Bijlage 2 Waar staan we nu per gemeente
Tekst van het document
B. Aanpak Om de positie van de raad van Nieuwegein te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • • •
Bewustwording van de raad Regionaal Raadsplatform Nota Verbonden Partijen Informatievoorziening
C. Resultaten Bewustwording van de raad Op 9 januari 2025 heeft de raad een kennissessie gehad over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Nieuwegein. Tijdens de kennissessie is het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van Nieuwegein” uitgedeeld, om in één oogopslag inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking. Op 19 juni heeft de raad het onderzoek van de Rekenkamer Nieuwegein naar Grip op Gemeenschappelijke Regelingen vastgesteld, met vier heldere aanbevelingen om de positie van de raad te versterken: 1) actualiseer de nota verbonden partijen, 2) 40
verbeterinformatievoorziening, 3) werk meer samen met andere raden en 4) vul de rol van toezichthouder beter in. Met de motie Sturingsstrategie heeft de raad besloten om zijn eigen sturingsstrategie te ontwikkelen en duidelijke afspraken over de inzet van raadsinstrumenten te maken.
Nota Verbonden Partijen In samenwerking tussen raad, college, ambtelijke organisatie en griffie is er gewerkt aan de actualisatie van de Nota Verbonden Partijen. Hiervoor zijn meerdere bijeenkomsten georganiseerd het afgelopen jaar. Op 8 mei 2025 is er een dialoogsessie georganiseerd over instrumenten die de raad kan gebruiken voor de politieke controle van samenwerkingen, waaronder de regionale raadsplatforms, de rol van linking pin en raadsrapporteurschap. Op 12 juni 2025 is er een dialoogsessie georganiseerd over wat belangrijk is om op te nemen in de nota verbonden partijen. Op 2 oktober 2025 is een dialoogsessie georganiseerd over de concept Nota Verbonden Partijen en de concept Sturingsstrategie van de raad. Op 16 december 2025 zijn de geactualiseerde Nota Verbonden Partijen en de Sturingsstrategie van de raad vastgesteld. In de nota is een prioritering van samenwerkingsverbanden opgenomen, zodat duidelijk is aan welke samenwerkingen raad, college en ambtelijke organisatie nadrukkelijk aandacht willen besteden. Zodoende kan de raad focussen op de samenwerkingen waarop hij aangehaakt wil zijn en invloed wil hebben. De rolverdeling is verhelderd en er zijn duidelijke afspraken gemaakt over informatievoorziening. In de Sturingsstrategie staat verder geborgd dat de raad toewerkt naar een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen.
Ook staat hier uitgewerkt welke raadsinstrumenten ingezet worden per prioriteringsniveau van samenwerkingsverbanden. Vanaf de volgende raadsperiode zal de raad van Nieuwegein raadsrapporteurs aanstellen voor de hoog geprioriteerde samenwerkingen. Geïnspireerd door de werkwijze van Amersfoort, zal de auditcommissie ook een rol krijgen in het versterken van de controlerende rol van de raad.
Regionaal Raadsplatform Raads- en commissieleden hebben als linking pins – dat wil zeggen zonder opdracht van de raad – deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU), RMN, VRU en WIL en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform GGDrU heeft Nieuwegein de toezegging bij de behandeling van de Kaderbrief 2026 opgeleverd dat er aandacht wordt gevraagd voor lobby van de GGDrU voor rijksgelden pandemische paraatheid. Het concept amendement dat hiervoor 41
was geschreven is regionaal gedeeld en benut in andere gemeenten. In het najaar van 2025 heeft de GGDrU bekend gemaakt dat de rijksgelden zijn toegekend.
Informatievoorziening In de geactualiseerde nota verbonden partijen is afgesproken dat de raad, in lijn met de werkwijze voor de U10, vaste raadsinformatiebrieven zal ontvangen met terugkoppeling van regionale bestuursvergaderingen voor de hoog geprioriteerde samenwerkingsverbanden. Dit creëert de mogelijkheid voor de raad om meer inzicht te krijgen in regionale ontwikkelingen . Het biedt de raad de nodige context gedurende het jaar om zienswijzen te kunnen duiden zodra ze voorliggen. In het vergaderoverzicht van het raadsinformatiesysteem is een categorie aangemaakt voor ‘raadsplatforms’, waar de bijeenkomsten en bijbehorende stukken te vinden zijn. Om deze werkwijze te delen heeft de griffie meegedaan aan de regionale informatiesessies over het ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem.
D. Tijdlijn 2024 9
10
11
2025 12
1
2
3
4
5
6
7
‘26 8
9
10
11
12
1
1) Bewustwording van de raad 2) Nota Verbonden Partijen 3) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
VRU
•
WIL
4) Informatie voorziening
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Nieuwegein op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis hiervan, is dit de huidige positie van de raad van Nieuwegein:
42
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Zodra de afspraken uit de geactualiseerde nota verbonden partijen en de sturingsstrategie geïmplementeerd worden, zal het doelbereik van de raad toenemen. Het is een reële verwachting dat de raad tenminste doorgroeit naar “in grote mate aangehaakt”. Met de verdere inbedding van de regionale raadsplatforms in de lokale werkwijze door actieve terugkoppeling van deelnemers, is de verwachting dat invloed op samenwerkingen ook verder zal toenemen.
43
Waar staan we nu per gemeente Oudewater A. Vertrekpunt De raad van Oudewater heeft in 2023 twee moties aangenomen om de positie van de raad te versterken: een verzoek aan het college om bij wijzigingen van gemeenschappelijke regelingen meerdere zienswijzemogelijkheden voor de raad mogelijk te maken, naast de verplichte zienswijzeprocedure op de ontwerpbegroting. Ook is een motie aangenomen waarmee het college wordt verzoekt in het algemeen bestuur van de VRU een voorstel tot oprichting van een gemeenschappelijke raadsadviescommissie uit te werken en voor te leggen aan raden. Hier was geen regionale meerderheid voor te vinden, waardoor de raad kennis heeft gemaakt met het belang van regionaal radencontact voor invloed. Verder zit een raadslid zit namens de raad van Oudewater in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Ferm Werk.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Oudewater te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • •
Bewustwording van de raad Regionaal Raadsplatform Informatievoorziening
C. Resultaten 1) Informatievoorziening In september 2024 is een vast agendapunt voor invulling actieve informatievoorziening aan de raad door het college geïntroduceerd in de forumvergadering, onder de noemer ‘terugkoppeling verbonden partijen’. Aan het agendapunt worden relevante documenten over regionale samenwerking als bijlagen toegevoegd. Gaandeweg is het agendapunt vaker gebruikt voor terugkoppeling en vragen vanuit de raad. De griffie heeft deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem. En regionale bijeenkomsten voor raadsplatforms worden opgenomen in de wekelijkse griffiebrief.
