Bijlage 2 Waar staan we nu per gemeente
Tekst van het document
WAAR STAAN WE NU PER GEMEENTE BIJLAGE - EVALUATIERAPPORT PILOT VERSTERKEN RADENPOSITIE IN REGIONALE SAMENWERKING 2/2/2026 1
Inleiding Deze bijlage bevat het hoofdstuk 6-C van het evaluatierapport over de pilot “Versterken radenpositie in regionale samenwerking”. In dit hoofdstuk is te lezen hoe elke gemeente lokaal heeft toegewerkt naar een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen: wat het lokale vertrekpunt was, op welke aandachtsgebieden is gefocust, welke resultaten er zijn tot nu toe zijn bereikt en hoe ver elke gemeente daarmee op weg is naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen. De lokale focus verschilt per gemeente, omdat elke gemeente al stappen heeft gezet richting een sterkere positie voor de raad. Er is dus een lokale aanpak nodig die past bij het vertrekpunt van elke individuele gemeente. De aangewezen persoon voor het aanvoeren en implementeren van deze lokale aanpak is de griffier, met begeleiding en advisering van de regionale raadsadviseur. Waar de ene gemeente aan de slag is gegaan met bewustwording van de raad, is de andere raad aan de slag is gegaan met het actualiseren van de nota verbonden partijen / samenwerking. Hierbij zijn best practices vanuit de hele provincie Utrecht van elkaar overgenomen en samengevoegd. Zo wordt dat wat regionaal is, ook écht lokaal. Voor het in kaart brengen van doelbereik per gemeente zijn lokale enquêtes benut en is een vergelijkende analyse gemaakt door de regionale raadsadviseur.
Hierdoor wordt zichtbaar dat de raden die zienswijzen hebben aangevuld en hierin boodschappen van andere raden hebben overgenomen of samengevoegd, tot nu toe de schakels geweest naar regionale radeninvloed. Het is op deze manier dat raden een eenduidiger boodschap neerleggen bij het regionaal bestuur van gemeenschappelijke regelingen en bijdragen aan het vinden van een meerderheid. Zodat raden daadwerkelijk kaderstellend en controlerend invloed hebben op samenwerkingen. Geen raad kan in zijn eentje regionale invloed kan bereiken. Het is alleen door samenwerking dat dit doel bereikt kan worden. Naarmate de werkwijze van regionale informatie-uitwisseling voor lokale besluitvorming verder ingebed wordt en meer raden hier actief gebruik van maken, zal de invloed van alle raden toenemen.
2
Inhoud Inleiding ..................................................................................................................................2 Amersfoort ..............................................................................................................................4 Baarn ......................................................................................................................................7 Bunnik .................................................................................................................................. 11 Bunschoten .......................................................................................................................... 14 De Bilt ................................................................................................................................... 16 De Ronde Venen.................................................................................................................... 19 Eemnes ................................................................................................................................ 22 Houten .................................................................................................................................
24 IJsselstein ............................................................................................................................. 27 Leusden ................................................................................................................................ 30 Lopik..................................................................................................................................... 33 Montfoort .............................................................................................................................. 36 Nieuwegein ........................................................................................................................... 40 Oudewater ............................................................................................................................ 44 Renswoude ........................................................................................................................... 47 Rhenen ................................................................................................................................. 49 Soest .................................................................................................................................... 52 Stichtse Vecht .......................................................................................................................
55 Utrecht ................................................................................................................................. 59 Utrechtse Heuvelrug ............................................................................................................. 62 Vijfheerenlanden ................................................................................................................... 65 Wijk bij Duurstede ................................................................................................................. 70 Woerden ............................................................................................................................... 72 Woudenberg ......................................................................................................................... 74 Zeist ..................................................................................................................................... 77 3
Waar staan we nu per gemeente Amersfoort A. Vertrekpunt De raad van Amersfoort heeft in 2017 een Nota Verbonden Partijen vastgesteld en vervolgens afgesproken dat de auditcommissie de raad ondersteunt bij de politieke controle van samenwerkingsverbanden. De ondersteuning bestaat uit het bespreken van de audit externe partijen die door het college wordt uitgevoerd, eventueel voeren van vervolggesprekken met verbonden partijen en het adviseren van de raad hierover. Met de wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022 is de Nota toe aan actualisatie.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Amersfoort te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • • •
Regionaal Raadsplatform Informatievoorziening Bewustwording van de raad Nota Verbonden Partijen
C. Resultaten 1) Regionaal Raadsplatform Raads- en commissieleden hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU) en VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform VRU heeft opgeleverd dat raadsleden een brief hebben ingediend in Commissie Bedrijvigheid 25 november, die positief werd ontvangen en is meegegeven door de commissie aan de burgemeester. In de brief werd gevraagd naar aanvullende informatie over de VRU Toekomstscenario’s. Dit verzoek is ingewilligd door het algemeen bestuur. Daarnaast heeft een in Amersfoort aangenomen motie ‘Versterking Regionale Samenwerking in het Sociaal Domein’ mede geleid tot de oprichting van het Raadsplatform Sociaal Domein Regio Amersfoort.
4
Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in de regionale raadsplatforms.
2) Informatievoorziening De griffie heeft deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem. Er wordt gewerkt aan het implementeren van de opgedane inzichten.
3) Bewustwording van de raad Er is een kennissessie over de rol van de raad voorbereid voor de auditcommissie. Door ziekte kon deze niet doorgaan op de oorspronkelijke datum 6 januari 2026. Er wordt gezocht naar een nieuw moment.
4) Nota Verbonden Partijen Het college heeft gewerkt aan actualisatie van de nota verbonden partijen. Op 6 januari 2026 heeft de auditcommissie de geactualiseerde nota verbonden partijen besproken. Verwachting is dat de nota in de volgende raadsperiode voor behandeling naar de raad komt.
