Bijlage 3 Accountantsverslag 2021 (1)
Tekst van het document
Aan de gemeenteraad van de gemeente Rhenen Postbus 201 3910 AE RHENEN Datum
Ons kenmerk
18 mei 2022
2022-AV-300053.701
Onderwerp
Concept Accountantsverslag 2022 Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2021. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van de door ons tot op heden uitgevoerde werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2021, en voor het beoordelen van de financiële positie van uw gemeente. In dit accountantsverslag lichten wij verder toe welke posten wij nog niet hebben kunnen afronden. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2021 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van de gemeente Rhenen. Wij bespreken dit accountantsverslag tijdens de bijeenkomst op 23 mei 2022 met uw commissie bestuur en financiën en eventuele vragen die er zijn, worden dan beantwoord. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2021.
Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Hoogachtend, Astrium Overheidsaccountants B.V.
Drs. N.E. Lansbergen RA EMITA RE Astrium Overheidsaccountants B.V. Edelgasstraat 57, 2718 SX Zoetermeer www.astrium.nl
W.L. Schuitemaker RA Tel: (079) 36 23 613 Fax: (079) 361 57 77 info@astrium.nl
IBAN NL10RABO0322622360 BTW nr. NL810591625B01 KVK: 34168056
Accountantsverslag Gemeente Rhenen – Boekjaar 2021
CONCEPT 1
1.
Inleiding
In het kader van de door de raad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Rhenen brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars controlewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2021. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van uw gemeente. Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2021 van de gemeente Rhenen en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening. Wij hebben onze controlewerkzaamheden afgerond en verstrekken een goedkeurende controleverklaring ten aanzien van rechtmatigheid en getrouwheid bij de jaarrekening 2021. In hoofdstuk 2.1 lichten wij dit nader toe.
CONCEPT
Wij bespreken de definitieve rapportage tijdens de bijeenkomst op 23 mei 2022 met uw commissie bestuur en financiën. Het accountantsverslag is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1
Inleiding
Hoofdstuk 2
Kernpunten van de controle
Hoofdstuk 3
Analyse vermogen en resultaat
Hoofdstuk 4
Grondexploitaties
Hoofdstuk 5
Voorzieningen
Hoofdstuk6
Decentralisaties overheid
Hoofdstuk 7
Interne beheersing en automatisering
Hoofdstuk 8
Rechtmatigheid
Hoofdstuk 9
Overige bevindingen (jaarrekeningcontrole 2021)
Bijlagen: A.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen
B.
SiSa - Fouten en onzekerheden 2021
C.
SiSa - Fouten en onzekerheden Tozo-regeling (G4)
D.
Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening
2
2. Kernpunten van de controle CONCEPT
3
2.
Kernpunten van de controle
2.1 Controleverklaring
De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtbevestiging. In het najaar van 2021 hebben wij de interimcontrole verricht, die gericht is op de processen binnen de gemeente. De interimcontrole hebben wij afgesloten met een separate managementletter voor het college en een boardletter voor de gemeenteraad die op 6 december 2021 is besproken met uw commissie bestuur en financiën. De controle in het voorjaar 2022 is gericht op het uitbrengen van een oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2021 van de gemeente Rhenen. Wij geven een goedkeurende controleverklaring af bij de jaarrekening voor zowel de getrouwheid als rechtmatigheid. Wij lichten dit nader toe bij de bespreking van deze versie van het accountantsverslag d.d. 23 mei 2022.
2.2 Reikwijdte van de controle
Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2021 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
2.3 Grondslagen en verantwoording conform BBV
De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de juistheid van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het college gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform wet- en regelgeving en consistent toegepast. Wij concluderen dat zowel de jaarrekening als het jaarverslag voldoet aan de bepalingen in het BBV.
2.4 Onafhankelijkheid
▪ ▪ ▪
CONCEPT
Astrium Overheidsaccountants B.V. (hierna: Astrium) is onafhankelijk van de gemeente Rhenen en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. Ons zijn geen relaties bekend tussen Astrium en de gemeente Rhenen, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bijlage B bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid.
4
2.5 Schattingen
Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het college. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.
2.6 Goedkeuringsen rapporteringstolerantie
De materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2021 is € 505.400 (2020: € 529.000). Deze materialiteit vloeit voort uit de wettelijk voorgeschreven (minimum)vereisten, zoals opgenomen in de Bado en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol, hetgeen voldoet aan de wettelijke minimumvereisten. Goedkeuringstoleranties Fouten
1% van de totale lasten
€ 505.400 (2020: € 529.000)
Onzekerheden
3% van de totale lasten
€ 1.516.200 (2020: € 1.587.000)
Rapporteringstoleranties Fouten
€
25.000
Onzekerheden
€
75.000
Realisatie fouten en onzekerheden Zie bijlage A van deze rapportage
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Fouten
€ 50.400
€ 142.400
Onzekerheden
€ 73.600
€ 73.600
Strekking controleverklaring goedkeurend De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 504.500) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 1.516.200) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.
