Bijlage 2a Collegevoorstel lening Duurzaam Wonen

Bestuurlijk Voorstel college Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

17 april 2023 Karin Wortelboer 1076603 Bert Fintelman College Openbaar Lening Duurzaam Wonen Rhenen

Voorstel: Het college besluit: 1. kennis te nemen van de evaluatie van de lening Duurzaam Wonen Rhenen (zie bijlage 1); 2. de raad via de zomerrapportage 2023 voor te stellen om een bedrag van € 1.000.000,beschikbaar te stellen en dit bedrag toe te voegen aan de rekening-courant in beheer van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) voor het verstrekken van leningen op grond van de Verordening Duurzaam Wonen Rhenen 2020 (zie bijlage 2); 3. de kostenneutrale benadering van de regeling los te laten en de structurele lasten van € 5.300, die ontstaan door het kiezen voor de variant om de rentepercentages niet te verhogen (zie bijlage 3), te dekken uit het structureel beschikbare duurzaamheidsbudget; 4. vooruitlopend alvast beschikbare gelden op de rekening courant voor de startersleningen tijdelijk over te boeken naar de rekening courant voor de lening Duurzaam Wonen Rhenen. Aanleiding/korte voorgeschiedenis In 2020 heeft de raad van de gemeente Rhenen de Verordening Duurzaam Wonen 2020 vastgesteld. Aanleiding hiervoor was de mogelijkheid die het SVn toen bood om bestaande leningen voor de verschillende beleidsdoelen van de gemeente aan te bieden op grond van één verordening.

Het gaat hierbij om leningen voor het treffen van allerlei maatregelen in de eigen woning (zie bijlage 4) met als doel verduurzaming, levensloopgeschiktheid, asbestverwijdering en klimaatadaptatie. Bij de vaststelling van de verordening in 2020 is € 500.000,- gestort op een nieuwe rekening courant bij het SVn voor de lening Duurzaam Wonen. Daarnaast is het saldo van € 273.628,82 afkomstig van de voormalige duurzaamheidslening toegevoegd aan deze rekening courant. Op grond van de uitgevoerde evaluatie verwachten we dat het saldo op de lopende rekening op korte termijn niet meer voldoende zal zijn om nog leningen te kunnen verstrekken. Kaders Het klimaatakkoord van Parijs, het Nederlandse Klimaatakkoord, de Nationale Woon- en Bouwagenda, de (geactualiseerde) woonvisie “Kiezen voor Rhenen” en het bestuursprogramma 2022-2026. Beoogd effect Een duurzame, toekomstbestendige, woningvoorraad in de gemeente Rhenen. Argumenten 1.1 De evaluatie laat zien dat het totaal aantal leningen en het gemiddeld bedrag per lening de afgelopen jaren groeit.

1

Er is groeiende belangstelling voor een gemeentelijke lening om woningen te verduurzamen. Met de enorme opgave in de energie- en warmte transitie is het belangrijk om als gemeente, naast advies en hulp bij uitvoering ook financiële hulp te bieden. 2.1 Het beschikbare budget is naar verwachting op korte termijn niet meer toereikend. Door toevoeging van de gelden stellen we inwoners ook de komende tijd in staat om door middel van een lening met aantrekkelijke voorwaarden (zie toelichting in bijlage 5) de eigen woning te verbeteren. Dit sluit vanuit verschillende invalshoeken aan op het Rijksbeleid en op de ambities uit het bestuursprogramma 2022 – 2026 (met name voor wat betreft energietransitie, klimaat en langer zelfstandig thuis blijven wonen). 2.2 Voortzetting van de regeling biedt een stimulans voor de werkgelegenheid in de regio. Voor het uitvoeren van maatregelen ligt het voor de hand dat inwoners lokale dan wel regionale bedrijven inschakelen. Via het project energetisch renoveren in de regio Foodvalley krijgen inwoners informatie via een energieloket over duurzame maatregelen en via dit loket stimuleren we ook de inzet van lokale en regionale bedrijven. 2.3 Door het toevoegen van dit bedrag kan naar verwachting de komende tijd goed worden voorzien in de vraag naar leningen. Op 28.2.2023 was het saldo op de rekening courant € 219.415,47.