44
2) Bewustwording van de raad Op 15 april 2025 heeft de raad een kennissessie gehad over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Oudewater. Tijdens de kennissessie is het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van Oudewater” uitgedeeld, om overzichtelijk inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking. Op 19 november 2025 hebben een raadslid en forumlid uit Oudewater deelgenomen aan de Regionale Masterclass Raadsrapporteurs, om kennis te maken met de rol van raadsrapporteur en te leren van ervaringen van andere raadsrapporteurs.
3) Regionaal Raadsplatform Raads- en forumleden hebben als linking pins – dat wil zeggen zonder opdracht vanuit de raad deelgenomen aan de regionale raadsplatforms Ferm Werk, GGDrU, ODRU-RUD (ODU) en VRU en/of aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in de regionale raadsplatforms heeft tot nog toe geen wijzigingen in zienswijzen opgeleverd. Op moment van schrijven gebruikt wordt de informatie-uitwisseling in het Raadsplatform Ferm Werk gebruikt bij besluitvorming over de wijziging van de gemeenschappelijke regeling.
D. Tijdlijn 2024 9
10
11
2025 12
1
2
3
4
5
6
7
‘26 8
9
10
11
12
1
1) Informatie voorziening 2) Bewustwording van de raad 3) Regionaal Raadsplatform •
Ferm Werk
•
GGDrU
•
ODU
•
VRU
45
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Oudewater op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder de raadsleden en forumleden. 9 van de 30 raadsleden en forumleden hebben de enquête ingevuld. Ook is een enquête ingevuld door de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Oudewater:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
De informatiepositie van de raad is vergroot, kennis is toegenomen en met deelname aan regionale raadsplatforms is een regionaal netwerk opgebouwd, die de raad kan benutten op momenten dat invloed op samenwerkingen gewenst is.
46
Waar staan we nu per gemeente Renswoude A. Vertrekpunt Sinds deze raadsperiode werkt de raad van Renswoude met politiek-neutrale raadsambassadeurs om de positie van de raad in regionale samenwerking te versterken. Er is een vast agendapunt in commissievergadering, dat regelmatig gebruikt wordt door raadsambassadeurs voor terugkoppeling van opgedane inzichten. Verder nemen twee raadsleden namens Renswoude deel aan de gemeenschappelijke raadsadviescommissie Foodvalley, waar informatie tussen raden wordt uitgewisseld en regionale beleidsstukken worden besproken. Ook kan de regiocommissie raden en regionaal bestuur adviseren.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Lopik te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: •
Regionaal Raadsplatform
C. Resultaten Regionaal Raadsplatform Raadsrambassadeurs hebben deelgenomen aan de bijeenkomsten van regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU) en VRU en/of aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. Raadsambassadeurs hebben meermaals mondelinge terugkoppeling gegeven van de regionale raadsplatforms bij het vaste agendapunt in commissievergadering of bij het voorliggende raadsvoorstel. Zie hier een voorbeeld van de terugkoppeling uit het Raadsplatform VRU over de Ontwerpbegroting 2026. De informatie-uitwisseling in de regionale raadsplatforms heeft tot nog toe geen wijzigingen in zienswijzen opgeleverd voor Renswoude, wél beschikte de raad over de nodige informatie om dit te kunnen doen. 47
D. Tijdlijn ‘24 12
2025 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11 12
1) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODRU-RUD (ODU)
•
VRU
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Renswoude op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder raadsleden en commissieleden. 6 van de 30 raadsleden en commissieleden hebben de enquête ingevuld. Verder heeft de griffier een enquête ingevuld en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Renswoude:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
48
Waar staan we nu per gemeente Rhenen A. Vertrekpunt De raad van Rhenen dient alleen zienswijzen in op kadernota’s van gemeenschappelijke regelingen. De bevoegdheid om zienswijzen in te dienen op ontwerpbegrotingen is gedelegeerd aan het college, wat door de wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022 aan herziening toe is. Verder nemen twee raadsleden namens Rhenen deel aan de gemeenschappelijke raadsadviescommissie Foodvalley, waar informatie tussen raden wordt uitgewisseld en regionale beleidsstukken worden besproken. Ook kan de regiocommissie raden en regionaal bestuur adviseren.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Rhenen te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • •
Bewustwording van de raad Informatievoorziening Regionaal Raadsplatform
C. Resultaten Het gedeeltelijke delegatiebesluit is ingetrokken, waardoor de raad nu weer beslist over alle zienswijzen op regionale P&C cyclus producten.
1) Bewustwording van de raad Op 3 juni 2025 heeft de raad een kennissessie gehad over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Rhenen. Tijdens de kennissessie is het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van Rhenen” uitgedeeld, om in één oogopslag inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking.
2) Informatievoorziening De kennissessie heeft geïnspireerd tot het introduceren van een vast agendapunt in commissievergadering voor actieve informatievoorziening van het college aan de raad. 49
Sinds september 2025 heeft elke commissie dit vaste agendapunt, waar zeer actief gebruik van wordt gemaakt. Regelmatig zit er ook een schriftelijke onderlegger bij, zodat raadsleden van te voren kunnen inlezen en eventuele vragen kunnen voorbereiden. Zie hier een voorbeeld. Daarnaast publiceert de griffie actief informatie uit regionale raadsplatforms bij de desbetreffende raadsvoorstellen in commissie- en raadsvergadering. Vanwege de concept status van de stukken, wordt dit achter een slotje geplaatst. Om deze werkwijze te delen met andere griffiers, heeft de griffie van Rhenen deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem.
3) Regionaal Raadsplatform Een raadslid heeft deelgenomen aan het regionale raadsplatform GGDrU en aan de mailwisseling waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in de regionale raadsplatforms heeft tot nog toe geen wijzigingen in zienswijzen opgeleverd voor Rhenen. Wél beschikte de raad over de nodige informatie om dit te kunnen doen.
