Bijlage 2 Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025 Blok 1a. Maatregelen opgenomen structureel

Bedrag begroting 2025

I/S

Toelichting

Onderbouwing/afweging

Risico

Uurtarief declarabele uren civiel en projecten verhogen van €97 naar €110 per uur

91k

S

Het college wil, indien mogelijk, werken aan een realistische begroting met realistische kostentoerekening.

De verhoging kan leiden tot overschrijding van investeringskredieten.

Achterwege laten ZZBreservering stelpost

50k

S

De maatregel heeft voor nu geen directe gevolgen en staat los van het nieuw op te starten ZBB traject. Bij een nieuw ZBB-traject zal een heroverweging plaatsvinden voor het wel of niet opnemen van een vergelijkbare reservering.

Een minimaal risico. In de praktijk wordt dit budget beperkt aangesproken.

Geen toewijzing terugwerkende kracht

65k

S

Het interne uurtarief van medewerkers die wordt doorbelast aan investeringsprojecten en (ruimtelijke) projecten, zoals grondexploitatie, is al jarenlang € 97 per uur. Voorstel is een verhoging van het uurtarief naar € 110. In 2013/2014 zijn de begrotingsbudgetten in het kader van het ZBB-traject scherp beoordeeld. Voorzichtigheidshalve is bij dit traject een reservering opgenomen van 70k om budgetten die teveel waren verlaagd achteraf te kunnen bijstellen. In de praktijk wordt dit budget beperkt aangesproken waardoor 50k structureel kan vervallen. Met name her-indicaties worden in beschikking doorgezet. We willen hier de regie op terug, door actief de cliënt te benaderen bij een aflopende beschikking. Een zorgvuldig en gedegen onderzoek waaruit moet blijken of eventuele zorg noodzakelijk is.

Het uitvoeren van deze maatregel kost ambtelijke capaciteit. De wachtlijsten kunnen mogelijkerwijs oplopen.

Afval en riool kostendekkend maken

190k

S

Beschikkingen doorzetten alleen na zorgvuldig en gedegen onderzoek, dit is in rechtmatigheid ook noodzakelijk. Hier is in het kader van de grote overschrijdingen in het Sociaal Domein ook bestuurlijk draagvlak voor nodig. Dit is een stijging van de lastendruk met 2,3%

Tekort bijstand (BUIG) dekken uit het voorlopig budget 2025

481k

S

Het restantbedrag willen we toevoegen aan de reserve WWB i.v.m. het voorlopige karakter van het rijksbudget. De hogere rijksbijdrage zorgt ervoor dat het begrotingstekort met 481k daalt. De inzet van de algemene reserve wordt tevens lager.

Risico hierin is dat het voorlopige budgetten betreffen voor het begrotingsjaar 2025. Mogelijkerwijs kunnen de definitieve bedragen afwijken.

Integraal uurtarief (inclusief overhead) toerekenen aan CDOKEmiddelen

70k

S

Dit is een haalbare financieel technische maatregel zonder directe consequenties voor 2025.

Voor de besteding van de CDOKE subsidie is een bestedingsplan opgesteld. Binnen dat plan is ruimte voor een hogere toerekening. Een hogere toerekening van personeelskosten betekent wel dat er minder ruimte is voor andere uitgaven.

Het kostendekkend maken van de tarieven leidt tot een verhoging afvalstoffenheffing met € 12 en rioolrecht met € 9. Dat komt bovenop de verhoging van € 70,- die voor afval in de begroting 2025 is opgenomen. Begin oktober is het definitieve budget voor de participatiewet 2024 (BUIG) bekend geworden en het voorlopige budget voor 2025. Het budget voor 2025 ligt ruim 700k hoger dan daarmee in de meerjarenbegroting 2025-2028 rekening mee is gehouden. In 2025 willen we deze extra baten inzetten om het tekort bij de BUIG van 481k op te lossen. Er is een CDOKE-bestedingsplan voor 3 jaar (2023-2025). CDOKE wordt met 7 jaar verlengd. Daar is nog geen bestedingsplan voor. Op dit moment wordt formatie van medewerkers gedekt uit CDOKE-middelen. Dit zijn o.a. de communicatiespecialist en de adviseur duurzaamheid. Momenteel worden alleen de loonkosten incl. werkgeverslasten uit de rijksmiddelen gedekt. Voorstel is om het integrale uurtarief van € 110 per uur toe te passen.