Er waren op dat moment 8 aanvragen voor een lening in behandeling, in totaal voor een bedrag van € 137.120,00. Uit de evaluatie blijkt dat we de afgelopen periode (vanaf 3.11.2020) in totaal 56 leningen hebben verstrekt voor een totaalbedrag van € 623.000,- oftewel gemiddeld € 11.125,- per lening. Daarnaast hebben we in deze periode € 36.449,59 ontvangen aan aflossingen. Indien de trend van het aantal leningen en de omvang daarvan zich doorzet voor de huidige bestuursperiode komen we uit op € 900.000. We zien echter ook dat het bedrag per lening stijgt. Door aanvulling van het budget met € 1.000.000,verwachten we (inclusief aflossingen) de komende bestuursperiode voldoende budget te hebben om leningen te kunnen verstrekken. 2.4 Er wordt geen specifieke lening van € 1.000.000 aangetrokken Rhenen gaat uit van totaalfinanciering. Dit betekent dat geen specifieke leningen worden aangetrokken voor investeringen maar dat er wordt gekeken naar de totale financieringsbehoefte. Op dit moment is er sprake van een financieringsoverschot. 3.1 Hierdoor blijven we inwoners optimaal stimuleren om gewenste maatregelen te treffen die aansluiten bij onze beleidsdoelen. De huidige regeling is gebaseerd op een kostenneutrale benadering. We konden de regeling kostenneutraal aanbieden omdat we in 2020 zeer gunstig geld konden lenen bij de BNG.

Inmiddels zijn de rentetarieven na een lange periode met zeer lage rentes weer aan het stijgen. Het kostenneutraal voortzetten van de regeling betekent op dit moment dat we (beperkt) hogere rentetarieven moeten doorberekenen met het risico dat er minder leningen meer worden verstrekt. Bijlage 3 geeft een nadere toelichting op de mogelijke rentetarieven die we kunnen berekenen. Handhaven van de huidige rentepercentages biedt inwoners de meest aantrekkelijke regeling met naar verwachting het meest doeltreffende effect. Bijkomend voordeel is dat dit procedureel de meest snelle en minst arbeidsintensieve optie is omdat we dan de bestaande verordening niet hoeven te wijzigen. 4.1 Door tijdelijke (kosteloze) overboeking van dit bedrag voorkomen we dat we de regeling voor de lening Duurzaam Wonen (tijdelijk) stop moeten zetten. Op de rekening courant bij het SVn voor de startersleningen is op dit moment nog ruim € 700.000,- beschikbaar. Vanaf begin 2020 tot op heden hebben we 15 startersleningen verstrekt (meestal voor een bedrag van € 35.000,- per lening). Daarnaast worden er ook lopende leningen afgelost. Omdat we niet verwachten dat de vraag naar startersleningen op korte termijn sterk zal toenemen gaan we er vanuit dat er voldoende budget is om een deel van het bedrag over te boeken naar de rekening courant voor de lening duurzaam wonen.

Na de daadwerkelijke aanvulling van het budget voor de lening duurzaam wonen zullen we dit bedrag weer terugboeken naar de rekening courant voor de startersleningen. Risico’s en nadelen 1.1 Het risico bestaat dat mensen de lening niet terugbetalen. De verwachting op basis van ervaring van het SVn is dat dit risico klein is. Het default percentage over de hele leningenportefeuille van het SVn was over de jaren gemiddeld circa 1% en bij duurzaamheidsleningen gemiddeld maar circa 0.05%. In die gevallen wordt door het SVn een betalingsregeling getroffen. Er is een grote mate van zekerheid dat de verstrekte leningen volledig worden afgelost. 2

Financiële toelichting (zie ook toelichting in bijlage 3) Het fonds bij het SVn is revolverend. Dit betekent dat uitgegeven leningen via aflossing weer terugvloeien in het fonds. Naast de rentelasten is er voor de gemeente sprake van een jaarlijkse beheervergoeding aan het SVn van 0,57% (prijspeil 2023) over de schuldrest van de verstrekte leningen per 31/12 en is er sinds 2022 sprake van een vaste jaarlijkse beheervergoeding van € 2.290