CONCEPT
5
2.7 Analyse vermogen en resultaat
Het gerealiseerde resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 2.832.000 positief versus een begroot resultaat (na wijziging) van € 1.496.000 positief. Dit overschot ten opzichte van de begroting wordt grotendeels veroorzaakt door een overschot op het programma fysiek (€ 1,0 miljoen) door minder lasten dan begroot, een beter resultaat op algemene dekkingsmiddelen (€ 0,4 miljoen) door zowel lagere lasten als hogere baten dan begroot en een lager resultaat op programma sociaal maatschappelijk (€ 0,3 miljoen) door extra dotaties en lagere onttrekking aan de bestemmingsreserves. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.2 Exploitatie in de jaarstukken 2021. In hoofdstuk 3 gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen.
2.8 Grondexploitaties
Door uw gemeente is de exploitatieberekening van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2021 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld dat de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de voorraden bouwgronden in exploitatie inclusief voorziening risico’s per eind 2021 in de balans bedraagt € 72.000. Het verloop van deze balanspost is als volgt weer te geven: Verloopoverzicht van de voorraad (grondexploitaties) Stand per 1 januari 2021
Bedrag * € 1.000 159
Vermeerderingen
(+) 90
Verminderingen
(-/-) 331
Winstneming
(+) 154
Verliesneming
-
Stand per 31 december 2021
72
Een nadere specificatie van de boekwaarde is opgenomen in paragraaf 4.3. Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het College zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee
CONCEPT
6
ook met de uitkomsten van deze actualisatie. In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties. 2.9 Voorzieningen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van uw gemeente toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV en de Notitie Lokale heffingen (belastingen, heffingen en rechten). Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden.
2.10 Sociaal Domein
Kosten Jeugdwet en Wmo Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo steunt de gemeente enerzijds op interne werkzaamheden zoals het toekennen van herindicaties, gesprekken met zorgaanbieders- en cliënten en aanvullende steekproeven op prestatielevering. Anderzijds steunt de gemeente op productieverantwoordingen van zorgaanbieders welke zijn voorzien van een controleverklaring. Wij hebben vastgesteld dat een initiële onzekerheid in voldoende mate wordt ondervangen door aanvullende interne controles op de prestatielevering. Ten aanzien van de inschatting van de nog te verwachten zorglasten over 2021 is sprake van een onzekerheid van € 73.600 met betrekking tot de prestatielevering. Wij lichten dit in hoofdstuk 6 nader toe. PGB-budget De totale kosten inzake de PGB-budgetten zijn door uw gemeente gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor ontstaat initieel een onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering. Op basis van een opgave vanuit de SVB is er sprake van een totale besteding van € 249.000. Wij hebben vastgesteld dat de onzekerheid in voldoende mate wordt ondervangen door aanvullende interne controles op de prestatielevering.
2.11 EUaanbestedingen
De gemeente dient te voldoen aan de EU-aanbestedingsregels zoals eveneens middels uw eigen normenkader is vastgesteld. Bij één leverancier is vastgesteld dat de geleverde dienst ten onrechte niet Europees is aanbesteed. In hoofdstuk 8.2 lichten wij dit nader toe. In bijlage A hebben wij een onrechtmatigheid ten aanzien van de aanbestedingsregels opgenomen van € 50.400.
CONCEPT
7
3. Analyse vermogen en resultaat CONCEPT 8
3.
Analyse vermogen en resultaat
3.1 Eigen vermogen
Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het saldo van baten en lasten) en het gerealiseerd resultaat. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest (x € 1.000). Resultaat 2021 De totale baten van uw gemeente over 2021 bedragen:
(+) € 51.304
De totale lasten van uw gemeente over 2021 bedragen:
(-/-) € 49.436
Het resultaat bedraagt (saldo baten en lasten programma’s voor reservemutaties):
(+) €
1.868
Gedurende het jaar heeft u reeds voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden zijn in de reserves gestort:
(-/-) €
1.108
Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit de reserves. Deze gelden zijn onttrokken uit de reserve:
(+) €
2.072
Per saldo gedurende het jaar gelden onttrokken (meer onttrokken aan de reserves dan toegevoegd):
(+) €
964
€
2.832
Gerealiseerd resultaat 2021 na reservemutaties
CONCEPT
(x € 1.000)
9
3.2 Financiële positie
Het eigen vermogen van uw gemeente is in 2021 met € 1.868.000 toegenomen naar € 28.643.000. Deze toename bestaat uit twee onderdelen. Enerzijds betreft dit het resultaat over 2021 van € 2.832.000 overeenkomstig het afgeronde saldo van baten en lasten (inclusief mutaties in bestemmingsreserves) zoals dat is verantwoord in de programmarekening. In 2021 heeft de gemeente per saldo voor een bedrag van € 964.000 onttrokken aan de bestemmingsreserves, waardoor het eigen vermogen afneemt. Het gerealiseerd resultaat bedraagt € 2.832.000. In de balans is dit afzonderlijk onder het eigen vermogen gepresenteerd (“Gerealiseerd resultaat”). De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2021 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 35% (2020: 36%). Uw gemeente valt in de categorie B (20% - 50%) en derhalve wordt de financiële positie op basis van de solvabiliteit als een gemiddeld risico onderkend. De norm van > 50% (minst risicovol) van de Provincie Utrecht niet wordt behaald. De netto schuldquote bedraagt 67% (2020: 72%). De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. Wij stellen vast dat ruim wordt voldaan aan de norm van < 90% van de Provincie Utrecht.