D. Tijdlijn 2025 1
2
3
4
5
6
7
‘26
8
9
10
11
12
1
1) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
VRU
2) Informatievoorziening 3) Bewustwording van de raad 4) Nota Verbonden Partijen
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Amersfoort op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de deelnemers van de raadsplatforms. 3 van de 8 deelnemers hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Amersfoort:
5
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
In de volgende raadsperiode zal de raad van Amersfoort de resultaten kunnen oogsten van het werk van het afgelopen jaar. De verwachting is dat hiermee de raad meer aangehaakt zal zijn en meer invloed zal hebben op regionale samenwerkingen.
6
Waar staan we nu per gemeente Baarn A. Vertrekpunt Raad, college, ambtelijke organisatie en griffie werken al meerdere raadsperiodes gericht samen aan de inzet op regionale samenwerking. Zo zijn in 2018 voor het eerst raadsrapporteurs aangesteld, in 2020 is een nota verbonden partijen vastgesteld, in 2021 heeft de rekenkamercommissie een QuickScan van raadsrapporteurschap uitgevoerd, wat door een werkgroep van de griffier en raadsrapporteurs is uitgewerkt tot een uitgebreid advies om meer uit de rol te kunnen halen. Dit advies is in 2022 door de raad aangenomen en met de start van de nieuwe raadsperiode zijn wederom raadsrapporteurs benoemd, die regelmatig schriftelijke adviezen schrijven bij behandeling van zienswijzen in de raad. En in 2023 is het college, samen met de raad en ambtelijke organisatie, een verkenning gestart naar de regionale positionering van Baarn, wat in 2024 een visie op de regionale positie van Baarn, doelstellingen voor regionale samenwerking en inzicht in het regionaal speelveld per domein voor Baarn heeft opgeleverd. Met daarbij de oproep: “Samenwerken vraagt dus gerichte en bewuste keuzes. Vanuit onze eigenstandige positie kunnen we die ook maken en inbreng hebben. Dat betekent ook dat we ons moeten inrichten op basis van onze prioriteiten en de keuzes die we maken”.
B. Aanpak Om de positie van de Baarnse raad te versterken en gericht toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er vanuit Baarn ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • • •
Bewustwording van de raad Nota Samenwerking Regionaal Raadsplatform Informatievoorziening
C. Resultaten 1) Bewustwording van de raad Als onderdeel van het traject regionale positionering was er op 7 mei 2025 een interactieve bijeenkomst van raad, college, ambtelijke organisatie en griffie om de uitkomsten van het traject te bespreken. Hier is het organogram ‘Regionale samenwerking vanuit het perspectief van Baarn’ uitgedeeld om in één oogopslag overzichtelijk inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking. Vervolgens heeft de raad op 2 juni een kennissessie gekregen over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad 7
van Baarn en diende als input voor de aankomende behandeling van de geactualiseerde Nota Regionale Samenwerking en verdere afspraken tussen raad en college over inzet raadsinstrumenten.
2) Nota Regionale Samenwerking en Verbonden Partijen 2025 De geactualiseerde Nota Regionale Samenwerking en Verbonden Partijen is vastgesteld op 24 september 2025. De inzichten uit het traject regionale positionering zijn hiermee geborgd. Zo is de visie en de gemeentelijke doelstelling voor regionale samenwerking duidelijk uiteengezet in de nota. Ook is de raadsdoelstelling van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen is opgenomen in de nota, waarmee voor raad, college en ambtelijke organisatie duidelijk is waar de raad naartoe werkt. Verder is in de nota duidelijk te lezen wat de rolverdeling is tussen raad en college en welke raadsinstrumenten gebruikt kunnen worden. Voor de actualisatie is de advies nota gebruikt die door griffiers gezamenlijk is ontwikkeld en zijn ambtelijke gesprekken geweest met de griffier en regionale raadsadviseur. In aanvulling op de geactualiseerde nota zijn op 11 november 2025 verdere afspraken gemaakt tussen raad en college over het prioriteren van samenwerkingen. Er zijn drie prioritaire samenwerkingen/thema’s aangewezen, waar raad en college in de komende raadsperiode gezamenlijk meer aandacht aan gaan besteden. Vanaf de komende raadsperiode zal er meer actieve terugkoppeling zijn over deze samenwerkingen, waarvoor een vast agendapunt en een bijbehorende onderlegger (memo of raadsinformatiebrief) wordt geïntroduceerd.
Ook zullen de raad en griffier kijken of de prioritering gebruikt kan worden voor het aanstellen van raadsrapporteurs.
3) Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms BBS/Eemkracht, GGDrU, ODU, RMN, Sociaal Domein Regio Amersfoort & VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. De schriftelijke memo’s van raadsrapporteurs bij behandeling van zienswijzen zijn een paar keer aangevuld met opgedane inzichten in regionale raadsplatforms. Zie hier een voorbeeld. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform BBS/Eemkracht heeft voor Baarn een geamendeerde zienswijze opgeleverd met overgenomen en samengevoegde boodschappen uit buurgemeenten. Hiermee is er een eenduidige opdracht van alle drie de raden bij het bestuur van Eemkracht neergelegd. En heeft de raad ervaren hoe regionaal invloed uitgeoefend kan worden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in de regionale raadsplatforms.
8
4) Informatievoorziening Zoals hierboven te lezen wordt er gewerkt aan een steviger invulling van de actieve informatieplicht van het college, met introductie van een vast agendapunt en onderlegger. Verder wordt verkend of het contact van raadsrapporteurs met ambtelijke organisatie op thema georganiseerd kan worden, zodat bijvoorbeeld raadsrapporteurs voor verschillende samenwerkingen in het sociaal domein over dezelfde informatie beschikken en samenhang duidelijker wordt. Daarnaast heeft de griffie deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem. De bijeenkomsten van regionale raadsplatforms zijn nu terug te vinden in het vergaderoverzicht in het raadsinformatiesysteem. Ook wordt de informatie uit raadsplatforms actief onder de aandacht gebracht in de wekelijkse griffiebrief.
