Bijlage 2 Jaarrapportage Jongerenwerk en Preventiewerk Achterberg 2021

Jaarrapportage Jongerenwerk en Preventiewerk Achterberg - 2021 Door: Anne Jan Odinga Welzijn & Luuk Miedema Preventie

Inleiding In Achterberg heeft het jongerenwerk en het preventiewerk als hoofdopdracht om jeugdigen en hun ouders bewuster te maken van de risico’s van alcohol- en middelengebruik en te streven naar het daadwerkelijk verminderen van het gebruik. Hiernaast werkt het jongerenwerk op dit moment aan het opzetten van een zinvolle vrijetijdsbesteding voor en samen met tieners en jongeren, genaamd ‘Jongereninloop’. Het stimuleren van tieners en jongeren om iets voor de ander te doen in hun dorp en zich verantwoordelijk te voelen voor hun eigen en directe leefomgeving, draagt bij aan een positieve ontwikkeling. Jongeren- en preventiewerk werken vanuit een vertrouwensrelatie, die met een groot aantal jongeren, ouders en andere betrokken volwassenen in Achterberg stevig is opgebouwd. Zo doen ouders steeds vaker een beroep op de deskundige begeleiding van de jongerenwerker, als er zorgen zijn over een van hun kinderen. Met de preventiewerker wordt regelmatig contact gelegd door bijvoorbeeld een ouderling, die zich zorgen maken over een gezin. Tevens leggen mensen contact via de speciale Achterbergse voorlichtingswebsite ‘nuchterachterberg.nl’. Het eerste contact wordt altijd gelegd door de jongerenwerker of de preventiewerker zelf. Indien er andersoortige passende hulp nodig is, leggen zij contact met het CJG of specialistische hulpverlening zoals bijvoorbeeld Iriszorg.

Lokaal Preventieakkoord Achterberg Het jaar 2021 stond hiernaast in het teken van het met elkaar komen tot een lokaal Preventieakkoord1. Het lokaal Preventieakkoord draagt bij aan een gezonder en gelukkiger Rhenense samenleving. Voor iedere kern zijn er specifieke organisaties en contactpersonen benaderd om mee te denken over de lokale behoefte en signalen. Dit heeft geresulteerd in een lokaal preventieakkoord, die per kern andere accenten en acties kent. Voor Achterberg heeft de bestaande werkgroep preventie (bestaande uit de verschillende kerken, WT school, VVA Achterberg, individuele raadsleden en welzijn) zich met elkaar gebogen over thema’s die hen aanspreken en waar extra aandacht voor moet komen. In het nationaal preventieakkoord (2018) staan de volgende thema’s centraal om de gezondheid van alle Nederlanders te verbeteren: het terugdringen van overgewicht, problematisch alcoholgebruik en roken. In ons lokaal preventieakkoord hebben we per kern, op verzoek van de samenwerkende partijen, belangrijke thema’s toegevoegd. In het lokaal Preventieakkoord Achterberg staan de volgende thema’s centraal: o verminderen alcoholgebruik o gezond gewicht bevorderen o gebruik van social media en gamen o rookgedrag verminderen Gedurende de periode 2021-2023 werken we samen aan bovenstaande thema’s.

Hiervoor zijn diverse acties bedacht die terug te vinden zijn in het lokaal Preventieakkoord. Corona en gevolgen De coronamaatregelen hebben de meeste invloed gehad op de mentale gezondheid van jongvolwassenen (18- tot 25-jarigen). Bijna de helft van hen (45 procent) gaf aan zich vaker eenzaam te voelen, 37 procent voelde zich vaker somber en 31 procent vaker gestrest.

