Bijlage 2A Verkeersschouw kruispunt

Notitie Van

:

G. Foesenek, Buiten-Ruimte B.V.

Aan

:

R. Rutten, gemeente Rhenen

Onderwerp

:

Verkeersschouw Bergweg – Achterbergsestraatweg, Rhenen

Datum

:

23 maart 2020

Status

:

Definitief

Inleiding Verkeersdeelnemers ervaren verkeersonveiligheid op het kruispunt Bergweg – Achterbergsestraatweg in Rhenen. Vandaar dat aan Buiten-Ruimte is gevraagd om de verkeerssituatie te beoordelen en verbetervoorstellen te doen. Met behulp van een verkeersschouw en fietstelling is de verkeerssituatie tijdens een ochtendspits in beeld gebracht. Aan de hand van de resultaten is een analyse gemaakt van het verkeersgedrag en is de inrichting van het kruispunt beoordeeld. In deze notitie lees je de resultaten van het uitgevoerde onderzoek en stellen we verbeterpunten voor.

Inrichting kruispunt Het kruispunt Bergweg – Achterbergsestraatweg is een voorrangskruispunt binnen de bebouwde kom. Verkeer uit de Achterbergsestraatweg moet voorrang verlenen aan kruisend verkeer op de Bergweg. Het kruispunt grenst aan het, met verkeerslichten geregelde, kruispunt Bergweg - N233. Het kruispunt is weergegeven in afbeelding 1. De Bergweg is een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 50 km per uur. Fietsers en automobilisten maken gebruik van één rijbaan. Er is geen aparte fietsvoorziening aanwezig. De Bergweg voldoet vanwege de geldende maximumsnelheid niet aan de inrichtingseisen van een erftoegangsweg binnen de bebouwde kom1. De Achterbergsestraatweg is een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30 km per uur. Er is geen aparte fietsvoorziening aanwezig. De inrichting van Achterbergsestraatweg voldoet wel aan de minimale inrichtingseisen van een erftoegangsweg binnen de bebouwde kom.

Afbeelding 1: Kruispunt Bergweg – Achterbergsestraatweg.

1 Hoofdstuk 11.2 van Aanbevelingen voor verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom (ASVV 2012).

1

Fietstelling Op maandag 13 januari 2020 is tijdens de ochtendspits tussen 07:00 uur en 09:00 uur een fietstelling uitgevoerd op het kruispunt Bergweg – Achterbergsestraatweg. In figuur 2 is het aantal waargenomen fietsers per richting weergegeven.

Figuur 2: Resultaten fietstelling kruispunt Bergweg – Achterbergsestraatweg.

Verkeersschouw Gelijktijdig met de fietstelling is er een verkeersschouw uitgevoerd op het kruispunt. Bij het uitvoeren van de verkeersschouw is de weginrichting voor de fietsers beoordeeld, zijn bijna ongevallen genoteerd en zijn ongewenste verkeersbewegingen van fietsers in beeld gebracht. Weginrichting voor fietsers Fietsers op de Bergweg richting de N233 moeten gebruikmaken van een fietsdoorsteek in de Achterbergsestraatweg richting de N233. Er is een fietsoversteek in de Achterbergsestraatweg aanwezig om de fietsdoorsteek te bereiken. De fietsoversteek is haaks op de wegas aangelegd waardoor de fietsoversteek eindigt in een berm. Daarnaast zijn de voorrangsregels ter hoogte van de fietsoversteek tegenstrijdig. Zowel voor fietsers als automobilisten staan er haaientanden gemarkeerd. Dit maakt de verkeerssituatie onduidelijk. In afbeelding 3 is deze verkeerssituatie weergegeven. Tot slot ontbreekt ter hoogte van de fietsdoorsteek de aanduiding van de komgrens. De verkeersregels wijzigen bij de komgrens. Het is daarom van belang dat deze volledig en duidelijk is.

Afbeelding 3: Bestaande fietsoversteek Achterbergsestraatweg.

De ligging van de fietsdoorsteek ten opzichte van de Bergweg zorgt ervoor dat fietsers de fietsoversteek niet gebruiken zoals deze is aangelegd. Fietsers steken de Achterbergsestraatweg schuin over. In afbeelding 4 is deze fietsbeweging vastgelegd.

2

Afbeelding 4: Fietsbewegingen vanaf de Bergweg richting de N233.

Bijna ongevallen Er zijn tijdens de verkeersschouw twee bijna ongevallen waargenomen. Er is sprake van een bijna ongeval of conflict als één van beide betrokkenen moet ingrijpen, door de koers of snelheid aan te passen, om een botsing te voorkomen2. In beide gevallen ging het om een fietser die de Achterbergsestraatweg schuin overstak in combinatie met een auto in de Achterbergsestraatweg richting de Bergweg. In beide gevallen wijzigde de fietser van koers en remde de automobilist om een botsing te voorkomen. Doordat fietsers schuin oversteken hebben automobilisten minder tijd en ruimte om te reageren. In figuur 5 is het conflictpunt van beide bijna ongevallen weergegeven.

Figuur 5: Weergave van bijna ongevallen tussen fietser en automobilist.

Uitzicht kruispunt Het schuin oversteken van fietsers heeft geleid tot twee bijna ongevallen. Met behulp van de Rekentool van Rijcurve.nl is een uitzichtdriehoek op het kruispunt geprojecteerd. Met de uitzichtdriehoek is bepaald of conflicterend verkeer op het kruispunt voldoende zicht op elkaar heeft. Bij het bepalen van de uitzichtdriehoek zijn onderstaande uitgangspunten gehanteerd: -

Reactietijd van een verkeersdeelnemer is 1,5 seconden; Remvertraging is 2 meter per seconde in het kwadraat; Snelheid fietser is 15 kilometer per uur ter hoogte van het conflictpunt; Snelheid auto is 20 kilometer per uur ter hoogte van het conflictpunt.