D. Tijdlijn 2024 11
12
2025 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1) Bewustwording van de raad 2) Nota Samenwerking 3) Regionaal Raadsplatform •
BBS/Eemkracht
•
GGDrU
•
ODU
•
RMN
•
Sociaal Domein Regio Amersfoort
•
VRU
4) Informatievoorziening
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Baarn op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de raadsrapporteurs en de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. 4 van de 12 raadsrapporteurs hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Baarn:
9
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Op basis van gemaakte afspraken tussen raad en college die in de volgende raadsperiode geïmplementeerd worden en de focus die dit oplevert, heeft de raad het concrete vooruitzicht om verder aangehaakt te zijn op de prioritaire samenwerkingen. Het is een reële verwachting dat de raad “in grote mate aangehaakt” zal zijn in de komende raadsperiode.
10
Waar staan we nu per gemeente Bunnik A. Vertrekpunt In 2009 besloot de raad zijn bevoegdheid om zienswijzen in te dienen op P&C cyclus producten van regionale samenwerkingen te delegeren aan het college. Om de invloed van de raad te vergroten, heeft de gemeenteraad in 2016 de kadernota verbonden partijen vastgesteld en wordt er sinds januari 2017 met raadsrapporteurs gewerkt. Via de raadsrapporteurs had de raad toch invloed op de zienswijzen. Door de wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regeling in 2022 was zowel de nota als ook het delegatiebesluit toe aan actualisatie.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Bunnik te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • • •
Bewustwording van de raad Nota Verbonden Partijen Regionaal Raadsplatform Informatievoorziening
C. Resultaten Bewustwording van de raad Op 13 januari 2025 heeft de voltallige raad een kennissessie gekregen over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Bunnik en diende als introductie voor de geactualiseerde Nota Verbonden Partijen. Tijdens de kennissessie is het organogram ‘regionale samenwerking vanuit het perspectief van Bunnik’ uitgedeeld, om overzichtelijk inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking.
Nota Verbonden Partijen Bunnik 2025 Op 6 februari is de geactualiseerde Nota Verbonden Partijen Bunnik 2025 vastgesteld. In de nota zijn samenwerkingen geprioriteerd, waarmee duidelijk is op welke samenwerkingen de raad aangehaakt wil zijn en invloed wil hebben. Ook zijn er duidelijke afspraken gemaakt over de inzet van raadsinstrumenten per toezichtsniveau (licht, gemiddeld en zwaar). Waarbij is besloten het delegatiebesluit van 2009 in te trekken, wat op 17 april 2025 is gebeurd. De raad besluit nu weer over zijn zienswijzen op P&C producten van gemeenschappelijke regelingen en de rol van raadsrapporteurs is hiermee gewijzigd van adviseur van het college naar adviseur van de raad.
11
Bij het schrijven van de Nota Verbonden Partijen Bunnik 2025 heeft de griffier gebruik gemaakt van de advies nota die regionaal is opgesteld.
Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD, RMN, U10 en VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform RMN heeft voor Bunnik een geamendeerde zienswijze opgeleverd op de Ontwerpbegroting 2026 met overgenomen en samengevoegde boodschappen uit buurgemeenten, waarmee een eenduidiger boodschap bij het regionaal bestuur is neergelegd. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform ODRU-RUD (ODU) heeft een geamendeerde zienswijze op de oprichting van één omgevingsdienst opgeleverd, waarmee het aantal raden dat een bezuinigingsverzoek meegaf toenam. Het Raadsplatform U10 heeft de raad een overdrachtsadvies voor de nieuwe raadsrapporteurs U10 opgeleverd.
Informatievoorziening Bij actualisatie van de nota verbonden partijen is het vaste agendapunt in commissievergaderingen is uitgebreid naar een terugkoppelmoment voor zowel college als raadsrapporteurs. Daarnaast neemt de griffie bijeenkomsten van raadsplatforms op in de wekelijkse griffiebrief. En heeft de griffie deelgenomen aan de regionale informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem.
D. Tijdlijn 2025 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1) Bewustwording van de raad 2) Nota Verbonden Partijen 3) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
RMN
•
U10
•
VRU
4) Informatievoorziening
12
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Bunnik op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de raadsrapporteurs en de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. 7 van de 11 raadsrapporteurs hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Bunnik:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
In kort tijdsbestek heeft de gemeenteraad van Bunnik een grote sprong voorwaarts gemaakt richting een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen. Het beleidskader is geactualiseerd, de politiek-neutrale rol van raadsrapporteur is versterkt en er zijn nieuwe werkwijzen ontwikkeld, die gewenning vragen van raad, college en ambtelijke organisatie. De verwachting is dat het doelbereik op basis van huidige resultaten nog verder kan toenemen, zodra de werkwijzen volledig zijn ingebed en gewoonte zijn geworden.
13
Waar staan we nu per gemeente Bunschoten A. Vertrekpunt De raad van Bunschoten hecht waarde aan een efficiënte raadscyclus. Zo is de werkwijze ontstaan dat P&C cyclus producten op de lijst ingekomen stukken blijven en heeft de raad de gewoonte ontwikkeld om de voorgestelde zienswijzen ongewijzigd over te nemen.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Bunschoten te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • •
Bewustwording van de raad Informatievoorziening Regionaal Raadsplatform
C. Resultaten 1) Bewustwording van de raad Op 25 maart 2025 heeft de raad een kennissessie gehad over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Bunschoten. Tijdens de kennissessie is het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van Bunschoten” uitgedeeld, om overzichtelijk inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking.
2) Informatievoorziening De kennissessie heeft het college geïnspireerd om een notitie te schrijven voor het presidium over hoe de raad meer informatie kan ontvangen van het college. Afgesproken is dat het college vaker actief terugkoppelt over regionale ontwikkelingen. Hiervoor is een vast agendapunt ‘samenwerkingsverbanden’ in alle commissies geïntroduceerd.
3) Regionaal Raadsplatform Bunschoten heeft deelgenomen aan de regionale raadsplatforms BBS/Eemkracht en Sociaal Domein Regio Amersfoort. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms.
14
De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform BBS/Eemkracht heeft voor Bunschoten een unaniem vastgestelde zienswijze opgeleverd met overgenomen en samengevoegde boodschappen uit buurgemeenten. Hiermee is er een eenduidige opdracht van alle drie de raden bij het bestuur van Eemkracht neergelegd. En heeft de raad ervaren hoe regionaal invloed uitgeoefend kan worden.