D. Tijdlijn 2025 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1) Bewustwording van de raad 2) Informatievoorziening 3) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Rhenen op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder raadsleden en fractievolgers. 5 van de 38 raadsleden en fractievolgers hebben de enquête ingevuld. Verder heeft de griffier een enquête ingevuld en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Rhenen:
50
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Uit de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur blijkt dat de raad meer is aangehaakt dan door respondenten zelf wordt ingeschat. Het verschil is hierboven geïllustreerd. Met het intrekken van het gedeeltelijke delegatiebesluit en versterking van de informatiepositie, heeft de raad van Rhenen in het afgelopen jaar een grote stap voorwaarts genomen richting het zijn van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen. In de komende raadsperiode kan deze ontwikkeling positief voortgezet worden.
51
Waar staan we nu per gemeente Soest A. Vertrekpunt In 2013 heeft de raad een Strategische visie op Samenwerking vastgesteld – een andere benaming voor een nota verbonden partijen. Met de wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen is dit beleidskader toe aan actualisatie. Om de positie van de raad van Soest in regionale samenwerking te versterken, werkt de raad sinds 2018 met raadsrapporteurs. De raadsrapporteurs verdiepen zich politiek-neutraal in samenwerkingsverbanden en adviseren de raad over de inhoud van zienswijzen. Soest heeft de werkwijze dat concept zienswijzen op regionale P&C producten via brievenprocedure worden voorgelegd aan de raad, met een advies van raadsrapporteurs erbij.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Soest te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • •
Bewustwording van de raad Regionaal Raadsplatform
C. Resultaten Bewustwording van de raad Op 6 maart 2025 heeft de raad een kennissessie gehad over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Soest. Op 19 november 2025 heeft een raadsrapporteur uit Soest deelgenomen aan de Regionale Masterclass Raadsrapporteurs in Leusden, om de toerusting op de rol van raadsrapporteur te vergroten. Hier zijn inzichten opgedaan over de politiek-neutrale rol van raadsrapporteurs in de eigen gemeente en in regionale raadsplatforms, zijn praktijkvoorbeelden van opdrachten en werkwijzen uit meerdere gemeenten besproken en oplossingen voor dilemma’s rondom politieke neutraliteit uitgewisseld. Op 12 februari 2026 zal een verdiepende sessie plaatsvinden met raadsrapporteurs, ambtenaren en college om de werking van het raadsrapporteurschap te evalueren en een overdracht aan de volgende raad te maken.
Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms BBS/Eemkracht, 52
GGDrU, ODRU-RUD (ODU), RMN, Sociaal Domein Regio Amersfoort en VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. De informatie-uitwisseling in de raadsplatforms heeft voor Soest meermaals inspiratie opgeleverd voor het aanpassen van zienswijzen op stukken van gemeenschappelijke regelingen. Zo is de regionaal gedeelde oproep voor lobby van GGDrU voor rijksgelden pandemische paraatheid opgenomen in de zienswijze. In het najaar 2025 is bekend geworden dat de rijksgelden zijn toegekend. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform VRU leverde een aanvulling op de kadernota zienswijze op en steun voor het verzoek om aanvullende informatie over de VRU Toekomstscenario’s. Dit verzoek is ingewilligd door het algemeen bestuur. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform ODRU-RUD (ODU) heeft een aangevulde zienswijze op de oprichting van de Omgevingsdienst Utrecht opgeleverd, die actief is teruggekoppeld naar alle deelnemers aan het raadsplatform. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform RMN heeft tweemaal een aangevulde zienswijze opgeleverd: bij de Ontwerpbegroting en de Toetreding van Houten tot RMN.
Het voorstel van Soest om efficiencymogelijkheden in kaart te brengen vond steun in een buurgemeente, waardoor een eenduidiger boodschap bij het regionaal bestuur is neergelegd. Tot slot heeft de informatie-uitwisseling in het Raadsplatform BBS/Eemkracht voor Soest een aangepaste zienswijze opgeleverd met overgenomen en samengevoegde boodschappen uit buurgemeenten. Hiermee is er een eenduidige opdracht van alle drie de raden bij het bestuur van Eemkracht neergelegd. En heeft de raad ervaren hoe regionaal invloed uitgeoefend kan worden.
D. Tijdlijn 2025 1
2
3
4
5
6
7
2026 8
9
10
11 12
1
2
1) Bewustwording van de raad 2) Regionaal Raadsplatform •
BBS/Eemkracht
•
GGDrU
•
ODRU-RUD (ODU)
•
RMN
•
Sociaal Domein Regio Amersfoort
•
VRU
53
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Soest op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder raadsleden en fractieassistenten. 4 van de18 raadsleden en fractieassistenten hebben de enquête ingevuld. Op basis van deze reacties en de analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Soest:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Door actieve deelname aan regionale raadsplatforms en het gebruik van opgedane inzichten in zienswijzen, is de invloed van de raad van Soest op samenwerkingen het afgelopen jaar fors toegenomen. Deze ontwikkeling kan positief voortgezet worden in de volgende raadsperiode.
54
Waar staan we nu per gemeente Stichtse Vecht A. Vertrekpunt In 2018 heeft de raad van Stichtse Vecht de Nota Verbonden Partijen gesteld, Door wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen is deze nota aan actualisatie toe. Daarnaast is met een delegatiebesluit van 2011 de bevoegdheid om zienswijzen in te dienen op de ontwerpbegroting en jaarstukken van gemeenschappelijke regelingen gedelegeerd aan het college. Om de positie van de raad te versterken, heeft de raad al enige raadsperiodes gewerkt met raadsrapporteurs. Bij start van de huidige raadsperiode zijn raadsrapporteurs niet direct benoemd.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Stichtse Vecht te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • • •
Regionaal Raadsplatform Nota Verbonden Partijen Informatievoorziening Bewustwording van de raad
C. Resultaten 4) Bewustwording van de raad Op 21 mei 2024 zijn raadsrapporteurs voor de VRU en voor de U10 benoemd. Bij de benoeming is ook een protocol raadsrapporteurschap vastgesteld, waarmee een heldere opdracht en taakomschrijving is meegegeven aan de raadsrapporteurs. Op 19 november 2025 hebben een raadsrapporteur en de griffie deelgenomen aan de Regionale Masterclass Raadsrapporteurs in Leusden, om de toerusting op de rol van raadsrapporteur te vergroten. Hier zijn inzichten opgedaan over de politiek-neutrale rol van raadsrapporteurs in de eigen gemeente en in regionale raadsplatforms, zijn praktijkvoorbeelden en werkwijzen uit meerdere gemeenten besproken en oplossingen voor dilemma’s rondom politieke neutraliteit uitgewisseld. De masterclass is regionaal ontwikkeld door samenwerkende griffiers, waaronder de griffier van Stichtse Vecht. Ter opvolging van de masterclass wordt lokaal gekeken hoe de opgedane inzichten verder geïmplementeerd kunnen worden.