1 Voor het lokaal Preventieakkoord zie: Preventieakkoord | Gemeente Rhenen

www.nuchterachterberg.nl

Jaarrapportage Jongerenwerk en Preventiewerk Achterberg - 2021 Door: Anne Jan Odinga Welzijn & Luuk Miedema Preventie In de leeftijdsgroep van 12–18 jaar zei 25% zich vaker eenzaam te voelen, 20% voelde zich vaker somber en 20% vaker gestrest. Bron: Mentale gezondheid en corona (cbs.nl) In Achterberg hebben we ook gemerkt dat jongeren last hebben gehad van alle maatregelen in de corona tijd. Namelijk het uitvallen van school, sport en andere plekken waar jongeren andere jongeren ontmoeten. Jongeren konden elkaar niet meer fysiek ontmoeten op school en veel lessen werden gemist, omdat ze het niet meer aan konden om de hele dag tegen een scherm aan te moeten praten. Het gemiddelde niveau van de leerlingen zal vermoedelijk achteruit zijn gegaan. Het grootste deel van de jongeren in Achterberg bleven elkaar wel opzoeken in het dorp tijdens de lockdowns. Hierdoor hebben ze mogelijk iets minder last gehad van de maatregelen dan de gemiddelde jongeren. Voor zover het mogelijk was bleven ze wel aan het werk (bijbaantjes).

Jongeren- en preventiewerk Achterberg Het jongeren- en preventiewerk Achterberg bestaat uit een aantal onderdelen: 1. Preventiewerk alcohol en drugs voor tieners en jongeren = jeugdigen in de leeftijd van 10-23 jaar worden zich bewuster van de risico’s van alcohol- en middelengebruik. Doel: jeugdigen kennen de risico’s van alcohol- en middelengebruik. Hiernaast leren ze het effect van hun eigen gedrag kennen, de invloed van de omgeving en de werking van groepsdruk. Activiteiten: Kinderen uit groep 7 en 8 van de Willem Teellinckschool krijgen een aantal lessen per jaar over sociale interactie, hoe gaan we met elkaar om en de werking van groepsdruk. Met als doel: hen bewust te maken van zichzelf, hun omgeving en de keuzes die ze zelf kunnen maken. Dit wordt al sinds 2015 uitgevoerd door de jongerenwerker. Frequent bezoeken van de ‘keetjes’ (schuren/ garages op een erf in het dorp) waar jongeren zich ophouden. In gesprek met hen gaan over alcoholgebruik, de effecten hiervan op school, werk, sociale contacten en toekomst. Individueel coachen van jongeren indien er signalen zijn van verslaving. De signalen komen binnen via familie en/of vrienden of de jongerenwerker constateert dit zelf. Samen bekijken de jongere en de jongerenwerker de situatie, urgentie, bewustwording en motivatie tot gedragsverandering.

Resultaten: Door de afgelopen jaren te investeren op de groepen 8 van de Willem Teellinckschool, is er nu een generatie jongeren in het dorp ontstaan die zich bewuster zijn geworden van zichzelf, hun omgeving en hun eigen invloed op het nemen van beslissingen. Door te investeren in de relatie met deze jongeren zijn er korte lijntjes met de ouders van deze jongeren en de jongerenwerker. Dit heeft ertoe geleid dat als er vragen of zorgen zijn, zowel jongeren als ouders de weg naar de jongerenwerker weten te vinden. Met de jongeren uit de keten en de ouders van de keten zijn de afgelopen jaren relaties opgebouwd. Het effect hiervan is dat de jongeren die problemen hebben in beeld komen en via de jongerenwerker naar het CJG en/of specialistische hulpverlening worden geleid. De specialistische hulpverlening zijn instellingen voor verslaving en psychische hulpverlening. In 2021 heeft de jongerenwerker 2 jongeren individueel in begeleiding genomen om stapsgewijs het drankverbruik te verminderen. De stap naar specialistische hulpverlening is onderdeel van deze begeleiding.

www.nuchterachterberg.nl

Jaarrapportage Jongerenwerk en Preventiewerk Achterberg - 2021 Door: Anne Jan Odinga Welzijn & Luuk Miedema Preventie 2. Ambulant Jongerenwerk = frequent bezoeken van jongeren in hun vrije tijd (op straat, in de keten) en het onderhouden van (online) contact. Doel: jongeren die elkaar ontmoeten in de openbare ruimte zijn in beeld en bekend met de jongerenwerker + behoeftes van jongeren vertalen naar aanbod Activiteiten: Wekelijks worden de jongeren in hun vrije tijd bezocht Via sociale media wordt contact onderhouden met (individuele en groepjes) jongeren Resultaten: De jongerenwerker heeft ongeveer 150 jongeren in Achterberg in beeld (via het straatwerk, in de keten, via de sociale media enz.). Dit is 25% van de leeftijdsgroep 10-23 jarigen2. Met ongeveer 40 jongeren is er intensief fysiek en online contact. Deze jongeren ziet de jongerenwerker wekelijks tot maandelijks. Vanuit het opbouwen van contacten met jongeren tijdens het ambulante werk, is er een groep jongeren ontstaan die samen positieve activiteiten willen organiseren voor andere kinderen en jongeren. Ze hebben samen, onder begeleiding van de jongerenwerker, een team ‘bestuur’ gevormd, die zich in willen zetten voor een Jongereninloop. Via het CJG is een jongere met een vorm van autisme aangemeld bij de jongerenwerker om hem mee te laten doen met georganiseerde vrijetijdsactiviteiten.