2 J.H. Kraay & A.R.A. van der Horst, De Nederlandse Conflictobservatietechniek ‘DOCTOR’. Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV).

3

De uitzichtdriehoek geeft per tak van het kruispunt aan welke zichtlijn vrij moet zijn om naderend verkeer op tijd waar te nemen en ernaar te handelen. Op basis van de resultaten blijkt dat het zicht van de automobilist op overstekende fietsers en andersom wordt belemmerd door een groenstrook in de vorm van een haag. In figuur 6 is de uitzichtdriehoek op het kruispunt geprojecteerd en is de locatie van de haag omcirkeld. Onvoldoende zicht in combinatie met het schuin oversteken van fietsers zorgt voor een verkeersonveiligere situatie.

Figuur 6: Uitzichtdriehoek kruispunt Bergweg – Achterbergsestraatweg.

Ongewenste verkeersbewegingen Het schuin oversteken van de Achterbergsestraatweg is een ongewenste verkeersbeweging door fietsers. Daarnaast zijn er ongewenste verkeersbewegingen waargenomen in combinatie met het ontstaan van een wachtrij voor de verkeerslichten op het kruispunt Bergweg – N233. Automobilisten sorteren ten westen van de Achterbergsestraatweg in veel gevallen al voor omdat de rijbaan hier breder is. Het gevolg hiervan is dat er onvoldoende restruimte overblijft voor fietsers om de wachtrij te passeren. Fietsers maken hierdoor gebruik van het voetpad of rijden om de wachtende auto’s heen. Dit heeft negatieve gevolgen voor de verkeersveiligheid. In figuur 7 zijn deze ongewenste verkeersbewegingen weergegeven. In bijlage I zijn foto’s van deze verkeersbewegingen weergegeven.

Figuur 7: Weergave van ongewenste verkeersbewegingen door fietsers.

4

Conclusie In de bestaande verkeerssituatie maakt fietsverkeer op de Bergweg gebruik van dezelfde rijbaan als het autoverkeer. Er geldt een maximumsnelheid van 50 kilometer per uur. Er is geen voorziening voor fietsverkeer aanwezig. De inrichting van de Bergweg voldoet vanwege de geldende maximumsnelheid niet aan de minimale inrichtingseisen van een erftoegangsweg binnen de bebouwde kom. In de Achterbergsestraatweg is wel een fietsoversteek aanwezig. De fietsoversteek ligt haaks op de wegas maar komt daardoor uit in een groenstrook. De fietsoversteek wordt niet gebruikt zoals deze is aangelegd. Fietsverkeer op de Bergweg richting de N233 steekt de Achterbergsestraatweg schuin over naar de fietsdoorsteek. Deze fietsbeweging is tijdens de fietstelling 62 keer waargenomen. Daarnaast zijn de komborden niet volledig waardoor verwarring over de verkeersregels kan ontstaan. Het schuin oversteken door fietsers zorgt ervoor dat automobilisten in de Achterbergsestraatweg minder tijd en ruimte hebben om te reageren op dit conflictpunt. Beide verkeersstromen hebben te weinig zicht op elkaar in de bestaande situatie. Dit heeft tijdens de verkeersschouw twee keer voor een bijna ongeval gezorgd. Fietsers in de Bergweg richting de N233 komen daarnaast in conflict met opstellende auto’s in de Bergweg zodra er een wachtrij ontstaat voor de verkeerslichten.

Het voorsorteren van auto’s zorgt ervoor dat fietsers onvoldoende restruimte hebben om de wachtrij te passeren. Dit leidt tot ongewenste verkeersbewegingen en heeft daarom negatieve invloed op de verkeersveiligheid. Het ontbreken van een fietsvoorziening op de Bergweg en een logische aansluiting voor fietsers richting de N233 zorgt voor de verkeersonveiligheid die door verkeersdeelnemers wordt ervaren.

Verbeterpunten Op basis van de conclusie stellen we een aantal verbeterpunten voor. Onderstaande verbeterpunten zijn ook opgenomen in het schetsontwerp in bijlage II. -

Het aanleggen van een fietsstrook van 1,70 meter breed parallel aan de rijbaan van Bergweg tussen de inrit van Bergweg 72 en het fietspad van de N233. Het aanpassen van de fietsdoorsteek in de Achterbergsestraatweg zodat enkel fietsverkeer van en naar de Achterbergsestraatweg hier nog gebruik van maakt. Het plaatsen van een komportaal naast de fietsdoorsteek in de Achterbergsestraatweg. Het verwijderen van de fietsoversteek in de Achterbergsestraatweg.

Deze verbeterpunten dragen bij het aan het voorkomen van de ongewenste verkeersbewegingen door fietsers op de Bergweg en daarnaast bieden we een alternatief voor het schuin oversteken van de Achterbergsestraatweg.

5

BIJLAGE I

FOTO’S GECONSTATEERD VERKEERSGEDRAG

Afbeelding 8: Fietser over het voetpad.

Afbeelding 9: Fietser links voorbij wachtende auto’s.

Afbeelding 10: Onvoldoende passeerruimte fietsers.

6

BIJLAGE II

SCHETSONTWERP KRUISPUNT BERGWEG - ACHTERBERGSESTRAATWEG

7