Dit kengetal valt derhalve positief uit voor de gemeente en wordt als een laag risico onderkend. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar het hoofdstuk financiële kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
3.3 Weerstandsvermogen
Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in hoofdstuk 3.2 in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s periodiek geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2021 is de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: Bedrag Weerstandscapaciteit
€ 22.966.500
Benodigde weerstandscapaciteit op basis van risicosimulatie
€ 3.200.000
Weerstandsratio
CONCEPT
7,2
10
Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s in 2021 op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. In de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing is een uitgebreide toelichting opgenomen ten aanzien van de daling van de restrisico’s en daarnaast een uitgebreide risico analyse opgenomen op basis van de zogeheten “Monte Carlo simulatie”. Op basis van een weerstandratio van 7,2 kan de weerstandcapaciteit van de gemeente kan als ‘uitstekend’ worden aangemerkt. Uw gemeente heeft ruim voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve en specifieke bestemmingsreserve te kunnen opvangen. 3.4 Conclusie financiële positie
CONCEPT
De gemeente Rhenen beschikt over een toereikende gezonde financiële positie en is derhalve goed in staat om toekomstige tegenvallers, zoals nu onderkend op geld en op kans van het vóórkomen, op te vangen.
11
4. Grondexploitaties CONCEPT
12
4.
Grondexploitaties
4.1 Algemeen
Wij hebben de grondexploitaties 2021 beoordeeld en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij: 1) De gemeente Rhenen heeft voor alle bouwgronden in exploitatie een individueel en geactualiseerd
exploitatieplan ten behoeve van de jaarrekening 2021 opgesteld. 2) In 2021 is de totale waarde van de grondexploitatie verder afgenomen van € 159.000 naar € 72.000. 3) 4) 5) 6)
4.2 Gehanteerde parameters
Deze afname wordt voornamelijk veroorzaakt door verkopen in 2021. Het risicoprofiel is met het verkopen van grondposities op de grondexploitaties verder afgenomen ten opzichte van voorgaand boekjaar. In het boekjaar 2021 is voor de projecten Het Bosje fase 3 en Achterberg West 2 een winst genomen welke is verwerkt op het ‘project’ Winstnemingscomplex. In het boekjaar 2021 is voor de lopende projecten geen voorziening noodzakelijk, conform de bepalingen in het BBV. De tussentijdse winstneming in 2021 voor een bedrag van € 154.000 is bepaald op basis van de ‘POCmethodiek’ en is op een juiste wijze berekend en verantwoord.
De gemeente Rhenen heeft evenals voorgaande jaren projectbegrotingen opgesteld die inzicht geven in de verwachte kosten en opbrengsten per project. De kostenstijgingen zijn geschat op 2%, de stijging van de opbrengsten zijn geschat op 2% tenzij reeds anders met afnemers is overeengekomen. De rente is vastgesteld op 1.69%. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten.
CONCEPT 13
4.3 Ontwikkeling grondexploitaties
De bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties) van de gemeente hebben zich in 2021 als volgt ontwikkeld: Grondexploitatie (bedragen x € 1.000)
Bruto boekwaarde per 1.1.2021
Netto boekwaarde per 1.1.2021
Saldo van gerealiseerde uitgaven (+) en verkopen (-/-) 2021
Winst / Verlies 2021
Netto boekwaarde per 31.12.2021
Achterberg West 2
216
216
42
-1
257
Rhenen – Noord
(-/-) 95
(-/-) 95
(-/-) 282
(-/-) 154
(-/-) 378
Winstnemingscomplex
38
38
1
154
193
Totaal
159
159
(-/-) 241
(-/-) 1
72
In 2021 heeft de gemeente voor € 0,3 miljoen aan kavels verkocht. Doordat de opbrengsten uit kavelverkopen de uitgaven ruimschoots overstijgen, is de netto boekwaarde van de grondexploitatie in 2021 verder afgenomen. 4.4 Tussentijdse winstneming
In de notitie grondexploitaties van de commissie BBV is het volgende opgenomen: “Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
CONCEPT
14
Op basis van bovenstaande voorwaarden is vastgesteld dat in 2021 op beide complexen een tussentijdse winst verantwoord is genomen van in totaal € 154.000. Wij verwijzen naar de toelichting die is opgenomen in de paragraaf grondbeleid in het jaarverslag. Winstnemingscomplex Het winstnemingscomplex is geen feitelijke grondexploitatie, maar is een project waar alle tussentijds genomen winsten volgens de POC methode op andere grondexploitaties worden verantwoord. Op basis van de tussentijdse winstberekening volgens het BBV op de overige projecten is in 2021 een bedrag van € 154.000 toegevoegd aan de boekwaarde.
CONCEPT
15
CONCEPT
5. Voorzieningen
16
5.
Voorzieningen
5.1 Voorzieningen algemeen
Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Rhenen toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. 2. 3.
4.
Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden.
Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Voor de opgenomen voorzieningen in de jaarrekening hebben wij deze ontvangen. 5.2 Onderhoudsvoorzieningen
Voorzieningen groot onderhoud Lasten van groot onderhoud kunnen in het jaar van ontstaan ten laste van een vooraf gevormde voorziening worden gebracht (artikel 44 lid 1c BBV). Een dergelijke voorziening wordt door de raad gevormd, op grond van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet, om de lasten groot onderhoud over meerdere begrotingsjaren te egaliseren. Binnen de gemeente Rhenen zijn voorzieningen gevormd voor het groot onderhoud aan gemeentelijke gebouwen. Het college heeft de ‘formele’ beheersplannen voor het boekjaar 2021 in voldoende mate geactualiseerd. Het beheerplan mag volgens de notitie materiële vaste activa van de Commissie BBV (d.d. januari 2020) maximaal vijf jaar oud zijn en de gemeente heeft recent de beheerplannen geactualiseerd. Bij de bepaling van de hoogte van de voorzieningen is hiermee voldoende rekening gehouden.