55
Ook zijn het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van Stichtse Vecht” en het overzicht samenwerkingsverbanden in de provincie Utrecht gedeeld met de raad.
2) Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms U10 en VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Daarnaast hebben raadsleden als linking pin deelgenomen aan de raadsplatforms waar hier geen raadsrapporteurs voor waren benoemd: raadsplatforms ODRU-RUD (ODU) en GGDrU. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform GGDrU heeft opgeleverd dat het amendement op de GGDrU kaderbrief 2026 vanuit Stichtse Vecht regionaal is gedeeld. Dit amendement is niet gesteund door andere gemeenteraden. Wel vormde het mede de inspiratiebron voor een regionale oproep tot lobby van de GGDrU voor rijksgelden pandemische paraatheid. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform VRU leverde Stichtse Vecht een regionaal uitgewisseld verzoek aan de burgemeester om meer informatie over de VRU Toekomstscenario’s op, voorafgaand aan de algemene bestuursvergadering van de VRU op 1 december 2025. Het informatieverzoek is ingewilligd door de VRU. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform U10 heeft de raad een overdrachtsadvies voor de nieuwe raadsrapporteurs U10 opgeleverd.
3) Nota Verbonden Partijen Op 30 september 2025 heeft de raad de geactualiseerde Nota Verbonden Partijen vastgesteld. In de nota is een prioritering van samenwerkingsverbanden aangebracht, waarmee het voor de raad duidelijk is welke samenwerkingen nadrukkelijk aandacht vragen. De prioritering leidt tot sturingsprofielen, waarin staat uitgewerkt welke raadsinstrumenten per sturingsniveau gebruikt worden. Het gedeeltelijke delegatiebesluit is in dezelfde vergadering in lijn hiermee aangepast. Voor de actualisatie is de advies nota gebruikt die door griffiers gezamenlijk is ontwikkeld en zijn ambtelijke gesprekken geweest met de griffier en regionale raadsadviseur.
4) Informatievoorziening In september 2024 is op verzoek van de raadsrapporteurs U10 en geïnspireerd door de werkwijze van Nieuwegein, afgesproken dat er een vaste schriftelijke terugkoppeling komt van bestuurstafels om aangehaakt te zijn op de regionale koers. Sindsdien ontvangt de raad vaste raadsinformatiebrieven. Zie hier een voorbeeld.
56
Sinds januari 2025 is er een vast agendapunt in commissievergaderingen voor terugkoppeling van raadsrapporteurs en college over regionale ontwikkelingen. Dit agendapunt komt een aantal keer per jaar langs. Raadsrapporteurs hebben tot nu toe zeer actief gebruik gemaakt van dit agendapunt. Zie hier een voorbeeld. In de geactualiseerde nota verbonden partijen is vastgelegd dat het college actief invulling geeft aan de informatievoorziening over regionale samenwerking aan de raad. Bij belangrijke ontwikkelingen bij geprioriteerde samenwerkingsverbanden wordt de raad hierover geïnformeerd via raadsinformatiebrief. De griffie heeft deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem.
D. Tijdlijn 2024 4
5
6
7
8
9
2025 10
11
12
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1) Bewustwording van de raad 2) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
U10
•
VRU
3)
Nota Verbonden Partijen
4)
Informatie voorziening
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Stichtse Vecht op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder raadsleden en commissieleden. 14 van de 59 raadsleden en commissieleden hebben de enquête ingevuld. Verder heeft de griffier een enquête ingevuld en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Stichtse Vecht:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
57
2
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Uit de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur blijkt dat de raad meer is aangehaakt en meer invloed heeft op samenwerkingen dan door respondenten zelf wordt ingeschat. Het verschil is hierboven geïllustreerd. Tijdens de pilot heeft de raad een grote sprong voorwaarts gemaakt richting het doel. Deze ontwikkeling kan positief voortgezet worden in de volgende raadsperiode.
58
Waar staan we nu per gemeente Utrecht A. Vertrekpunt De raad van Utrecht heef tin 2015 de beleidsnota Verbonden Partijen vastgesteld. Met de wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022 is de nota toe aan actualisatie.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Utrecht te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • •
Regionaal Raadsplatform Bewustwording van de raad Nota Verbonden Partijen
C. Resultaten Regionaal Raadsplatform Raadsleden en commissieleden hebben als linking pins – dat wil zeggen zonder opdracht van de raad – deelgenomen aan de bijeenkomsten van regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU) en VRU en/of aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform GGDrU heeft voor Utrecht medestanders opgeleverd door de oproep tot lobby van de GGDrU voor rijksgelden pandemische paraatheid. Meerdere raden hebben deze oproep meegegeven in zienswijzen op de kaderbrief 2026 en de ontwerpbegroting 2026. In het najaar heeft de GGDrU bekend gemaakt dat er rijksgelden zijn toegekend. Er is daarnaast schriftelijke en/of mondelinge terugkoppeling van de uitgewisselde informatie geweest. Zie hier een voorbeeld van mondelinge terugkoppeling. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform ODU heeft opgeleverd dat twee amendementen op de zienswijze over oprichting Omgevingsdienst Utrecht regionaal zijn gedeeld: ‘Meer inhoudelijke visie op de Omgevingsdienst’ en ‘Samen verantwoordelijk voor de nieuwe Omgevingsdienst’.
Het tweede amendement was inspiratie voor twee andere gemeenten om het belang van evenredige invloed te benadrukken. 59
Bewustwording van de raad Op 28 november 2024 is een lunchbijeenkomst georganiseerd waarin een beknopte kennissessie is gegeven. Hier is het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van Utrecht” gedeeld, om in één oogopslag inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking. De kennissessie diende als opvolging op een technische sessie tijdens de heidag van de financiële adviescommissie.
Nota Verbonden Partijen In februari 2026 wordt de geactualiseerde Nota Verbonden Partijen behandeld door de raad. In de nota wordt de rolverdeling tussen raad, college en ambtelijke organisatie verduidelijkt en afspraken gemaakt over de inzet van raadsinstrumenten en invulling actieve informatieplicht college. Bij de totstandkoming van de nota zijn ambtelijke gesprekken geweest met de griffie.