De impact kan bij inwoners wel leiden tot ontevredenheid.

1

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025 Toeristenbelasting 20% verhogen

35k

S

De toeristenbelasting is in Rhenen 5% lager dan het landelijk gemiddelde. Op de ranglijst bezet de gemeente Rhenen de 168e plek van 304 gemeenten die toeristenbelasting heffen.

Een verhoging levert de volgende verschuiving op: + 5% 187e plek + 10% 203e plek + 20% 223e plek + 30% 262e plek

Risico is dat toeristische accommodaties in Rhenen voor lagere inkomensgroepen minder aantrekkelijk worden. Dit kan gevolgen hebben op de bezettingsgraad en daarmee gevolgen voor de toeristische verblijfssector. Monitoring is belangrijk.

Leges tarieven 30% verhogen

226k

S

Hogere tarieven bij omgevingsvergunningen kunnen een (beperkte) impact hebben op keuze locaties van projectontwikkelaars (vergelijking tarieven met andere gemeenten). Tekort begroting 2025: -3.442.000

Dienstverlening wordt niet gewijzigd c.q. verbeterd maar de prijs fors verhoogd. Evt. verdere verhoging wordt betrokken bij de lange klap.

Fors hogere tarieven voor dienstverlening zal tot kritische reacties inwoners en bedrijven leiden.

Subtotaal Structureel

1.208.000

Resterend tekort na maatregelen: -2.234.000

2

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025

Blok 1b. Maatregelen opgenomen incidenteel

Bedrag begroting 2025

I/S

Toelichting

Onderbouwing/afweging

Risico

Reguliere uitgaven ten laste van specifieke SPUK’s met name GALA

200k

I

Hierbij worden reguliere uitgaven zoveel als mogelijk ondergebracht onder SPUK en GALAmiddelen die daarvoor in aanmerking komen. Dit zijn naar verwachting met name GALA-middelen.

Dit is een financieel-technische maatregel zonder directe consequenties.

In de begroting 2025 wordt verwacht dat meer reguliere uitgaven ten laste van de specifieke uitkeringen van het Rijk kunnen worden gebracht.

Mutaties gemeentefonds laten vervallen

130k

I

Voorstel maatregel overnemen. Dit betekent dat achteraf deze middelen niet meer gebruikt kunnen worden.

Kans in risico wordt gering geacht.

Terugbetaling woonlastendemping 2024 aan algemene reserve

625k

I

De middelen in het gemeentefonds zijn bestemd voor de uitvoering van taken. In sommige gevallen lukt het om taken uit te voeren zonder gebruik te maken van deze middelen. Hier blijven dan gelden liggen. Er liggen op dit moment geen inhoudelijke claims op de gereserveerde middelen (taakmutaties) uit de circulaires van het Rijk. De woonlastendemping 2024 van 625k wordt gedekt middels een leenconstructie met de algemene reserve. Het bedrag dat in 2024 hiervoor is onttrokken aan de algemene reserve is ten laste van het begrotingsresultaat 2025 en weer aan de algemene reserve toegevoegd (naar aanleiding van het beeld over de resultaten meerjarenraming 2025 uit de begroting 2024). Het resultaat 2025 is nadien sterk verslechterd waardoor de gemeente nu voor 2025 met een tekort kampt. De ombuigingsmaatregel behelst het achterwege laten van de terugbetalingsverplichting aan de algemene reserve van 625k.

Dit is een financieel technische maatregel, maar wel een breuk met het verleden. Het betekent geen woonlastendemping voor inwoners en daarmee in de praktijk een stijging van deze lasten. Dit is een politieke keuze.

Dit is een politieke keuze van de afgelopen jaren. Hiermee zijn verwachtingen gewekt bij inwoners.

Subtotaal incidenteel

955.000

Resterend tekort na maatregelen: -1.279.000

3

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025

Blok 2. Vervallen ambities Bestuursprogramma

Bedrag begroting 2025

I/S

Toelichting

Onderzoek fietsbrug Spoorgat (Fysiek Domein)

50k

I

Onderdeel van de mobiliteitsagenda is het verkennen van de mogelijkheid voor een brug voor langzaam verkeer over het Spoorgat. Het project is nog niet opgestart.

Gevelfonds (Fysiek Domein)

20k

I

Er is bij de Erfgoedvisie opgenomen dat er een tijdelijk gevelfonds wordt ingesteld om pandeigenaren te stimuleren hun gebouw in de stijl van de Delftse school te herstellen. Hiervoor is 20k per jaar voor een periode van drie jaar beschikbaar. Hier gaat het om de 20k voor 2025.