CONCEPT 17
Daarnaast is binnen de gemeente voldoende aandacht voor het groot onderhoud van alle gebouwen van de gemeente en worden de verwachte kosten / verplichtingen van het onderhoud periodiek geactualiseerd. Cijfermatig wordt de voorziening derhalve berekend conform actuele cijfers. Op basis van verwachte onderhoudsuitgaven is sprake van een jaarlijks toereikende dotatie aan de onderhoudsvoorzieningen. 5.3 Voorziening pensioen wethouders
De gemeente Rhenen heeft de pensioenen ondergebracht bij een verzekeringsmaatschappij en draagt premies hiervoor af. De gemeente heeft derhalve geen pensioenvoorziening in eigen beheer.
5.4 Voorziening riolering en afvalstoffenheffing
Voorzieningen afvalstoffenheffing en riolering De gemeente Rhenen classificeert de voorzieningen riolering en afvalstoffenheffing als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De verwerkingswijze van mutaties in de voorziening is conform het BBV en de Notitie Lokale Heffingen. In 2021 is het tarief van de rioolheffing niet geheel kostendekkend gebleken (97% van de lasten wordt gedekt door de heffing). Het tarief van de afvalstoffenheffing is kostendekkend gebleken, waardoor het overschot op afvalstoffenheffing is toegevoegd aan de voorziening. In de paragraaf lokale heffingen in de jaarrekening 2021 de analyse van de kostendekkendheid van de tarieven opgenomen.
5.5 Voorziening voor verplichtingen, verliezen en risico’s
De gemeente Rhenen heeft in 2021 een voorziening gevormd vanwege het voortijdig beëindigen van de overeenkomst inzake de exploitatie van een Multifunctioneel Centrum (MFC). Op basis van deze voortijdige beëindiging van de overeenkomst leidt dit tot een te betalen opstalwaardevergoeding door de gemeente Rhenen en daarmee een verlieslatend contract. De gemeente Rhenen heeft een inschatting van de resterende verplichting gemaakt en hiervoor een voorziening getroffen.
5.6 Voorziening voor bouwleges
Conform de bepalingen in artikel 44 lid 2 van het BBV en de Notitie Lokale heffingen van de Commissie BBV heeft de gemeente een inschatting gemaakt van de lasten die samenhangen met de legesopbrengsten over 2021 in het volgend boekjaar. Wij concluderen dat de inschatting van de gemeente toereikend is.
CONCEPT
18
5.7 Voorziening voor egalisatie lijkbezorging
In 2019 heeft de gemeente een voorziening gevormd voor de vooruitontvangen leges uit grafrechten en afkoop groot onderhoud. Deze bedragen classificeren als van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Deze leges hebben een meerjarig karakter en hiermee worden de gelden op basis van egalisatie evenredig toegerekend aan de jaren. De dotatie in 2021 betreffen de vooruitontvangen leges. Hiermee voldoet de voorziening egalisatie lijkbezorging aan de BBV-voorschriften in artikel 44 lid 2.
5.8 Schattingen
Schattingen Het college is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant beoordelen wij deze schattingen: Belangrijke schattingen
Mate van subjectiviteit
Onze beoordeling
Toelichting
2021
Waardering van grond en gebouwen inclusief afschrijvingen
CONCEPT
Laag
De afschrijvingstermijnen zijn vergelijkbaar met die wij bij andere gemeenten zien. Er zijn geen indicaties dat de afschrijvingstermijnen niet zijn afgestemd op de economische levensduur van de activa.
Waardering van de in Laag exploitatie genomen gronden
Jaarlijks worden de parameters die ten grondslag liggen aan de bepaling van de in exploitatie genomen gronden beoordeeld op basis van een herziene grondexploitatieberekening. De berekeningen zijn toereikend.
19
Voorzieningen
Gemiddeld
De saldi in de voorzieningen worden jaarlijks geactualiseerd en op een consistente wijze berekend. Aan de voorzieningen liggen toereikende berekeningen en onderbouwingen ten grondslag.
Waardering van deelnemingen en uitzettingen (Financiële Vaste Activa)
Laag
Er zijn geen indicaties dat een afwaardering van de boekwaarde van een deelneming of uitzetting noodzakelijk is.
Waardering debiteuren
Laag
Minimaal jaarlijks wordt de voorziening voor dubieuze debiteuren geactualiseerd. Wij kunnen ons vinden in de wijze waarop de voorziening voor de diverse soorten vorderingen bepaald is.
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Aanvaardbare bandbreedte – gebaseerd op materialiteitsoverwegingen
CONCEPT
20
6. Decentralisaties overheid CONCEPT 21
6.
Decentralisaties overheid
6.1 Sociaal domein Algemeen
Het college van de gemeente Rhenen is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente daarom afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Dit uit zich in de bevindingen in de volgende paragrafen.