Informatievoorziening De griffie heeft deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem. Er wordt gewerkt aan het implementeren van de opgedane inzichten.
D. Tijdlijn 2024 11
12
2025 1
2
3
4
5
6
7
2026 8
9
10
11
12
1
2
1) Bewustwording van de raad 2) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
VRU
3) Nota Verbonden Partijen 4) Informatie voorziening
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Utrecht is richting het doel, is een enquête uitgezet bij de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van hiervan, is dit de huidige positie van de raad van Utrecht:
60
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
In de volgende raadsperiode zal de raad van Utrecht de resultaten kunnen oogsten van het werk van de afgelopen periode. De verwachting is dat hiermee de raad meer aangehaakt zal zijn en meer invloed zal hebben op regionale samenwerkingen.
61
Waar staan we nu per gemeente Utrechtse Heuvelrug A. Vertrekpunt De raad van Utrechtse Heuvelrug werkt al meerdere raadsperiodes met raadsrapporteurs om de positie van de raad in regionale samenwerking te versterken. In 2015 heeft de raad de Nota Verbonden Partijen vastgesteld, die door wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022 aan actualisatie toe was.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Utrechtse Heuvelrug te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • • •
Bewustwording van de raad Nota Verbonden Partijen Regionaal Raadsplatform Informatievoorziening
C. Resultaten Bewustwording van de raad Op 6 januari 2025 heeft de raad een kennissessie gehad over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Utrechtse Heuvelrug en diende als introductie op de geactualiseerde Nota Verbonden Partijen. Op 19 november 2025 hebben twee raadsrapporteurs uit Utrechtse Heuvelrug deelgenomen aan de Regionale Masterclass Raadsrapporteurs in Leusden, om de toerusting op de rol van raadsrapporteur te vergroten. Hier zijn inzichten opgedaan over de politiek-neutrale rol van raadsrapporteurs in de eigen gemeente en in regionale raadsplatforms, zijn praktijkvoorbeelden van opdrachten en werkwijzen uit meerdere gemeenten besproken en oplossingen voor dilemma’s rondom politieke neutraliteit uitgewisseld. Na afloop van de masterclass was één van de raadsrapporteurs geïnspireerd om regionaal contact te leggen met AVU raadsrapporteurs in de provincie.
62
Nota Verbonden Partijen In januari 2025 heeft de raad de geactualiseerde Nota Verbonden Partijen vastgesteld. In de nota is een prioritering van samenwerkingsverbanden aangebracht, waarmee het voor de raad, college en ambtelijke organisatie duidelijk is op welke samenwerkingen nadrukkelijk aandacht vragen. Oftewel, op welke samenwerkingen de raad aangehaakt wil zijn en invloed wil hebben. De prioritering leidt tot sturingsniveaus, waarbij aanvullende afspraken over inzet van instrumenten en werkwijzen zijn uitgewerkt voor samenwerkingen die ‘intensieve aandacht’ vragen. Ook staat in de nota een heldere rolverdeling uitgewerkt, inclusief de opdracht en taken van de raadsrapporteur bij de verschillende samenwerkingsverbanden.
Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU), U10 en VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform ODRU-RUD (ODU) heeft Utrechtse Heuvelrug een aangepaste zienswijze op de oprichting van de Omgevingsdienst Utrecht opgeleverd, waarvan het amendement ook regionaal is gedeeld. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform GGDrU heeft een aangepaste zienswijze op de GGDrU Kaderbrief 2026 opgeleverd, waarmee de regionaal gedeelde oproep tot lobby van GGDrU voor rijksgelden pandemische paraatheid is versterkt. In het najaar 2025 is bekend geworden dat de rijksgelden zijn toegekend. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform VRU leverde een regionaal uitgewisseld verzoek aan de burgemeester om meer informatie over de VRU Toekomstscenario’s op, voorafgaand aan de algemene bestuursvergadering van de VRU op 1 december 2025. Het informatieverzoek is ingewilligd door de VRU. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform U10 heeft de raad een overdrachtsadvies voor de nieuwe raadsrapporteurs U10 opgeleverd.
Informatievoorziening De griffie heeft deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem. Daarnaast geven raadsrapporteurs regelmatig een mondelinge en/of schriftelijke terugkoppeling bij behandeling van zienswijzen. Zie hier een voorbeeld van advisering van raadsrapporteurs bij de zienswijze op de oprichting van de Omgevingsdienst Utrecht.
63
D. Tijdlijn 24 12
2025 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11 12
1) Bewustwording van de raad 2) Nota Verbonden Partijen 3) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODRU-RUD (ODU)
•
U10
•
VRU
4) Informatievoorziening
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Utrechtse Heuvelrug op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder raadsleden en commissieleden. 8 van de 51 raadsleden en commissieleden hebben de enquête ingevuld. Verder heeft de griffier een enquête ingevuld en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Utrechtse Heuvelrug:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Uit de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur blijkt dat de raad meer invloed heeft op samenwerkingen dan door respondenten zelf wordt ingeschat. Het verschil is hierboven geïllustreerd.