Toelichting Jongereninloop Achterberg Op basis van een recent uitgevoerd behoefteonderzoek onder jongeren (Behoefteonderzoek accommodatie gebonden jongerenwerk), is gebleken dat jeugd in Achterberg behoefte heeft om bij elkaar te komen. Ze willen graag in groepsverband positieve activiteiten met elkaar ondernemen. Bij voorkeur op vaste momenten in de week en op een vaste locatie. Deze wens is ingediend en geaccordeerd voor het jaar 2022 vanuit het Covid Impuls plan gemeente Rhenen. Vanaf medio april 2022 zal in Achterberg een ‘jongereninloop’ georganiseerd worden in het dorpshuis en in de gymzaal. Voor de tieners (10-12 jarigen) zullen op woensdagmiddagen activiteiten worden georganiseerd zoals samen spelletjes spelen en kookactiviteiten. Voor de leeftijdsgroep 12-18 jarigen zullen op donderdagavonden en zaterdagavonden samen met jongeren activiteiten worden georganiseerd (voor en door jongeren). 1 Keer per maand wordt er een thema behandeld zoals: gevaren van internetgebruik (en sociale media) en seksualiteit en intimiteit. Een ander idee vanuit de jongeren is om de brandweer een keer uit te nodigen voor een demonstratie. Zodat er enthousiasme ontstaat voor dit vak en er bijv. met oud & nieuw meer betrokkenheid en inzet ontstaat vanuit de Achterbergers. Al met al zijn dit goede opbouwende activiteiten als tegenhanger van het samenkomen in de ‘zuipkeetjes’.

2

In Achterberg wonen ± 601 jeugdigen in de leeftijd van 10-23 jaar; de groep 10-15 jarigen = 271 en de groep 16-23 jarigen = 330

www.nuchterachterberg.nl

Jaarrapportage Jongerenwerk en Preventiewerk Achterberg - 2021 Door: Anne Jan Odinga Welzijn & Luuk Miedema Preventie 3. Jongerenparticipatie = tieners en jongeren zetten zich actief in voor anderen in hun dorp Doel: tieners en jongeren voelen zich verantwoordelijk voor hun eigen en directe leefomgeving in Achterberg Activiteiten: Samen met jongeren organiseren en uitvoeren van de Summer games voor kinderen in Achterberg. De Summer games bestond uit: een grote sport/spel dag, een speurtocht en een “Oud Hollandse” speldag. Organiseren en uitvoeren groepsactiviteit mountainbiken in Kwintelooijen. Resultaten: Er zijn in 2020 landelijk extra gelden (Summergames) vrijgekomen om jongeren in de zware corona periode af en toe verlichting te kunnen bieden. De gelden konden ingezet worden om diverse activiteiten te organiseren samen met jongeren. Dit project is opgezet en uitgevoerd door de jongerenwerker samen met een groep vrijwillige jongeren uit Achterberg. Deze zelfde groep zal zich vanaf medio april 2022 inzetten voor de Jongereninloop Achterberg. Deze groep vrijwilligers bestaat uit zo’n 5 meiden en 10 jongens, die zich blijvend in willen zetten voor andere kinderen en jongeren in Achterberg. Er hebben zo’n 80 kinderen meegedaan aan de genoemde Summergames.

Actieve betrokkenheid van de Coöp (sponsoring van water, stroom en etenswaren) en de eigenaar van het pand en de grond Van Lienden tijdens de Summergames. Groepsactiviteit mountainbiken: een groep van 20 meiden en jongens uit Achterberg hebben enthousiast meegedaan aan deze groepsactiviteit.