(excl. BTW). Tegenover de gemeentelijke financieringslasten en de beheervergoeding staan voor de gemeente opbrengsten uit ontvangen rentes. Bij het vaststellen van de verordening Duurzaam Wonen in 2020 was er sprake van een extreem lage marktrente. Hierdoor was het mogelijk om met de stimuleringsleningen tegen relatief lage rentepercentages aan te bieden. De rente is echter sinds vorig jaar weer aan het stijgen. Het effect van deze rentestijgingen is echter beperkt omdat Rhenen werkt met een omslagrentepercentage voor investeringen waardoor ook langlopende leningen met nog lage rentepercentages mee worden gerekend. De rentetarieven voor de duurzaamheidsleningen zouden bij een kostenneutrale benadering met 0,4% stijgen (zie bijlage 3). De structurele last die ontstaat als we de rentetarieven niet wijzigen is berekend op € 5.300. Deze lasten kunnen worden gedekt uit het structureel beschikbare duurzaamheidsbudget. De jaarlijkse beheervergoeding wordt gedekt uit het structureel beschikbare budget voor Volkshuisvesting. Hoewel er geen specifieke lening hoeft te worden aangetrokken neemt de financieringsbehoefte van de gemeente per saldo wel toe en daalt daarmee het solvabiliteitssaldo en verslechtert de netto schuldquote van de gemeente (deze kengetallen worden opgenomen in de begroting en de jaarstukken en geven informatie over de financiële positie van de gemeente).

Echter de netto schuldquote gecorrigeerd wijzigt niet, omdat we deze gelden doorlenen. Per saldo wordt deze dan nul. Het risico van niet terugbetalen is op grond van ervaringen van het SVn erg klein. Om die reden vinden wij het verantwoord om deze gelden in te zetten. Het college zal het beschikbaar gestelde budget van € 1.000.000 gefaseerd ter beschikking stellen aan het SVn die het grootste deel van de uitvoering doet van deze verordening. De gelden zullen door het SVn worden toegevoegd aan het resterende budget van de huidige lening Duurzaam Wonen. Gemiddeld was de hoogte van de verleende Duurzaamheidsleningen in de eerste periode (20192020) zo’n € 7.000. We zien dit bedrag de afgelopen periode groeien naar bijna € 9.000 in 2021 en € 14.000 in 2022. Door de verruimde mogelijkheden van de nieuwe regeling kan het zijn dat de hoogte per aanvraag toeneemt en dat het aantal aanvragen toeneemt. We zullen deze ontwikkeling monitoren en de raad periodiek informeren over de stand van zaken. Personele gevolgen De behandeling van de aanvragen voor een lening Duurzaam Wonen gebeurt op dit moment door het Team Vergunningen. We verwachten door voortzetting van de regeling geen extra personele gevolgen. Duurzaamheid Zie bij argumenten. Participatie Er is geen sprake van participatie bij dit voorstel.

Communicatie Na besluitvorming door de raad in de Zomerrapportage zullen de inwoners worden geïnformeerd over de voortzetting van de lening Duurzaam Wonen. Ook zal de informatie via het energieloket en het Platform Duurzaam Samenwerken onder de aandacht worden gebracht. Daarnaast zal op de Gemeentepagina en op de website van de gemeente Rhenen meerdere keren een artikel worden geplaatst en zal de informatie blijvend op deze websites komen te staan. Ook twitter, instagram en facebook zullen worden gebruikt als communicatiemiddel.

3

Na akkoord op dit collegevoorstel wordt de lening Duurzaam Wonen nogmaals onder de aandacht gebracht, waarbij communicatie over de lening van het Nationaal Warmtefonds zal worden meegenomen. Dit vooral voor mensen met lage inkomens, mensen met een verzamelinkomen tot €45.014,- kunnen hier een lening krijgen tegen 0% rente. De rente voor inkomens daarboven ligt daar tussen de 4,3 en 4,7%. Vervolgprocedure Na besluitvorming zullen de gelden worden aangetrokken via de BNG en worden overgeboekt naar de rekening courant voor de lening Duurzaam Wonen van het SVn. De tijdelijk overgeboekte gelden vanuit de rekening courant van de startersleningen zullen weer worden teruggeboekt. Bijlagen: 1. Notitie over de evaluatie van de Lening Duurzaam Wonen 2. De Verordening Duurzaam Wonen Rhenen 2020 3. Memo met toelichting op mogelijke rentetarieven 4. Lijst van in aanmerking komende maatregelen 5. Toelichting op de leningsvarianten

4