64
Waar staan we nu per gemeente Vijfheerenlanden A. Vertrekpunt De raad van Vijfheerenlanden heeft aan het begin van deze raadsperiode het koersdocument Fier op Reis ontwikkeld. Binnen het onderdeel ‘raad aan het stuur’ heeft de raad de ambitie om de rol in het democratisch samenspel van regionale samenwerking te versterken. Hiervoor is regionale samenwerking als aandachtsgebied opgenomen in de ‘raadsrouteplanner’ en heeft de raad bewust en gericht aandacht besteed aan dit vraagstuk. Dit begon met de Nota Samenwerking, die is vastgesteld op 8 februari 2024. In dit beleidskader werd als eerste in de provincie een prioritering van samenwerkingsverbanden opgenomen, zodat voor raad, college en ambtelijke organisatie duidelijk is welke samenwerkingen nadrukkelijk aandacht vragen. Bij vaststelling van de nota besloot de raad om een eigen sturingsstrategie te ontwikkelen, voor verdere keuzes over de inzet van raadsinstrumenten. Verder beschikte de raad al over een vast agendapunt in commissievergaderingen voor actieve informatievoorziening van college aan de raad.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Vijfheerenlanden te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • • •
Bewustwording van de raad Nota Samenwerking Regionaal Raadsplatform Informatievoorziening
C. Resultaten 1) Bewustwording van de raad Om tot een sturingsstrategie voor de raad te komen, is als eerste geëxperimenteerd met een aantal raadsinstrumenten. Hiervoor is in de zomer van 2024 een pilot gestart met raadsrapporteurschap en met een (informele) gemeenschappelijke raadsadviescommissie. Op 17 september 2024 heeft de raad een kennissessie (kennis paRaad) gehad over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Vijfheerenlanden. Tijdens de kennissessie is het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van Vijfheerenlanden” uitgedeeld, om in één oogopslag inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking. 65
Op 2 oktober 2024 heeft de raad kennisgemaakt met de prioritaire samenwerkingen van Vijfheerenlanden, tijdens een lokale bijeenkomst (VHL Plein) waar de vijf gemeenschappelijke regelingen zichzelf introduceerden aan de raad. Ook werden de eerste ervaringen uit de pilots gedeeld door raadsleden en is er een verdiepende uitleg gegeven over het risicokompas. Tot slot is inzicht geboden in de mogelijkheid om regionaal radencontact te organiseren voor de prioritaire samenwerkingen GGDrU, ODRU en VRU. Na vaststelling van de sturingsstrategie (zie hieronder), zijn raadsrapporteurs formeel benoemd op 20 maart 2025. Om de raadsrapporteurs toe te rusten op hun rol, is er een startbijeenkomst georganiseerd op 18 maart 2025. In deze verdiepende sessie hebben de raadsrapporteurs kennisgemaakt met hun opdracht, taken en politiek-neutrale werkwijze. Ook is gedeeld welke griffie ondersteuning beschikbaar is en welke informatie te vinden is in het raadsinformatiesysteem. Op 19 november 2025 hebben vijf raadsrapporteurs en de griffie deelgenomen aan de Regionale Masterclass Raadsrapporteurs in Leusden, om de toerusting op de rol van raadsrapporteur te vergroten.
Hier zijn inzichten opgedaan over de politiek-neutrale rol van raadsrapporteurs in de eigen gemeente en in regionale raadsplatforms, zijn praktijkvoorbeelden en werkwijzen uit meerdere gemeenten besproken – waaronder uit Vijfheerenlanden – en oplossingen voor dilemma’s rondom politieke neutraliteit uitgewisseld. De masterclass is regionaal ontwikkeld door samenwerkende griffiers, waaronder de griffier van Vijfheerenlanden. Ter opvolging van de masterclass wordt lokaal gekeken hoe de opgedane inzichten verder geïmplementeerd kunnen worden. De enquête die is uitgezet in het najaar 2025 is gebruikt om een overdracht te maken voor de nieuwe raad, waarin de opgedane inzichten van de afgelopen periode worden meegegeven aan opvolgers.
2) Nota Samenwerking Op basis van de opgedane inzichten en ervaringen uit de pilots, de kennissessie op 17 september 2024 en het VHL plein van 2 oktober 2024, is door de griffie een Opiniërende Nota geschreven over de sturingsstrategie. Met daarbij een verdere toelichting op de beschikbare raadsinstrumenten. De uitkomsten van het gesprek zijn verwerkt in de uiteindelijke sturingsstrategie. Op 6 februari 2025 heeft de raad de Sturingsstrategie Samenwerkingen vastgesteld, met duidelijke keuzes in de inzet van raadsinstrumenten en afspraken over actieve informatievoorziening van het college voor de prioritaire samenwerkingen van Vijfheerenlanden. In de sturingsstrategie staat het doel geborgd waar naartoe wordt gewerkt: een aangehaakte raad met invloed. Om dit doel te bereiken heeft de raad besloten om met raadsrapporteurs te gaan werken, een vaste onderlegger toe te voegen aan het vaste agendapunt ‘actieve informatieplicht verbonden partijen’ in commissievergadering, een vergaderoverzicht van regionale bestuursvergaderingen op te nemen in het raadsinformatiesysteem en zowel in te zetten op regionale raadsplatforms als (informele) gemeenschappelijke raadsadviescommissies.
66
De raad kan de sturingsstrategie zelf actueel houden en heeft hiervoor bijvoorbeeld een motie aangenomen op 25 september 2025, waarbij de raad de nadrukkelijke voorkeur uitspreekt voor schriftelijke antwoorden op vragen van raadsleden aan gemeenschappelijke regelingen. Dit wordt verwerkt bij de actualisatie van de sturingsstrategie.
3) Regionaal Raadsplatform Raadsleden hebben eerst als linking pins – dat wil zeggen zonder opdracht van de raad – en vervolgens als raadsrapporteurs deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRURUD (ODU), U10 en VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in de raadsplatforms heeft voor Vijfheerenlanden meermaals inspiratie opgeleverd voor het aanpassen van zienswijzen op stukken van gemeenschappelijke regelingen. Hiervoor deelden de raadsrapporteurs informatie vanuit de raadsplatforms in schriftelijke adviezen aan de raad. Zie hier een voorbeeld terugkoppeling van de raadsrapporteurs GGDrU. Ook hebben de raadsrapporteurs na afloop van lokale behandeling terugkoppeling gegeven aan de raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform GGDrU heeft Vijfheerenlanden opgeleverd dat aangepaste zienswijzen op de GGDrU Kaderbrief 2026 en de Ontwerpbegroting 2026 opgeleverd, waarmee Vijfheerenlanden zich aansloot bij de regionale oproep voor lobby van de GGDrU voor rijksgelden pandemische paraatheid.
In het najaar 2026 heeft de GGDrU bekend gemaakt dat rijksgelden zijn toegekend. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform ODRU-RUD (ODU) heeft Vijfheerenlanden opgeleverd dat de zienswijze is aangepast, waarmee de regionaal uitgewisselde oproep voor een dagelijks bestuur van 7 leden is gesteund. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform VRU heeft opgeleverd dat het regionaal uitgewisselde verzoek tot aanvullende informatie over de VRU Toekomstscenario’s is gedeeld. Het verzoek is ingewilligd door het algemeen bestuur van de VRU. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform U10 heeft de raad een overdrachtsadvies voor de nieuwe raadsrapporteurs U10 opgeleverd. Naast deelname aan regionale raadsplatforms is er ook regionaal radencontact geweest in de vorm van informele gemeenschappelijke adviescommissies voor de samenwerkingsverbanden Waardlanden en Avres. Hier zijn meerdere gezamenlijke adviezen voor de raden geschreven. Zie de evaluaties van de pilots voor meer informatie hierover.