6.2 Persoonsgebonden budgetten WMO en Jeugdwet
Overeenkomstig voorgaand jaar blijkt uit de controleverklaring die door de accountant van de SVB is afgegeven, dat er geen zekerheid kan worden verkregen omtrent de geleverde zorg in de vorm van PGB’s. De totale besteding aan PGB’s bedraagt voor 2021 voor de gemeente Rhenen: Jeugdwet WMO Totaal
2021 € 36.000 € 213.000 € 249.000
De gemeente Rhenen heeft zelf (aanvullende) interne controles op de prestatielevering uitgevoerd waarmee deze onzekerheid geheel wordt ondervangen. 6.3 Sociaal domein – Kosten WMO en Jeugdwet
Uw gemeente heeft voor de financiële verantwoording van de Jeugdwet en WMO enerzijds aansluiting gezocht met de ontvangen productieverantwoordingen van de zorgleveranciers. Deze productieverantwoordingen worden voorzien van een goedkeurende controleverklaring. Onderstaand hebben wij een analyse opgenomen van de totale besteding van de Jeugdwet en WMO en de analyse ten aanzien van prestatielevering. Totale uitgaven zorgaanbieders Productieverantwoording inclusief een goedkeurende controleverklaring Ontbreken van c.q. geen goedkeurende controleverklaring bij de productieverantwoording (onzekerheid in de controle) Schattingsverschil nog te verwachten lasten 2021 (onzekerheid in de controle ten aanzien van prestatielevering)
€ €
Jeugdwet 3.547.100 3.315.300
€ €
WMO 2.884.300 1.868.400
€
158.200
€
1.015.900
€
73.600
€
-
CONCEPT 22
6.4 Schattingsverschil Jeugdwet
De gemeente Rhenen heeft een inschatting gemaakt van de te verwachten nagekomen lasten over 2021 met betrekking tot de Jeugdwet. Op basis van de laatst aangeleverde informatie van de zorgaanbieders (waaronder de productieverantwoordingen) en aansluiting op het berichtenverkeer komt de totale zorglast uit op € 3.473.500 en dit wijkt af van de inschatting van de gemeente van € 3.547.100. De gemeente heeft daarbij een schatting gemaakt van de nog te verwachten zorglasten. De gemeente heeft daarmee, op basis van de nu beschikbare informatie een te voorzichtige inschatting gemaakt van de nog te verwachten lasten Jeugdwet over 2021. Daarmee ontstaat een onzekerheid voor een bedrag van € 73.600 ten aanzien van de nog te realiseren lasten over 2021 en tevens ten aanzien van de prestatielevering. Wij nemen deze onzekerheid mee in onze foutevaluatie in bijlage A bij dit accountantsverslag.
CONCEPT
23
7. Interne beheersing en automatisering CONCEPT
24
7.
Interne beheersing en automatisering
7.1 Samenvatting bevindingen managementletter 2021
Als onderdeel van de jaarrekeningcontroles 2021 hebben wij in het najaar 2021 de tussentijdse (interim) controle uitgevoerd. Deze interimcontrole is primair gericht op de bedrijfsvoering binnen de gemeente met name de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interimcontrole, zijn vastgelegd in onze managementletter aan het college van 6 december 2021. Uit onze interimcontrole blijkt dat de gemeente haar zaken beheersmatig op orde heeft, voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole. Ons beeld is dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente Rhenen voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Bij de uitvoering van de interimcontrole zijn nog wel enkele verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de kwaliteit van de interne beheersing.
CONCEPT
25
7.2 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
CONCEPT
26
CONCEPT
8. Rechtmatigheid
27
8. Rechtmatigheid 8.1 Begrotingsrechtmatigheid
De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1.
Lastenoverschrijdingen zijn gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten 2. Lastenoverschrijdingen passen binnen het beleid of 3. Lastenoverschrijdingen bij open einde regelingen. Daarnaast moet de accountant deze lastenoverschrijdingen – waarvan het college in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma die de rapportagetolerantie overschrijden.
CONCEPT 28
Op één programma is een begrotingsoverschrijding op de lasten geconstateerd, welke de rapportagetolerantie overschrijdt. Deze zijn in de tabel hierna opgenomen: Lastenoverschrijding programma
Begrotingsafwijking
Programma 4 – Sociaal maatschappelijk
€
1.092.000
Investeringskredieten
€
92.000
Onrechtmatig, telt niet mee in oordeel
Onrechtmatig telt wel mee in oordeel
✓ €
92.000
Programma 4 – Sociaal maatschappelijk Tegenover de hogere lasten op programma 4 staan enerzijds ook hogere baten en is anderzijds sprake van ‘openeinde regelingen’ op dit programma, waardoor de onrechtmatigheid niet meegewogen wordt in ons rechtmatigheidsoordeel. De hogere lasten ten opzichte van begroting op het programma sociaal maatschappelijk worden voornamelijk veroorzaakt door enerzijds het treffen van een verliesvoorziening voor de verschuldigde opstalvergoeding bij beëindiging van het contract met ’t Gastland en anderzijds extra TOZO-lasten die met extra baten budgetneutraal verlopen. Investeringskredieten De overschrijding van de investeringskredieten voor een bedrag van € 92.000 bestaat Herinrichting Ericalaan (€ 32.000), rioolgemaal Cuneraweg (€ 25.000), bedrijfsvoertuig Remmerden (€ 16.000) en een aantal kleine overschrijdingen (€ 19.000). Door de gemeenteraad is geen (tussentijdse) goedkeuring gegeven op deze overschrijdingen van de investeringskredieten, waardoor deze overschrijdingen (voor alsnog) wel meetellen in de oordeelsvorming voor de rechtmatigheid. Conclusie: De begrotingsoverschrijdingen zijn getoetst aan de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. De begrotingsoverschrijdingen ten aanzien van programma 4 zijn passend binnen bestaand beleid of worden gecompenseerd met extra inkomsten.