Totaal

70k

Onderbouwing/ afweging

Risico

Het onderwerp is opgenomen in de mobiliteitsagenda maar de verwachting is dat het niet uitvoeren van dit onderzoek beperkte maatschappelijke impact heeft. Er zijn in 2024 geen vragen ontvangen vanuit ondernemers. Het lijkt dat er weinig belangstelling voor is. Het is een politieke keuze om dit voor 2025 en 2026 stop te zetten.

Het wel uitvoeren van het onderzoek schept verwachtingen voor realisatie. Het kan zijn dat onverwachts toch behoefte is bij ondernemers aan dit gevelfonds.

Resterend tekort na maatregelen: -1.209.000

4

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025 Totaal blok 1 + 2: opgenomen maatregelen Begrotingstekort 2025 1a. Opgenomen structureel 1b. Opgenomen incidenteel 2. Vervallen ambities Bestuurs-programma incidenteel Resterend begrotingstekort 2025 Inzet algemene reserve (7% stand op 1-1-2024)

-3.442.000 1.208.000 955.000 70.000

Resultaat 2025 na ombuigingen

1.000

-1.209.000 1.210.000

5

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025 Blok 3. Aanvullende maatregelen niet opgenomen

Bedrag begroting 2025

I/S

Toelichting

Onderbouwing/afweging

Risico

Afvlakken kostenstijging jeugdzorg

PM

S

Het afvlakken van de kostenstijging voor jeugdzorg is van meerdere autonome factoren afhankelijk. Snelle implementatie is nodig (in 2024) om het voordeel in 2025 te kunnen realiseren.

Het is een forse ambitie die door niet-beïnvloedbare omstandigheden misschien niet in één keer gehaald gaan worden, maar met een oplopend besparingsrendement. Deze maatregel heeft consequenties in ambtelijke capaciteit en teamontwikkeling. Per saldo zullen de zorgkosten blijven toenemen, met deze maatregelen creëren we echter een dempend effect.

Doorschuiven kapitaallasten verbouwing gemeentehuis naar 2025 OZB 30% verhogen

30k

I

S

Advies is deze maatregel voor nu niet over te nemen en deze te betrekken bij de lange klap. De maatregel alleen inzetten als het echt nodig is.

Een verbouwing kan leiden tot consequenties in aantrekkelijk werkgeverschap.

1.700.000

Werk- en indicatieprocessen worden gestroomlijnd om te komen tot besparingen op de jeugdzorg. Dit met inzet van een poortwachter en een teamleider Jeugd. Het verwachte oplopende netto afvlakkingsrendement is 500k naar de komende jaren. Dit is een enorm pakket aan maatregelen, die ervoor moet zorgen dat we zo goed mogelijk in lijn blijven. Als het landelijk beeld van prijsstijgingen, toenemende vraag en complexiteit zo blijft, dan is het de vraag of de landelijke politiek gaat compenseren. Betreft een investering van 400k. De investering doorschuiven naar 2025 levert een besparing op in de kapitaallasten. Naast de verhoging van leges (9) en heffingen (107) kan structurele verhoging van inkomsten wenselijk zijn. Op de ranglijst gemeenten bezet Rhenen de 206e positie van de 342 gemeenten (1 = goedkoopste). Een verhoging levert de volgende verschuiving in plaatsen: + 10% 257e plek + 20% 293e plek + 30% 311e plek

Toevoeging middelen (vanuit Oekraïnegelden) aan reserve woonopgave deels laten vervallen

875k

I

Omdat er nog geen vastgesteld bestedingsplan ligt, is er ruimte om een deel van deze gelden te gebruiken voor de tekorten. In januari ligt er een raadsvoorstel waarin de raad kan aangeven hoe deze reserve voor de Versnelde Woonopgave gebruikt mag worden. Daarom is het voorstel nu niet meer dan 50% beschikbaar te houden van deze reserve zodat er nog keuzeruimte blijft.

Door dit bedrag nu weg te nemen wordt de reserve woningbouw kleiner. Dit reduceert de mogelijkheden voor de toekomstige woningbouw, en kan in de toekomst wel een tekort opleveren bij het realiseren van de woningbouw-opgave.