D. Tijdlijn 2025 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11 12
1) Bewustwording van de raad 2) Informatievoorziening 3) Regionaal Raadsplatform •
BBS/Eemkracht
•
Sociaal Domein Regio Amersfoort
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Bunschoten op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet in de raad, onder de griffier en heeft de regionale raadsadviseur een vergelijkende analyse uitgevoerd. 8 van de 19 raadsleden hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Bunschoten:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
De raad van Bunschoten heeft in het afgelopen jaar een grote stap voorwaarts genomen richting het zijn van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen. In de komende raadsperiode kan deze ontwikkeling positief voortgezet worden.
15
Waar staan we nu per gemeente De Bilt A. Vertrekpunt In 2011 heeft de raad de bevoegdheid om zienswijzen in te dienen op regionale P&C cyclus producten gedelegeerd aan het college. Met de kanttekening dat bij financiële consequenties op de gemeentebegroting, zienswijzen voorgelegd kunnen worden aan de raad via voorhangprocedure. In 2013 heeft de raad de nota verbonden partijen vastgesteld en sinds 2016 wordt er gewerkt met raadsrapporteurs. Via de raadsrapporteurs heeft de raad toch invloed op de zienswijzen, waarover de raad wordt geïnformeerd via het mededelingenblad van het college. Door de wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regeling in 2022 is zowel de nota als ook het delegatiebesluit toe aan actualisatie.
B. Aanpak Om de positie van de raad van De Bilt te versterken en gericht toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op: • • •
Bewustwording van de raad Regionaal Raadsplatform Nota Verbonden Partijen
C. Resultaten
1) Nota Verbonden Partijen De Rekenkamer van de Bilt heeft dit jaar onderzoek gedaan naar de rol van de gemeenteraad in regionale samenwerking. Dit heeft een helder onderzoeksrapport opgeleverd, dat op 27 november 2025 door de raad is vastgesteld. Op basis van het rapport heeft de raad besloten om de Nota Verbonden Partijen te actualiseren en duidelijke afspraken te maken over de inzet van raadsinstrumenten. Hierbij is besloten om eerst een sturingsvisie als raad te ontwikkelen en de rol van de raadsrapporteurs duidelijker uit te werken, begeleid door de griffie. Voor het actualiseren van de nota verbonden partijen is de regionaal ontwikkelde advies nota ambtelijk gedeeld en zijn er ambtelijke gesprekken geweest met de griffie en regionale raadsadviseur.
16
2) Bewustwording van de raad Om de raadsadviezen bij het rekenkamerrapport uit te voeren waren twee bijeenkomsten voorzien: op 22 januari 2026 stond een werkbijeenkomst van de griffie en regionale raadsadviseur met de raadsrapporteurs gepland, om gezamenlijk tot een bestendiging van de rol van raadsrapporteurs te komen. Op 5 februari 2026 stond een raadsbijeenkomst gepland om, met input van de raadsrapporteurs, een sturingsvisie te ontwikkelen voor de geactualiseerde nota verbonden partijen. De interactieve kennissessie over de rol van de raad in de regio zou hiervoor door de regionale raadsadviseur op maat gemaakt worden. Beide bijeenkomsten zijn niet doorgegaan vanwege het verkiezingsreces.
3) Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de bijeenkomsten van regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD en VRU en/of aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform ODRU-RUD heeft opgeleverd dat de moties waarmee de zienswijze van De Bilt op de oprichting van de Omgevingsdienst Utrecht is aangepast, regionaal zijn gedeeld met buurgemeenten. De oproep tot evenredige invloed van gemeenten in de governance heeft hierdoor steun gekregen in een andere gemeente.
D. Tijdlijn 2025 1
2
3
4
5
6
7
‘26
8
9
10
11
12
1
1) Nota Verbonden Partijen 2) Bewustwording van de raad 5) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
VRU
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van De Bilt is richting het doel, is een enquête uitgezet bij de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van hiervan, is dit de huidige positie van de raad van De Bilt: 17
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
In de volgende raadsperiode zal de raad van De Bilt de resultaten kunnen oogsten van het voorbereidende werk van het afgelopen jaar. De verwachting is dat hiermee de raad meer aangehaakt zal zijn en meer invloed zal hebben op regionale samenwerkingen.
18
Waar staan we nu per gemeente De Ronde Venen A. Vertrekpunt Een sterke raad in regionale samenwerking is een meerjarige ambitie van De Ronde Venen. Het begon voor de raad in 2015 met het oprichten van een werkgroep om grip op regionale samenwerking te vergroten. De werkgroep leverde in 2018 een eindadvies op om raadsrapporteurs in te stellen en een vast agendapunt in commissievergadering te introduceren. In hetzelfde jaar is ook de Nota Verbonden Partijen vastgesteld. In de volgende raadsperiode zijn raadsrapporteurs aangesteld en in de huidige raadsperiode wederom. In 2023 heeft de griffie samen met de raadsrapporteurs de werkwijze van raadsrapporteurs uitgewerkt en opgetekend. Kortom, een solide basis die in deze pilot is uitgebouwd.
B. Aanpak Om de positie van de raad van De Ronde Venen te versterken en gericht toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op: • • •
Regionaal Raadsplatform Nota Verbonden Partijen Informatievoorziening
C. Resultaten 1) Regionaal Raadsplatform De Ronde Venen heeft deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU) en VRU. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in de raadsplatforms heeft voor De Ronde Venen meermaals inspiratie opgeleverd voor het aanpassen van zienswijzen op stukken van gemeenschappelijke regelingen. Hiervoor deelden de raadsrapporteurs informatie vanuit de raadsplatforms o.a. bij het agendapunt ‘gemeenschappelijke regelingen’ in commissievergadering. Zie hier een voorbeeld terugkoppeling van een raadsrapporteur. Zo werd de zienswijze op de VRU kadernota 2026 aangevuld met een regionaal uitgewisselde opdracht voor de uitwerking van de VRU Toekomstscenario’s. De zienswijze op de GGDrU kaderbrief 2026 is aangevuld met o.a. een regionaal uitgewisselde oproep voor de GGDrU om te lobbyen voor rijksgelden voor pandemische paraatheid. In het najaar van 2025 heeft de GGDrU bekend gemaakt dat deze rijksgelden zijn toegekend. En in november hebben raadsrapporteurs 19
VRU een regionaal gedeelde brief met daarin oproep tot aanvullende informatie over de Toekomstscenario’s via de raad meegegeven aan de burgemeester.
