlichting zullen ongeveer €45.000,00 bedragen ex btw.

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

9

Zoals eerder vermeld, ontvangt Candia’66 jaarlijks een bedrag van de gemeente Rhenen voor onderhoud van de velden. Bij het tot stand komen van het sportconvenant werd het bedrag voor onderhoud van een natuurgrasveld begroot op €4714,00. Dit bedrag is momenteel niet actueel in verband met de diverse indexeringen, die hebben plaats gevonden door de jaren heen. Na de vervanging van het natuurgrasveld door een kunstgrasveld zal in overleg getreden worden met de gemeente over een aanpassing van de jaarlijkse bijdrage. Momenteel kan nog niet aangegeven worden welke aanpassing zal worden doorgevoerd, omdat nog niet bekend is welk soort infill er gebruikt gaat worden. Candia’66 zal ook voor dit kunstgrasveld een meerjarig onderhoudscontract met de leverancier van het kunstgrasveld afsluiten om gebruik te kunnen blijven maken van de garantievoorwaarden. Verduurzaming binnen Candia’66 Daar waar mogelijk, wordt binnen Candia’66 gekeken naar verduurzaming. Zo zal de huidige verlichting van het te vervangen natuurgrasveld vervangen worden door LED verlichting. In een eerder stadium heeft Candia’66 de verlichting op het hoofdveld aangepast naar LED verlichting. Ook streeft Candia’66 er naar om de noodverlichting op veld 2 te vervangen door LED verlichting. Inmiddels is een offerte voor de aanleg van deze verlichting uitgebracht.

Er zijn zonnepanelen aangebracht op het dak van de bestuurskamer. Tevens zal de veldverlichting bij het Korfbalveld in 2025 vervangen worden door LED verlichting. Conclusie: Het gebruik van kunstgrasvelden is in de Nederlandse recreatiesport steeds populairder geworden. In Nederland zijn ca. 6.000 wedstrijdvelden, waarvan 2.320 kunstgrasvelden. 95% van de kunstgrasvelden betreft velden met rubbergranulaat. Voetbalverenigingen in Nederland bepalen samen met gemeentes wat voor velden zij aanleggen. In samenspraak kiezen zij in het algemeen voor kunstgrasvelden vanwege de capaciteit: voetbalverenigingen hebben geen ruimte om uit te breiden met natuurgrasvelden. In dat geval biedt een kunstgrasveld kansen voor intensief en multifunctioneel sportgebruik. De verhoogde capaciteit van kunstgrasvelden biedt clubs en andere sportorganisaties verschillende voordelen. Door de weerbaarheid van kunstgrasvelden kunnen clubs ze intensiever gebruiken dan natuurgrasvelden. Zo laten kunstgras sportbeoefenaars toe om langer en vaker te trainen. Kunstgrasvelden zijn positief voor sportparticipatie.

Business case vervanging natuurgrasveld voor kunstgrasveld 10 december 2023

10