Hondenbelasting 30% verhogen

45k

S

In het coalitieakkoord en bestuursprogramma staat dat middelen die niet worden uitgegeven voor woningbouw, moeten worden toegevoegd aan de bestemmingsreserve wonen. Aan deze reserve ligt nog geen door de raad vastgesteld bestedingsplan ten grondslag. Gelet op het tekort is het voorstel om in 2024 á 50% van deze middelen die normaal naar de reserve zouden gaan, niet aan de reserve toe te voegen, dat komt neer op 435k. Dat zou ook gedaan kunnen worden voor 2025, dan gaat het om 875k. De hondenbelasting is in Rhenen 4% lager dan het landelijk gemiddelde. Op de ranglijst bezet de gemeente Rhenen de 58e plek van 120 gemeenten die hondenbelasting heffen.

Deze ombuigingsmaatregel pas inzetten als dat echt nodig is vanwege de maatschappelijke gevoeligheid.

Dit is een politieke keuze.

Dit is een politieke keuze. Mogelijk brengt het een maatschappelijke impact.

6

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025 Verhoging Cunerapas voor 2024 niet terugdraaien, maar wel voor 2025 terugdraaien

107k

I

Verstevigen contractmanagement (concern breed)

PM

S

Preventieve materiële controle zorgaanbieder prestatielevering

PM

S

Inzet bestemmingsreserve opleidingen en trainingen

100k

I

Inzet algemene reserve (restant)

491k

I

Totaal

3.348.000

Met een amendement in december 2023 is incidenteel extra geld vrijgemaakt voor een verbreding van de doelgroep voor de Cunerapas. Het pasjaar voor de Cunerapas loopt van juli tot juli. Voor het jaar 2024-2025 is alles al in gang gezet. Voor het pasjaar 2025-2026 zou de ombuiging wel een optie zijn, maar er is wel voorbereidingstijd nodig om een wijziging te verwerken (deadline 1 januari 2025).

Er is gecommuniceerd wat de bijdrage voor dit pasjaar is maar er is al wel, met het oog op ombuigingen, een slag om de arm gehouden voor pasjaar 2025-2026.

Dit is een politieke keuze.

Het verstevigen van het contractmanagement met een contractmanager kan een besparing opleveren. Hiervoor is naar verwachting een voorinvestering van 60k nodig. Grove schatting van het besparingspotentieel loopt tussen de 100-200k per jaar in een oplopend effect. Oplopend effect naar verdere jaren tot 225k. Dit brengt een prikkel voor de zorgaanbieder om rechtmatig te declareren en niet onrechtmatig. Grove schatting van besparingspotentieel loopt tussen de 75k en 225k per jaar. Verlagen opleidingsbudget 2025 met 100k. Eventueel tekort bij de jaarrekening 2025 dekken uit de bestemmingsreserve opleidingen en trainingen. Vanaf 1-1-2024 mag maximaal 10% van de algemene reserve onder voorwaarde worden ingezet ter dekking van structurele lasten.

Idee meenemen bij de voorstellen voor de lange klap zodat een beter beeld geschetst kan worden van de omvang en de benodigde inzet.

Inzet voor 2025 vergt een zeer snelle implementatie. Daarom betrekken bij lange klap voor goede afweging.

Idee meenemen bij de voorstellen voor de lange klap zodat een beter beeld geschetst kan worden van de omvang en de benodigde inzet.

Inzet voor 2025 vergt een zeer snelle implementatie. Daarom betrekken bij lange klap voor goede afweging.

-

Inzet van de bestemmingsreserve betekent dat er minder geld beschikbaar is om de toekomstige tekorten te kunnen opvangen.

Om 2025 sluitend te krijgen is 7% van de algemene reserve op 1-1-2024 ingezet (1.209.000). Nog ongeveer 491k is beschikbaar om structurele lasten te kunnen dekken.

De inzet van de algemene reserve zal de schuldquote nadelig beïnvloeden. Daarnaast zijn er minder middelen beschikbaar om de tekorten bij de jaarrekeningen te kunnen dekken.

Deze ombuigingsmaatregel pas inzetten als dat echt nodig is vanwege de kwetsbare positie van de betrokken inwoners.

7

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025 Blok 4. Bestuurlijke ambities niet opgenomen in ombuigingen

Bedrag begroting 2025

I/S

Toelichting

Onderbouwing/afweging

Risico

Impuls muziekonderwijs schooljaar 2025-2026 (Sociaal Domein)

20k

I

We geven een extra impuls aan muziekonderwijs en cultuurbeoefening voor kinderen. Een extra impuls voor het schooljaar 2025-2026 is nog niet uitgegeven.