2) Nota Verbonden Partijen Op 30 januari 2025 heeft de raad de geactualiseerde Nota Verbonden Partijen vastgesteld. In de nota is een prioritering van samenwerkingsverbanden aangebracht, waarmee het voor de raad duidelijk is welke samenwerkingen nadrukkelijk aandacht vragen. De prioritering leidt tot sturingsprofielen, waarin staat uitgewerkt welke raadsinstrumenten per sturingsniveau gebruikt worden. Het gedeeltelijke delegatiebesluit is op 30 oktober 2025 in lijn hiermee aangepast. De regionale raadsadviseur heeft de auteurs van de nota geadviseerd over de laatste versie en de griffie geïnformeerd over relevante best practices in Utrechtse gemeenten. De griffie heeft toen besloten de sturingsstrategie van de raad van Vijfheerenlanden mee te agenderen bij behandeling van de nota als voorbeeld voor de raad.
3) Informatievoorziening Bij vaststelling van de Nota Verbonden Partijen is een motie aangenomen om de informatievoorziening van het college over verbonden partijen te verbeteren. De motie verzoekt het college om een korte notitie bij het vaste agendapunt ‘gemeenschappelijke regelingen’ in commissievergadering aan te leveren en in samenwerking met de griffie alle beschikbare documenten toegankelijk te ontsluiten in het raadsinformatiesysteem. Zie hier een voorbeeld van de korte notitie die het college nu aanlevert voor het vaste agendapunt. In de zomer van 2025 heeft de griffie gewerkt aan het raadsinformatiesysteem. Er zijn nu dossiers over de belangrijke samenwerkingen van De Ronde Venen, met daarin alle relevantie informatie op één plek verzameld.
D. Tijdlijn 2024 11
12
2025 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
VRU
2) Nota Verbonden Partijen 3) Informatievoorziening
20
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van De Ronde Venen op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de raadsrapporteurs. 5 van de 8 raadsrapporteurs hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van De Ronde Venen:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
21
Waar staan we nu per gemeente Eemnes A. Vertrekpunt Eemnes werkt intensief samen met de gemeenten Blaricum en Laren. Dit geeft Eemnes een focus op samenwerkingsverbanden in twee provincies. De raad heeft in 2016 een Nota Verbonden Partijen vastgesteld. Door wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022 is de nota toe aan een actualisatie.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Eemnes te versterken en gericht toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op het volgende aandachtsgebied: •
Nota Verbonden Partijen
C. Resultaten Nota Verbonden Partijen In januari 2026 is een eerste adviesgesprek gevoerd met de regionale raadsadviseur over het actualiseren van de nota verbonden partijen. Ook is het adviesdocument over de nota die regionaal is opgesteld gedeeld.
D. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Eemnes is richting het doel, is een enquête uitgezet bij de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van hiervan, is dit de huidige positie van de raad van Eemnes.
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
22
2
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Met de actualisatie van het lokale beleidskader voor regionale samenwerking en daarmee de afspraken tussen raad en college over inzet van raadsinstrumenten voor politieke controle, zal de raad in de volgende raadsperiode resultaten kunnen oogsten en voortgang boeken richting het doel.
23
Waar staan we nu per gemeente Houten A. Vertrekpunt Al meer dan 10 jaar werkt de raad van Houten aan het versterken van de radenpositie in regionale samenwerking. Na het intrekken van het delegatiebesluit in 2014 waarmee de bevoegdheid om zienswijzen in te dienen terug kwam naar de raad, is een adviescommissie verbonden partijen ingesteld. In 2017 werd dit de Commissie Verbonden Partijen (CVP), waar 5 raads- en commissieleden zich gezamenlijk en politiek-neutraal verdiepen in regionale samenwerkingsverbanden. Vrijwel maandelijks vergadert de CVP en worden betrokken ambtenaren uitgenodigd voor toelichting van voorliggende stukken en concept zienswijzen. De notulen en adviezen van de CVP worden gedeeld met de raad bij agendering en behandeling van raadsvoorstellen. Daarnaast is er ook een vast agendapunt in de beeldvormende Ronde Tafelgesprekken (RTG), waar actief informatie gedeeld kan worden over regionale ontwikkelingen. Tot slot, zit er een raadslid vanuit Houten in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Werk en Inkomen Lekstroom (WIL).
B. Aanpak Om de positie van de raad van Houten te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • •
Regionaal Raadsplatform Informatievoorziening
C. Resultaten Regionaal Raadsplatform Raadsleden en leden van de Commissie Verbonden Partijen hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU), RMN, VRU en WIL en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms.
24
De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform WIL heeft Houten een aangepaste zienswijze op de WIL Kaderbrief 2026 opgeleverd en steun in buurgemeenten voor de Houtense oproep voor verbetering van informatievoorziening en planning van de P&C cyclus. Deze input wordt meegenomen in de nieuw ingestelde werkgroep P&C cyclus. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform VRU heeft geleid tot een informatieverzoek over de VRU Toekomstscenario’s, voorafgaand aan de algemene bestuursvergadering van 1 december 2025. Dit verzoek is ingewilligd in het algemeen bestuur van de VRU. Verder is informatie-uitwisseling in de raadsplatforms benut in de vergaderingen van de Commissie Verbonden Partijen en advisering aan de raad.
Informatievoorziening De griffie is meegenomen in regionale best practices voor het overzichtelijk ontsluiten van informatie over regionale samenwerkingsverbanden in het raadsinformatiesysteem. Informatie vanuit regionale raadsplatforms wordt al gepubliceerd. Er wordt gekeken of deze informatie makkelijker vindbaar gemaakt kan worden voor de hele raad.