4) Informatievoorziening Zoals afgesproken in de Sturingsstrategie Samenwerkingen wordt schriftelijke terugkoppeling van regionale bestuursvergaderingen gegeven door het college aan de raad. Zodat de raad 67
gedurende het jaar aangehaakt kan blijven op de regionale koers en de nodige context heeft op het moment dat zienswijzen voor behandeling voorliggen. Deze terugkoppeling wordt geagendeerd bij het vaste terugkoppelmoment in commissievergaderingen. Zie hier een voorbeeld onderlegger bij het vaste agendapunt. Om de beschikbare informatie toegankelijk te ontsluiten voor de raad, heeft de griffie de volgende informatie opgenomen in het raadsinformatiesysteem: elke geprioriteerde samenwerking heeft een overzichtspagina met relevante informatie, data regionale bestuursvergaderingen, welke stukken op dit momenteel voor behandeling voorliggen en welke commissie en raadsvergaderingen hieraan vooraf gingen. Op deze manier heeft de raad een overzichtelijke regionale P&C cyclus en overzicht van regionale beïnvloedingsmomenten. Zie hier een voorbeeld. Verder zijn de bijeenkomsten van raadsplatforms opgenomen in het vergaderoverzicht, inclusief informatie die in de bijeenkomst wordt gedeeld. Verder heeft de griffie deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem en hier inzicht geboden in de werkwijze in Vijfheerenlanden.
D. Tijdlijn 2024 9
10
11
2025 12
1
2
3
4
5
6
7
26 8
9
10
11
12
1
1) Bewustwording van de raad 2) Nota Samenwerking 3) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
U10
•
VRU
4) Informatie voorziening
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Vijfheerenlanden op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder raadsleden en commissieleden. 20 van de 43 raadsleden en commissieleden hebben de enquête ingevuld. Verder heeft de griffier een enquête ingevuld en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Vijfheerenlanden: 68
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
Uit de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur blijkt dat de raad van Vijfheerenlanden verder op weg is naar een aangehaakte raad met invloed dan respondenten zelf inschatten. Het verschil is hierboven geïllustreerd. Zo blijkt uit de analyse dat de raad van Vijfheerenlanden “in grote mate aangehaakt” is op samenwerkingen. Het is volledig duidelijk voor de raad op welke samenwerkingen hij aangehaakt wil zijn en invloed wil uitoefenen. De raad is zich bewust van zijn rol, weet de beschikbare instrumenten in te zetten en heeft heldere afspraken hierover gemaakt met college. Daarnaast wordt beschikbare informatie optimaal ontsloten in het raadsinformatiesysteem. Een mogelijke verklaring voor het verschil: het tempo waarmee afspraken over actieve informatievoorziening regionale bestuursvergadering worden geïmplementeerd, loopt achter op het tempo waarin de raad kennis heeft ontwikkeld en instrumenten inzet. De raad heeft de eerste vaste raadsinformatiebrieven ontvangen in januari 2026, terwijl de enquête is ingevuld in november 2025. Het is daarmee een reële verwachting dat de raad in de volgende periode zal ervaren dat hij “in grote mate aangehaakt” is op samenwerkingen.
Met de deelname aan regionale raadsplatforms, actieve mondelinge én schriftelijke terugkoppeling van de raadsplatforms aan de raad en meerdere regionaal overgenomen en samengevoegde boodschappen in de zienswijzen van Vijfheerenlanden, die vervolgens ook regionaal zijn teruggekoppeld naar de raadsplatforms, is de invloed van de raad van Vijfheerenlanden op samenwerkingen het afgelopen jaar stevig toegenomen. In de komende raadsperiode kan deze ontwikkeling positief voortgezet worden.
69
Waar staan we nu per gemeente Wijk bij Duurstede A. Vertrekpunt Sinds deze raadsperiode werkt de raad van Wijk bij Duurstede met raadsrapporteurs. De opdracht en werkwijze is vastgelegd in verordening op raadsrapporteurs. Om terugkoppeling en advisering van raadsrapporteurs aan de raad mogelijk te maken, is er een vast agendapunt ‘informatie van raadsrapporteurs’ in de raadsvergadering geïntroduceerd.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Wijk bij Duurstede te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • •
Bewustwording van de raad Regionaal Raadsplatform
C. Resultaten Regionaal Raadsplatform Raadsrapporteurs hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU) en VRU en/of aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in regionale raadsplatforms heeft tot nu toe nog niet geleid tot aanpassingen in zienswijzen van Wijk bij Duurstede.
Bewustwording van de raad Op 29 januari was een verdiepende kennis- en evaluatiesessie voor de raadsrapporteurs. De sessie was op maat gemaakt voor Wijk bij Duurstede. Tijdens de bijeenkomst is kennis gedeeld over de rol van de raad in de regio. Ook is de werking van het raadsrapporteurschap geëvalueerd en zijn overdrachtsadviezen voor de volgende raad geformuleerd.
70
D. Tijdlijn 2025 1
2
3
4
5
6
7
‘26
8
9
10
11
12
1
1) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
VRU
2) Bewustwording van de raad
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Wijk bij Duurstede is richting het doel, is een enquête uitgezet bij de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van hiervan, is dit de huidige positie van de raad van Wijk bij Duurstede:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
De ontwikkeling richting een sterke radenpositie in regionale samenwerking die Wijk bij Duurstede deze raadsperiode heeft ingezet kan positief voortgezet worden in de volgende raadsperiode.
71
Waar staan we nu per gemeente Woerden A. Vertrekpunt De raad van Woerden heeft in 2021 de Nota Verbonden Partijen vastgesteld. Door wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022 is de nota toe aan actualisatie. Verder zit een raadslid zit namens de raad van Woerden in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Ferm Werk.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Woerden te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • •
Bewustwording van de raad Regionaal Raadsplatform Informatievoorziening
C. Resultaten 1) Bewustwording van de raad In het najaar van 2024 heeft het presidium besloten om raadsrapporteurschap voor belangrijke samenwerkingen van Woerden te verkennen. Hiervoor is in kaart gebracht welke gemeenten nog meer werken met raadsrapporteurs in de provincie Utrecht. Op 15 mei 2025 heeft de raad een kennissessie gehad over de rol van de raad in de regio. De inhoud van de kennissessie was op maat gemaakt voor de raad van Woerden. Tijdens de kennissessie is het organogram “regionale samenwerking vanuit het perspectief van Woerden” uitgedeeld, om overzichtelijk inzicht te bieden in de organisatie van regionale samenwerking.