Deze overschrijdingen op het programma 4 tellen niet mee bij de bepaling van
CONCEPT
29
de strekking van ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2021. De overschrijding van investeringskredieten tellen wij wel mee bij de bepaling van de strekking van ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2021. 8.2 Europese aanbestedingen
Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole, zoals vastgesteld door de raad, bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw organisatie uitgevoerde crediteurenanalyse gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende het boekjaar 2021 is nageleefd. Naast inzicht in de rechtmatigheid van individuele dossiers geeft deze analyse ook inzicht in de beheersing van het inkoopproces, die (ook) het naleven van de aanbestedingswetgeving moet waarborgen. Daarbij zijn ons de volgende zaken opgevallen: 1. De organisatie heeft zelf een inkoopanalyse uitgevoerd en heeft de hieronder genoemde afwijkingen geconstateerd. Wij merken de aandacht die de organisatie heeft voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels. Desondanks adviseren wij hieraan in de organisatie continue aandacht te blijven geven waardoor de benodigde discipline bij degenen die inkopen gestimuleerd worden. 2. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden is één afwijking van de Europese aanbestedingsrichtlijnen geconstateerd ter grootte van € 50.400. Dit bedrag aan onrechtmatigheden hebben wij meegewogen in ons accountantsoordeel voor de rechtmatigheid ten behoeve van het boekjaar 2021 (zie bijlage A). 3.
De Kadernota Rechtmatigheid 2018 vereist dat in de jaarrekening een toelichting wordt opgenomen bij de Niet uit de balans blijkende verplichtingen indien er niet Europees is aanbesteed voor deze leverancier. In de jaarrekening 2021 is deze toelichting niet opgenomen en derhalve nemen wij de totale fout (€ 50.400) ook mee als getrouwheidsfout. 4. Wij hebben bij de uitvoering van onze controle geconstateerd dat voor meerdere inhuurkrachten (waaronder ook ZZP-ers) sprake is van meerdere tegelijk lopende heterogene opdrachten. Op basis van de wet- en regelgeving in de aanbestedingswet is dit toegestaan. Echter willen wij u wel wijzen op een verhoogd risico ten aanzien van overschrijding van drempelwaarden en daarnaast kan dit mogelijk ook tot gevolg hebben dat de gemeente niet altijd de economisch meest voordelige leverancier contracteert omdat gekozen wordt voor bekende partijen.
CONCEPT
30
8.3 Rechtmatigheidsverklaring vanaf 2022
Over de jaarrekening 2022 van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen zal – zoals het er nu naar uitziet – het college verplicht zijn een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening op te nemen. Het formele wetsbesluit moet nog worden goedgekeurd en het BBV wordt hierop in de komende tijd aangepast. De accountant zal zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van uitmaakt. De accountant verstrekt geen afzonderlijk rechtmatigheidsoordeel meer. Inmiddels is een standaardtekst voor deze verantwoording ontwikkeld. Hierin geeft het college aan dat er zich geen rechtmatigheidsfouten (alleen de 3 criteria: begroting, voorwaarden en M&O) in de financiële handelingen gedurende het kalenderjaar hebben voorgedaan boven een gestelde verantwoordingsgrens. De keuze van de hoogte van deze grens – de verantwoordingsgrens – wordt aan het college overgelaten en is maximaal 3% van de totale lasten inclusief de toevoegingen aan reserves. Overigens merken wij hierbij op dat de huidige drempels ten aanzien van foutevaluatie volgens het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) uitgaan van maximaal 1% afwijking (ook ten aanzien van getrouwheid). Hiermee ontstaat mogelijk een discrepantie tussen eigen normenkader en accountantsregelgeving. Dit geldt voor fouten én onzekerheden.
Als deze zich gezamenlijk boven de grens bevinden dan is het vereist aan te geven welke afwijkingen het betreft. Van het college wordt tevens verwacht dat in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording wordt gegeven en welke acties zij neemt om dergelijke afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Om deze verplichting te kunnen invoeren moet onder andere de Gemeentewet, het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en de Kadernota rechtmatigheid nog worden aangepast. Vooralsnog wordt nog steeds uitgegaan van de invoering per 2022. De wijziging in de verantwoordelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid betekent dat het college zelfstandig een controlesystematiek moet inrichten, deze moet laten uitvoeren en over de uitkomsten moet rapporteren middels een rechtmatigheidsverantwoording. De organisatie heeft al diverse voorbereidende maatregelen genomen en is actief bezig met de implementatie van dit traject.
CONCEPT
31
9.Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2021
CONCEPT 32
9.
Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2021
9.1 Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving
In de jaarrekening 2021 is geen sprake van stelsel- of schattingswijzigingen. De gemeente heeft de jaarrekening 2021 opgesteld conform de vereisten in het BBV.