Preventiewerk Ouders Achterberg 1. Participatie Achterbergse samenleving = er is een vaste groep ambassadeurs in Achterberg die zich actief inzetten om het alcohol- en middelengebruik in het dorp te verminderen Doel: jeugdigen in Achterberg worden in staat gesteld om gezonder op te groeien Activiteiten: Werkgroep alcohol & drugspreventie Nuchter Achterberg komt frequent bij elkaar om de inzet en activiteiten voor de aankomende periode vast te leggen. Deelname aan de gesprekken lokaal Preventieakkoord om gezamenlijk tot thema’s te komen die aandacht verdienen en met elkaar actie te ondernemen. Resultaten: De ambassadeurs en hun achterban hebben het lokale Preventieakkoord Achterberg (2021-2023) samen inhoud gegeven en geaccordeerd. In het Preventieakkoord staan concrete acties benoemd die door de deelnemende organisaties zijn ingebracht en worden uitgevoerd in de periode van 2021-2023 (gedurende 3 jaar). In de werkgroep is afgesproken dat verslavingspreventie in de komende jaren regelmatige terug gaat komen bij ouderavonden en catechisaties bij de kerken.

www.nuchterachterberg.nl

Jaarrapportage Jongerenwerk en Preventiewerk Achterberg - 2021 Door: Anne Jan Odinga Welzijn & Luuk Miedema Preventie 2. Verminderen van alcohol- en drugsgebruik = in Achterberg is door bovengenoemde werkgroep benoemd dat het ‘voorleven’, het goede voorbeeld geven van de ouderen en volwassenen aan de jeugdigen de meest effectieve manier is om het alcohol- en middelengebruik te verminderen Doel: kinderen en jongeren uit Achterberg gaan minder drinken en zijn zich bewuster van de risico’s Activiteiten: Frequente voorlichting voor ouders van de eigen achterban (in de kerken, op een ouderavond van de Willem Teellinckschool, op de voetbalclub). Frequente publicaties over alcohol- en middelengebruik Bezoeken van ouders/ gezinnen waar zorgen over zijn geuit Website Nuchterachterberg.nl geeft informatie over verslavende middelen in Achterberg en is tevens de plek waar inwoners informatie vinden over hulp. Resultaten: Ouders en jongeren weten beter de risico’s te benoemen van alcohol, roken en andere verslavende middelen. Ouders stellen meer grenzen aan jongeren, jongeren geven ook vaker aan dat ze geen alcohol mogen drinken van hun ouders. Ouders weten waar ze met vragen terecht kunnen over middelengebruik.

Resultaten verandering drinkgedrag onder 12 t/m 16 jarigen uit Achterberg 2015 Achterberg

2018 Achterberg

2018 Landelijk

Aantal ingevulde enquêtes door 12 t/m 16 jarigen3

186

194

-

2040 Landelijke ambities -

% dat ooit alcohol gedronken heeft % dat in de afgelopen maand heeft gedronken waarvan % in de afgelopen week gedronken waarvan % binge heeft gedronken4 Mijn ouders weten precies hoeveel ik drink Met alcohol leren omgaan leer je van je ouders Met alcohol omgaan leer je van je vrienden

53 % 34 % 20 % 75 % 71 % 77 % 10 %

50 % 31 % 16 % 30 % 64 % 73 % 21 %

45 % 25 % 71 % -

25 % 15 % 45 % -

Opmerkelijke verschillen uitkomsten enquête Achterberg van 2018 vergeleken met 2015: De jongeren zijn minder vaak gaan drinken en drinken minder glazen per keer. Het aantal binge drinkers in de enquête Achterberg is fors afgenomen (van 75% naar 30%) In Achterberg is het beeld dat je best veel bier kan drinken zonder problemen flink gekanteld.

3

± 89% van de jongeren in Achterberg van 12-16 jaar (in 2015/ 2018) hadden de enquête ingevuld

4

Binge drinken is het drinken van minimaal 4 glazen (door vrouwen) of 5 glazen (door mannen) tijdens 1 gelegenheid

www.nuchterachterberg.nl