D. Tijdlijn 2024 11 12
2025 1
2
3
4
5
6
7
2026
8
9
10 11
12
1
1) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
RMN
•
VRU
•
WIL
2) Informatievoorziening
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Houten op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de deelnemers van de regionale raadsplatforms en de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. 6 van de 9 deelnemers hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Houten:
25
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
26
Waar staan we nu per gemeente IJsselstein A. Vertrekpunt Regionale samenwerking is, zoals voor vele gemeenten, belangrijk voor het behoud van de zelfstandigheid en uitvoeringskracht van IJsselstein. Om de politieke controle van de raad hierop te vergroten, wordt er sinds 2016 gewerkt met politiek-neutrale raadsrapporteurs. Er is een vast agendapunt in elke commissievergadering voor het college om de raad te informeren over regionale ontwikkelingen, wat ook gebruikt kan worden door raadsrapporteurs. In 2022 is door de Rekenkamer IJsselstein onderzoek gedaan naar grip op regionale samenwerking. In 2023 is de Nota Verbonden Partijen geactualiseerd, in lijn met de gewijzigde Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022. Bij de start van deze pilot had de raad daarmee al een helder beleidskader en duidelijke afspraken over rolverdeling raad, college en ambtelijke organisatie.
B. Aanpak Om de positie van de raad van IJsselstein te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • •
Regionaal Raadsplatform Bewustwording van de raad Informatievoorziening
C. Resultaten 1) Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU), RMN, U10 en WIL en/of aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. Raadsrapporteurs koppelen af en toe hun opgedane inzichten schriftelijk terug aan de gemeenteraad. Zie hier een voorbeeld terugkoppeling met informatie-uitwisseling in het Raadsplatform WIL hierin verwerkt. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform RMN heeft IJsselstein een aangepaste zienswijze opgeleverd bij de Toetreding van Houten tot RMN. Hierbij zijn regionaal uitgewisselde
27
boodschappen overgenomen en samengevoegd, waardoor een eenduidiger opdracht bij het regionaal bestuur is neergelegd. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform ODRU-RUD (ODU) heeft IJsselstein opgeleverd dat het amendement met daarin verzoek om een compensatievoorstel bij eventuele kostenstijging van de Omgevingsdienst Utrecht regionaal is gedeeld. Dit amendement is echter niet verder gesteund door andere gemeenteraden. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform U10 heeft een overdrachtsadvies opgeleverd voor raadsrapporteurs U10 in de volgende raadsperiode.
2) Bewustwording van de raad In oktober 2024 hebben raadsrapporteurs kennisgemaakt met de regionale raadsadviseur en is een korte verdiepende sessie gegeven over de rol van de raad in de regio. Deze presentatie was op maat gemaakt voor IJsselstein. Tijdens deze bijeenkomst is het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van IJsselstein” uitgedeeld, om in één oogopslag inzicht te hebben in de organisatie van regionale samenwerking. Er was een kennissessie over de rol van de raad in de regio voorzien voor de voltallige raad tijdens een Raad op Zaterdag in september 2025. Deze kennissessie is niet doorgegaan. Op 19 november 2025 heeft één van de raadsrapporteurs uit IJsselstein en de griffie deelgenomen aan de Regionale Masterclass Raadsrapporteurs in Leusden, om de toerusting op de rol van raadsrapporteur te vergroten. De masterclass is regionaal ontwikkeld door samenwerkende griffiers, waaronder de griffie van IJsselstein.
3) Informatievoorziening De bijeenkomsten van regionale raadsplatforms en de bijbehorende stukken worden door de griffie actief onder de aandacht van de raad gebracht via de wekelijkse griffiebrief.
D. Tijdlijn 2024 10 11 12
2025 1
2
3
4
5
6
7
2026
8
9
10 11
12
1
1) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
RMN
•
U10
•
WIL
2) Bewustwording van de raad 28
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van IJsselstein op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de raadsrapporteurs en de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. 6 van de 12 raadsrapporteurs hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van IJsselstein:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Met de deelname aan en actieve terugkoppeling van een aantal raadsplatforms aan de raad, is de invloed van de raad van IJsselstein op samenwerkingen het afgelopen jaar toegenomen.
29
Waar staan we nu per gemeente Leusden A. Vertrekpunt De raad van Leusden heeft in 2013 de Nota Verbonden Partijen vastgesteld en vervolgens de bestuurlijke afspraak gemaakt om twee raadsrapporteurs aan te stellen per samenwerkingsverband, die fungeren als politiek neutrale schakel tussen raad en verbonden partij. De opdracht van de raadsrapporteurs is uitgewerkt in de memo ‘werkwijze raadsrapporteurs’ van Leusden. In 2023 is een onderzoek uitgevoerd door de Rekenkamer naar de sturing op verbonden partijen. Een van de aanbevelingen hieruit is het actualiseren van het lokale beleidskader, die sinds wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022 gedateerd is. Ook wordt aanbevolen om de kennis en vaardigheden van raadsleden ten aanzien van verbonden partijen te verbeteren en te stimuleren. De laatste aanbeveling is het opbouwen van regionale samenwerking met andere raden. Twee van deze aanbevelingen zijn opgepakt in het afgelopen jaar.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Leusden te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • •
Bewustwording van de raad Regionaal Raadsplatform
C. Resultaten Bewustwording van de raad Op 19 november 2025 hebben een raadsrapporteur en een fractievertegenwoordiger uit Leusden deelgenomen aan de Regionale Masterclass Raadsrapporteurs in Leusden, om de toerusting op de rol van raadsrapporteur te vergroten. De masterclass is regionaal ontwikkeld door samenwerkende griffiers, waaronder de griffier van Leusden. Tijdens de regionale masterclass zijn inzichten opgedaan over de politiek-neutrale rol van raadsrapporteurs in de eigen gemeente en in regionale raadsplatforms, zijn praktijkvoorbeelden en werkwijzen uit meerdere gemeenten besproken en oplossingen voor dilemma’s rondom politieke neutraliteit uitgewisseld. Hiermee zijn kennis en vaardigheden gestimuleerd.