9.2 Bevestiging van het college
Wij vragen het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening te verstrekken voor afgifte van onze controleverklaring.
9.3 Beperking in reikwijdte van de controle
Er zijn geen meningsverschillen met het management noch het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het college van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
9.4 Wet Normering Topinkomens (WNT)
De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 209.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2021 voor de topfunctionarissen (gemeentesecretaris en griffier) en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.
CONCEPT 33
Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het controleprotocol WNT 2021 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. In onze controleverklaring hebben wij bovenstaande expliciet opgenomen. 9.5 Single Information Single Audit (SiSa-Bijlage)
De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien documenten aan het CBS te leveren. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door de gemeente Rhenen. Wij hebben de SiSabijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021. Hierbij hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa -bijlage bij de jaarrekening 2021 van de gemeente vastgesteld. Ten opzichte van voorgaand jaar is het aantal SiSa- regelingen in de jaarrekening significant toegenomen. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlagen (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer)kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSa-bijlagen door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles.
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2021 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben de tabel opgenomen in bijlage B van dit rapport.
CONCEPT
34
9.6 TOZOregeling (Sisa)
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Uw gemeente heeft de uitvoering van de Tozo gemandateerd aan Gemeente Veenendaal. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid voor de Tozo-regeling. Uw gemeente heeft niet zelfstandig een specifiek M&O-beleid vastgesteld, maar is hierbij aangesloten bij het M&O-beleid van Gemeente Veenendaal. Wij hebben aan de accountant van de Gemeente Veenendaal audit instructies verstuurd inzake de uit te voeren werkzaamheden. Op basis van de uitkomsten heeft de accountant aan ons gerapporteerd dat de werking van het M&O-beleid is vastgesteld. Tevens heeft Gemeente Veenendaal bij de uitvoering van de interne controles gebruik gemaakt van het Inlichtingen Bureau (IB), die signalen afgeeft wanneer zij twijfelt aan de rechtmatigheid van een aanvraag. Wij hebben de gewaarmerkte gecontroleerde verantwoording inclusief bijbehorende goedkeurende controleverklaring op 10 mei 2022 ontvangen van de gemeente Veenendaal. De verantwoording sluit aan op de verantwoording in de SiSa bijlage voor de regelingen G2, G3 en G4.
Wij hebben, gezien de datum van oplevering van de verantwoording, nog geen dossierreview kunnen uitvoeren bij de accountant van gemeente Veenendaal, Stolwijk Kelderman accountants. Onze verwachting is overigens niet dat de dossierreview tot aanpassingen zal gaan leiden, maar moeten wij nog wel uitvoeren. In het definitief accountantsverslag zullen wij de uitkomsten verwerken. In bijlage C hebben wij de verplichte uitdieping van de foutenevaluatie van de Tozo -regeling aan het Rijk opgenomen.
9.7 SiSa regeling H8 – sportakkoord
De gemeente heeft, na vaststelling en certificering van de definitieve jaarrekening 2020 met daarin de SiSa verantwoording, het verzoek tot vaststelling van de verantwoording 2020 ingediend middels de CBSverantwoording. De gemeente heeft hierin voor SiSa regeling H8 – sportakkoord de verantwoording ingediend conform de gecontroleerd jaarrekening 2020. De Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I) van het Ministerie heeft op27 januari 2022 middels een beschikking de besteding ultimo 2020 vastgesteld. In deze vaststellingsbeschikking zijn onjuiste bedragen opgenomen ten aanzien van zowel de besteding voor sportformateur als de uitvoeringskosten lokaal sportakkoord.
CONCEPT
35
In de SiSa verantwoording 2021 is vereist dat bij indicator H8/06 de cumulatieve besteding tot en met 2021 wordt opgenomen. De totale cumulatieve bestedingen tot en met 2021 zijn nu verwerkt op basis van de werkelijk bestede bedragen en de door ons goedgekeurde SiSa bijlagen over 2020 en 2021 (totaal € 7.125 voor indicator H8/06). Daarmee wijkt de in aanmerking genomen besteding over 2020 voor het bepalen van het cumulatief saldo ultimo 2021 af van de vaststellingbeschikking van DUS-I van 27 januari 2022. 9.8 Fraude als onderdeel van de accountantscontrole
In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Hoewel wij een kritische houding hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, willen wij opmerken dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd binnen het controleteam en met de ambtelijke organisatie van de gemeente Rhenen. Tijdens dit overleg is gesproken of het management aanwijzingen en of vermoedens heeft gehad voor de mogelijke aanwezigheid materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of de werknemers zijn betrokken die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing, of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn voor de jaarrekening. Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die erop gericht waren om het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren.
Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben significante en ongebruikelijke transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Conclusie: Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2021 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.
9.9 COVID-19 algemeen
In maart 2020 is het Covid-19 virus uitgebroken en na een jaar is nog geen sprake van volledig herstel. Maatschappelijk en economisch heeft dit grote gevolgen en veel organisaties worden financieel geraakt. Ook voor de gemeente Rhenen brengt dit onzekerheden met zich mee. Enerzijds worden de contouren van de economische en maatschappelijke impact van het virus steeds duidelijker, anderzijds is nog steeds sprake van (economische) beperkingen en heeft dit mogelijk ook impact op de door de gemeente te realiseren doelstellingen.