Gezien de doelgroep wil het college deze maatregel pas inzetten als het echt nodig is. Maatschappelijke impact is dat er met de inzet voor het schooljaar 2024-2025 verwachtingen zijn gewekt voor het schooljaar daarna.

Inbreken in lopende afspraken past niet bij een betrouwbare overheid en kan juridische consequenties opleveren.

Versterking Zorg en Wonen (Sociaal Domein)

50k

I

We zoeken actief naar woonvormen voor ouderen en kwetsbaren. Dit doen we in samenwerking met zorgpartijen. Dit netwerk moet worden ondersteund. Budgetten voor 2025 (50.000) en 2026 (50.000) staan klaar voor de komende jaren.

Eventueel kunnen we met een beperkter budget wel consulterend de kennis in huis halen.

Communicatie Afval (Fysiek Domein)

30k

I

Extra blauwe/ groene BOA (Bedrijfsvoering)

50k

S

Er ligt grote druk op de boa’s en er is een grote maatschappelijke behoefte aan handhaving.

Door dit niet in te zetten vergroot dit de al grote druk op de boa's.

Voorlichting Digitale Veiligheid (Bedrijfsvoering)

8k

S

Dit is vanuit het integraal veiligheidsplan een speerpunt en bestuurlijk heeft dit hoge prioriteit.

Door dit niet in te zetten voldoet de gemeente Rhenen niet aan haar zorgplicht om kwetsbare inwoners te beschermen op het gebied van digitale veiligheid.

BIBOB onderzoeken (Bedrijfsvoering)

10k

S

Dit is het bedrag voor 2025. Met het budget is nu beoogd om intensievere voorlichtingscampagnes te gaan houden en meer voorlichting op scholen. We zorgen ervoor dat handhavers en toezichthouders goed zijn opgeleid en breiden formatie uit. Extra inzet betreft groene en blauwe taken (denk o.a. aan controle op loslopende honden in Kwintelooijen of afvaldumpingen in het buitengebied). Dit is een speerpunt vanuit het integraal veiligheidsplan en wordt veel genoemd door de raad. Het gaat om voorlichting over cybercrime en digitale weerbaarheid aan inwoners op o.a. scholen en in de bibliotheek. We handhaven op de APV, Alcoholwet en voeren BIBOB-onderzoeken uit.

Met de extra inzet van afgelopen jaar is veel bereikt. Door hiermee te stoppen is er nog maar beperkt ambtelijke capaciteit om de samenwerking tussen gemeente en zorgpartners door te zetten. De samenwerking zal verslechteren. Uitvoeren van woonzorgvisie wordt moeilijker. Kennis van de ingewikkelde woon-zorg-markt hebben we dan niet meer in huis. Communicatie afval heeft bestuurlijke prioriteit en hier is vanuit de inwoners ook veel behoefte aan.

Dit is wettelijk verplicht, dit is goed tegen ondermijning (IVP).

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed (of temporiseren/niet doen) (Bedrijfsvoering)

PM

I

Het niet uitvoeren van BIBOB-onderzoeken heeft als risico dat de gemeente Rhenen een magneet wordt voor criminele ondermijnende bedrijven. Inzet voor 2025 vergt een zeer snelle implementatie. Daarom betrekken bij lange klap voor goede afweging

Totaal

168k

Investeren voor het versnellen van verduurzaming gemeentelijke gebouwen. Dit betreft een afschrijvingslast met termijnen.

Voor 2025 en verder zal gekeken worden naar fasering en urgentie en naar de afweging van lasten en mogelijke baten.

Minder communicatie over afval heeft als risico dat er meer vragen en klachten binnen komen via de balie.

8

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025 Totaal blok 3 en 4: niet opgenomen Saldo begroting 2025

1.000

Overige dekkingsmogelijkheden begrotingstekort 1)

Aanvullende maatregelen niet opgenomen incidenteel 2) Aanvullende maatregelen niet opgenomen structureel 3) Aanvullende maatregelen niet meegenomen bestuursprogramma incidenteel 4) Aanvullende maatregelen niet meegenomen bestuursprogramma structureel Totaal niet opgenomen

1.603.000

1.745.000

100.000

68.000

3.516.000

9