30
Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de bijeenkomsten van regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU), Sociaal Domein Regio Amersfoort en VRU en/of aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform GGDrU heeft opgeleverd dat de raadsrapporteurs het regionaal uitgewisselde verzoek tot een lobby van de GGDrU voor rijksgelden voor pandemische paraatheid hebben ingebracht in de raad. De wethouder heeft toegezegd aandacht voor te vragen voor nut pandemische paraatheid wanneer mogelijk. In het najaar is gebleken dat de rijksgelden zijn toegekend. Daarnaast heeft een in Leusden aangenomen motie ‘Platform Sociaal Domein’ mede geleid tot de oprichting van het Raadsplatform Sociaal Domein Regio Amersfoort.
D. Tijdlijn 2024 11
12
2025 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1) Bewustwording van de raad 2) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
Sociaal Domein Regio Amersfoort
•
VRU
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Leusden op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de raadsrapporteurs en de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. 4 van de 15 raadsrapporteurs hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Leusden:
31
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Met de deelname aan regionale raadsplatforms en een actieve terugkoppeling van één van de raadsplatforms aan de raad, is de invloed van de raad van Leusden op samenwerkingen het afgelopen jaar toegenomen. Uit de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur blijkt dat de raad meer invloed op samenwerkingen heeft dan de raadsrapporteurs zelf inschatten in de enquête. Dit verschil is hierboven geïllustreerd.
32
Waar staan we nu per gemeente Lopik A. Vertrekpunt De raad van Lopik hecht waarde aan een efficiënte raadscyclus. Zo is de werkwijze ontstaan dat P&C cyclus producten op de lijst ingekomen stukken blijven en heeft de raad de gewoonte ontwikkeld om de voorgestelde zienswijzen ongewijzigd vast te stellen.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Lopik te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • •
Informatievoorziening Bewustwording van de raad Regionaal Raadsplatform
C. Resultaten Informatievoorziening In april 2024 is het vaste agendapunt ‘informatie verbonden partijen’ toegevoegd aan de commissievergadering. Het agendapunt wordt actief gebruikt door college en door de raadsrapporteurs voor terugkoppeling regionale vergaderingen.
Bewustwording van de raad In de zomer van 2024 heeft het presidium besloten om te starten met raadsrapporteurs om de rol van de raad te versterken. De raadsrapporteurs zijn begonnen in september en bij de start is er een kennismaking geweest met de Coördinator Verbonden Partijen van Lopik, die raadsrapporteurs op weg helpt in hun rol, en de regionale raadsadviseur. Op 19 november 2025 heeft één van de raadsrapporteurs deelgenomen aan de Regionale Masterclass Raadsrapporteurs in Leusden. Tijdens de regionale masterclass zijn inzichten opgedaan over de politiek-neutrale rol van raadsrapporteurs in de eigen gemeente en in regionale raadsplatforms, zijn praktijkvoorbeelden en werkwijzen uit meerdere gemeenten besproken en oplossingen voor dilemma’s rondom politieke neutraliteit uitgewisseld.
33
Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU), VRU en WIL en/of aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform ODRU-RUD (ODU) heeft Lopik opgeleverd dat een aangevulde zienswijze op de oprichting van de Omgevingsdienst Utrecht is meegegeven, waarmee de regionaal gedeelde oproep tot evenredige invloed van gemeenten in de governance is gesteund. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform WIL heeft Lopik een geamendeerde zienswijze op de WIL TURAP en 2e Begrotingswijziging opgeleverd. Hiermee is een eenduidiger opdracht tot verbetering van de informatievoorziening en planning van de P&C cyclus aan het regionaal bestuur meegegeven. Deze input wordt meegenomen in de nieuw ingesteld werkgroep P&C cyclus. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform VRU heeft opgeleverd dat het regionaal uitgewisselde verzoek tot aanvullende informatie over de VRU Toekomstscenario’s is gedeeld. Het verzoek is ingewilligd door het algemeen bestuur van de VRU.
D. Tijdlijn 2024 4 1)
Informatie voorziening
2)
Bewustwording van de raad
5
6
7
8
9
2025 10
11
12
1
2
3
4
5
6
7
‘26 8
9
10
11
12
1
3) Regionaal Raadsplatform
•
GGDrU
•
ODU
•
VRU
•
WIL
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Lopik op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de raadsrapporteurs en de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. 5 van de 8 raadsrapporteurs hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Lopik: 34
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
De raad van Lopik heeft in het afgelopen periode een grote stap voorwaarts genomen richting het zijn van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen. In de komende raadsperiode kan deze ontwikkeling positief voortgezet worden.
35
Waar staan we nu per gemeente Montfoort A. Vertrekpunt In deze raadsperiode is de aandacht van de raad voor zijn rol in regionale samenwerking fors toegenomen. Vanwege de wijziging van het Wet Gemeenschappelijke Regelingen( Wgr) in 2022, heeft de raad van Montfoort in 2023 het delegatiebesluit ingetrokken waarmee de bevoegdheid om zienswijzen in te dienen op P&C producten van gemeenschappelijke was gedelegeerd aan het college. Er is een tijdelijke werkgroep ingesteld om de raad te adviseren over het sturen op de beleidsdoelen die Montfoort in regionale samenwerking wil bereiken. Ook besloot de raad om te verkennen of het nieuwe instrument uit de Wgr, de gemeenschappelijke raadsadviescommissie, in praktijk gebracht zou kunnen worden bij de Afvalverwijdering Utrecht (AVU). Hier bleek bij andere raden geen animo voor. In september 2023 besloot het presidium vervolgens om te verkennen of raadsrapporteurschap een goed instrument zou zijn om de invloed van de raad op regionale samenwerking te kunnen vergroten. Voor de invulling van actieve informatievoorziening van het college is er een vast agendapunt in de raadsvergadering. Verder maakt de griffie jaarlijks een overzicht van alle regionale bestuursvergaderingen, die wordt opgenomen in het raadsinformatiesysteem. Hiermee heeft de raad zicht op de regionale beïnvloedingsmomenten.