CONCEPT
36
In 2021 heeft de gemeente een analyse uitgevoerd van de impact van Covid-19. De uitkomst laat zien dat de benodigde weerstandscapaciteit voor de geïnventariseerde risico’s gedekt kunnen worden met het weerstandsvermogen van de gemeente (zie ook hoofdstuk 3.3). Vooralsnog ondervindt de gemeente, in financieel opzicht, geen grote hinder van de Corona-pandemie. Het college schat op basis van de uitgevoerde analyses het doorvoeren van een duurzame waardevermindering op de activa van de gemeente niet van toepassing. De in de jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op een positieve continuïteitsveronderstelling. Hoewel de toekomstige financiële impact van de uitbraak van Covid-19 ten tijde van het opmaken van deze jaarrekening niet duidelijk is, is het college van mening dat op basis van de thans beschikbare informatie, de inmiddels genomen maatregelen en de huidige liquiditeitspositie, dat de bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerde continuïteitsveronderstelling niet materieel wordt beïnvloed. 9.10 COVID-19 verwerking in de jaarrekening
De commissie BADO heeft op 26 februari 2021 de ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening’ uitgebracht. In deze notitie zijn richtlijnen, voorstellen en aandachtspunten opgenomen ten aanzien van de verantwoording van de impact van Covid-19 in de jaarrekening. In de notitie is in hoofdstuk 4.3 opgenomen dat de organisatie de mogelijkheid wordt geboden om een onverplichte paragraaf in de jaarrekening op te nemen. Het college heeft ervoor gekozen om geen separate paragraaf Covid-19 op te nemen in de jaarrekening. In de jaarrekening 2021 van de gemeente Rhenen is tevens op diverse onderdelen een toelichting opgenomen op de impact van Covid-19. Wij concluderen dat de huidige wijze van toelichten voldoet aan de vereisten zoals voorgeschreven door de commissie BBV en de BADO notitie.
CONCEPT
37
Bijlagen
CONCEPT 38
Bijlage A – Niet-gecorrigeerde controleverschillen en / of onzekerheden Toleranties t.b.v. foutenevaluatie (getrouwheid en rechtmatigheid)
Fouten
Goedkeuringstolerantie (respectievelijk 1% en 3% van de totale lasten)
€ 505.400
Rapporteringtolerantie fouten en onzekerheden (grens waarboven gerapporteerd wordt aan de Raad)
€
Foutenevaluatie
Fouten
Onzekerheden
1.516.200
€
25.000
€
75.000
Onzekerheden
Aard van de fouten
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Niet naleven Europese aanbestedingsregels - zie hoofdstuk 8.2
€
50.400
€
50.400
€
-
€
-
Te hoge inschatting verplichting nagekomen lasten Jeugdwet 2021 – zie hoofdstuk 6.4
€
-
€
-
€
73.600
€
73.600
Begrotingsonrechtmatigheid investeringskredieten
€
-
€
92.000
€
-
€
-
Totaal
€
50.400
€
142.400
€
73.600
€
73.600
Bevestiging college Wij vragen van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening, waarin het college bevestigt dat geen sprake is van niet- gecorrigeerde fouten die, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening materieel (kunnen) zijn. Conclusie: De uitgevoerde werkzaamheden met betrekking tot de jaarrekening 2021 zijn afgerond en wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring omtrent zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid.
CONCEPT 39
Bijlage B – SiSa - Fouten en onzekerheden 2021 Nr.
Specifieke uitkering of overig
JenV A7
Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
JenV A12B
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (SiSa tussen medeoverheden)
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
BZK C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
OCW D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2020-2022 (OAB)
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
OCW D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
IenW E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
CONCEPT
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/onzekerheid in Euro’s
40
IenW E20
Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 ParticipatieWet gemeentedeel 2021
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) gemeentedeel 2021
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2021
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
SZW G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
VWS H4
Specifieke uitkering Sport
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
VWS H8
Regeling Sportakkoord 2020-2022
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
VWS H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
VWS H16
Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
Uit de tabel blijkt dat wij bij de door ons reeds volledig gecontroleerde regelingen geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
CONCEPT
41
Strekking controleverklaring rechtmatigheid
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid
Goedkeurend
CONCEPT
42
Bijlage C – SiSa - Fouten en onzekerheden Tozo-regeling (G4) Nr.
Specifieke uitkering of overig
Fout of onzekerheid
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4
Tozo 2
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4
Tozo 3
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4
Tozo 4
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4
Tozo 5
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
CONCEPT
Financiële omvang Toelichting fout/onzekerheid in Euro’s
43
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T
n.v.t.
0 Geen bevindingen met invloed op financiële vaststelling.
Nadere toelichting Bijlage C In Bijlage B is een totaalregel van mogelijke afwijkingen van de regeling G4 (Tozo) opgenomen. Bijlage C vormt een verplichte uitdieping van de foutenevaluatie van de Tozo -regeling aan het Rijk. Uit de controle blijken geen fouten en/of onzekerheden groter dan de verplichte rapporteringsgrens per SiSa -regeling (bij G4: €125.000).
CONCEPT
44
Bijlage D – Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met de Nederlandse Corporate Governance Code dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het college en de gemeenteraad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Rhenen in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Astrium beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersings- maatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.
• Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Astrium. • Procedures voor de organisatie van periodieke training inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. • Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreiging voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde onafhankelijkheidsevaluatie) wordt in het dossier opgenomen.