2) Regionaal Raadsplatform Raadsleden hebben deelgenomen aan de regionale raadsplatforms Ferm Werk, GGDrU en VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Hiermee zijn de eerste ervaringen opgedaan met hoe raadsrapporteurschap kan werken voor Woerden. 72
Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. De informatie-uitwisseling in het Raadsplatform heeft tot nog toe niet geleid tot aanpassingen in zienswijzen van Woerden. Verwachting is dat informatie-uitwisseling in het Raadsplatform Ferm Werk gebruikt zal worden bij de behandeling van de wijziging van de gemeenschappelijke regeling in februari en maart 2026.
3) Informatievoorziening Om de raad inzicht te bieden in wanneer invloed uitgeoefend kan worden op regionale samenwerkingen, staan regionale bestuursvergaderingen opgenomen in het kalenderoverzicht in het raadsinformatiesysteem. De bijeenkomsten van regionale raadsplatforms staan hier ook tussen.
D. Tijdlijn 2024 11
12
2025 1
2
3
4
5
6
‘26
7
8
9
10
11
12
1
1) Bewustwording van de raad 2) Regionaal Raadsplatform •
Ferm Werk
•
GGDrU
•
VRU
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Woerden is richting het doel, is een enquête uitgezet bij de griffier en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van hiervan, is dit de huidige positie van de raad van Woerden:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
2
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
73
Waar staan we nu per gemeente Woudenberg A. Vertrekpunt De raad van Woudenberg begon dit project met de meest stevige informatiepositie als raad in de provincie Utrecht. Net zoals vele raden is er een vast agendapunt in commissievergadering voor informatievoorziening over regionale samenwerking, onder de noemer ‘externe betrekkingen’. In Woudenberg is al de gewoonte om relevante documenten en verslagen van regionale overleggen toe te voegen aan dit agendapunt achter een slotje. Zodat de raad de nodige context heeft op het moment dat er raadsvoorstellen voorliggen voor behandeling. Daarnaast werkt de raad met raadsaccounthouders, wat een andere naam is voor raadsrapporteur. Er is een beleidskader voor regionale samenwerking, dat sinds wijziging van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen in 2022 aan actualisatie toe is.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Woudenberg te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • •
Regionaal Raadsplatform Bewustwording van de raad Informatievoorziening
C. Resultaten 1) Regionaal Raadsplatform Raadsraccounthouders hebben deelgenomen aan de bijeenkomsten van de regionale raadsplatforms GGDrU, ODRU-RUD (ODU), Sociaal Domein Regio Amersfoort en VRU en aan de mailwisselingen waarmee concept zienswijzen, concept adviezen van raadsrapporteurs, concept moties en concept amendementen zijn uitgewisseld tussen raden. Zie hoofdstuk 6 Waar staan de nu gezamenlijk voor een beschrijving van de activiteiten en de informatie uitwisseling in deze raadsplatforms. Raadsaccounthouders hebben informatie-uitwisseling actief mondeling teruggekoppeld aan de raad. Zie hier een voorbeeld bij de VRU Kadernota 2026. De informatie-uitwisseling in de regionale raadsplatforms heeft tot nog toe geen wijzigingen in zienswijzen opgeleverd voor Woudenberg.
74
Daarnaast heeft een in Woudenberg aangenomen motie ‘Samenwerking Sociaal Domein’ mede geleid tot de oprichting van het Raadsplatform Sociaal Domein Regio Amersfoort.
2) Bewustwording van de raad Op 19 november 2025 heeft een raadslid uit Woudenberg deelgenomen aan de Regionale Masterclass Raadsrapporteurs in Leusden, om de toerusting op de rol van raadsrapporteur te vergroten. Hier zijn inzichten opgedaan over de politiek-neutrale rol van raadsrapporteurs in de eigen gemeente en in regionale raadsplatforms, zijn praktijkvoorbeelden van opdrachten en werkwijzen uit meerdere gemeenten besproken en oplossingen voor dilemma’s rondom politieke neutraliteit uitgewisseld.
Informatievoorziening De griffie heeft deelgenomen aan de regionaal georganiseerde informatiesessies over het overzichtelijk ontsluiten van informatie in het raadsinformatiesysteem.
D. Tijdlijn ‘24 12
2025 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1) Regionaal Raadsplatform •
GGDrU
•
ODU
•
Sociaal Domein Regio Amersfoort
•
VRU
2) Bewustwording van de raad 3) Informatievoorziening
E. Doelbereik Om in kaart te brengen hoe ver de raad van Woudenberg op weg is naar het doel, is een enquête uitgezet onder raadsleden. 9 van de 15 raadsleden hebben de enquête ingevuld. Verder heeft de griffier een enquête ingevuld en is een vergelijkende analyse uitgevoerd door de regionale raadsadviseur. Op basis van deze reacties, die van de griffier en de vergelijkende analyse van de regionale raadsadviseur, is dit de huidige positie van de raad van Woudenberg:
1
De raad is aangehaakt
Volledig niet aangehaakt
Nauwelijks aangehaakt
Gedeeltelijk aangehaakt
In grote mate aangehaakt
Volledig aangehaakt
75
2
en heeft invloed op samenwerkingen
Volstrekt geen invloed
Nauwelijks invloed
Enige invloed
In grote mate invloed
Regionale invloed
76
Waar staan we nu per gemeente Zeist A. Vertrekpunt De raad van Zeist heeft in 2013 de Nota Verbonden Partijen vastgesteld. Daarnaast is de bevoegdheid van de raad om zienswijzen in te dienen op regionale P&C producten gedelegeerd aan het college. Om toch invloed te hebben op de zienswijzen, werkt de raad al meerdere raadsperiodes met raadsrapporteurs. Ook ontvangt de raad de zienswijzen als ingekomen stukken. In 2023 is er op initiatief van de raadsrapporteurs VRU van Zeist, met ondersteuning van de griffie, een bijeenkomst georganiseerd met raadsrapporteurs en raadsleden uit verschillende raden in de provincie Utrecht . Met als doel een netwerk op te bouwen om invloed van raden te vergroten. Hier is een whatsappgroep uit voortgekomen. Met als eerste succes: het behouden van de zienswijze op de kadernota tijdens de wijziging van de gemeenschappelijke regeling VRU.
B. Aanpak Om de positie van de raad van Zeist te versterken en toe te werken naar het doel van een aangehaakte raad met invloed op samenwerkingen, is er ingezet op de volgende aandachtsgebieden: • • • •