En tot slot zit een raadslid namens de raad van Montfoort in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Ferm Werk.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Montfoort te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • •
Bewustwording van de raad Regionaal Raadsplatform Informatievoorziening
C. Resultaten Bewustwording van de raad In april 2024 besloot het presidium een pilot te starten met raadsrapporteurs en aan het eind van de raadsperiode de ervaringen hiermee te evalueren. Zo zijn er twee raadsrapporteurs aangewezen, dat is uitgebreid met linking pins voor de regionale raadsplatforms waar geen raadsrapporteurs voor waren en waaraan Montfoort wel wilde deelnemen. In praktijk is het 36
verschil tussen de rol van raadsrapporteur en linking pin slechts dat linking pins geen opdracht hebben vanuit de raad. Het werk is hetzelfde. Op 31 maart 2025 heeft de raad een kennissessie gehad over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Montfoort. Tijdens de kennissessie is het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van Montfoort” uitgedeeld, om overzichtelijk inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking. Vervolgens zijn er twee verdiepende kennissessies georganiseerd om de raadsrapporteurs en linking pins toe te rusten op hun rol. Op 20 mei 2025 zijn de raadsrapporteurs, griffier en regionale raadsadviseur samengekomen voor verdieping in de rol van raadsrapporteur: opdracht, taken en uitvoering. De tweede bijeenkomst was op 23 september 2025 met ook collegeleden en ambtenaren aanwezig. Hier zijn rollen verhelderd en onderlinge afspraken over werkwijze gemaakt. Op deze manier zijn de raadsrapporteurs verder toegerust op hun politiekneutrale rol.
Regionaal Raadsplatform
Raadsrapporteurs en linking pins hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms Ferm Werk, GGDrU, ODRU-RUD (ODU) en VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in de raadsplatforms heeft voor Montfoort meermaals inspiratie opgeleverd voor het aanpassen van zienswijzen op stukken van gemeenschappelijke regelingen. Hiervoor deelden de raadsrapporteurs en linking pins actief informatie vanuit de raadsplatforms in commissievergadering of bij het vaste agendapunt ‘mededelingen uit de gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen’ in de raadsvergadering. Zie hier een voorbeeld schriftelijke terugkoppeling van een raadsrapporteur/linking pin, waarin informatie uit het raadsplatform is verwerkt. De terugkoppeling gold ook andersom: raadsrapporteurs/linking pins hebben amendementen en aangepaste zienswijzen ook teruggekoppeld naar regionale raadsplatforms.
De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform GGDrU heeft opgeleverd dat de Montfoort zich aansloot bij het regionaal uitgewisselde verzoek tot lobby van de GGDrU voor rijksgelden pandemische paraatheid en de zienswijze op de GGDrU kaderbrief 2026 aanpaste. In het najaar 2025 is bekend geworden dat de rijksgelden zijn toegekend. Ook heeft de informatieuitwisseling Montfoort een gewijzigde zienswijze op de GGDrU Ontwerpbegroting 2026 opgeleverd, met daarin o,a, het verzoek om de impact van de maatwerk bezuinigingen zichtbaar te maken in de begroting. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform VRU heeft Montfoort een aangepaste zienswijze op de VRU kadernota 2026 opgeleverd en een regionaal gedeeld verzoek aan de burgemeester om meer informatie over de VRU Toekomstscenario’s, voorafgaand aan de algemene bestuursvergadering van de VRU op 1 december 2025. Het informatieverzoek is ingewilligd door de VRU.
37
De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform Ferm Werk is gebruikt bij besluitvorming over de zienswijze op de Ontwerpbegroting 2026 en wordt op moment van schrijven gebruikt bij besluitvorming over de wijziging van de gemeenschappelijke regeling.
Informatievoorziening De griffie heeft deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem. Hier is de werkwijze van Montfoort gedeeld. Ook zijn inzichten opgedaan die lokaal gebruikt konden worden. Informatie uit regionale raadsplatforms is nu te vinden in het raadsinformatiesysteem voor de hele raad.
D. Tijdlijn 2024 4
5
6
7
8
9
2025 10
11
12
1
2
3
4
5
6
7
8
‘26 9
10
11
12
1) Bewustwording van de raad 2) Regionaal Raadsplatform
•
Ferm Werk
•
GGDrU
•
ODU
•
VRU
3) Informatie
voorziening
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Montfoort op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder raadsleden en commissieleden. Ook heeft de griffier een enquête ingevuld en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. 14 van de 32 raadsleden en commissieleden hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Montfoort:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
38
1
2
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Met de deelname aan regionale raadsplatforms, actieve mondelinge én schriftelijke terugkoppeling van de raadsplatforms aan de raad en meerdere regionaal overgenomen en samengevoegde boodschappen in de zienswijzen van Montfoort, die vervolgens ook regionaal zijn teruggekoppeld naar de raadsplatforms, is de invloed van de raad van Montfoort op samenwerkingen het afgelopen jaar stevig toegenomen. Uit de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur blijkt dat de raad meer invloed op samenwerkingen heeft dan de respondenten zelf inschatten in de enquête. Dit verschil is hierboven geïllustreerd.
39
Waar staan we nu per gemeente Nieuwegein A. Vertrekpunt In Nieuwegein is naar aanleiding van een motie om meer inzicht te krijgen in de U10 samenwerking in 2021, de werkwijze ontstaan dat het college een schriftelijke terugkoppeling geeft van bestuurlijke overleggen. Vijf keer per jaar ontvangt de raad een raadsinformatiebrief, met daarin de agenda, de belangrijkste punten van het overleg, waar de gemeente op inzet en af en toe ook een doorkijkje naar volgende overleggen. Deze brief wordt geagendeerd bij het vaste agendapunt ‘regionale ontwikkelingen’ in Avond van de Stad (commissievergadering). Hiermee had de raad al een sterkere informatiepositie aan het begin van dit project. Verder heeft de raad in 2015 de Nota Verbonden Partijen vastgesteld, die door wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022 aan actualisatie toe was.